“Nhưng nữ thần đảo Cythère[1] không quên được kẻ đã dòm ngó, tố giác nàng và đòi hỏi sự trả thù sao cho vừa vặn với cái tội của hắn, tức là kẻ nào đã làm hại đến chuyện tình vụng trộm của nàng thì sẽ bị hại tương tự trong tình yêu. Bây giờ cái gì thì có lợi cho ông nào, hỡi con trai của Hypérion[2], nét đẹp, vẻ rạng ngời và những tia sáng rực rỡ của ông? Bởi vì ông làm cả trái đất bốc cháy với những ngọn lửa của ông thì bản thân ông cũng bị đốt cháy bởi một ngọn lửa lạ lùng. Ông là người phải nhìn mọi thứ trên đời thì giờ đây ông chỉ nhìn đăm đăm một mình Leucothoé[3] thôi, và đôi mắt ông, chúng thuộc về toàn thể thế giới thì giờ đây lại chỉ hướng về nàng trinh nữ đó! Đôi khi ông mọc quá sớm trên bầu trời phía đông; đôi khi ông lặn quá muộn dưới mặt nước đại dương; và khi ông cứ nấn ná nhìn ngắm nàng thì ông vô tình kéo dài những ngày mùa đông ra. Đôi khi ông biến mất tăm, bóng tối trong cõi lòng ông thâm nhập vào các tia sáng, và khi bị tối đi như thế thì ông gieo rắc nỗi kinh hoàng trong tâm khảm người phàm. Không phải vì mặt trăng xuất hiện giữa ông và trái đất mà ông chỉ còn là bóng tối, mà chính tình yêu của ông, chỉ nó thôi, làm bộ mặt ông trở nên nhợt nhạt đến thế. Ông chỉ say mê mình nàng thôi.

Ông quên nàng Clymène, mẹ đứa con trai Phaéthon của ông, quên tiểu nữ thần Rhodos[4], quên Perséis, mẹ của Circé[5], dù nàng là người đàn bà đẹp nhất, quên cả Clytie[6], dù bị ông khinh dễ vẫn một lòng một dạ yêu ông và đến tận bây giờ vẫn còn mang những thương tích u uẩn trong lòng. Vì Leucothoé, ông quên tất cả những người đẹp đó; nàng sinh ra ở đất nước của những gia vị, của những mùi hương, từ người đàn bà tuyệt sắc Eurynomé. Nhưng khi cô con gái này trở thành đàn bà thì nàng làm lu mờ người mẹ Eurynomé như người mẹ này từng làm lu mờ mọi người đàn bà khác. Cha nàng, vua Orchamus, cai trị những thành phố thuộc xứ Ba Tư, bản thân ông là hậu duệ đời thứ bảy của ông Bélus cổ đại, người sáng lập.

Dưới bầu trời phương Tây trải dài những cánh đồng cỏ dành cho các con ngựa của Mặt trời. Ở đây không có cỏ thường mà là thức ăn của chư thần được mang đến cho ngựa, và nhờ nó mà thân thể chúng, mệt mỏi sau một ngày kéo xe chạy cật lực, thấy khỏe khoắn lại, có được sinh lực mới cho công việc vất vả vào ngày hôm sau. Trong khi các con ngựa của ông thưởng thức đồ ăn trời cho như thế, và Đêm, đến lượt, thực hiện vai trò bóng tối của mình, thì vị thần đi vào trong khuê phòng của người ông yêu dấu bằng cách giả dạng Eurynomé, mẹ nàng. Ở đó ông thấy Leucothoé, mười hai nữ tì quây quần xung quanh, đang xe các sợi len mịn bằng cách quay vòng con suốt. Rồi sau khi hôn nàng, chẳng khác nào một người mẹ hôn đứa con gái yêu của mình, ông nói:

‘Đây là việc riêng tư. Này mấy đứa nô lệ, bọn mi hãy đi ra đi, đừng làm ta mất đi cái quyền nói chuyện riêng với con ta!’

Đám nô lệ tuân lệnh; và bây giờ vị thần chờ cho đến khi không còn đôi mắt chứng kiến nào trong phòng rồi mới lên tiếng lại:

‘Nghe này, ta là kẻ đo thời gian của một năm. Ta là kẻ thấy mọi thứ, và nhờ ta mà trái đất thấy mọi thứ - ta là cặp mắt của thế giới đó. Tin ta đi, ta yêu nàng lắm!’

Cô tiểu nữ thần sợ run cả người. Con suốt và con quay sợi rớt khỏi các ngón tay bỗng dưng mềm nhũn. Nỗi sợ hãi làm nàng trông đẹp hơn. Rồi vị thần, không muốn chần chừ thêm nữa, lấy lại hình dạng thực của mình và vẻ rực rỡ quen thuộc. Nhưng nàng trinh nữ, dù hoảng hốt trước sự xuất hiện bất ngờ này, vẫn thấy mình rung động với sự sáng ngời của ông và cuối cùng đành để cho vị thần ân ái mà không chống đối chút nào.

Clytie cảm thấy ghen tức, vì tình yêu dành cho Mặt trời vẫn còn cháy bỏng trong tim nàng. Kích động bởi nỗi giận dữ đối với tình địch, nàng loan truyền hầu như khắp nơi câu chuyện này, nhất là báo cho cha của Leucothoé biết sự việc đáng xấu hổ của con gái ông. Tính ông này thì hung dữ và nhẫn tâm, không thèm nghe lời khẩn cầu của con gái, không thèm nhìn hai cánh tay nàng đưa thẳng về phía mặt trời chói lọi, và không thèm nghe lời than trách của nàng:

‘Con đâu muốn thế, ông ta đã cưỡng đoạt trinh tiết con mà!’

Với sự tàn ác bất nhân, ông chôn sống nàng sâu trong lòng đất, lại còn đắp lên trên chỗ đó một ụ cát cao.

Người con trai của Hypérion san bằng ụ cát bằng các tia nắng và mở một lối ra từ lòng đất để mà, hỡi tiểu nữ thần, cái đầu bị vùi chôn được sống lại. Nhưng than ôi, bây giờ thì quá trễ rồi, cô không thể ngẩng đầu lên, nó bị đè quá lâu dưới lớp đất dày đặc, và cô nằm im đó, một thân xác vô hồn. Người ta kể rằng vị thần điều khiển những con ngựa thần tốc đã chứng kiến một cảnh tượng không có gì thảm thương hơn từ khi đứa con trai Phaéthon bị chết cháy vì sấm sét của Jupiter[7]. Ông thực sự ra sức hồi sinh, bằng những tia nắng ấm áp, tay chân nàng giờ đã bị cái chết làm cho lạnh ngắt. Nhưng vì số mệnh nghiệt ngã chống lại mọi cố gắng tuyệt vọng của mình, ông đành rưới rượu dành cho chư thần thơm ngát lên thân xác nàng và đất xung quanh, và mở đầu cho bao nhiêu lời than thở đau đớn sau này, ông nói:

‘Bất chấp số mệnh, em sẽ lên cõi trời!’

Ngay lập tức cái xác đẫm rượu thần tan chảy và thấm vào đất xung quanh khiến nó tỏa ra mùi hương êm dịu. Rồi một cây trầm hương thấp nhỏ nhưng có rễ sâu từ từ nhú lên từ đất, cuối cùng hiện ra trên đỉnh ụ đất.

Vị thần ánh sáng không bao giờ đến gặp Clytie nữa, hay tìm thấy cái gì đáng yêu nơi nàng, dù rằng tình yêu có thể biện hộ cho nỗi đau của nàng, và nỗi đau có thể biện hộ cho việc nàng tố cáo Leucothoé. Nàng héo hon gầy mòn thấy rõ, và tình yêu của nàng biến thành chứng điên dại. Không còn chịu nổi cảnh quây quần của đám chị em tiểu nữ thần, nàng ngồi một mình ngoài trời, trên đất trống, cả ngày lẫn đêm, người trần truồng, đầu tóc bù xù không gì che. Nàng ngồi, bất động, suốt chín ngày, không ăn, không uống, chỉ có sương đêm trong lành và những dòng lệ nóng làm dịu cơn đói. Nàng chỉ nhìn đăm đăm vào mặt vị thần khi ông thực hiện chuyến đi hàng ngày của mình, và chỉ quay mặt về phía ông thôi. Người ta kể là tay chân nàng càng lúc càng cắm sâu vào lòng đất, và vẻ tái nhợt như thây ma biến thành một phần của một thân cây yếu ớt; nhưng một phần khác thì có màu đỏ, và một đóa hoa trông rất giống hoa tím nở ra che cả khuôn mặt nàng. Vậy mà nàng vẫn cứ quay về phía mặt trời[8], dù rễ cây giữ chặt nàng, và nàng vẫn giữ cho tình yêu tha thiết của mình không biến đổi, dù nàng đã biến đổi.”

❀ ❀ ❀

[1] Tức Vénus (hay còn gọi là Aphrodite theo người Hy Lạp) có một ngôi đền thờ phụng nàng trên đảo Cythère.

[2] Mặt trời (tức Hélios) là con trai của Hyperion, một Titan, và Théia, sau này được đồng hóa với Phébus-Apollon. Tác giả Ovide khi thì dùng từ Hélios-Mặt trời, khi thì dùng từ Phébus-Apollon.

[3] Leucothoé: Con gái của Orchamus, vua xứ Ba Tư (Perse) và mẹ là Eurynomé.

[4] Rhodos: con gái của Neptune (hay Poséidon, thần Đại dương) và Amphitrite. Nàng có với thần Mặt trời Apollon đến bảy đứa con trai. Tên nàng được lấy đặt cho đảo Rhodes ở Hy Lạp.

[5] Circé: con gái của Apollon với Perséis, sống ở đảo Éa.

[6] Clytie: một tiểu nữ thần, con của thần Đại dương Neptune.

[7] Chuyện cậu bé Phaéthon được kể ở Thiên 2.

[8] Clytie biến thành cây hướng dương, héliotrope, Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 533. Cây có tên như thế vì lá của nó thường quay về phía mặt trời. Còn được gọi là cây vòi voi. Tiếng Anh: heliotrope.