Sau sự kiện "Một hai chín", Đại học Bắc Kinh cũng giống như nhiều trường đại học, trung học khác trên toàn thành phố, bắt đầu bãi khóa.

Ba ngày sau sự kiện "Một hai chín", bệnh của Đạo Tĩnh đã đỡ, nhưng vẫn còn suy nhược. Vì sức khỏe của cô, cũng là để tránh sự chú ý của kẻ thù, Từ Huy kiên quyết không cho cô ra ngoài. Cô đành nằm trên giường đọc sách, tạm thời cách biệt với thế giới bên ngoài đang sôi sục.

Giang Hoa không đến vào đúng ngày "Một hai chín", ngày hôm sau cũng không tới, mãi đến chiều tối ngày thứ ba anh mới xuất hiện.

Sau khi bước vào phòng, vẻ mặt anh rất vui. Anh xoa hai bàn tay lạnh cóng, thâm tình nói với Đạo Tĩnh: "Đạo Tĩnh, hôm nay anh có thể không phải đi rồi. Chúng mình có thể ở bên nhau mấy ngày. Xem này, hơn nửa tháng nay chẳng có thời gian đến thăm em lấy một lần, chúng mình thực sự thành vợ chồng "một đêm" rồi."

"Hả, thật sao?" Đạo Tĩnh vui mừng đến đỏ mặt. Cô nắm lấy bàn tay to lớn của Giang Hoa như không tin nổi: "Thật không? Đây là thật sao? Sao thế! Sắc mặt anh khó coi quá! Anh bị ốm à?" Cô kinh ngạc nhìn anh chằm chằm, trong lòng không kìm được mà nhói lên.

"Không ốm. Bệnh của em đã khỏi chưa?" Giang Hoa mỉm cười, buông mình nằm nghiêng trên giường.

Đạo Tĩnh lo lắng nhìn Giang Hoa: "Không đúng. Không ốm sao lại vàng vọt thế này. Có phải bị thương rồi không?"

Giang Hoa chậm rãi di chuyển đầu đặt lên gối, mệt mỏi nhắm mắt nghỉ ngơi một lát, rồi mở mắt ra nhìn Đạo Tĩnh đang đứng đầu giường nói: "Không phải, hôm biểu tình bộ chỉ huy chúng tôi đều ngồi trong quán cà phê Á Bắc, không bị đánh. Nguyên nhân là... đêm qua, Đại học Đông Bắc bị hơn hai trăm quân cảnh bao vây, lục soát bắt giữ những người lãnh đạo cuộc biểu tình, anh đang ở đó..." Anh nhìn Đạo Tĩnh một cái, dùng đôi môi không chút huyết sắc cười với cô: "Vô tình đụng phải. Thấy tình thế khẩn cấp, chúng tôi nhảy tường chạy trốn. Tuyết rất dày, anh đi chân trần nhảy lên tường, trượt chân, thế là từ trên tường cao ngã xuống đống gỗ nhà người ta. Chắc là eo bị thương một chút." Anh càng nói thản nhiên, trong lòng Đạo Tĩnh càng lo lắng. Bởi vì cô hiểu Giang Hoa xưa nay vẫn luôn như thế.

"Để em xem, anh bị thương ở đâu." Cô đứng dậy định cởi khuy áo bông của Giang Hoa.

Giang Hoa không cho. Anh đẩy cô ra: "Băng bó xong rồi, đừng động vào nữa. Tĩnh," anh nắm lấy tay cô khẽ gọi, "Tĩnh, em đã nghe nói phong trào này mang lại kết quả gì chưa? — Các trường học ở Bắc Bình đều đã liên hợp bãi khóa; học sinh, sinh viên trên khắp cả nước cũng đều đứng lên hưởng ứng; ngọn lửa kháng Nhật cứu quốc mà Đảng ta đã dày công thắp lên đã bắt đầu cháy rực rồi!"

"Em nghe rồi." Đạo Tĩnh cười, áp sát mặt mình vào mặt Giang Hoa, cố ý lái sang chuyện khác: "Anh mệt rồi đúng không? Để em nói đôi lời trong lòng nhé... bao nhiêu ngày không gặp anh, anh có biết lòng em... bao giờ chúng mình mới được mãi mãi — mãi mãi không rời xa nhau đây!"

Giang Hoa gật đầu. Trên gương mặt đen gầy không chút huyết sắc hiện lên nụ cười hạnh phúc.

Anh từ từ mở đôi mắt mệt mỏi, càng nắm chặt tay cô hơn.

"Tĩnh, anh lớn thế này rồi — hai mươi chín tuổi, lần đầu tiên, yêu em là lần đầu tiên. Ngoài lúc nhỏ, mẹ anh cũng giống như em vậy... vì thế, anh rất muốn dùng trái tim, tình cảm của mình để khiến em vui vẻ, khiến em hạnh phúc... nhưng, có lỗi với em quá, trong lòng anh rất bất an, những gì anh cho em quá ít ỏi."

Bếp than tổ ong rực lên những đốm lửa đỏ, chậu cỏ thiên môn xanh mướt mà Lý Hoài Anh tặng Đạo Tĩnh rủ xuống một góc bàn, căn phòng nhỏ của Đạo Tĩnh hôm nay trông đặc biệt ấm áp, đặc biệt yên tĩnh.

Nghe những lời này, cô vừa vui mừng vừa bất an lắc đầu.

"Anh nói gì lạ vậy? Chẳng lẽ nỗi đau và niềm vui của chúng ta không phải là của chung sao? Anh tưởng em sẽ có gì bất mãn với anh ư? Không đúng, em rất hạnh phúc. Chưa bao giờ hạnh phúc đến thế." Cô thở một hơi, gương mặt tái nhợt lộ vẻ trầm tĩnh và dịu dàng: "Em thường nghĩ, em có thể có ngày hôm nay, có thể thực hiện được lý tưởng của mình — trở thành một chiến sĩ vinh quang của chủ nghĩa cộng sản, tất cả là do ai cho em? Là anh — là Đảng. Chỉ cần sự nghiệp của chúng ta có phát triển, chỉ cần có lợi cho Đảng, thì tất cả những gì của cá nhân chúng ta đáng là bao?"

Giang Hoa gật đầu, ôn hòa cười với Đạo Tĩnh. Một lát sau, Đạo Tĩnh đột nhiên vòng tay ôm lấy anh, thì thầm: "Chẳng phải anh có thể ở cùng em mấy ngày sao, tốt quá rồi! Anh nghĩ xem chúng mình tổng cộng chỉ ở bên nhau một thời gian ngắn ngủi như vậy." Cô thẹn thùng tựa vào người anh, khẽ cười. Một lát sau, cô lại ngồi dậy hỏi anh: "Hoa, vết thương của anh rốt cuộc có nặng không? Đừng giấu em — anh lúc nào cũng phải làm việc ở khắp mọi nơi."

"Không sao đâu." Giang Hoa nhắm mắt chậm rãi nói, "Thật sự không sao. Nếu nặng thì anh còn nói chuyện được sao?" Anh đột nhiên mở mắt mỉm cười: "Tĩnh, có vài điểm em vẫn chưa hiểu anh, tưởng anh ngoài cách mạng ra thì chẳng nghĩ gì khác ư? Không, đôi khi anh cũng nghịch ngợm lắm, đôi khi cũng thích nghĩ vẩn vơ nữa. Chuyện này em không biết đúng không?"

"Không biết. Đôi khi anh nghĩ vẩn vơ chuyện gì?"

"Anh nghĩ — nghĩ, thường nghĩ về em! Em tin không?" Anh ôm lấy cổ Đạo Tĩnh, đột nhiên hôn lên mặt cô. Hành động này của anh, trông giống hệt một chàng trai trẻ nồng nhiệt! Đạo Tĩnh không nhịn được cười. Cô ấn đầu anh trở lại gối, nhẹ nhàng như dỗ dành đứa trẻ nghịch ngợm: "Hoa, em biết anh... tin anh."

Giang Hoa cười không nói gì, chỉ nắm chặt tay Đạo Tĩnh như sợ cô chạy mất vậy.

"Chẳng phải em thích làm thơ sao? Mấy ngày nay có viết bài nào không?" Nghỉ một lát, anh đột nhiên hỏi về chuyện này.

"Sao anh biết em làm thơ?" Đạo Tĩnh có chút ngạc nhiên.

"Không những biết, mà còn đọc rồi."

Đạo Tĩnh chợt nhớ ra, chắc chắn là bài thơ tưởng nhớ Lư Gia Xuyên đã bị anh nhìn thấy. Bởi vì trước khi Giang Hoa vào nhà, cô chỉ tiện tay kẹp nó trong một cuốn sách trên bàn. Nghĩ đến đây, mặt cô đỏ bừng. Cô nắm lấy tay anh, áp mặt mình lên đó, nói khẽ: "Anh — không trách em chứ? Em chẳng biết làm thơ gì cả, chỉ là, chỉ là viết cho anh ấy, cho bạn của anh thôi. Em mong anh có thể hiểu em, không giận."

Giang Hoa không nói gì. Sắc mặt anh tĩnh lặng, đơn thuần mà sáng sủa. Chỉ có một đồng chí tương đối trưởng thành mới có thể có vẻ mặt này khi gặp hoàn cảnh như vậy. Một lúc sau, anh mới dùng giọng trầm thấp nói: "Tĩnh, em vừa nói rồi — nỗi đau và niềm vui của chúng ta đều là của chung. Tất cả đều không có gì khác biệt. Anh chỉ tiện miệng nói vậy thôi, em đừng hiểu lầm. Anh rất vui khi em có thể làm thơ... Được rồi, nói chuyện khác đi — chúng mình hiếm khi có dịp trò chuyện nhàn rỗi thế này. Em hay hỏi anh về cuộc sống trước đây, anh vẫn chưa có dịp kể cho em nghe. Bây giờ, để anh kể một chút cho em nghe có được không?" Anh thở một hơi, uống vài ngụm nước sôi Đạo Tĩnh đưa, rồi lại nằm xuống giường nhắm mắt lại: "Bố anh là công nhân in ấn, một mình nuôi năm sáu đứa con và mẹ anh. Ngày thường thì không sao, hễ gặp khi thất nghiệp hoặc nhà máy nợ lương, cả nhà chúng anh đều phải chịu đói. Năm mười hai tuổi, anh đã làm một chuyện rất không tốt, lúc nào nhớ lại cũng cảm thấy có lỗi với mẹ. Em thấy anh bây giờ còn ra dáng người tử tế đúng không? Nhưng hồi nhỏ, anh là một thằng quỷ nghịch ngợm, là một thằng nhóc tì hay đánh nhau, tan học là anh đi lang thang trong các con hẻm ở Thượng Hải với một lũ nhóc quậy phá. Năm mười hai tuổi đó, anh nhớ mẹ vừa sinh thêm một đứa em gái, bố đang thất nghiệp, ông đi tìm việc làm, không có ở nhà, mẹ sinh con nằm trên giường không ai chăm sóc. Mấy đứa khác còn nhỏ, anh là lớn nhất, bà bảo anh sang nhà hàng xóm mượn ít gạo nấu bát cháo loãng cho bà ăn, thế mà anh lại chạy ra phố tìm lũ bạn quậy phá, quên bẵng chuyện đó đi. Anh cùng lũ bạn ra bến tàu tranh giành ít đồ phế liệu để nhét đầy bụng, lại quên mất mẹ và các em đang ở nhà chịu đói. Tối mịt chơi chán anh mới về nhà, thấy bố vẫn chưa về, mẹ nằm một mình trên giường rơi nước mắt. Dưới ánh đèn lờ mờ, anh nhìn mặt bà trắng bệch như người chết. Ba đứa em cũng đều nằm ngủ lăn lóc trên đất. Lúc đó mẹ không nói một lời trách móc anh, nhưng khuôn mặt đau buồn của bà đã để lại ấn tượng mà anh không bao giờ quên được. Anh khóc, anh biết mình đã làm chuyện xấu. Thế nên từ đó về sau anh đã thay đổi..." Anh mở mắt ra, mệt mỏi ngừng nói. Đạo Tĩnh nhẹ nhàng lau đi những giọt mồ hôi hột trên trán anh, khẽ bảo: "Hoa, hôm nay anh quá hưng phấn, nói nhiều quá rồi. Nghỉ ngơi đi, đừng nói nữa có được không?"

"Không mệt. Chúng ta nên tâm sự nhiều hơn." Giang Hoa mỉm cười tiếp tục nói: "Tĩnh, không có Đảng thì cũng không có anh của ngày hôm nay. Chính Đảng đã cứu vớt thằng bé lang thang như anh. Từ khi anh làm học việc, Đảng đã bồi dưỡng, giáo dục anh, sau này anh vào trường trung học do Đảng điều hành và được nhận thêm nhiều giáo dục hơn nữa. Mỗi khi nhớ lại khuôn mặt tái nhợt đẫm nước mắt của mẹ anh khi nằm trên giường sau khi sinh em gái, anh lại nghĩ, cái xã hội tội ác này phải bị thay đổi!"

"Mẹ anh còn đó không?" Đạo Tĩnh khẽ chêm một câu.

"Bốn năm rồi không có tin tức gì." Dừng một chút, anh đột ngột mở mắt nói: "Anh vừa nói cái gì vậy? Đầu óc cứ mơ mơ màng màng. Còn một chuyện nữa chưa kể với em, Hứa Ninh lại bị bắt rồi."

"Cái gì? Hứa Ninh nói là đi Thiểm Bắc, sao lại bị bắt rồi?"

"Cậu ấy không đi. Đảng cử cậu ấy đến Đại học Đông Bắc để hỗ trợ công tác. Cậu ấy bị bắt cùng một đêm với anh — sau khi nhảy tường, cậu ấy trốn trong chăn của một cô gái lớn nhà người ta thì bị bắt."

Sinh viên Đại học Đông Bắc sau sự kiện "Chín một tám" đã phải chịu đựng nỗi đau thấu xương khi nước mất nhà tan, cũng phải chịu thêm một tầng lớp bị lừa dối và bóc lột do đói khát và lưu vong.

Vì muốn học hành, vì hai bữa cơm cháo thô đạm mà nhà trường "ban cho", họ nuốt nước mắt chịu đựng cuộc sống nô lệ suốt bốn năm. Khi ngày "Một hai chín", họ vượt qua mọi sự lừa dối và đe dọa của chính quyền nhà trường, kiên quyết tham gia biểu tình rồi quay trở về, thì ngay lập tức những màn kịch xấu xa lại bắt đầu diễn ra trước mắt họ.

Sinh viên Đông Đại vừa biểu tình trở về đã bị tập trung lại để nghe bài huấn thị đường hoàng của chính quyền nhà trường: "Các em sinh viên, nói cho các em biết, vừa rồi đã có hai người Nhật đến trường chúng ta. Họ hỏi chúng ta có còn quản được sinh viên hay không? Nếu không quản được, họ sẽ trực tiếp đến quản lý các em đấy! Chúng ta vội vàng nói: 'Được! Được! Nhà trường đương nhiên là được!'"

Bài diễn văn nô lệ cúi mình vừa dứt, tiếp đó thư ký trưởng lại đổi giọng chửi bới. Hắn nói: "Đám nhóc không sợ chết! Các người có cốt khí, là bố các người đánh cho, thì cầm súng đi đánh Nhật đi! Tại sao — tại sao cứ quậy phá trong trường học!"

Tiếp đó, cổng chính của ngôi trường đại học đường hoàng bị quân cảnh vũ trang canh giữ. Sinh viên trở thành tù nhân, không được phép ra vào. Nhưng trong trường, họ vẫn không hề sợ hãi mà triển khai các hoạt động yêu nước. Thế là, qua hai ngày nữa — vào đêm khuya tuyết rơi dày đặc ngày 11 tháng 12, một lượng lớn hiến binh Đông Bắc lại kéo đến bao vây chặt lấy ngôi trường.

Tình hình lúc này càng trở nên nghiêm trọng, đấu tranh càng trở nên căng thẳng. Giang Hoa, Hứa Ninh và các đồng chí phụ trách của Đảng tại Đông Đại vẫn luôn không rời khỏi trường. Đội kiểm soát do học sinh tổ chức đến báo tin, mọi người tuy lập tức biết được tin xấu này, nhưng đêm đen mịt mù, tuyết rơi đầy trời, lại bị bao vây bốn bề, sinh viên biết trốn đi đâu? Giang Hoa và những người khác càng không thể ra ngoài ngay. Vì vậy mọi người chỉ có thể chia nhau ra tìm nơi ẩn náu khắp nơi trong trường. Lúc trời gần sáng, từng chiếc xe tù nối đuôi nhau cùng một đợt quân cảnh súng đạn đầy mình kéo tới, sau đó dưới sự dẫn đường của chính quyền nhà trường, hiến binh cầm danh sách được liệt kê trên giấy tiêu đề "Đại học Đông Bắc" bắt đầu lục soát từng ký túc xá, từng góc khuất trong trường. Danh sách người mà trường nộp ra gồm hơn ba mươi người. Sau khi hiến binh bắt người theo danh sách, nhà trường lại lập tức tuyên bố "Lệnh giới nghiêm khẩn cấp", do thư ký trưởng và chủ nhiệm quân huấn làm tư lệnh giới nghiêm, hiến binh canh cổng trường, nghiêm cấm sinh viên ra vào. Tình hình lúc này càng khẩn cấp hơn, các thủ lĩnh sinh viên bị ghi tên trong danh sách đen buộc phải chạy trốn cấp tốc. Giang Hoa nhảy tường vướng phải đống gỗ nhà người ta, bị một chiếc đinh đâm vào nhưng vẫn chạy thoát; còn Hứa Ninh thì sao, cậu ấy nhanh nhẹn phóng lên một bức tường thấp phía tây Đông Đại, lộn người rơi vào sân nhà một người dân. Cậu định băng qua sân này để mở cổng ra phố chạy thoát, nhưng không kịp nữa — quân cảnh phía sau đã phát hiện ra cậu, trong tiếng súng dồn dập, một lượng lớn hiến binh đuổi tới. Chủ nhà — một ông lão và cô con gái trẻ nghe thấy tiếng động "bịch" ngoài sân, họ hoảng hốt bước xuống giường mở cửa phòng ra nhìn, Hứa Ninh thấy tình hình không thể chạy ra ngoài được nữa, liền chạy đến cửa phòng nói với ông lão: "Bác ơi, cứu mạng với! Cháu là sinh viên!" Ông lão và cô con gái sửng sốt kinh ngạc, nhưng lập tức nói: "Vào đây!" Trong lúc hoảng loạn, họ vừa mới lấy chăn phủ lên đầu cậu, cô con gái áp sát vào cậu, dùng cơ thể mình che chắn cho cái cuộn chăn lớn đó, thì một đám hiến binh hung hãn đã đuổi vào trong nhà. Chúng lớn tiếng dọa nạt ông lão: "Người đâu? Mau giao ra đây!" Ông lão và cô con gái không thừa nhận: "Không biết, không biết có ai cả." Lũ hiến binh mắng nhiếc: "Đánh rắm! Rõ ràng nhìn thấy có người vào, còn đầy dấu chân dưới đất, mày còn muốn giúp lũ cộng phỉ tạo phản à! Không nói thì lão già khốn nạn mày cũng chịu tội như nhau!" Ông lão và cô con gái vẫn nói: "Không có! Không có!" Dù cơ thể cô gái đang run lên bần bật bên cạnh Hứa Ninh. Hứa Ninh lúc này không thể ẩn nấp được nữa, cậu đột nhiên đứng dậy không chút do dự, và cứ thế bị bắt.

Giang Hoa nằm trên gối dường như đã ngủ, nhưng rồi đột nhiên mở mắt, nhìn Đạo Tĩnh một cách nghiêm túc nói: "Hầu hết các trường trong thành phố đã bãi khóa, lũ phản động nhất định sẽ lại nghĩ cách phá hoại. Đấu tranh chỉ ngày càng phức tạp hơn, Đạo Tĩnh, kinh nghiệm của em vẫn còn chưa đủ, phải cố gắng không ngừng nghỉ mà làm tiếp nhé! Nhưng... đừng vì công tác ở Bắc Đại mới đạt chút thành tích mà đã tự... mãn..., phải không ngừng... không ngừng đấu tranh... tiếp tục..." Nói đến đây, anh đã chìm vào giấc ngủ mê mệt.

Đạo Tĩnh đứng trước giường, lặng lẽ nhìn gương mặt tiều tụy, vàng vọt nhưng lại vô cùng cương nghị và kiên định kia. Bị thương nặng như vậy, nhưng anh tuyệt nhiên không kêu một tiếng đau; trong niềm vui hội ngộ với người yêu, trong tình trạng cực kỳ mệt mỏi, gần như lả đi, anh vẫn không quên đấu tranh và công tác hiện tại; không quên khích lệ sự tiến bộ của người yêu... Hơn nữa đối với bài thơ cô nhớ về người khác — dù anh biết rõ tình yêu của cô thuộc về người đồng chí đã khuất kia nhiều hơn, sâu đậm hơn thuộc về anh, nhưng anh không hề oán trách. Anh chỉ đang cố gắng hết sức có thể để khiến cô cảm thấy hạnh phúc, cảm thấy vui vẻ, mặc dù thời gian và sức lực anh có thể dùng cho khía cạnh này lại quá ít ỏi... Cô nghĩ như vậy, lặng lẽ nhìn anh rất lâu. Một cảm giác gần như hối lỗi bắt đầu âm thầm nhói lên trong tim cô...

Thấy áo bông của anh bị rách mấy chỗ lớn, cô tìm kim chỉ bắt đầu khâu vá giúp anh. Trong túi áo bông, cô phát hiện một mảnh giấy nhỏ bị vò nát. Cô mở ra, đây là nét chữ rõ ràng của Giang Hoa: "Tĩnh, xin lỗi em, đây là lần thứ ba anh thất hứa..." Không hiểu sao, Đạo Tĩnh đọc mảnh giấy nhỏ bình thản này — mảnh giấy không gửi cho cô, chợt mắt cô nhòe đi.

"Cô Lộ có nhà không?"

"Ai đấy?" Đạo Tĩnh giật mình, đặt đồ trong tay xuống, nhẹ nhàng mở cửa. Nhìn ra, hóa ra là bố của Nhâm Ngọc Quế — lão Nhâm — giờ đây ông đã là nhân viên liên lạc của Thành ủy. Đạo Tĩnh vừa mừng vừa lo nắm lấy tay ông lão, kéo ông vào phòng khẽ hỏi: "Bác, có chuyện gì ạ?" Cô hất hàm về phía Giang Hoa đang ngủ, "Anh ấy bị thương rồi." Vì cô biết, nếu không phải có chuyện quan trọng, Thành ủy sẽ không phái người đến tìm Giang Hoa.

Ông lão gật đầu, ân cần đứng trước giường nhìn gương mặt đang say ngủ của Giang Hoa, rồi quay đầu nói với Đạo Tĩnh: "Cậu ấy bị thương từ bao giờ? Các đồng chí không ai biết cả! Đêm nay có một cuộc họp quan trọng, nếu không đi được thì để tôi đi báo với người phụ trách. Vết thương của cậu ấy có nặng không?"

Đạo Tĩnh nhìn gương mặt vàng vọt không chút huyết sắc của Giang Hoa, khẽ nói: "Anh ấy tự bảo không nặng, cũng không cho con xem. Anh ấy bảo bị đinh đâm vào eo, hình như mất nhiều máu nên hơi yếu. Bác xem có cần gọi anh ấy dậy không ạ?"

"Không cần gọi cậu ấy nữa." Ông lão thương cảm lắc đầu, "Tôi đi báo với người phụ trách, cứ để cậu ấy ở chỗ cô tĩnh dưỡng vài ngày." Ông lão nói rồi bước ra ngoài.

"Bác, chờ cháu với! Đi cùng ạ." Giang Hoa không biết đã tỉnh dậy ngồi trên giường từ lúc nào. Anh vừa nói vừa xuống giường, vừa bình tĩnh thong dong mặc áo bông, vừa áy náy nói khẽ với Đạo Tĩnh: "Xin lỗi, lại thất hứa với em rồi. Em ngủ đi, đừng đợi anh. Đêm muộn quá thì anh không về đâu."

Cô lặng lẽ tiễn anh. Nhìn bóng dáng cao lớn của anh cùng ông lão nhỏ bé xiêu vẹo biến mất nơi góc ngõ, không kìm được khẽ lẩm bẩm: "Lư Gia Xuyên — Lâm Hồng — anh ấy, đều là những người giống nhau biết bao!..."