Althée đang ở trong đền thờ các đấng thần linh dâng đồ cúng tạ ơn về chiến thắng của Méléagre, con trai mình, thì bỗng thấy thi thể của hai người em trai được khiêng vào. Bà đấm ngực, thay chiếc áo dài thêu chỉ vàng bằng bộ đồ màu đen, và cả thành phố vang vọng tiếng than khóc nức nở của bà. Nhưng khi biết ra ai là kẻ giết họ, bà liền quên đi nỗi đau buồn, lau khô nước mắt, và trong tâm trí chỉ còn ám ảnh một chuyện: trả thù.

Trước đây nhiều năm, khi người con gái của Thestius, tức Althée, còn nằm trên giường sau khi sinh hạ một bé trai, ba chị em nữ thần Số mệnh[1] đã đặt vào lò sưởi một khúc gỗ và với ngón tay cái cứng cáp, họ vừa xe sợi chỉ dẫn dắt cuộc đời của đứa bé, vừa hát: “Hỡi em bé sơ sinh, chúng ta cho em thời gian để sống bằng với thời gian để cháy của khúc gỗ này.” Khi ba vị nữ thần này hát xong và biến mất, người mẹ trẻ liền chụp lấy khúc gỗ còn đang cháy rồi rưới nước lên để dập tắt lửa. Nó được giấu kín ở một chỗ bí mật trong một thời gian dài, và hỡi chàng trai trẻ, nó được giữ gìn an toàn là để cho cậu còn được sống trên đời đấy!

Và bây giờ người mẹ đem khúc gỗ đó ra ngoài, ra lệnh cho các người hầu cận mang đến một đống gỗ thông và mồi nhen, rồi bà tự tay châm ngọn lửa ác nghiệt. Bốn lần, bà cố gắng ném vào lửa khúc gỗ định mệnh đó, và bốn lần bà đều giữ tay mình lại. Bên trong bà, tình mẹ và tình chị em gây chiến lẫn nhau, ra sức lôi kéo cùng một quả tim duy nhất của bà theo hai hướng trái ngược nhau. Khi thì sự kinh khiếp của cái tội ác mà bà sắp ra tay phạm phải khiến mặt bà tái hẳn đi, khi thì ngọn lửa của sự tức giận làm đôi mắt bà lóe ra những ánh đỏ. Đôi lúc bà trông như hăm dọa sẽ làm điều tàn bạo, đôi lúc bà lại mang vẻ bi thương. Và khi cơn giận dữ dội trong tim làm bà khô cạn nước mắt thì nước mắt ở đâu đó lại trào ra. Và như con thuyền được gió đẩy đi theo chiều gió nhưng lại bị nước triều xô ngược gió, phải chịu đựng hai lực đẩy trái ngược nhau này và phải phục tùng cả hai một cách không dứt khoát, bà Althée bập bềnh giữa các tình cảm trái ngược nhau, lúc thì bà làm nguội cơn tức giận, lúc thì bà thổi cho nó bùng lên lại.

Tuy nhiên người chị bắt đầu thắng thế người mẹ; và để xoa dịu, an ủi vong linh của người chết bằng chính máu mủ của mình, bà trở nên ngoan đạo bằng chính sự vô đạo của mình. Vì khi thấy ngọn lửa thiêu hủy bắt đầu nóng lên, bà nói trong nước mắt: “Hãy để cái này thành giàn thiêu để hỏa táng đứa con mà ta đã mang nặng đẻ đau!” Và trong khi cầm khúc gỗ định mệnh đã từng cháy một lần trước đây trong bàn tay bây giờ không nao núng, bà đứng trước các ngọn lửa tang tóc, dáng điệu rũ rượi vì bất hạnh, và nói:

“Hỡi ba nữ thần của sự trả thù Euménides[2], hãy nhìn những nghi lễ đáng sợ này. Tôi trả thù đây, và tôi làm một điều độc ác: cái chết phải được chuộc bằng cái chết; tội ác phải trả bằng tội ác, lễ tang phải nối tiếp lễ tang. Hãy để nỗi bi ai này chồng lên nỗi bi ai kia, và hãy để cái nhà bị nguyền rủa này tan nát hết đi! Than ôi, tại sao Oenée[3] được may mắn có niềm vui trọn vẹn gặp lại đứa con trai chiến thắng của mình trong khi Thestius[4] sẽ phải khóc thương vì mất cả hai con trai? Tốt hơn là cả hai người đó cùng đau xót.

Hỡi vong hồn của hai em, mới trở thành những bóng ma, hãy chứng giám sự thực hiện nghĩa vụ của chị đối với hai em, và chấp nhận vật hiến tế mà chị dâng lên đây, mà chị phải trả giá rất đắt vì nó là tai họa đi ra từ bụng chị! Ôi, còn chị thì sao? Cơn giận dữ vội vã đưa chị về đâu? Hai em ơi, hãy tha thứ cho quả tim một người mẹ! Hai bàn tay chị không chịu làm nốt cái việc mà chúng đã bắt đầu. Chị thú nhận là nó xứng đáng chết đi, nhưng mà chính chị làm kẻ đưa cái chết đến với nó thì chị không thể chịu nổi. Vậy thì nó sẽ không bị trừng phạt gì sao? Nó sẽ sống, sẽ làm người chiến thắng, sẽ tỏ ra kiêu hãnh về sự thành công của riêng mình, sẽ làm vua ở thành Calydon sao? Trong khi hai em không là gì cả ngoài một nắm tro tàn, những bóng ma run rẩy sao? Không, chị sẽ không chịu đựng được điều này. Hãy để đứa khốn nạn đó chết đi, hãy để cái chết của nó làm sụp đổ những hy vọng của cha nó, vương quốc của nó, đất nước của nó!

Nhưng tình mẫu tử của ta đâu rồi? Những chăm sóc dịu dàng của mẹ dành cho con thơ đâu rồi? Những cơn đau quặn lòng mà mẹ đã chịu đựng suốt mười tháng đâu rồi? Ôi, giá gì con chết khi còn ẵm ngửa trên những ngọn lửa đầu tiên đó thì mẹ hẳn đã cam chịu được! Chính nhờ mẹ nhọc sức nuôi dưỡng mà con đã sống; giờ đây con sẽ chết vì lỗi lầm của con. Con hãy trả giá cho hành động của mình. Con hãy trả lại cuộc sống mà mẹ đã cho con đến hai lần, một lần khi mẹ sinh ra con, một lần khi mẹ rút khúc gỗ đang cháy ra khỏi ngọn lửa. Nếu không thì hãy để mẹ đoàn tụ với hai em trai của mẹ ở giàn hỏa táng.

Ôi, ta muốn hành động, nhưng ta lại không thể ra tay. Ôi, ta phải làm gì đây? Khi thì ta chỉ thấy trước mắt những thương tích của hai em ta và hình ảnh máu me của cuộc thảm sát đó, khi thì tình yêu và tư cách làm mẹ khiến ta suy sụp. Ôi ta đau đớn dường nào!

Hỡi hai em của chị, chiến thắng sau cùng của hai em là nỗi nhục nhã của chị; tuy nhiên hai em hãy cứ chiến thắng, miễn là chị đây sẽ đi theo hai em và theo đứa con mà chị sắp sửa hy sinh để an ủi vong hồn hai em.”

Nói xong bà quay mặt, rồi với bàn tay run rẩy bà ném vào giữa đám lửa cái khúc gỗ chết người đó; và nó buông ra hay hình như buông ra tiếng rên rỉ khi bị bén lửa rồi từ từ cháy theo những ngọn lửa rất đỗi ngập ngừng.

Dù ở xa đó và không biết gì hết, Méléagre cũng bốc cháy theo những ngọn lửa đó; chàng cảm thấy các nội tạng mình bỗng dưng bị thiêu đốt bởi một đám lửa giấu kín đâu đó, và chàng vượt qua những nỗi đau đớn kinh khủng này bằng sự dũng cảm chịu đựng. Tuy vậy, chàng thấy buồn lòng là mình phải chết một cái chết hèn nhát và không có đổ máu, và cho rằng Ancée quả là hạnh phúc vì đã tử thương do gươm giáo gây ra. Miệng bật ra những tiếng rên vì đau đớn, và hơi thở đang lụi tàn, chàng thều thào gọi tên người cha luống tuổi, những người anh, chị em ruột thịt, và người vợ, có lẽ chàng cũng có gọi tên mẹ chàng nữa. Lửa bốc lên và nỗi đau của chàng cũng lớn lên theo; sau đó cả hai yếu dần, dịu dần. Rồi tắt hẳn, cả hai. Và linh hồn chàng từ từ thoát xác, đi vào không gian trong vắt trong khi tro tàn màu trắng từ từ phủ lên than hồng.

❀ ❀ ❀

[1] Ba chị em: tức ba nữ thần Parques (theo người La Mã) hay Moires (theo người Hy Lạp) có tên là Clotho, Lachésis và Atropos; họ sắp xếp, định đoạt số phận của từng người phàm ở thế gian từ khi sinh ra đến khi chết đi.

[2] Euménides: còn có tên là “Érinyes” hay “Furies”, là ba nữ thần của sự Trả thù, có tên từng người là Tisiphone, Mégère và Alecto. Họ là con của Đêm và thần Uranus, chỗ ở của họ là cõi âm, bên con sông địa ngục Styx. Euménides là uyển ngữ vì có nghĩa đen là “những người nhân từ”.

[3] Oenée: vua thành Calydon, cha của Méléagre, chồng của Althée, và cũng là con rể của Thestius vì Althée là con gái ông này.

[4] Thestius: cha của hai chàng Plexippe và Toxée bị Méléagre, con trai của Althée, giết. Althée là chị ruột của hai người này.