Khi câu chuyện này loan truyền ra nước ngoài thì danh tiếng hoàn toàn xứng đáng của nhà tiên tri lại vang lừng khắp đầu hè cuối ngõ ở các thành thị Hy Lạp, và tên tuổi của Tirésias được mọi người sùng bái. Tuy vậy, đơn độc trong bọn họ có Penthée[1], con trai của Échion[2], một kẻ hay chế giễu các thần linh, tỏ vẻ coi thường bậc tiên tri già cả đó, hay nhạo báng những lời sấm truyền của ông, và nhất là hay trêu chọc đôi mắt mù lòa và bóng tối mà ông phải sống chung từ nhiều năm nay. Nhưng Tirésias chỉ lắc lắc cái đầu bạc trắng của mình, rồi lên tiếng:

“Ngươi hẳn sẽ được may mắn biết bao nếu như ánh sáng cũng không còn đến với ngươi nữa, để ngươi khỏi phải banh mắt ra mà nhìn thấy các đạo lễ của Bacchus! Bởi vì sẽ có một ngày - ngày đó thì không xa lắm đâu, ta nói trước cho ngươi biết đó - một vị thần mới tên là Liber[3], con của Sémélé, sẽ đến tận đây. Trừ phi ngươi thờ phụng vị thần đó đúng như quyền mà ông ta được hưởng, ngươi sẽ bị xé xác thành trăm mảnh, vung vãi khắp nơi, và ngươi sẽ làm nhơ bẩn với máu của chính ngươi nào mẹ, nào các dì ngươi, rồi nào cây, nào rừng. Số phận ngươi sẽ là như vậy! Vì ngươi sẽ không chịu tôn kính vị thần Liber đó, và ngươi sẽ đem lòng oán trách rằng ta tuy mù lòa mà sao vẫn nhìn thấy mọi sự quá rõ ràng.”

Mặc dù ông còn đang nói, Penthée đã thẳng thừng xua đuổi ông đi. Nhưng những lời của ông quả là sự thật và những điều tiên tri đó được thực hiện.

Liber đến, và vùng nông thôn bỗng trở nên náo nhiệt, đầy tiếng cười nói, la hét như điên của đám người tham dự lễ hội. Dân chúng từ trong thành lũ lượt kéo ra, đàn ông, đàn bà, già trẻ lớn bé, quý tộc cũng như dân đen, tất cả hòa lẫn với nhau, tất cả đều vội vã đến tham dự những đạo lễ mới.

“Này, các người sinh ra từ những cái răng con rắn, các người là hậu duệ của thần Mars[4], lý trí của các người bây giờ ở đâu, sao bỗng dưng phát khùng đến thế?” Penthée hét toáng lên.

“Có thể nào tiếng chũm chọe lanh lảnh, tiếng tù và ù tai và các trò ảo thuật hời hợt, tiếng la hét eo éo của bọn đàn bà, và đầu óc nổi điên vì rượu chè be bét, đám đông thô lỗ, tiếng trống rỗng tuếch, có thể nào tất cả mấy thứ này lại có thể chế ngự được bọn đàn ông hay sao? Vì ta từng thấy chúng không hề tỏ ra sợ hãi ở trận tiền khi giáp mặt với gươm giáo tuốt trần, tiếng kèn xung trận, với hàng hàng lớp lớp đao thương sáng lóa! Hỡi các bậc trưởng lão, các vị đã từng vượt trùng khơi đến tận nơi này mà lập nên thành Tyr mới[5], đã ổn định nơi ăn chốn ở cho các gia thần từng một thời lang bạt, ta không thể khen ngợi các vị được. Tại sao ư? Vì các vị hôm nay đã để cho đám dân chúng bị người ta lôi kéo mà không đấu tranh gì cả!

Hỡi các bạn trẻ đang ở tuổi thanh xuân, gần với tuổi ta hơn, các bạn từng mang vũ khí thay vì mang cây gậy ‘thyrsus’[6] như bây giờ, đầu đội mũ sắt chứ không phải mang vòng hoa như bây giờ, các bạn đã từng làm thế vì thấy thích đáng, là cho ai đó vậy? Nhưng hãy nhớ đến, ta van các bạn đấy, nguồn gốc của các bạn, hãy tỏ ra can đảm như con rắn chỉ một mình ra sức mà đã giết được bao nhiêu kẻ thù. Nó đã chết vì muốn bảo vệ các nguồn nước và ao hồ của nó; nhưng về phần mình, các bạn hãy chiến thắng để tạo ra vinh quang cho chính mình! Nó đã tiêu diệt những người dũng cảm, nhưng các bạn hãy làm cho bọn người hèn yếu tháo chạy và cứu vãn danh dự của tổ tiên mình! Nếu số phận của thành Thèbes là không thể tồn tại lâu dài thì ta mong rằng các chiến binh anh hùng và các cỗ máy bắn đá sẽ phá hủy các bức tường thành của nó, rằng tiếng lửa đốt và tiếng đao gươm sẽ vang lừng xung quanh nó! Khi đó chúng ta chắc sẽ khốn khổ nhưng danh dự chúng ta sẽ không bị vấy bẩn. Chúng ta chắc sẽ tiếc thương nhưng chúng ta sẽ không che giấu tình trạng thảm hại đó; rồi thì chúng ta chắc sẽ than khóc nhưng đó không phải là nước mắt của sự nhục nhã.

Nhưng giờ đây thành Phèbes thân yêu của chúng ta sắp thất thủ vì một thằng bé hỉ mũi chưa sạch, chẳng biết bày binh bố trận, chẳng cần đến ngựa chiến hay đao thương, nhưng vũ khí của hắn là hương thơm trên mái tóc, vòng hoa ẻo lả quanh đầu, áo khoác màu đỏ tía đính vàng. Nhưng ngay bây giờ - nếu các bạn chịu đứng sang một bên - ta sẽ ép buộc hắn phải thú nhận rằng hắn đã bịa đặt chuyện Jupiter là cha hắn và các nghi lễ thiêng liêng mà hắn bày ra là dối trá. Trong khi vua Acrisius[7] có đủ can đảm để khinh bỉ cái tên giả mạo thần linh này, để đóng cổng thành Argos ngay trước mũi hắn, thì có lẽ nào Penthée ta đây và cả thành Thèbes run rẩy lo sợ trước tên lang thang đầu rừng xó núi này sao?”

Quay sang đám nô lệ phục dịch mình, Penthée hét to:

“Đi bắt kẻ mưu hại này về đây cho ta, nhanh lên! Xiềng hắn lại! Thi hành lệnh ta không được chậm trễ chút nào!”

❀ ❀ ❀

[1] Penthée: cháu ngoại của Cadmus, vua thành Thèbes (Hy Lạp).

[2] Échion: một trong năm người chiến binh sống sót (họ sinh ra từ những chiếc răng con rắn mà Cadmus đã gieo vào lòng đất). Lấy Agavé, con gái của Cadmus, làm vợ và sinh ra Penthée.

[3] Liber: một thần thôn dã La Mã mà tác giả đồng hóa ở đây với thần Bacchus. Vì là con của Sémélé nên Bacchus là anh em bà con (bạn dì) với Penthée, con của Agavé. Sémélé và Agavé là hai chị em ruột, con của Cadmus.

[4] Cư dân thành Thèbes (do Cadmus tạo lập) được xem là hậu duệ của những người sinh ra từ những cái răng của con rắn bị Cadmus giết. Con Rắn này được xem là con của Mars. Mars là thần Chiến tranh, con của Jupiter và bà vợ chính thức Junon.

[5] Thành Tyr mới, tức thành Phèbes, do Cadmus lập nên. Tyr, thành phố quan trọng của xứ Phénicie, là quê hương của Cadmus mà ông đã phải từ bỏ để sống lưu vong.

[6] Thyrsus: cây gậy đầu gắn núm thông, thân quấn cành nho, là biểu tượng của Bacchus, thần của Cây nho làm rượu.

[7] Acrisius: vua xứ Argos có lẽ không thừa nhận Bacchus (Dionysos) là thần. Điều lạ là Penthée chết vào cuối Thiên 3 này lại biết câu chuyện của Acrisius mà Ovide sẽ kể vào Thiên 4, bắt đầu từ câu thơ 607… Tác phẩm Biến thể này của Ovide chứa đựng những điều “kỳ cục” nếu ta cứ tính theo niên biểu các câu chuyện được kể. Theo chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 530.