Ba ngày sau. Lâm Đạo Tĩnh tỉnh lại sau những chấn thương nghiêm trọng. Cô khẽ mở mắt, rên rỉ một tiếng, trong đầu hiện lên những cảnh tượng mơ hồ, hỗn độn như trong mộng mị.

"Mình còn sống không nhỉ?..." Cô vừa nghĩ vậy thì lại lịm đi.

Khi thực sự tỉnh táo lại, cố gắng suy nghĩ và quan sát, cô mới hiểu ra mình đã bị bắt, bị tra tấn, và đây là một phòng giam trong nhà tù.

Một giọng nói dịu dàng, thân thiết nhẹ nhàng trôi đến bên tai cô: "Tỉnh rồi à? Làm người ta lo chết đi được."

Lâm Đạo Tĩnh quay đầu về phía phát ra giọng nói, trong căn phòng giam tối tăm nồng nặc mùi ẩm mốc, nương theo ánh sáng mờ nhạt hắt vào từ cửa sổ sắt, cô nhìn thấy trên chiếc giường bên cạnh đang nằm một người phụ nữ gầy gò, xanh xao.

Lâm Đạo Tĩnh dồn hết sức lực trong phổi, thều thào nói: "Mình còn sống không? Chị là..."

Người phụ nữ kia thấy Lâm Đạo Tĩnh đã có thể nói chuyện, không trả lời cô ngay, mà quay ra cửa sổ hét lớn: "Người đâu! Mau tới đây! Người bị thương trong phòng này tỉnh rồi!" Sau khi hét xong, cô ấy mới quay lại nhìn Lâm Đạo Tĩnh, khích lệ nói với giọng đầy nhiệt tình: "Gọi họ đến chữa trị cho cô - chúng ta phải cố gắng sống tiếp!"

Lâm Đạo Tĩnh chăm chú nhìn gương mặt nhợt nhạt mà nồng nhiệt ấy. Lúc này cô mới nhận ra, đây là một người phụ nữ vô cùng xinh đẹp. Tuổi chừng hai mươi sáu, hai mươi bảy. Gương mặt cô ấy trắng bệch nhưng vẫn có vẻ sáng bóng, tựa như đá cẩm thạch; đôi mắt to đen láy, trong căn phòng giam tối tăm, lấp lánh ánh sáng tinh anh như ngọc quý.

"Nữ thần Hy Lạp..." Trong khoảnh khắc, trong đầu Lâm Đạo Tĩnh bỗng lóe lên từ ngữ không mấy ăn nhập với thực tại này. Cô yếu ớt, đau đớn đến mức không thể cử động, chỉ đành gượng nói khẽ với người bạn tù cùng phòng: "Cảm ơn chị! Đừng chữa nữa - dù sao cũng không sống nổi đâu..."

Quản ngục mở khóa cửa sắt đi vào. Theo sau là một bác sĩ nhà tù tóc dài trông cũng chẳng khác gì phạm nhân. Hắn lại gần Lâm Đạo Tĩnh, cởi bỏ bộ quần áo rách nát, dính đầy máu bẩn của cô. Cơn đau đó, đau thấu xương! Khiến Lâm Đạo Tĩnh ngay lập tức mất hết tri giác.

Khi cô tỉnh lại lần nữa, người phụ nữ cùng phòng nằm trên chiếc giường bên cạnh vẫn đang nồng nhiệt dõi theo cô; gã bác sĩ tóc dài tay cầm hòm thuốc nhỏ vẫn đứng trước giường cô. Hắn nhìn Lâm Đạo Tĩnh, nói với người phụ nữ kia: "Lần này chắc không đến mức hôn mê nữa đâu. Yên tâm! Thể chất cô ta khá tốt..." Hắn quay đầu lại mỉm cười với Lâm Đạo Tĩnh: "Họ bảo ta chữa cho cô, thì ta chữa thôi. Không bị tổn thương xương cốt đâu, cô sẽ mau khỏe lại thôi."

Lại nửa ngày trôi qua, sau khi uống chút nước cháo loãng, sinh mệnh trẻ trung của Lâm Đạo Tĩnh thực sự hồi sinh. Thế nhưng đau, toàn thân đau nhức như muốn vỡ vụn, như kim châm, như lửa đốt. Thế nhưng, cô không kêu ca. Cô nhìn người phụ nữ trẻ bên giường mình, chăm chú nhìn gương mặt xinh đẹp ấy, chợt tò mò nghĩ: "Chị ấy là người thế nào nhỉ? Là Đảng viên Đảng Cộng sản ư?"

"Tốt rồi, không sao đâu! Ăn thêm chút đồ là sẽ nhanh khỏe lại thôi." Người phụ nữ trẻ cười nhẹ với cô, "Đợi khi tinh thần cô tốt hơn một chút, hãy kể cho tôi nghe chuyện cô bị bắt, kể cho tôi nghe tình hình bên ngoài. Bí bách thật đấy, ở đây biết được ít chuyện quá. Không được, không được, yêu cầu của tôi hơi vội vàng rồi. Để hai ngày nữa đi, đợi khi cơ thể cô khá hơn chút rồi hãy nói." Trong phòng còn có một nữ sinh cũng bị tra tấn, người phụ nữ này cứ luyên thuyên trò chuyện với hai người họ. Cô ấy hình như có bệnh, nằm trên tấm ván gỗ cứng lạnh lẽo, không thể cử động, nhưng vẫn dùng ánh mắt và lời nói không ngừng chăm sóc Lâm Đạo Tĩnh và cô nữ sinh nhỏ kia. Ngoài hành lang nhỏ của phòng giam, thường xuyên nghe thấy tiếng gọi khẽ khàng của cô: "Quản ngục, tới đây! Họ muốn uống nước!"

"Tới đây! Quản ngục! Quản ngục!"

"Quản ngục," cô nói với nữ quản ngục đi vào, "Các người nên mang chút đồ ăn cho người vừa chịu trọng hình này đi." Thấy thứ được mang vào là một miếng bánh ngô đen sì, một bát nước canh rau thối lềnh bềnh vài lá rau vàng úa, cô cau mày nói, "Thế này thì làm sao mà ăn được, cô nghĩ cách kiếm chút gì khá hơn đi - sau này chúng tôi sẽ không quên ơn cô đâu!"

Nữ quản ngục gầy gò kia thật kỳ lạ, cô ta dường như rất nghe lời người phụ nữ này, cô ấy sai bảo gì, cô ta hầu như đều có thể giấu được các cai ngục và lính canh khác để làm theo.

Cô nữ sinh nhỏ chừng mười lăm, mười sáu tuổi, mặt trái xoan, trông lanh lợi và thanh tú.

Cô bé bị tra tấn không quá nặng, vẫn có thể gắng gượng xuống giường đi vài bước. Nhưng cô bé bị nỗi sợ hãi ám ảnh, không nói một lời, suốt ngày nằm trên giường gỗ khóc. Ban đêm, Lâm Đạo Tĩnh nghe thấy cô bé hoảng sợ hét lên trong mơ: "Mẹ ơi! Mẹ ơi! Con sợ, con sợ quá!..."

Trong đêm khuya đen kịt như rơi xuống vực thẳm không đáy, cô bé buồn bã khóc. Đứa trẻ này dường như chưa bao giờ rời xa mẹ.

Lúc này, người phụ nữ kia vẫn chưa ngủ, cô vươn tay nắm lấy tay cô bé, khẽ nói trong đêm tối: "Đau à?... Không đau lắm sao? Vậy sao cứ khóc mãi thế? Chị đoán chắc là em nhớ nhà, nhớ mẹ, đúng không?... Đừng khóc nữa! Em gái nhỏ, khóc chẳng có ích gì đâu."

Cô thở hổn hển một chút rồi nghỉ ngơi, nghe thấy cô bé không khóc nữa, lại tiếp tục nói: "Khi chị mười lăm tuổi, lúc đó ở Thượng Hải, chị cũng từng bị bắt một lần. Hồi ấy chị sợ quá nên cứ khóc, khóc mãi không thôi. Thế nhưng chị càng khóc thì bọn phản động càng đánh chị, càng dọa nạt chị; sau đó chị giận dỗi, thế là không thèm khóc một tiếng nào nữa. Chị học theo các chị lớn cùng phòng giam - đấu tranh với bọn phản động, lý lẽ với chúng. Đám phản động này đúng là kẻ mạnh hiếp yếu, chỉ chuyên bắt nạt kẻ mềm yếu. Đợi khi chị cứng rắn lên, chúng lại chẳng đánh chị nữa..." Nói đến đây, cô khẽ cười, Lâm Đạo Tĩnh và cô bé kia cũng cười theo.

"Chị Trịnh Cẩn," cô bé thều thào nói, "Em khóc - vì em bị oan ạ!"

Người phụ nữ tên Trịnh Cẩn này lại an ủi cô bé, mặc dù chính cô cũng đang thở dốc, trông cực kỳ yếu ớt.

"Tiểu Du, em Du Thục Tú," giọng cô nói rất nhỏ, nhưng lại tràn đầy nhiệt huyết, "Em nói oan ức à? Không! Không! Trong cái xã hội do bọn bạo chúa thống trị này, người tốt nào mà sống nổi chứ? Kẻ xấu thăng quan phát tài, người tốt thì vướng vòng lao lý chịu khổ, đây là chuyện bình thường, phổ biến nhất."

Cô bé dường như được khích lệ và gợi mở, không khóc nữa, dần dần bình tĩnh lại. Lâm Đạo Tĩnh nghe được những lời này từ bên cạnh, cô mang tâm trạng kinh ngạc, rất nhanh đã yêu mến người bạn tù này.

Trịnh Cẩn đến nơi này sớm hơn họ, dường như cô ấy đã nắm rất rõ mọi tình hình. Thế nhưng nữ quản ngục họ Lưu kia lại nghe theo sự chỉ đạo của cô ấy, Lâm Đạo Tĩnh lại cảm thấy kinh ngạc và hoang mang. "Rốt cuộc cô ấy là người thế nào nhỉ?..."

"Cô làm nghề gì, tại sao lại bị bắt?" Đêm hôm sau, sau khi lính canh kiểm phòng xong, Trịnh Cẩn khẽ hỏi Lâm Đạo Tĩnh như vậy.

"Tôi không biết tại sao." Lâm Đạo Tĩnh yếu ớt khẽ đáp, "Tôi là một học sinh thất học, tôi tin vào chủ nghĩa cộng sản, tin vào Đảng Cộng sản - có lẽ vì thế mà họ bắt tôi chăng. Tôi vẫn chưa phải là Đảng viên, nhưng tôi hy vọng được cống hiến sinh mệnh của mình cho Đảng, cho sự nghiệp cao cả nhất của nhân loại. - Tôi nghĩ ngày đó đã tới rồi. Tôi không nghĩ ngợi gì cả, chỉ chuẩn bị cho thời khắc cuối cùng này thôi."

Trịnh Cẩn lặng lẽ nghe những lời của Lâm Đạo Tĩnh, thần sắc trở nên lạnh lùng và nghiêm nghị. Một lúc lâu sau, cô mới từ từ ngẩng đầu lên, dưới ánh đèn mờ ảo, nhìn chằm chằm vào Lâm Đạo Tĩnh nói: "Đừng tưởng bị bắt là điểm kết thúc của sinh mệnh cô, là chắc chắn sẽ chết. Không phải! Người cộng sản dù ở bất cứ đâu - kể cả trong nhà tù - đều phải làm việc, và cũng đều có thể làm việc. Chúng ta phải làm việc đến phút cuối cùng, hơi thở cuối cùng. Chúng ta phải tận mắt nhìn thấy chủ nghĩa cộng sản thực hiện tại Trung Quốc, vui vẻ đón chào ngày đó..." Nói đến đây, cô nhìn Lâm Đạo Tĩnh rồi quay đầu nhìn Du Thục Tú, đôi mắt đen bỗng lấp lánh ánh sáng hạnh phúc. Tiếp đó, cô nhẹ nhàng vẽ ra viễn cảnh hạnh phúc của chủ nghĩa cộng sản; miêu tả viễn cảnh Trung Quốc sắp trở thành một quốc gia độc lập, tự do, bình đẳng và phồn vinh.

Lâm Đạo Tĩnh lắng nghe, kinh ngạc nhìn cô ấy. Ôi, đôi mắt to đẹp biết bao, trong đó dập dềnh biết bao trí tuệ thâm sâu và vẻ đẹp hút hồn! Hoàn toàn có thể tin cô ấy là đồng chí cách mạng rồi. Mà sự khích lệ cô ấy dành cho mình - cũng có thể nói là phê bình - lại sâu sắc và chân thành biết bao! Lâm Đạo Tĩnh bỗng cảm thấy trong lòng ấm áp, dễ chịu, như thể lập tức bay đến thế giới tự do. Một đồng chí cách mạng kiên cường, nhiệt tình như thế ở ngay bên cạnh mình, thật hạnh phúc biết bao. - Người đồng chí cách mạng mà cô khao khát, tìm kiếm khắp nơi không thấy, lại bất ngờ bị bàn tay ma quỷ của kẻ thù đẩy tới bên nhau.

Ngày thứ ba sau bữa tối, sau khi nhà tù kiểm đêm lần thứ nhất, Trịnh Cẩn lại trò chuyện cùng Lâm Đạo Tĩnh và Du Thục Tú. Cô thật sự rất thích nói chuyện, nói không ngừng nghỉ, như thể muốn ngay lập tức kể hết mọi chuyện mình biết cho họ nghe.

"Các em nhỏ, chị kể cho các em nghe chút về cuộc sống trong tù. Đó là bốn năm trước, trong nhà tù Tô Châu..."

"Đây là nơi nào? Đến giờ tôi vẫn không biết." Lâm Đạo Tĩnh chen vào một câu.

"Đây là nhà tù bí mật thuộc quyền quản lý của Bộ tư lệnh Hiến binh. Trung đoàn Hiến binh số ba và Thành đảng bộ có mâu thuẫn, nhưng đôi khi họ cũng phải hợp tác." Trịnh Cẩn trả lời câu hỏi của Lâm Đạo Tĩnh, rồi lại tiếp tục kể câu chuyện của mình, "Trong nhà tù Tô Châu, ở trong đó tôi đã học ba năm đại học Chủ nghĩa Mác-Lênin, học được rất nhiều thứ..."

"Trong tù sao có thể học đại học được?" Du Thục Tú kinh ngạc vươn đầu về phía Trịnh Cẩn.

"Nghe chị nói đây, đây chính là kỳ tích." Trịnh Cẩn nhắm mắt, mệt mỏi gắng gượng nói, "Mỗi sáng sớm, tiếng còi tàu nhà máy gần nhà tù vang lên, hầy, em cứ xem nhé! Một hai nghìn tù nhân chính trị chúng tôi ở cả nhà lao nam và nữ - cũng có một số ít phạm nhân khác, là đồng loạt thức dậy. Sau khi tập thể dục tại chỗ, mỗi người cầm một cuốn sách ngồi vào vị trí giường của mình mà đọc. Trong số này có người bị án tử hình, người bị chung thân, cũng có người bị án mười lăm, mười, tám năm, nhưng họ không nỡ lãng phí một chút thời gian nào, từng người một đều toàn tâm toàn ý đọc sách. Chúng tôi có người học tiếng Anh, có người học tiếng Nga, cũng có người học tiếng Đức và tiếng Nhật. Lý luận chính trị càng là môn học bắt buộc của mỗi người. Sau khi học tiếng Đức, chị còn làm giáo viên dạy lại cho người khác."

"Những người chị kể kỳ lạ quá, bị án tử hình rồi mà vẫn học ngoại ngữ? Thế, thế còn có ích gì nữa chứ?" Du Thục Tú trở nên thân quen hơn với Trịnh Cẩn và Lâm Đạo Tĩnh, tâm trạng cũng khá hơn một chút. Cô bé nghe lời Trịnh Cẩn mà nửa tin nửa ngờ, mở to đôi mắt tròn xoe tò mò.

Trịnh Cẩn ngẩng đầu lên, ánh đèn mờ nhạt chiếu lên gương mặt cô, thật thanh khiết, thật tuấn tú, tuy nhợt nhạt không chút huyết sắc, nhưng không hề giảm bớt vẻ đẹp kinh ngạc của cô.

Lâm Đạo Tĩnh lại một lần nữa thầm nghĩ: "Cô ấy thật giống một bức phù điêu bằng đá cẩm thạch - nếu mình có thể tạc được một người như thế này thì hay biết mấy!"

Lâm Đạo Tĩnh vừa định nói gì đó.

"Dừng một chút." Trịnh Cẩn khẽ ngăn cô lại. Bởi vì ngoài hành lang vang lên tiếng giày bốt to nặng của lính canh. Đợi tiếng giày bốt xa dần, Trịnh Cẩn không đợi Lâm Đạo Tĩnh nói, đã giành nói trước: "Em gái nhỏ, em thấy họ kỳ lạ ư? Không, không kỳ lạ chút nào! Em phải hiểu những người này không phải là người thường, họ là Đảng viên Đảng Cộng sản hoặc là những người cộng sản đấy!"

"Một người nếu đã có tín ngưỡng cộng sản, nếu sẵn sàng đấu tranh vì chân lý, vì hạnh phúc của đại đa số con người, thậm chí khi không sợ hy sinh tính mạng của chính mình, thì sinh mệnh của một người đó ngay lập tức sẽ trở nên to lớn như sinh mệnh của hàng chục, hàng trăm, thậm chí toàn thể nhân loại. Các em nhỏ, các em có hiểu không? Sinh mệnh to lớn như vậy là không bao giờ chết, vĩnh viễn không chết! Cho nên chị đã nhìn thấy rất nhiều, rất nhiều Đảng viên Đảng Cộng sản trong tù, vài phút sau họ sắp bị lôi ra ngoài bắn, nhưng trong vài phút ngắn ngủi ấy, họ vẫn vui vẻ sống, vẫn nỗ lực làm việc - vì họ bất tử!"

Lâm Đạo Tĩnh tham lam lắng nghe từng câu từng chữ của Trịnh Cẩn, máu trong toàn thân cô bỗng chảy cuồn cuộn, sôi trào lên trong huyết quản. Cô không ngờ rằng ở nơi này lại có thể gặp được một người Bôn-sê-vích già kiên cường như vậy - giống như Lư Gia Xuyên, giống như Giang Hoa, giống như những anh hùng vĩ đại trong giấc mơ của cô. Nhìn xem, cô ấy chịu tra tấn nặng nề như vậy, lại còn bị bệnh, thế mà cô ấy vẫn vui vẻ, vẫn tràn đầy niềm tin vào cuộc sống, vẫn dốc hết sức lực sinh mệnh của mình để khơi gợi, giáo dục họ.

"Chưa chiến đấu đã nghĩ đến cái chết, thế là không đúng!" Những lời Lư Gia Xuyên từng nói với cô từ rất lâu bỗng chốc hiện lên trong tâm trí. Thế nhưng, ảo tưởng non nớt này cô vẫn chưa hoàn toàn từ bỏ. Lâm Đạo Tĩnh bắt đầu nhận ra sâu thẳm trong linh hồn mình còn nhiều điều không lành mạnh, nhiều chỗ yếu đuối đến thế - không có dũng khí đấu tranh đến hơi thở cuối cùng, lại ảo tưởng có thể nhanh chóng "sát thân thành nhân" để hoàn thành giấc mơ anh hùng. Nhưng, đây có phải là hành vi anh hùng không?... Cô quay đầu lại nhìn Trịnh Cẩn, không khỏi cảm thấy vô cùng hổ thẹn.

Còn Du Thục Tú, những tiếng khóc trẻ con vì nhớ mẹ, nhớ nhà, vì sợ khổ của cô bé dần dần ít đi, cuối cùng không khóc nữa. Khi canh chừng thấy lính canh không đi lại ngoài cửa, cô bé lén lẻn xuống giường ngồi lên giường của Lâm Đạo Tĩnh, chăm chú nhìn Trịnh Cẩn, nghe cô kể những câu chuyện đấu tranh trong tù đầy mê hoặc và huyền thoại ấy.

Đêm thứ tư, Trịnh Cẩn lại tiếp tục kể câu chuyện của mình.

"Trong tù chúng tôi còn mở cả tòa soạn báo và tạp chí đấy." Trịnh Cẩn mỉm cười nhắm mắt nói, "Thời tôi ngồi tù, có hai ba loại ấn phẩm, còn có một tờ báo tin nhanh để các bạn tù liên lạc trao đổi thông tin với nhau. Có người viết bài, có người phụ trách biên tập, một số người thì chia nhau ra sao chép. Tôi chính là người sao chép. Ban ngày không viết được, đêm khuya bạn tù cùng phòng thay phiên nhau canh gác cho tôi, tôi dùng chăn bông trùm kín toàn thân - chăn một người trùm không kín, thì dùng hai ba cái chăn. Bên trong chăn thắp đèn dầu đậu nhỏ, hoặc dùng đèn pin, tôi cứ đêm đêm nằm bò dưới đất dùng mực để viết, viết..."

"Phòng các người sao cứ nói chuyện mãi thế? Nói ít thôi! Lính canh đi qua là không đùa đâu đấy!" Nữ quản ngục Lưu gầy gò áp vào ổ khóa cửa sắt khẽ khuyên nhủ hướng vào trong phòng.

"Bác gái ơi, giúp thì giúp cho trót đi! Bác là người tốt, để chúng cháu nói chuyện chút đi mà!" Trịnh Cẩn nói với nữ quản ngục, "Người ta bị giam giữ khổ lắm rồi, chúng cháu đều đang nhớ mẹ."

Nữ quản ngục im lặng. Trịnh Cẩn mỉm cười với Lâm Đạo Tĩnh và các cô, "Người phụ nữ này xuất thân khổ cực, gặp được cô ấy cũng coi như còn biết thông cảm cho chúng ta... Không được rồi, tối nay tôi không thể kể tiếp nữa. Tôi chịu tra tấn nên sức khỏe rất tệ, lại còn bị bệnh tim..." Cô thở dốc rồi im lặng, dường như đã ngủ thiếp đi. Lâm Đạo Tĩnh và Tiểu Du đều thương xót cô, cũng không mở lời nữa. Thế nhưng vừa nghỉ một chút, Trịnh Cẩn lại vươn tay nắm lấy tay Du Thục Tú, nhẹ nhàng âu yếm nói: "Em gái nhỏ, cũng giống như các em, chị khao khát được sống biết bao! Chị có bố, có mẹ, còn một chị gái một em trai, còn nhiều bạn bè, đồng chí thân thiết... Chị yêu họ, thực sự muốn chạy ra khỏi nhà lao tăm tối này, đến dưới ánh mặt trời ngoài kia cùng họ ca hát, cùng họ vui chơi!"

Cô bé ngây thơ hỏi: "Chị có chồng không? Em nghĩ anh ấy chắc cũng là người rất đẹp trai."

Trịnh Cẩn đầy hứng thú trả lời: "Chồng chị à? Em nói đúng rồi, quả thực là một người rất đẹp trai. Cao lớn, hiểu âm nhạc, yêu nghệ thuật, lại viết được những bài văn rất hay, tinh thần lúc nào cũng tràn đầy sức sống. Hai chúng tôi từng học cùng nhau ở Liên Xô. Anh ấy, anh ấy rất yêu chị."

"Anh ấy hiện giờ ở đâu?" Lâm Đạo Tĩnh chen vào hỏi, "Chị Trịnh, nếu có cơ hội, em thực sự muốn gặp anh ấy!"

"Anh ấy hiện tại ư, cách chỗ chúng ta rất xa, chị đã bốn năm không gặp anh ấy rồi. Ồ, Lâm Đạo Tĩnh, em gái Tiểu Du, chúng ta không nói về anh ấy nữa. Chị kể cho các em nghe câu chuyện của một người khác, cũng là người chị tận mắt nhìn thấy trong tù. Các em có thích nghe không? Chị bị mất ngủ, dù sao cũng không ngủ được, nếu các em không buồn ngủ, thì tranh thủ lúc đêm khuya lính canh kiểm tra nới lỏng, chúng ta cứ nói chuyện." Lời cô như thủy triều lại cuồn cuộn tuôn trào. Cô dồn hết sức lực sinh mệnh, khẽ thở dốc một hồi, nghỉ ngơi một chút, lại đứt quãng kể cho hai người bạn trẻ đến tận đêm khuya.

"Lý Vĩ là một thanh niên thông minh, tháo vát lại vô cùng hiếu học. Anh ấy đã tham gia Đảng Cộng sản từ trước thời Đại cách mạng. Đảng phái anh ấy sang Liên Xô học tập, ở đó anh ấy quen biết và yêu vợ mình. Cô ấy là đồng chí của anh ấy, họ đã kết hôn. Năm 1928, năm thứ hai sau khi Đại cách mạng thất bại, hai người cùng trở về Tổ quốc. Lý Vĩ làm công tác cơ quan bí mật của Đảng ở Thượng Hải; vợ anh làm công nhân trong xưởng dệt Thượng Hải. Lý Vĩ sống trong cơ quan cải trang thành công quán giàu sang, vợ anh đến thăm mới thú vị cơ - cô ấy làm công nhân trong nhà máy nên lúc nào cũng ăn mặc gọn gàng, muốn đến thăm anh thì phải thay bộ xường xám mới được vào cửa. Nhưng trong lúc vội vàng cô ấy chẳng có chỗ nào mà thay. Cô ấy đành gói bộ xường xám thành gói nhỏ kẹp nách, đợi đi đến con ngõ nhỏ vắng người gần cơ quan của Lý Vĩ mới vội vàng thay rồi mới vào công quán."

"Ôi chao, thế mà nếu đụng phải người, lại là đàn ông thì ngượng chết đi được!" Tiểu Du không nhịn được lại lo lắng thay cho nữ đồng chí này, dáng vẻ cô bé mở to đôi mắt trông thật đáng yêu.

"Tiểu Du, em đừng ngắt lời mãi thế. Cô ấy yêu chồng mình, tất nhiên dùng mọi cách cũng phải đến thăm anh ấy chứ." Lâm Đạo Tĩnh nói Tiểu Du, lại giục Trịnh Cẩn, "Chị kể tiếp đi, sau đó họ thế nào rồi?"

Trịnh Cẩn mỉm cười: "Các em nhỏ, đừng giục chị. Để chị nghĩ xem nào, ồ, chuyện là thế này: Năm 1930, hai vợ chồng họ lần lượt bị bắt. Cả hai cuối cùng đều bị giải đến nhà tù Tô Châu. Kẻ thù bắt được Lý Vĩ rất đắc ý. Chúng biết anh là nhân vật quan trọng của Đảng Cộng sản, những mối quan hệ anh biết chắc chắn rất nhiều. Thế là chúng dùng đủ mọi cách đe dọa, dụ dỗ bắt anh khai ra bí mật của tổ chức. Thế nhưng Lý Vĩ mặc cho kẻ thù dùng ngàn mưu kế, mặc cho kẻ thù dùng đủ loại cực hình - những màn tra tấn thể xác mà con người không thể chịu đựng nổi, anh vẫn không hề lay chuyển chút nào. Thậm chí dù biết vợ mình cũng đang ở cùng nhà tù, nhưng vì không muốn làm liên lụy đến cô, anh nhẫn nhịn tình cảm, giả vờ không quen biết cô. Anh kiên cường đấu tranh với kẻ thù, đồng thời lãnh đạo cuộc đấu tranh của các đồng chí trong tù. Kẻ thù biết chuyện thì tức đến phát điên, cuối cùng nghĩ ra một âm mưu vô cùng độc ác - chúng đưa Lý Vĩ đến Thượng Hải, bắt anh thay bộ âu phục đẹp đẽ, bắt anh ngồi lên xe hơi, đưa anh đi cùng để bắt các đồng chí của chúng ta. Đến nơi, chúng lôi Lý Vĩ xuống xe, anh lại nằm ườn trên xe giả ngốc, chết cũng không chịu xuống. Kẻ thù đánh anh, túm anh, anh nằm trên xe hét lớn với đám đông vây xem: 'Tôi là phạm nhân, chúng lại bắt tôi thay âu phục đẹp, ngồi xe hơi xịn, trên người tôi đau đớn không muốn xuống xe, chúng lại đánh tôi sống chết - không biết Quốc dân đảng sinh ra loại lòng lang dạ sói gì nữa!...'

Đám đặc vụ Quốc dân đảng lúng túng không xuống đài được, tức giận ném Lý Vĩ trở lại nhà tù Tô Châu. Anh vừa trở về, liền nói với các đồng chí: 'Kẻ thù sẽ không để tôi sống tiếp nữa, tôi sắp phải chia tay với các đồng chí rồi.' Các đồng chí nghe xong rất buồn, thế nhưng anh mỗi ngày vẫn vui vẻ học tập, làm việc, tập thể dục buổi sáng. Anh rất thích sạch sẽ, kiếm được chút nước là phải rửa sạch toàn thân. Đôi mắt anh to, tóc đen nhánh, vóc người cao lớn mà anh tuấn. Các đồng chí, thậm chí cả một số cai ngục đều rất kính trọng anh. Anh ấy nói chuyện rất hay, mọi lúc mọi nơi đều làm công tác tuyên truyền. Đôi khi còn hát giọng nam cao rất hay. Những cai ngục còn chút lương tâm trong tù đều bị anh làm cho cảm động mà thay đổi thái độ hung ác."

"Ngày cuối cùng ấy đã đến. Kẻ thù lôi anh ra khỏi lồng. Lúc sắp bước ra ngoài, anh phủi bụi trên người, nói với các đồng chí cùng phòng một cách bình thản như thường ngày: 'Các đồng chí, sắp phải chia tay rồi, hãy tiếp tục đấu tranh bất khuất nhé! Chủ nghĩa cộng sản nhất định sẽ thắng lợi!' Anh bắt tay thân thiết với từng đồng chí ở cửa lồng, liên tục nói: 'Chúc các đồng chí thắng lợi!' Sau đó hiên ngang bước những bước dài về phía pháp trường... Các đồng chí đứng trong lỗ nhòm bi thương nhìn anh, từng người một đau như cắt. Tiếp đó, tiếng hát bài 'Quốc tế ca' vang lên - anh hát thật to, anh hát thật hào hùng mạnh mẽ làm sao! Tiếp đó lại vang lên tiếng hô khẩu hiệu sục sôi - anh hô vang: 'Đảng Cộng sản Trung Quốc vạn tuế!' Tiếp đó, đùng, đùng, đùng tiếng súng vang lên, giọng nói của anh tan biến trong tiếng súng... Thế nhưng lúc này, tất cả tù nhân trong nhà lao, bao gồm cả phạm nhân thường - vợ anh cũng nằm trong số đó, đồng thanh bi tráng hát vang bài 'Quốc tế ca'. Nhiều đồng chí nước mắt đầm đìa..."

Trịnh Cẩn nói đến đây, giọng khàn đi. Rõ ràng, cô vừa kể vừa rơi lệ.

"Chị Trịnh, xin chị đừng kể tiếp nữa, em hiểu rồi..." Lâm Đạo Tĩnh sờ lên mặt Trịnh Cẩn, lau đi dòng lệ đang tuôn rơi trên mặt chị trong bóng tối, bản thân cô cũng rơi lệ.

Thế nhưng Tiểu Du vẫn chưa thỏa mãn, cô bé gặng hỏi: "Chị Trịnh, vợ của Lý Vĩ đó sau này thế nào ạ? Cô ấy biết anh ấy chết chắc là đau khổ lắm!"

"Đừng hỏi nữa, Tiểu Du. Em vẫn chưa hiểu sao?" Lâm Đạo Tĩnh sợ Trịnh Cẩn đau lòng thêm nên nhắc khẽ một câu. Thế nhưng Tiểu Du vẫn bướng bỉnh nói: "Các chị đang nói gì thế ạ? Em không hiểu!"

Trịnh Cẩn im lặng. Một lúc lâu sau, cô dùng giọng trầm thấp, vừa đủ nghe nói: "Em gái nhỏ, em vẫn không hiểu ư? Chị Lâm của em còn có kinh nghiệm hơn em đấy... Lý Vĩ đó chính là chồng chị! - Chúng ta đã xa cách tròn bốn năm rồi."

Im lặng. Căn phòng giam đột nhiên như chìm vào vực thẳm đen tối không đáy, dù là một cây kim rơi cũng tưởng chừng có thể nghe thấy. Ba người đều như đã ngủ thiếp đi. Thế nhưng trong sự tĩnh lặng đó bỗng bùng lên tiếng khóc nức nở mãnh liệt - Du Thục Tú khóc òa lên như cái ngày Lâm Đạo Tĩnh mới tỉnh lại. Nhưng lần này, cô không khóc vì mẹ. Cô nghẹn ngào, nức nở nói: "Chị Trịnh, chị - Trịnh! Biết - ơn chị, chị đã dạy cho em nhận - nhận thức được cuộc sống thực sự, nhận thức được chân lý..."

Lính canh vác súng chạy tới. Đây là một gã hung ác, hắn dùng báng súng gõ lên cửa sắt, phát ra tiếng động nặng nề, quát tháo hung dữ: "Mấy con đàn bà thối tha các người muốn tạo phản à! Nửa đêm nửa hôm ồn ào náo loạn, muốn chết à!"

Giọng nói hung sát đó vừa dứt, Lâm Đạo Tĩnh lập tức nắm lấy tay Tiểu Du, nói: "Tiểu Du, em có cảm nhận được không? Chúng ta hiện giờ không phải đang bị nhốt trong nhà tù - mà là đang học đại học Chủ nghĩa Mác-Lênin."