Bây giờ, vị thần si tình và lắm mưu mẹo vứt bỏ hình dạng dối trá của con bò mộng, trở lại diện mạo thật của mình, và đưa chân về đến những cánh đồng quen thuộc ở vùng núi Dicté[1]. Nhưng cha của nàng Europe, không biết những gì đã xảy ra cho con gái yêu, ra lệnh cho con trai, Cadmus, lên đường tìm kiếm nàng công chúa mất tích. Và nếu không tìm được thì lưu đày sẽ là hình phạt dành cho anh, người cha này hăm dọa, ông tỏ ra vừa thắm thiết, vừa tàn nhẫn cùng lúc. Sau khi rong ruổi khắp thế giới một cách tuyệt vọng - ai mà tìm ra được những cuộc tình bí mật của Jupiter cơ chứ? - Cadmus đành trở thành người lưu vong, anh không hề đặt chân về lại cố quốc để tránh cơn thịnh nộ của vua cha. Anh đến gặp Apollon để cầu xin một lời sấm truyền: nên chọn đất nào để có thể sống yên thân? Apollon trả lời:
“Một con bò cái tơ sẽ gặp ngươi ở cánh đồng hoang, con bò này thì chưa bao giờ mang ách hay kéo cày. Nó dẫn đi đâu thì ngươi theo đó, cho đến nơi nào mà nó nằm xuống nghỉ ngơi trên cỏ thì ngươi hãy xây lên ở đó những bức tường thành cho Thèbes, thành phố của ngươi, và vùng đất đó, ngươi sẽ gọi là Béotie.”
Vừa mới rời khỏi động Castalie thì Cadmus bỗng thấy một con bò cái tơ không ai canh giữ, không có dấu hiệu gì đã mang gông trên cổ, đang chậm rãi cất bước. Anh liền đi ngay sau nó, thong thả bước theo những dấu chân nó để lại, trong lòng thầm cám ơn Apollon đã chỉ lối cho mình.
Và bây giờ con bò đã lội qua khỏi chỗ nước nông của con sông Céphise và băng qua những cánh đồng Panope: nó dừng bước, ngẩng lên trời cái đầu rất đẹp với cặp sừng đã mọc cao, và khuấy động không khí bằng những tiếng rống to. Rồi nó đưa mắt ra sau nhìn những người đi theo sát mình, quỳ xuống, từ từ để cả thân mình nằm lên đám cỏ non tơ. Cadmus thốt lên lời cảm tạ thần linh, cung kính đưa môi hôn lên mặt đất xa lạ này, rồi tươi cười chào mừng những ngọn núi, những cánh đồng mà anh không hề biết trước đó.
Với ý định cử hành buổi lễ cúng thần Jupiter, anh ra lệnh cho những người tùy tùng đi tìm một con suối lấy nước đang chảy về để làm nghi thức rưới nước. Trong vùng có một khu rừng nguyên sinh, chưa từng bị nhát rìu nào đốn chặt; ở giữa rừng thì có một cái hang dày đặc những cây bụi và những nhánh lá mềm dẻo; những phiến đá khéo chồng lên nhau tạo thành một mái vòm thấp, từ đó chảy xuống một dòng suối nhiều nước, và ẩn sâu trong hang là một con rắn dành riêng cho thần Mars[2]. Thật kỳ lạ là sinh vật này có một cái mào vàng trên đầu[3]. Nó có đôi mắt tóe lửa, cả thân hình nở to vì chứa đầy nọc độc, miệng có ba lưỡi lập lòe ánh lửa, thấy tua tủa đến những ba hàng răng nhọn.
Khi những người bộ hành đến từ thành Tyr đặt những bước chân xui xẻo vào khu rừng ấy và thả những chiếc gàu xuống suối, họ khuấy động sự yên tĩnh muôn đời ở đó. Nghe vậy, con rắn có màu da đen nhô đầu ra khỏi hang sâu, miệng phát ra những tiếng xuỵt xuỵt kinh khiếp. Buông gàu ra khỏi tay, máu trong người lạnh ngắt, họ bỗng run lên cầm cập vì khiếp sợ. Con rắn cuộn tròn cái thân có vảy thành những vòng cong mềm mại rồi bất ngờ vọt lên cao, uốn thân thành một vòng cung khổng lồ. Cả nửa chiều dài của nó lơ lửng trong bầu không khí hư ảo, nó săm soi nhìn xuống cả khu rừng, và thân hình nó, nhìn toàn bộ, thì thấy cũng to lớn bằng chòm sao Thiên Long[4] nằm trải dài giữa Tiểu và Đại Hùng Tinh. Rồi chẳng chút chần chừ, chẳng cần biết những người “Phénicien”[5] này sắp sửa chiến đấu, hay bỏ chạy, hay sự sợ hãi quá lớn khiến họ vẫn đứng tại chỗ, nó lao xuống tấn công họ. Tất cả đều bỏ mạng, người thì bị nó cắn, người bị nó dùng thân siết chặt, người thì bị ngạt thở vì hơi thở đầy nọc độc mà nó phả ra.
Mặt trời đã đứng bóng, chói lọi trên bầu trời. Và bây giờ Cadmus lấy làm lạ không biết chuyện gì đã làm các bạn đồng hành về trễ, vội vàng lên đường tìm kiếm họ. Áo khoác là tấm da sư tử, vũ khí là cây thương với mũi nhọn bằng sắt lấp lánh, và một cái lao, và còn hơn tất cả các vũ khí, một tấm lòng gan dạ. Khi vào trong rừng và thấy các xác chết của bạn mình, và bên trên họ là kẻ thù có thân hình khổng lồ đang dùng cái lưỡi đẫm máu mà liếm các vết thương thảm khốc của họ, anh hét lớn:
“Hỡi các bạn từng một lòng một dạ với ta, hoặc là ta sẽ trả thù được cho cái chết tức tưởi này, hoặc là ta sẽ chết như các bạn!”
Nói thế xong, anh liền đưa tay mặt nhấc lên một tảng đá cực kỳ to rồi ra sức bình sinh ném cả sức nặng kinh người đó đi. Cú sốc gây ra hẳn đã làm sụp đổ ngay cả những bức tường thành kiên cố, các tháp canh và mọi thứ khác cũng sụp theo, nhưng con rắn vẫn bình chân như vại, chẳng bị thương tích gì, nhờ lớp vảy bảo vệ như áo giáp sắt cũng như nhờ lớp da đen và cứng. Nhưng lớp da đen cứng đó lại không chịu nổi ngọn lao giờ đã cắm ở khúc cuộn trung tâm trên cái lưng dẻo dai của nó, mũi nhọn bằng sắt của lao xuyên rất sâu trong mạn sườn nó. Con quái thú này, điên tiết vì đau, quay ngược đầu ra sau lưng, nhìn thấy vết thương, đưa miệng cắn lấy cắn để cái cán lao găm ở đó. Sau nhiều lần ra sức mãnh liệt để kéo cái lao ra khỏi thân mình, nó chỉ rút ra được cái cán một cách khó khăn, nhưng mũi lao sắt vẫn cắm trong xương sống.
Rồi, như thể đổ thêm dầu vào lửa, cơn giận tự nhiên của nó lại bùng nổ vì cuống họng phồng to với các mạch bị máu dồn về, và bọt trắng sủi lốm đốm ở cái miệng kinh khiếp của nó. Những lớp vảy cứng cào nát mặt đất nghe đến chói tai, và hơi thở hôi thối từ miệng nó, như thể được phả ra từ địa ngục Styx, còn làm dơ bẩn thêm bầu không khí đã bị ô nhiễm trước đó. Khi thì nó cuộn thân lại theo những hình xoắn ốc khổng lồ, khi thì nó vọt lên đứng thẳng và cao như một thân cây; và giờ thì nó xông tới dữ dội như sông suối mùa lũ, ngực nó làm đổ gãy hàng loạt cây cối cản đường. Cadmus lùi lại một chút, chống đỡ cuộc tấn công với tấm da sư tử và đẩy lùi cái miệng hung hãn bằng mũi thương đâm xa ra phía trước. Con rắn trở nên cực kỳ giận dữ vì cứ cắn mãi vào sắt cứng một cách vô ích rồi ngậm chặt mũi thương giữa hai hàm răng.
Và bây giờ máu bắt đầu chảy nhỏ giọt từ cổ họng đầy nọc độc và làm vấy bẩn cả đám cỏ xanh. Nhưng vết thương thì nhẹ vì con rắn tiếp tục lùi trước mũi thương, đưa cái cổ bị thương ra phía sau, và bằng cách nhượng bộ như thế, nó tránh được mũi thương đâm tới hoặc không để cho vào sâu hơn. Nhưng Cadmus cứ tiến theo và cuối cùng cắm được mũi thương vào ngay giữa cổ họng nó, cho tới khi một cây sồi chặn ngang cuộc thối lui của nó lại, rồi cổ cũng như cây cùng bị đâm thủng. Cây sồi oằn mình xuống dưới sức nặng của con rắn và thân cây tuy to cứng đã phải rên rỉ dưới những cú quất đuôi của nó.
Trong khi người chiến thắng đứng nhìn chằm chằm cái thân xác khổng lồ của kẻ thù chiến bại, bất ngờ một giọng nói vang lên bên tai. Anh không thể biết nó đến từ đâu, chỉ nghe nó nói:
“Này Cadmus, tạo sao người cứ nhìn mãi con rắn mà ngươi đã giết? Cả ngươi nữa cũng sẽ trở thành rắn để mọi người nhìn đó.”
Anh đứng tại chỗ rất lâu, tim đập thình thịch, đôi má tái xanh, tóc dựng ngược vì một nỗi sợ hãi cùng cực. Nhưng, hãy nhìn kìa, Pallas, nữ thần che chở cho người anh hùng giết quái thú, từ trời cao tà tà bay xuống đứng bên anh, và ra lệnh cho anh cày đất để gieo trồng những cái răng của con rắn, từ đó một dân tộc sẽ ra đời trong tương lai. Anh vâng lệnh, ra sức cày sâu, và trên những luống cày mới đó, anh gieo những cái răng như là hạt mầm tạo ra con người. Rồi, hầu như ngoài sức tưởng tượng, mặt đất được cày đó bắt đầu chuyển động, và trước tiên là các mũi thương trồi lên từ các luống cày, rồi các cái đầu đội mũ sắt có gắn lông chim sặc sỡ, đung đưa, tiếp đó là vai người và ngực, tay mang nặng vũ khí, nổi lên, và chẳng mấy chốc cả cánh đồng đã thấy dày đặc những tấm khiên tròn của chiến binh. Cũng như trên sân khấu múa rối trong những ngày lễ hội, khi tấm màn được mở ra, những hình dạng con người nổi lên, cho lộ ra đầu tiên những bộ mặt rồi từ từ tất cả những phần còn lại, bị kéo lên theo một sự chuyển động chậm rãi và đều đặn, cho tới khi chúng được thấy rõ hoàn toàn và những bàn chân của chúng được đặt lên rìa sân khấu.
Hoảng sợ trước đám kẻ thù mới này, Cadmus sắp sửa cầm lại vũ khí.
“Đừng làm thế,” một chiến binh trong đạo quân sinh ra từ đất hét to, “và đừng tham dự vào cuộc chém giết giữa anh em chúng tôi.”
Nói thế xong, hắn vung gươm bén bổ xuống đầu một trong những người anh em sinh ra từ đất đứng gần đó, rồi chính hắn cũng ngã xuống ngay tức khắc vì một ngọn lao phóng từ xa đến. Nhưng kẻ giết hắn cũng chẳng sống lâu hơn nạn nhân của nó bao nhiêu và buông ra hơi thở của cuộc sống mà nó vừa mới nhận được trước đó không lâu. Cùng bị một cơn điên tàn khốc tương tự hoành hành, cả bọn lao vào chém giết nhau, quên mất tình anh em ngắn ngủi và rốt cuộc chúng đều bỏ mạng gần hết vì những thương tích gây ra lẫn nhau. Và bây giờ những người trẻ tuổi này, định mệnh đã cho họ hưởng sự sống ít đến thế, đang quằn quại trên mặt mẹ đất ướt đẫm máu nóng. Nhưng năm người vẫn còn đứng được, trong đó có Échion. Nghe theo lệnh của nữ thần Pallas, anh ta bỏ vũ khí xuống đất, và tìm cách hòa giải rồi đạt được thỏa thuận với các anh em còn sống sót. Những người này trở thành bạn đồng hành của Cadmus, một hoàng tử lưu vong, trong công việc xây dựng của mình khi anh lập nên thành Thèbes thể theo lời sấm truyền của Apollon.
Và bây giờ thành Thèbes đã hoàn toàn đứng vững, và hỡi Cadmus, ngươi giờ đây đã tìm ra hạnh phúc, ngay cả khi sống đời lưu vong. Thần Mars và thần Vénus[6] đã chấp thuận trở thành cha mẹ vợ của ngươi[7], hãy thêm vào phúc lành này những đứa con xứng đáng với một người vợ thuộc dòng dõi cao sang đến vậy, bao nhiêu là con trai và con gái, bằng chứng tình yêu của ngươi, rồi cháu trai nội, ngoại nữa chứ, giờ đang ở ngưỡng cửa trưởng thành. Nhưng thật ra, chúng ta bao giờ cũng nên chờ đợi đến ngày cuối cùng của một con người, cho đến khi các nghi lễ tống táng của người đó đã xong để có thể chắc chắn về một điều gì, cho nên ta không nên gọi cuộc đời ai là hạnh phúc trước khi họ chết.
❀ ❀ ❀
[1] Dicté: một ngọn núi ở đảo Crète, nơi Jupiter sinh ra (theo truyền thuyết phổ biến) và có lẽ là nơi mà ông đem Europe đến sau vụ lừa bắt này.
[2] Mars (Arès, theo người Hy Lạp): thần Chiến tranh và Hủy diệt, con trai của Jupiter và Junon (Héra).
[3] Một số rắn có đầu như đầu con gà, với đầy đủ mào và yếm thịt, thường được gọi là “Crowing crested cobra”. Xem bài nghiên cứu trên báo khoa học Scientic American: https://blogs.scienticamerican.com/tetrapod-zoology/the-crowing-crested-cobra/.
[4] Le Dragon: Chòm sao Thiên Long nằm giữa hai chòm sao Đại và Tiểu Hùng. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 528. Tiếng La-tinh: Draco, tiếng Anh: The Dragon.
[5] Phénicien: chỉ những người tùy tùng của hoàng tử Cadmus, đến từ xứ Phénicie.
[6] Mars và Vénus: thần Chiến tranh và nữ thần Tình yêu. Vénus còn có tên là Aphrodite (theo người Hy Lạp).
[7] Jupiter ban nữ thần Harmonie, con gái của Mars và Vénus, cho Cadmus lấy làm vợ. Cặp vợ chồng này sau đó có đến bốn con gái và một con trai.
