John Fiske bước vào tòa nhà tọa lạc ở phía đông của Rỉchmond. Tên gọi chính thức của nó là Nhà dưỡng lão, nhưng thực ra đây là nơi những người già tới sống nốt phần đời oặt oẹo còn lại và chờ đợi cái chết. Fiske cố gắng không để ý tới những tiếng rên rỉ và khóc lóc khi anh đi dọc theo hành lang. Anh nhìn thấy những thân thể yếu ớt, đầu gục xuống, chân tay bất động, ngồi dính vào những chiếc xe lăn chất đầy ở góc tường như cả loạt những giỏ mua hàng ở siêu thị. Họ ngồi đó như thể đang chờ đợi người bạn nhảy họ biết chắc rằng sẽ không bao giờ xuất hiện.
Bố anh và anh đã phải lấy hết quyết tâm mới đưa được mẹ anh vào đây. Michael Fiske chưa bao giờ quen được với sự thật là mẹ anh đã hoàn toàn mất trí nhớ do một căn bệnh tâm thần. Cuộc sống lúc tốt đẹp thì rất dễ để hưởng thụ, nhưng giá trị chân thật của một con người lại được đo đếm theo cách người ta hành động khi gặp phải điều bất hạnh trong đời. Và ở mức độ mà John Fiske biết thì em trai anh đã không vượt qua được nỗi thống khổ này.
Anh đăng ký ở bàn đón tiếp.
- Hôm nay mẹ tôi thế nào ? Anh hỏi người nhân viên hành chính. Là khách thường xuyên của nơi này nên Fiske quen biết tất cả nhân viên ở đây.
- Dạo này bà ấy khá hơn rồi, nhưng sự xuất hiện của anh sẽ giúp bà ấy nhanh nhẹn và linh lợi lên. Cô gái trả lời.
- Đúng thế. Fiske làu bàu khi anh đi về phía phòng khách.
Mẹ anh đã sẵn sàng ngồi chờ, mặc áo ở nhà và đi dép lê như mọi lần. Mắt bà nhìn xung quanh một cách vô hồn, miệng mấp máy nhưng không nói nên lời. Khi Fiske xuất hiện ở cửa ra vào, bà đưa mắt nhìn rồi một nụ cười nở trên khuôn mặt. Fiske tiến về phía bà và ngồi xuống trước mặt mẹ mình.
- Con khoẻ không Mikey ? Gladys Fiske vừa hỏi vừa âu yếm ôm lấy mặt anh - Con trai của mẹ ?
Fiske thở một hơi thật sâu. Lại vẫn điều tồi tệ đã xảy ra từ hai năm nay. Trong tâm trí đã bị tàn phá của Gladys Fiske, anh mãi mãi được coi như em trai mình, chắc phải cho tới tận khi mẹ anh nằm xuống vĩnh viễn. Bằng một cách nào đó, John Fiske đã hoàn toàn biến mất khỏi trí nhớ của mẹ anh, như thể chưa bao giờ anh được sinh ra trên đời.
John nhẹ nhàng nắm lấy tay mẹ, cố gắng hết sức kìm nén sự thất vọng đang dâng lên đầy ắp trong mình.
- Con khoẻ. Mọi thứ đều tất. Bố cũng khoẻ. Rồi anh nhẹ nhàng nói thêm - Johnny cũng khoẻ, anh ấy hỏi thăm mẹ. Lần nào cũng vậy.
Cái nhìn của mẹ anh thật trống rỗng.
- Johnny ?
Lần nào Fiske cũng thử điều này và câu trả lời luôn là như thế. Tại sao mẹ anh lại lãng quên chính anh chứ không phải em trai anh ? Chắc phải có một nguyên nhân sâu xa nào đó khiến căn bệnh tâm thần ấy đã xóa sạch những ký ức về anh trong bà. Chẳng lẽ sự tồn tại của anh chưa bao giờ sâu nặng và quan trọng đối với bà ? Thế mà anh lại là đứa con luôn luôn hiện diện bên cha mẹ mình. Anh đã giúp đỡ họ khi còn là một đứa trẻ và bây giờ lại nâng đỡ họ với tư cách một người đàn ông. Từ việc giành một phần lớn thu nhập của mình mua cho cha mẹ một ngôi nhà khi cuộc sống của họ còn vô cùng vất vả, tới cả việc bỏ tiền ra lợp ngói gỗ cho ngôi nhà ấy vì bố anh không có tiền thuê người làm cho mình. Thế mà Mike mới là người được yêu thương, là người được đi theo con đường nó lựa chọn, con đường riêng ích kỷ của nó, John thầm nghĩ... Mỉke luôn được coi là đứa con cưng, là người sẽ mang niềm tự hào về cho gia đình. John biết là bố mẹ anh thực ra không bao giờ có cách nhìn cực đoan như thế về các con trai của họ, nhưng cơn giận dữ trong lòng anh đã bóp méo sự thực, thổi phồng lên những điều tồi tệ và dìm chết những điều tốt đẹp.
- Mikey ? Mẹ anh lo lắng - Các con của con thế nào ?
- Bọn chúng khoẻ cả, lớn vùn vụt như những hạt mầm tốt. Trông chúng giống mẹ lắm. Phải đóng giả làm em trai mình, đóng giả người đã làm bố của những đứa trẻ khiến John muốn sụp xuống sàn nhà gào thét.
Gladys Fiske mỉm cười và đưa tay lên vuốt tóc.
John tranh thủ cơ hội này.
- Trông mẹ khá lắm. Bố nói rằng bây giờ mẹ đẹp hơn bao giờ hết. Gladys Fiske là một người phụ nữ hấp dẫn và vẻ bề ngoài là điều vô cùng quan trọng đối với bà. Nhưng căn bệnh tâm thần đã thúc đẩy sự tiến triển mạnh mẽ của quá trình lão hóa. Fiske biết mẹ anh sẽ thất vọng khủng khiếp nếu nhìn thấy vẻ bề ngoài của mình lúc này.
Anh mong bà vốn luôn coi mình như lúc mới hai mươi tuổi, lứa tuổi đẹp nhất trong đời bà.
Fiske lấy ra một hộp quà nhỏ vừa mới mua cho mẹ. Mẹ anh cầm lấy với niềm hân hoan của một đứa trẻ và xé tung lớp giấy gói bên ngoài. Bà ngắm nghía chiếc lược một lúc rồi cẩn thận đưa lên chải đầu.
- Đây là vật đẹp nhất mẹ từng thấy.
Mẹ anh nói như thế với bất cứ thứ gì anh mua cho bà. Những tấm vải, son môi hoặc một cuốn truyện tranh. Vật đẹp nhất bà từng nhìn thấy, Mike. Cứ mỗi lần anh tới đây, em trai anh lại ghi được điểm trong bà. Fiske cố gắng tránh xa khỏi những ý nghĩ này và ở lại chơi với mẹ anh tới một giờ đồng hồ. Anh yêu mẹ vô cùng. Nếu có thể, anh sẵn sàng xé tan căn bệnh đã huỷ hoại bộ não của mẹ anh. Nhưng vì đó là điều không thể nên anh sẽ làm bất cứ điều gì có thể để được ở bên bà. Kể cả khi dưới tên của người khác.
Fiske rời khỏi Nhà dưỡng lão và lái xe tới nhà cha mình. Khi xe tới con phố quen thuộc, Fiske nhìn quanh cái không gian rệu rã, nơi đã từng là một phần trong mười tám năm đầu đời của anh: những ngôi nhà đổ nát với sơn tường tróc vỡ từng mảng, cổng vào nhà vẹo vọ, hàng rào mắt cáo sệ xuống theo năm tháng và những mảnh sân trước nhà bẩn thỉu nằm dọc theo hai bên dãy phố chật hẹp, mặt đường rạn nứt có hai hàng xe Ford hoặc Chevys cổ lỗ sĩ và méo mó đậu hai bên lề. Năm mươi năm về trước, những con người ở đây là cộng đồng điển hình của một tập thể gia đình sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, những con người mang trong mình một niềm tin vững chắc rằng cuộc sống chỉ có thể ngày càng tốt đẹp hơn. Với những người vẫn còn chưa thoát ra khỏi niềm hy vọng này, những thay đổi duy nhất họ có thể thấy trong cuộc đời tan nát của mình chỉ là một chiếc thang gỗ gắn thêm vào bậc cửa trước nhà.
Fiske rẽ vào con đường cho ô tô chạy trong ngôi nhà được giữ gìn cẩn thận của cha anh. Cuộc sống của những người hàng xóm láng giềng càng xuống dốc bao nhiêu thì cha anh lại càng nỗ lực làm việc để điều đó khỏi xảy đến với ngôi nhà của mình bấy nhiêu. Có thể là để níu kéo quá khứ thêm một thời gian nữa. Có thể cha anh hy vọng rằng mẹ anh sẽ quay về nhà và trở lại là một cô gái hai mươi tuổi với tâm trí tươi sáng và khoẻ mạnh. Chiếc Buick của ông đang đậu trên đường dành cho ôtô chạy, thân xe hơi bị rỉ nhưng máy vẫn còn mới toanh nhờ tài nghệ của một thợ cơ khí siêu hạng của ông chủ. Cha anh đang ở trong gara, mặc áo phông trắng và quần xanh công nhân. Ông đang ngồi xổm trước một số dụng cụ làm việc. Cha anh đã về hưu và trông có vẻ rất hạnh phúc với những ngón tay dính đầy dầu mỡ, xung quanh và trước mặt ông rải rác đủ mọi bộ phận thiết yếu của một loại máy móc phức tạp nào đó.
- Có bia trong tủ lạnh đấy. Ed nói mà không ngẩng đầu lên.
Fiske mở cánh cửa tủ lạnh cũ cha anh đặt trong gara và lấy ra một lon Miller. Anh ngồi xuống một chiếc ghế nhà bếp cũ kỹ đã lung lay và xem ông làm việc, giống như anh vẫn từng làm khi còn là một cậu bé. Anh đã từng cảm thấy như bị thôi miên bởi đôi tay lành nghề của cha, bởi cái cách lắp ráp các bộ phận một cách chính xác và đầy tự tin của ông.
- Con vừa đến thăm mẹ.
Ed đẩy điếu thuốc lá ông đang hút dở sang khoé miệng bên phải. Cánh tay vạm vỡ của ông gập lại, sau đó lại duỗi ra khi ông lắp bánh cóc vào một bộ phận.
- Ngày mai bố đi. Mặc dù hôm nay bố đã chuẩn bị xong cả, quần áo này, rồi cả hoa nữa. Và Ida sẽ chuẩn bị giúp bố một bữa ăn tối đóng hộp để mang đi. Bố sẽ làm cho chuyến thăm ngày mai thực sự đặc biệt. Chỉ có bố với mẹ con.
Ida German là người hàng xóm sát vách nhà anh. Bà đã sống ở đây lâu hơn tất cả những người khác. Bà là người bạn tốt của cha anh, đặc biệt kể từ khi mẹ anh ra đi.
- Mẹ sẽ thích điều đó. Fiske nhấp một ngụm bia và mỉm cười khi hình dung cảnh cha mẹ anh ở bên nhau.
Ed kết thúc công việc ông đang làm và dành một phút cho việc rửa tay bằng cách lấy xăng và một miếng giẻ để chùi sạch những vệt dầu mỡ dính trên tay. Ông lấy một lon bia rồi ngồi xuống một hòm dụng cụ cũ rích đối diện với Fiske.
- Hôm qua bố nói chuyện với Mike. Ông nói.
- Vậy ư ? Fiske hỏi mà chẳng buồn quan tâm.
- Công việc của nó ở Tòa án tối cao rất tốt. Con biết không, họ đề nghị nó làm thêm một năm nữa. Chắc chắn nó phải rất khá.
- Con tin chắc là nó là nhân viên tốt nhất của họ. Fiske đứng dậy và đi ra khỏi cửa. Anh hít một hơi thật sâu để cho hương thơm trong lành của cả bãi cỏ mới cắt tràn đầy lồng ngực. Ngày xưa cứ mỗi khi thứ Bảy tới, anh và em trai mình vẫn thường ra cắt cỏ, làm đủ mọi thứ việc vặt rồi sau đó, cả nhà cùng nhau nhảy lên chiếc xe ngựa kéo khổng lồ làm chuyến đi dã ngoại cuối tuần, tới cửa hàng tạp hóa A&p. Nếu hoàn thành công việc tốt, làm việc vặt một cách hoàn hảo, không cắt cỏ quá ngắn, hai anh em sẽ được uống nước xôđa từ chiếc máy bán hàng tự động đặt gần giá đựng báo ngay bên ngoài cửa hàng. Đối với anh em Fiske thì đó là thứ nước vàng. Fiske và em trai anh thường mất cả tuần nghĩ cách để được uống thứ nước đó. Họ đã lớn lên thân thiết làm sao. Mặc dù John hơn em trai mình ba tuổi nhưng họ thường cùng nhau mang báo vào trong nhà, cùng chơi thể thao. Mike có năng khiếu về mặt thể chất nên đã được chơi trong đội thể thao đại diện cho trường đại học khi mới chỉ là sinh viên năm thứ nhất. Họ là anh em nhà Fiske. Ai cũng biết họ, ngưỡng mộ họ. Đó là những tháng năm hạnh phúc. Những tháng nám ấy đã trôi qua. Anh quay lại và nhìn bố.
Ed lắc đầu.
- Con có biết là Mike đã từ chối giảng dạy ở một trong những trường đại học luật, trường Harvard hoặc gì đó, để ở lại Tòa án tối cao không ? Nó nhận được cả đống lời đề nghị từ các công ty luật lớn nữa. Nó đã cho bố xem cả. Trời ơi, chúng nhắc đến tiền lương nhiều tới mức bố không thể tin vào mắt mình. Giọng ông không giấu nổi niềm tự hào.
- Càng ngày Michael càng có thêm nhiều quyền lực. Fiske khô khan đáp.
Đột nhiên Ed vỗ đùi.
- Có chuyện gì vậy Johnny ? Vì cái gì mà lúc nào con cũng chống đối lại em con thế ?
- Con chẳng có gì phải chống lại nó cả.
- Thế thì tại sao hai con lại không hòa thuận với nhau như ngày xưa nữa ? Bố đã nói chuyện với Mike. Chuyện này không bắt nguồn từ nó.
- Bố thử nhìn xem. Michael có cuộc sống riêng của nó, con có cuộc sống riêng của con. Cũng như bố thôi, con có thấy bố giận dữ gì với chú Ben đâu.
- Em trai bố là một kẻ lười biếng, vô trách nhỉệm và nghiện rượu. Em trai con không hề mắc phải những thói xấu đó.
- Lười biếng và nghiện ngập không phải là những thói xấu duy nhất trên đời.
- Thật tồi tệ nhưng bố không thể hiểu được con, con trai ạ.
- Thì bố lại gia nhập đám đông không hiểu con thôi.
Ed ném mẩu thuốc lá còn lại xuống sàn nhà xi măng, đứng lên và dựa lưng vào một chiếc cột chống trần trong gara.
- Ghen tỵ với em mình là không tốt. Lẽ ra con phải thấy vui vì những gì em con làm được mới phải.
- Vậy bố cho là con ghen tỵ ?
- Không phải sao ?
Fiske nhấp thêm một ngụm bia và nhìn ra phía hàng rào thép gai cao ngang bụng bao lấy mảnh sân sau nhà. Vào lúc này, nó đang được quét ngoài bởi một lớp sơn màu xanh đậm. Nhiều năm qua nó đã được khoác lên mình đủ mọi màu sơn khác nhau. Mùa hè nào John và Mike cũng sơn hàng rào bằng phần sơn còn thừa lại, bất kể là màu gì, sau khi công ty vận tải nơi Ed làm việc sơn sửa lại văn phòng của họ hàng năm. John đưa mắt nhìn cây táo mọc ở góc sân. Anh ra hiệu bằng lon bia.
- Cây táo của bố có sâu bướm ma. Bố đưa cho con cái mồi lửa.
- Để bố làm sau.
- Nào bố, đứng lên ghế bố còn ngại nữa là.
Fiske cởi áo khoác ngoài, bê chiếc thang từ trong gara ra ngoài và cầm lấy mồi lửa cha anh vừa đưa. Anh châm lửa cho cháy, dựng chiếc thang vào phía dưới tổ sâu rồi trèo lên. Mất vài phút trôi qua rồi chiếc tổ sâu dần dần tan ra dưới sức nóng của lửa. Fiske trèo xuống và dập tắt mồi lửa trong khi bố anh dọn dẹp phần còn lại của tổ sâu bướm vừa rơi lả tả xuống đất.
- Bố vừa mới nhắc đến vấn để trục trặc giữa con với Mike.
- Chuyện gì ? - Trông Ed có vẻ bối rối.
- Lần cuối cùng Mike đến giúp đỡ bố mẹ, hay chỉ đơn giản là đến thăm bố hoặc mẹ thôi, là bao giờ ?
Ed gãi bộ ria mép lởm chởm và đưa tay vào sờ soạng trong túi quần tìm thuốc lá.
- Nó bận mà. Lúc nào có thể nó sẽ đến.
- Chắc là thế.
- Nó có những việc quan trọng phải làm để giúp chính phủ. Nó làm việc ở đó phụ tá cho tất cả thẩm phán. Còn biết đó là toà án cao cấp nhất ở đất nước này mà.
- Được thôi, nhưng con cũng bận đâu kém gì.
- Bố biết điều đó, con trai ạ. Nhưng...
- Con hiểu, nhưng mà khác chứ gì. Fiske vắt chiếc áo khoác qua vai, chùi dòng mồ hôi đang chảy tới mắt. Bọn muỗi sắp xuất hiện đến nơi rồi. Điều đó khiến anh nghĩ tới nước. Bố anh có đặt một toa xe moóc làm căn nhà lưu động ở bãi cắm trại gần sông Mattaponi - Dạo này bố có tới chỗ toa xe moóc nữa không ?
Ed lắc đầu và cảm thấy nhẹ cả người khi chủ đề câu chuyện đã thay đổi.
- Không, nhưng chắc sẽ đi trong một ngày gần đây. Bố sẽ làm một chuyến đi thuyền trước khi trời kịp trở lạnh.
Fiske lau một vạt mồ hôi khác trên trán.
- Lúc nào đi bố nhớ báo cho con đi cùng.
Ed nhìn con một cách kỹ lưỡng.
- Dạo này con thế nào ?
- Công việc ư ? Thua hai vụ, thắng hai vụ trong tuần này. Trong hoàn cảnh như hiện nay thì con coi đó là kết quả chấp nhận được trong trận chiến.
- Con phải cẩn thận, con trai ạ. Bố biết con tin tưởng vào những gì mình đang làm, nhưng con đang làm luật sư cho một lũ hung dữ chết tiệt. Có thể một số trong bọn chúng nhận ra con đã từng làm trong ngành cảnh sát. Nhiều khi ban đêm, bố vẫn nằm thao thức nghĩ ngợi về chuyện đó.
Fiske mỉm cười. Anh yêu quý cha và theo một cách tế nhị nào đó thì tình cảm dành cho ông còn nhiều hơn tình yêu đối với mẹ anh. Anh cảm thấy yên ổn khi biết rằng đôi khi cha anh vẫn mất ngủ vì nghĩ tới anh. Anh vỗ về lưng ông.
- Bố đừng lo, con không bao giờ mất cảnh giác đâu.
- Còn những chuyện khác thì thế nào ?
Bất giác Fiske đưa tay lên ngực.
- Tốt cả. Chắc con sẽ sống tới trăm tuổi.
- Bố mong là như thế, con trai ạ. Ông nói với một niềm tin vững chắc khi đưa mắt dõi theo bóng con trai đang ra về.
Ed lắc đầu khi nghĩ rằng các con ông ngày càng tách xa nhau trong khi ông chẳng làm được gì để thay đổi điều đó. "Khỉ thật", đó là tất cả những gì ông có thể nói trước khi ngồi xuống hòm dụng cụ uống nốt chỗ bia còn lại.
