Chỉ số CBE của Magic ở đây là 879. Con số này được tính toán cho mọi trận đấu mà một cầu thủ chơi, và là con số CBE trung bình mà cầu thủ được yêu cầu cải thiện 1% trong suốt mùa giải. Riley so sánh chỉ số CBE của mỗi cầu thủ không chỉ với thành tích quá khứ của họ mà còn với các cầu thủ khác trong liên đoàn. Như Riley giải thích, “Chúng tôi xếp hạng thành viên của đội bên cạnh các đấu thủ chơi cùng vị trí và có định nghĩa vai trò tương tự trong cả liên đoàn.”

Phóng viên thể thao Jackie MacMullan viết, “Riley công bố những cầu thủ hàng đầu trong liên đoàn mỗi tuần bằng chữ in đậm trên bảng đen và so sánh họ với các cầu thủ khác tương ứng trong danh sách. Những cầu thủ ổn định, đáng tin cậy thường sẽ đạt mức điểm tầm 600, trong khi các cầu thủ ưu tú đạt được ít nhất 800. Magic Johnson, người đã thực hiện được 138 cú triple-double[1] trong toàn sự nghiệp của mình, thường đạt được trên 1.000 điểm.”

Đội Lakers cũng nhấn mạnh tiến bộ theo năm bằng các so sánh với dữ liệu CBE trong lịch sử. Riley nói, “Chúng tôi đặt tháng 11 năm 1986 cạnh tháng 11 năm 1985, và cho cầu thủ thấy họ đã làm được tốt hơn hay tệ hơn so với cùng thời điểm của mùa trước. Sau đó chúng tôi cho họ thấy số liệu thành tích của họ của tháng 12 năm 1986 được đặt cạnh số liệu của tháng 11.”

Đội Lakers công bố CBE vào tháng 10 năm 1986. Tám tháng sau, họ là nhà vô địch NBA. Năm tiếp theo, Riley dẫn dắt đội mình giành được một danh hiệu khác, đội Lakers trở thành đội đầu tiên trong 20 năm giành chức vô địch hai năm liên tiếp. Sau đó, ông nói, “Duy trì nỗ lực là điều quan trọng nhất trong mọi tổ chức. Cách để thành công là học được phương thức làm mọi thứ cho đúng, rồi sau đó làm y như vậy các lần sau.”

Chương trình CBE là ví dụ hoàn hảo cho sức mạnh của sự phản tư và tự đánh giá. Đội Lakers vốn sẵn tài năng. CBE chỉ giúp họ phát huy được hết tiềm năng họ có, và đảm bảo thói quen của họ cải tiến thay vì thoái lùi.

Phản tư và tự đánh giá tạo điều kiện cho mọi thói quen tiến bộ trong thời gian dài hạn, bởi nó giúp bạn ý thức được về sai lầm của mình và giúp bạn xem xét các con đường cải thiện khả dĩ. Không có phản tư, chúng ta sẽ viện cớ đổ lỗi, tự hợp lý hóa hành vi, và đánh lừa bản thân. Chúng ta không có quy trình giúp ta so sánh với ngày hôm qua và quyết định xem mình đang thể hiện tốt hơn hay tệ đi.

Những người thi đấu hay biểu diễn trong mọi lĩnh vực đều có cho mình nhiều dạng thức tự suy ngẫm và đánh giá, và quá trình này không nhất thiết phải phức tạp. Vận động viên điền kinh người Kenya Eliud Kipchoge là một trong những vận động viên marathon vĩ đại nhất mọi thời, cũng là người giành huy chương vàng Olympic. Mỗi buổi tập anh đều ghi chú lại các đánh giá về buổi luyện tập trong ngày, tìm kiếm các phần có thể cải thiện. Tương tự, huy chương vàng bơi lội Katie Ledecky ghi lại tình trạng sức khỏe của mình theo thang từ 1 đến 10, và kèm thêm ghi chú về chế độ dinh dưỡng cũng như chất lượng giấc ngủ của mình. Cô còn ghi lại thành tích thời gian của các vận động viên khác. Cuối mỗi tuần, huấn luyện viên của cô sẽ xem lại ghi chú của cô và bổ sung suy nghĩ của ông.

Không chỉ với vận động viên. Khi danh hài Chris Rock chuẩn bị chất liệu mới cho buổi diễn, trước đó anh sẽ biểu diễn trong các hộp đêm nhỏ hàng chục lần và thử nghiệm các mẩu chuyện. Anh sẽ đem lên sân khấu một tập giấy ghi chú và viết lại những mảng miếng gây cười và chỗ nào cần điều chỉnh. Những dòng đắt giá còn sót lại sẽ hình thành xương sống cho show trình diễn mới của anh.

Tôi biết một số nhà điều hành và đầu tư thường đem theo bên mình một cuốn “nhật ký quyết định”, trong đó họ ghi chú lại các quyết định quan trọng mà họ đưa ra mỗi tuần, vì sao quyết định như vậy, và họ kỳ vọng kết quả như thế nào. Họ đánh giá lại các quyết định này vào cuối mỗi tháng hay mỗi năm để xem họ đã làm đúng ở đâu và sai lầm ở chỗ nào.[2]

Cải thiện không phải chỉ là câu chuyện về việc học thói quen mới, nó còn là chuyện tinh chỉnh thói quen. Phản tư và tự đánh giá đảm bảo bạn đã dành thời gian cho đúng việc và thực hiện chỉnh sửa khi cần - như Pat Riley điều chỉnh nỗ lực của các cầu thủ trên cơ sở hằng đêm. Bạn không nên giữ mãi một thói quen khi nó đã vô dụng.

Cá nhân tôi sử dụng hai hình thức phản tư và tự đánh giá chủ yếu. Tháng 12 mỗi năm, tôi thực hiện một Đánh giá Hằng năm, trong đó tôi suy ngẫm về năm vừa qua. Tôi đối chiếu thói quen trong năm bằng cách đếm xem mình đã viết được bao nhiêu bài, đã đến bao nhiêu buổi rèn luyện thân thể, đã thăm thú bao nhiêu nơi, vv...[3] Sau đó, tôi suy ngẫm về tiến bộ (hay thiếu sót) của mình bằng cách trả lời ba câu hỏi:

Năm nay mình đã làm tốt điều gì? Năm nay mình chưa làm tốt điều gì? Mình đã học được gì?

Sáu tháng sau, khi mùa hè đến, tôi sẽ viết một Báo cáo Trung thực. Như mọi người, tôi cũng phạm sai lầm. Báo cáo Trung thực sẽ giúp tôi nhận ra mình đã sai ở đâu và động viên tôi trở lại lộ trình. Tôi dùng nó như một cơ hội nhìn lại các giá trị cốt lõi và xem xem mình có đang sống với các giá trị này hay không. Đây là lúc tôi suy ngẫm về căn tính của mình và làm thế nào để tiếp tục nỗ lực trở thành kiểu người mình muốn trở thành.[4]

Báo cáo Trung thực hằng năm sẽ trả lời ba câu hỏi:

Giá trị cốt lõi đang thúc đẩy cuộc sống và công việc của mình hiện nay là gì? Mình có đang sống và làm việc trung thực ngay lúc này không? Mình có thể đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho tương lai như thế nào?

Hai bản báo cáo này không tốn nhiều thời gian lắm - chỉ vài giờ mỗi năm - nhưng chúng là các thời điểm tinh chỉnh vô cùng trọng yếu. Chúng ngăn chặn các lơ là dần dần khi tôi không để tâm. Chúng là lời nhắc nhở hằng năm giúp tôi trở thành loại người mình mong muốn. Chúng chỉ ra cho tôi thấy khi nào mình cần nâng cấp thói quen của mình và chấp nhận các thách thức mới, cũng như khi nào mình cần tập trung sức lực của mình lại và tập trung vào các nền tảng trước.

Phản tư còn có thể cho ta cảm giác toàn cảnh. Thói quen hằng ngày có tác dụng lớn theo cách nó cộng gộp, thế nhưng lo lắng quá nhiều về các lựa chọn thường nhật thì tựa như đang gí mặt mình vào gương mà quan sát. Bạn có thể thấy mọi chi tiết nhỏ nhặt và đánh mất bức tranh lớn hơn. Như thế thì quá nhiều phản hồi. Ngược lại, không bao giờ đánh giá thói quen cũng giống như không bao giờ soi gương. Bạn không nhận thức được các sơ sót có thể sửa chữa được dễ dàng - một đốm dơ trên áo, hay một mẩu thức ăn dính vào răng. Như vậy thì quá ít phản hồi. Phản tư và tự đánh giá định kỳ thì giống như khi bạn soi gương từ khoảng cách của một cuộc trò chuyện. Bạn thấy được các thay đổi quan trọng cần phải thực hiện mà không đánh mất cái nhìn toàn cảnh. Bạn nên nhìn cả rặng núi, đừng quá bận tâm với từng đỉnh núi hay thung lũng.

Sau rốt, phản tư và tự đánh giá cho bạn một cơ hội lý tưởng để nhìn lại một trong những khía cạnh quan trọng nhất của thay đổi hành vi: Căn tính.

❀ ❀ ❀

[1] Triple-double là thành tích dành cho các cá nhân thực hiện được 3 chỉ số trên 10 trong số 5 lĩnh vực của bóng rổ là ghi điểm, assist (hỗ trợ), rebound (bắt bóng bật bảng), block (cản bóng) và steal (cướp bóng). Nguồn: http://webthethao.vn. (ND)

[2] Tôi có tạo một biểu mẫu nhật ký quyết định cho các độc giả quan tâm. Nó là một phần của nhật ký thói quen ở trang atomichabits.com/journal. (TG)

[3] Bạn có thể xem Đánh giá Hằng năm các năm trước của tôi tại jamesclear.com/ annual-review. (TG)

[4] Bạn có thể xem Báo cáo Trung thực các năm trước của tôi tại jamesclear.com/integrity. (TG)