Twyla Tharp được xem là một trong những vũ công và nhà biên đạo múa vĩ đại nhất trong thời kỳ hiện đại. Năm 1992, cô được trao giải thưởng MacArthur Fellowship, thường được gọi là Giải Thiên Tài[1], và trong phần lớn sự nghiệp cô lưu diễn vòng quanh thế giới trình diễn các tác phẩm nguyên bản của mình. Cô cũng ghi nhận thành công của mình là nhờ các thói quen đơn giản hằng ngày.

“Tôi bắt đầu ngày mới bằng một nghi thức”, cô kể. “Tôi thức dậy vào lúc 5:30 sáng, thay đồ tập thể dục, mặc quần giữ ấm, áo khoác và mũ. Tôi bước ra ngoài căn hộ ở Manhattan, vẫy một chiếc taxi, báo tài xế đưa đến phòng gym Pumping Iron ở Đường số 91 và Đại lộ số 1, ở đó tôi tập luyện hai giờ.

“Nghi thức của tôi không phải bài tập giãn cơ hay nâng tạ mà mỗi sáng tôi rèn luyện cơ thể mình ở phòng gym; nghi thức là chiếc taxi. Khoảnh khắc tôi báo với tài xế nơi muốn đến là điểm hoàn tất nghi thức.

“Đó là động tác đơn giản, nhưng làm thế mỗi buổi sáng đã biến nó thành thói quen - làm cho nó dễ dàng lặp đi lặp lại. Việc đó giảm thiểu nguy cơ tôi bỏ qua hoặc là làm khác đi. Nó trở thành một món trong danh sách nếp sinh hoạt thường lệ của tôi, và là một thứ bớt phải nghĩ tới.”

Vẫy một chiếc xe mỗi sáng có thể là một động tác nhỏ, nhưng nó là ví dụ xuất sắc cho Nguyên tắc số 3 trong Thay đổi Hành vi.

Các nhà nghiên cứu ước tính, có 40 đến 50% số hành động của ta trong một ngày bất kỳ là được hoàn thành bằng thói quen. Đây quả là một con số đáng kể, nhưng tác động thực sự của thói quen còn lớn hơn cả ấn tượng mà con số này mang lại. Thói quen là lựa chọn tự động ảnh hưởng đến quyết định có ý thức theo sau nó. Đúng vậy, một thói quen có thể hoàn thành chỉ trong vài giây, nhưng nó có thể định hình các hành động bạn sẽ thực hiện trong vài phút hay vài giờ tới.

Thói quen như lối đi đường cao tốc. Chúng dẫn bạn vào một con đường, trước khi bạn kịp nhận ra, bạn đã tăng tốc hướng về hành vi tiếp theo. Tiếp tục cái đang làm dường như dễ hơn là bắt đầu một cái mới hoàn toàn khác. Bạn ngồi xem một bộ phim dở hai tiếng. Bạn tiếp tục ăn vặt dù đã đầy bụng. Bạn chỉ xem điện thoại “một tí thôi” và chẳng mấy chốc bạn đã nhìn chằm chằm màn hình hai mươi phút. Theo cách này, các thói quen bạn đi theo mà không suy nghĩ, thường sẽ quyết định các lựa chọn tiếp theo khi bạn bắt đầu suy nghĩ.

Mỗi chiều tối, có một tích tắc - thường đâu đó tầm 5:15 chiều - định hướng toàn bộ buổi tối hôm đó của tôi. Vợ tôi bước vào cửa sau ngày làm việc, và hoặc là hai chúng tôi thay đồ tập thể dục và đi tới phòng gym, hoặc là sẽ nhào vào sofa, gọi đồ ăn Ấn và xem The Office.[2] Tương tự như Twyla Tharp vẫy taxi, nghi thức của tôi là thay đồ tập thể dục. Nếu tôi thay đồ, tôi biết việc đi tập sẽ diễn ra. Những thứ theo sau - lái xe đến phòng tập, quyết định xem tập bài nào, bước đến thanh xà - đều dễ dàng khi tôi thực hiện bước đầu tiên.

Mỗi ngày đều có hàng tá khoảnh khắc đưa đến tác động ngoại cỡ. Tôi gọi các lựa chọn tí hon này là khoảnh khắc quyết định. Là lúc bạn quyết định xem nên gọi thức ăn bên ngoài hay nấu bữa tối ở nhà. Là lúc bạn chọn lái xe hay đạp xe đạp. Là lúc bạn quyết định giữa bắt đầu làm bài tập hay chụp lấy tay cầm điều khiển game. Các lựa chọn này chính là ngã ba trên con đường phía trước.

Khoảnh khắc quyết định đưa ra các lựa chọn cho cái tôi tương lai của bạn.

Hình 14: Sự khác nhau giữa ngày tốt lành và ngày tồi tệ thường nằm ở một vài lựa chọn năng suất và lành mạnh tại những thời khắc quyết định. Mỗi một điểm này giống như ngã ba trên con đường, các lựa chọn này dồn lại trong suốt một ngày và sau cùng có thể dẫn đến các kết quả đầu ra rất khác.

Ví dụ, bước vào một nhà hàng là khoảnh khắc có tính quyết định bởi vì nó sẽ chi phối món mà bạn sẽ ăn trưa. Trên lý thuyết, bạn kiểm soát những gì bạn gọi, nhưng ở một nghĩa rộng hơn, bạn chỉ có thể gọi những món có trong thực đơn. Nếu bạn bước vào một nhà hàng bít-tết, bạn có thể gọi một phần thăn chuột hoặc nạc lưng, nhưng sushi thì không. Lựa chọn của bạn bị giới hạn bởi những thứ có sẵn. Chúng được đóng khuôn bởi lựa chọn đầu tiên.

Chúng ta luôn bị giới hạn bởi nơi mà thói quen của ta dẫn đến. Đây là lý do vì sao kiểm soát tốt các thời khắc quyết định trong suốt một ngày của bạn là điều quan trọng. Mỗi một ngày đều do sự hình thành của nhiều khoảnh khắc, nhưng chỉ có một số lựa chọn thuộc về thói quen thực sự có tính quyết định với con đường bạn đi. Các lựa chọn nhỏ này dồn lại, mỗi một cái thiết lập quỹ đạo cho cách bạn sẽ trải qua trong khối thời gian tiếp theo.

Thói quen là điểm khởi đầu, không phải kết thúc. Chúng là chiếc taxi, không phải phòng tập gym.

❀ ❀ ❀

[1] Genius Grant.

[2] Công bằng mà nói, phiên bản này nghe cũng là một buổi tối tuyệt vời. (TG)