Tín hiệu kích hoạt thói quen ban đầu có thể khởi phát rất cụ thể, nhưng theo thời gian thói quen của bạn sẽ bắt đầu liên kết với không chỉ một tác nhân đơn lẻ, mà với toàn bộ hoàn cảnh xung quanh hành vi ấy.

Ví dụ, nhiều người hay uống rượu trong các cuộc xã giao hơn là uống một mình. Tác nhân ở đây hiếm khi chỉ là một tín hiệu đơn lẻ, mà là toàn bộ bối cảnh lúc này: nhìn bạn bè gọi đồ uống, nghe nhạc trong quán, nhìn thấy bia trên vòi rót.

Tâm trí chúng ta gắn thói quen với địa điểm nhất định khi nó xảy ra: nhà, văn phòng, phòng gym. Mỗi nơi lại phát triển các liên kết với những thói quen và lề thói nhất định. Có các mối tương quan nhất định liên kết bạn với vật dụng trên bàn làm việc, đồ dùng trong quầy bếp, đồ đạc trong phòng ngủ.

Hành vi của ta không phải được định dạng bằng những vật thể trong môi trường mà bằng các liên kết ta có với chúng. Trên thực tế, có một cách hữu hiệu giúp ta hình dung được tầm ảnh hưởng của môi trường lên hành vi của mình. Bạn đừng nghĩ về môi trường như kiểu nó đang chứa đầy vật thể. Hãy hình dung nó đang chứa đầy các mối dây liên kết. Nghĩ về nó theo cách bạn tương tác với các khối không gian chung quanh. Với một người, ghế sofa là nơi cô ấy có thể đọc sách một giờ mỗi đêm. Với một người khác, sofa lại là nơi anh xem tivi và nhâm nhi một tô kem sau giờ làm việc. Người khác nhau sẽ có ký ức khác nhau - và do vậy mà có thói quen khác nhau - gắn với cùng một nơi chốn.

Tin tốt là? Bạn có thể huấn luyện bản thân kết nối một thói quen nào đó với một hoàn cảnh nhất định.

Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học hướng dẫn những người mất ngủ chỉ được vào giường khi họ mệt rồi. Nếu họ không ngủ được, họ được yêu cầu ngồi trong một căn phòng khác cho đến khi cảm thấy buồn ngủ. Theo thời gian, các đối tượng nghiên cứu bắt đầu gắn bối cảnh giường ngủ với hành động đi ngủ, và khi họ leo lên giường thì rất nhanh họ sẽ cảm thấy buồn ngủ. Não của họ học được rằng ngủ là hành động duy nhất xảy ra trong căn phòng đó, chứ không phải lướt điện thoại, không phải xem tivi, hay nhìn chằm chằm vào đồng hồ.

Sức mạnh của bối cảnh còn tiết lộ một chiến lược quan trọng: Thói quen có thể dễ dàng được cải biến bởi môi trường mới. Điều này giúp bạn thoát ra khỏi các nút kích hoạt hay tín hiệu tinh vi đang đẩy bạn vào các thói quen đang có. Hãy đi đến một nơi mới - một quán cà phê mới, một băng ghế trong công viên, một góc phòng bạn ít khi dùng - và tạo lập một nếp sinh hoạt mới ở đó.

Liên kết một thói quen mới với hoàn cảnh mới sẽ dễ hơn là xây dựng thói quen mới ngay trước mặt các tín hiệu đầy cạnh tranh. Sẽ khó có thể đi ngủ sớm khi mà mỗi tối bạn đều nằm trên giường xem tivi. Sẽ khó thể nào học bài trong phòng khách mà không bị phân tâm nếu đó là nơi bạn thường chơi điện tử. Nhưng khi bạn bước ra khỏi môi trường thông lệ, bạn sẽ bỏ lại các xu hướng hành vi cũ ở đằng sau. Bạn không cần phải chống lại các tín hiệu môi trường cũ, điều này giúp cho thói quen mới hình thành mà không bị ngăn trở.

Bạn muốn suy nghĩ sáng tạo hơn? Hãy tới một căn phòng rộng hơn, hoặc lên khu vực sân thượng, hoặc một tòa nhà có kiến trúc rộng mở. Hãy tạm xa không gian cũ nơi bạn thường làm việc hằng ngày vốn đã gắn chặt với các mô thức tư duy hiện tại.

Muốn ăn uống lành mạnh hơn? Có vẻ như bạn đang trong chế độ mua sắm tự động ở siêu thị thường đi thì phải. Hãy đến một cửa hàng rau quả mới. Bạn sẽ thấy mình dễ dàng tránh được các thực phẩm kém lành mạnh khi não không còn tự động biết được nơi chúng được bày bán trong cửa hàng mới nữa.

Nếu bạn chưa thể thu xếp một môi trường mới hoàn toàn, hãy định nghĩa lại hoặc sắp xếp lại môi trường hiện tại. Tạo ra một khu vực riêng biệt cho công việc, học hành, tập thể dục, giải trí và nấu ăn. Câu thần chú tôi thấy hữu dụng là “Mỗi nơi, một công dụng”.

Khi tôi bắt đầu sự nghiệp kinh doanh, tôi thường làm việc tại nhà trên sofa hay tại bàn bếp. Tôi rất khó ngừng việc lại vào buổi tối. Chẳng có đường biên rõ ràng nào ngăn cách điểm kết thúc thời gian làm việc và điểm bắt đầu thời gian cá nhân của mình. Cái bàn ăn này là bàn làm việc hay nơi mình dùng bữa tối đây? Cái sofa này là chỗ mình nghỉ ngơi hay là nơi gửi email? Mọi thứ diễn ra trong cùng một chỗ.

Vài năm sau cuối cùng tôi cũng đã có thể chuyển tới một căn hộ mới có phòng riêng để làm văn phòng. Thế là đột nhiên, công việc trở thành một thứ chỉ diễn ra “ở trong này” và cuộc sống riêng tư thì chỉ diễn ra “ở ngoài kia”. Tự nhiên giờ đây tôi thật dễ dàng tắt đi phần công tác chuyên nghiệp trong não mình khi đã xuất hiện một đường ngăn cách rõ ràng giữa công việc và cuộc sống riêng. Mỗi căn phòng đều có mục đích sử dụng chính. Nhà bếp là dành cho nấu nướng. Văn phòng là để làm việc.

Bất cứ khi nào có thể, bạn hãy tránh trộn lẫn bối cảnh của các thói quen với nhau. Khi bắt đầu trộn hoàn cảnh, bạn sẽ bắt đầu trộn thói quen - rồi thì những thói quen dễ xảy ra sẽ chiến thắng. Đây là lý do vì sao tính linh hoạt của công nghệ hiện đại có thể vừa là thế mạnh vừa là thách thức. Bạn có thể dùng điện thoại vào đủ loại tác vụ khác nhau, biến nó thành một công cụ mạnh mẽ. Nhưng khi bạn có thể dùng điện thoại làm mọi thứ như thế, nó lại trở nên khó gắn bó với chỉ một nhiệm vụ. Bạn muốn hiệu quả, nhưng mỗi khi bật điện thoại lên, bạn cũng bị tạo điều kiện cho việc lướt mạng xã hội, kiểm tra thư, và chơi điện tử. Điện thoại trở thành một mớ tín hiệu hỗn độn.

Bạn có lẽ đang nghĩ, “Anh chẳng hiểu gì cả. Tôi sống ở New York. Phòng riêng của tôi chính là chiếc điện thoại thông minh. Tôi cần mỗi phòng phải có nhiều chức năng.” Cũng dễ hiểu. Nếu không gian của bạn hạn hẹp, hãy chia phòng mình thành các khu vực hoạt động riêng biệt: một chiếc ghế ngồi đọc sách, một cái bàn ngồi viết, một cái bàn để ăn. Bạn cũng có thể làm tương tự với không gian kỹ thuật số. Tôi biết một tác giả chỉ dùng máy tính cho việc viết lách, máy tính bảng chỉ dành để đọc các thứ, và điện thoại chỉ dành cho mạng хã hội và nhắn tin. Mỗi một thói quen cần có một căn nhà riêng.

Nếu bạn có thể thu xếp làm quen với chiến lược này, thì mỗi bối cảnh sẽ bắt đầu gắn với một thói quen nhất định và một cách thức tư duy nhất định. Thói quen phát triển tốt trong các hoàn cảnh dễ đoán như vậy. Sức tập trung sẽ tự động đến khi bạn ngồi vào bàn làm việc. Sự thư giãn đến dễ dàng hơn khi bạn ngồi vào không gian dành riêng cho nó. Giấc ngủ đến nhanh hơn khi đó là hoạt động duy nhất được xảy ra trong phòng ngủ. Nếu bạn muốn hành vi trở nên ổn định và dễ đoán, bạn cần một môi trường ổn định và dễ đoán.

Một môi trường ổn định là nơi mọi thứ có chỗ riêng của nó, theo từng mục đích cụ thể, sẽ dễ dàng tạo điều kiện cho thói quen hình thành.