“Pyrame và Thisbé - chàng, người đẹp trai nhất trong đám thanh niên, và nàng, cô gái xinh đẹp nhất toàn phương Đông - sống trong hai ngôi nhà sát vách nhau trong một thành phố có các tường thành bằng gạch bọc quanh, được cho là xây theo lệnh của Sémiramis[1]. Sự lân cận này khiến họ quen biết nhau dễ dàng, rồi tình yêu nẩy nở cùng với thời gian; và họ hẳn đã cưới nhau nếu như không bị bố mẹ hai bên cấm đoán. Nhưng họ vẫn yêu nhau nồng nàn, lửa tình vẫn cháy trong hai quả tim dành cho nhau, đó là điều bố mẹ họ không thể ngăn cản. Họ không có người trung gian để giúp đỡ, họ chỉ còn cách trao đổi với nhau bằng những cái gật đầu hay ra hiệu kín đáo; và họ càng giấu giếm ngọn lửa tình bao nhiêu thì nó càng rực cháy bấy nhiêu.
Ở bức tường chung giữa hai nhà có một kẽ nứt rất mỏng đã tồn tại từ xưa, từ khi nó được xây lên. Kẽ nứt này, không ai phát hiện bao giờ trong suốt những năm đó - nhưng cái gì mà tình yêu không thấy ra cơ chứ? - hai bạn đang yêu ơi, chính hai bạn đã phát hiện đầu tiên và biến nó thành một lối liên lạc bằng lời nói. Những lời thầm thì tha thiết của hai bạn đã hay xuyên qua ngả này một cách an toàn.
Họ thường xuyên đến chỗ đó, Thisbé bên này tường, Pyrame phía bên kia, và sau khi mỗi người lần lượt nghe tiếng thở của nhau một cách háo hức, họ nói:
‘Này bức tường ưa ganh ghét kia, sao mày cứ mãi chia cách hai người yêu nhau thế này hả? Để cho thân thể của bọn ta gặp nhau thì chỉ là chuyện nhỏ đối với mày mà! Hay là, nếu quá khó thì ít ra hãy để bọn ta hôn nhau chứ! Bọn ta đâu phải là đồ vô ơn bạc nghĩa. Chính nhờ mày, bọn ta thú nhận đó, mà những lời thầm thì được đi xuyên qua để đến tai người yêu dấu.’
Vậy là họ chỉ còn cách là nói với nhau, vì bị phân ly một cách vô vọng, và khi đêm xuống, họ thốt lên lời từ giã, rồi mỗi người đành đặt môi lên phần tường phía bên mình, gởi cho nhau những nụ hôn không bao giờ sang được phía bên kia.
Sáng hôm sau, khi rạng đông xua đuổi dần những ánh sao đêm và các tia nắng mặt trời làm tan sương giá trên cỏ, họ đến chỗ thường hẹn hò. Đầu tiên, họ thầm thì trao đổi những lời than thở xót xa rồi quyết định là trong đêm khuya tĩnh mịch họ sẽ tìm cách lẩn tránh những cặp mắt cú vọ của bọn canh gác mà âm thầm vượt qua cửa; rồi một khi đã thoát ra khỏi nhà thì họ cũng sẽ rời xa thành phố nữa; và để khỏi lạc nhau, vì mỗi người phải đi qua một quãng đồng không mông quạnh, họ hẹn gặp nhau bên ngôi mộ của Ninus[2], ẩn nấp dưới bóng cây trong khi chờ nhau. Ở đó có một cây dâu tằm cao đầy quả mọng trắng như tuyết và có một dòng suối lạnh gần đấy. Họ tỏ ra hài lòng với sự sắp xếp này, và cảm thấy ngày trôi đi sao quá chậm. Nhưng cuối cùng mặt trời cũng lặn xuống dưới các làn sóng và đêm dâng lên cũng từ những làn sóng đó[3].
Nàng Thisbé mở cửa một cách cẩn trọng, lại nhờ bóng đêm bao bọc nên không ai thấy nàng ra khỏi nhà, và đến được ngôi mộ Ninus đúng lúc, mặt vẫn giấu kín dưới tấm mạng, rồi ngồi xuống ở gốc cây dâu như đã giao hẹn. Tình yêu khiến nàng bạo dạn. Nhưng nhìn này! Một con sư tử cái xuất hiện, nó vừa mới giết xong con bò nào đó, miệng còn rỏ máu, nó đến bên con suối bên cạnh, vục đầu uống lấy uống để nhằm giải cơn khát. Từ xa, dưới ánh trăng, nàng trinh nữ Thisbé của thành Babylone thấy nó, tay chân rụng rời vì sợ nhưng nàng vẫn chạy được vào trong một cái hang sâu, và trong khi chạy trốn như thế thì nàng đánh rớt và bỏ lại đàng sau tấm mạng che mặt. Khi con sư tử hung bạo đó uống nước thỏa thuê xong và trên đường quay về rừng sâu thì tình cờ thấy tấm mạng mỏng bỏ trên đất, nhưng không có cô gái mang nó! Và xé nó với cái hàm máu me của mình.
Pyrame rời nhà một lát sau, mặt bỗng tái mét khi thấy những dấu chân của con thú in rõ trên lớp bụi dày. Chàng càng kinh hãi hơn khi phát hiện tấm mạng vấy máu, và buột miệng hét lên:
‘Hai con người yêu nhau sẽ chết trong cùng một đêm! Nhưng nàng, giữa hai người, thì xứng đáng hơn để có một cuộc đời dài lâu; và cái tội này, hãy trút tất cả xuống đầu tôi. Ôi, chính anh là kẻ gây ra cái chết tức tưởi này, hỡi em yêu bất hạnh, vì anh đã bảo em đến nơi chốn hiểm nguy này vào giữa đêm khuya, và anh đã không đến đây trước! Hỡi bầy sư tử có hang ổ nằm dưới vách đá này, tụi mày hãy dùng nanh vuốt mà xé xác, mà ăn thịt tao đi, thứ thịt đầy tội lỗi đó! Nhưng cầu xin cái chết cho mình thì đúng là hèn hạ lắm.’
Chàng lượm tấm mạng của Thisbé lên và mang nó đến dưới bóng cây dâu tằm như đã hẹn trước đó. Và trong khi hôn nó, tấm mạng quen thuộc giờ đây đẫm lệ của mình, chàng gào lên:
‘Hãy nhận thêm máu của ta nữa, bây giờ!’
Nói thế xong, chàng liền rút thanh gươm đeo bên người và đâm mạnh vào cạnh sườn mình, và ngay sau đó, dù đang chết dần chàng vẫn cố rút nó ra khỏi vết thương còn ấm. Rồi trong khi cả người chàng nằm dài trên mặt đất thì máu bắn lên cao, không khác gì một ống nước bằng chì bị vỡ ở một điểm yếu, và từ cái lỗ nứt nhỏ đó những tia nước dài kêu xì phun vọt ra, chia cắt không khí bao quanh. Những quả của cây dâu, bây giờ bị rưới máu, bỗng đổi sang màu đỏ thẫm; và rễ cây, bây giờ thấm máu, cũng mang đến cho những quả dâu tằm đung đưa trên cành đó cùng một sắc đỏ tía nữa.
Thisbé bỗng trở lại từ chỗ ẩn trốn, tay chân còn run rẩy nhưng cũng lo sợ người yêu sẽ không thấy mình; nàng tìm chàng, bằng cả đôi mắt lẫn trái tim, háo hức muốn kể cho chàng nghe sự nguy hiểm khủng khiếp xiết bao mà nàng đã thoát khỏi trước đó. Nàng nhận ra nơi chốn, nàng nhận ra hình dạng cái cây quen thuộc nhưng màu sắc của quả cây làm nàng hoang mang. Nàng nghi ngờ nó không phải là cây mà nàng biết trước đây. Trong khi còn do dự thì nàng bỗng thấy tứ chi của ai đó quằn quại trên mặt đất đẫm máu; nàng lùi bước, mặt xanh như tàu lá, run rẩy như mặt biển khi có một cơn gió nhẹ làm gợn sóng. Nhưng một lát sau thì nàng nhận ra người yêu dấu; thế là nàng vừa đau đớn than khóc, vừa giật tóc và đấm mạnh lên cánh tay vô tội của mình; rồi ôm lấy cái thân xác yêu quý, nước mắt ràn rụa chảy xuống các vết thương của chàng, hòa lẫn máu với lệ. Hôn lên đôi môi chết giờ đã lạnh ngắt, nàng gào lên:
‘Ôi anh Pyrame, tai họa nào đã cướp mất anh của em? Hãy trả lời em ngay đi, anh Pyrame ơi! Em Thisbé yêu dấu của anh đang gọi anh đó. Ôi, nghe em này, anh hãy ngẩng đầu lên đi anh!’
Vừa nghe đến tên Thisbé, Pyrame liền mở đôi mắt giờ đã trĩu nặng cái chết, nhìn mặt nàng rồi nhắm lại như trước.
Khi thấy tấm mạng của chính mình và cái bao gươm bằng ngà không có gươm bên trong, nàng thốt lên:
‘Hỡi người yêu bất hạnh, chính bàn tay anh, chính tình yêu của anh đã mang cái chết đến với anh. Cả em nữa, em cũng có bàn tay đủ gan dạ cho hành động vô song này. Cả em nữa, em cũng có tình yêu trong tim. Nó sẽ cho em sức mạnh để tự giết mình. Em sẽ theo anh về cõi chết, và người đời sẽ nói em là nguyên do và người đồng hành tồi tệ nhất của số mệnh anh. Anh là người mà chỉ riêng cái chết mới đủ sức chia lìa anh với em đó, nhưng từ nay về sau sẽ không có gì đủ sức chia lìa anh với em trong cõi chết.
Hỡi cha mẹ đáng thương của cả hai chúng con, hãy nghe lời khẩn nài tha thiết này của chúng con: đừng từ chối chôn chúng con chung một nấm mồ, vì tình yêu chung thủy đã kết nối chúng con, và giờ phút tuyệt mệnh này đã gắn bó chúng con mãi mãi.
Và cây dâu tằm ơi, các cành nhánh của mi giờ đang che chở chỉ một cái thân xác tội nghiệp, và trong chốc lát sẽ che chở cả hai cái đấy, hãy gìn giữ những biểu trưng của cái chết chúng tôi và luôn luôn sinh ra những quả dâu sậm màu, phù hợp cho sự để tang cũng như để tưởng nhớ hai người yêu nhau đã tưới mi bằng chính máu của họ.’
Nói thế xong, nàng đặt mũi gươm ngay dưới ngực mình và để người ngả về phía trước xuống thanh gươm còn ấm máu của người tình yêu dấu.
Những lời khẩn cầu của nàng đã làm xúc động thần linh cũng như cha mẹ hai bên; bởi vì những quả dâu tằm giờ đây mang màu đỏ thẫm khi chín và tất cả những gì còn lại từ giàn thiêu của hai người thì yên nghỉ chung trong một bình đựng tro hỏa táng.”[4]
❀ ❀ ❀
[1] Đó là Babylone, một thành phố được cho là do nữ hoàng Sémiramis huyền thoại lập ra. Ngày xưa, Babylone là kinh đô trí thức và đạo giáo của vùng Mésopotamie, nay còn nhiều phế tích quan trọng nằm bên sông Euphrate, cách thủ đô Bagdad (Iraq) chừng 160 cây số. Sémiramis là con gái của Dercétis (nữ thần xứ Syrie, có thân hình nửa người nửa cá), được chim bồ câu chăm sóc từ khi sinh ra. Về phương diện lịch sử, nàng là Sammuramat, nữ hoàng Babylone, sau khi chồng chết thì nắm quyền nhiếp chính 5 năm (810 - 805 trước Công nguyên).
[2] Ninus: vua của Babylone, chồng của Sémiramis. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 532. Tuy nhiên, chú thích của bản dịch tiếng Anh (trang 66) lại ghi khác: Ninus, con trai của Sémiramis, là người kiến lập huyền thoại của thành phố được đặt theo tên ông là Nineveh. (Viết theo tiếng Pháp: Ninive).
[3] Tác giả ám chỉ cỗ xe mặt trời chìm xuống dưới đại dương ở phía Tây mỗi ngày.
[4] William Shakespeare (1564 - 1616), nhà viết kịch vĩ đại người Anh, được cho là đã lấy cảm hứng từ câu chuyện chàng Pyrame và nàng Thisbé này để viết vở bi kịch danh tiếng Romeo and Juliet (xuất bản 1597) nhưng lấy thành phố Verona (Ý) làm bối cảnh.
