Hermione, Mamillius cùng các thị nữ bước vào.
HERMIONE.
Các ngươi dắt đứa trẻ này đi giùm ta; nó quấy quá,
thật khôn xiết chịu nổi.
THỊ NỮ THỨ NHẤT.
Lại đây nào, vương tử điện hạ cao quý,
người có muốn thần thiếp chơi cùng chăng?
MAMILLIUS.
Không, ta chẳng thèm chơi với chị đâu.
THỊ NỮ THỨ NHẤT.
Cớ sao lại thế, thưa điện hạ yêu dấu?
MAMILLIUS.
Chị sẽ ôm hôn ta thật chặt, rồi nói chuyện với ta như thể
ta vẫn còn là con nít vậy. Ta thích chị kia hơn.
THỊ NỮ THỨ HAI.
Và cớ sao lại thế, thưa điện hạ?
MAMILLIUS.
Chẳng phải vì
lông mày chị đen hơn đâu; dẫu người đời vẫn bảo lông mày đen
hợp với vài phụ nữ nhất, miễn sao đừng có
quá rậm rạp, mà phải uốn cong hình bán nguyệt
như vệt trăng non do ngọn bút vẽ nên.
THỊ NỮ THỨ HAI.
Ai đã dạy người điều ấy thế?
MAMILLIUS.
Ta tự học được từ khuôn mặt của các cung nữ đấy. Này, làm ơn cho hỏi,
lông mày của chị màu gì thế?
THỊ NỮ THỨ NHẤT.
Màu xanh lam, thưa điện hạ.
MAMILLIUS.
Thôi đi, khéo mà đùa cợt. Ta từng thấy mũi của một quý bà
hóa ra màu xanh lam, chứ lông mày thì chưa bao giờ.
THỊ NỮ THỨ NHẤT.
Nghe này,
hoàng hậu lệnh bà, mẫu thân của người, đang ngày một đẫy đà hơn rồi đấy. Chẳng mấy chốc nữa
chúng thần sẽ được nghênh đón và hầu hạ một tiểu hoàng tử khôi ngô,
và khi ấy người sẽ lại muốn nũng nịu chơi đùa với chúng thần cho xem,
nếu như chúng thần còn thèm đoái hoài đến người.
THỊ NỮ THỨ HAI.
Dạo gần đây thân hình người nảy nở
thành một vóc dáng đẫy đà tuyệt mỹ; nguyện cầu thời khắc lâm bồn sẽ đến thật êm xuôi!
HERMIONE.
Mấy người đang bàn luận chuyện thông thái gì nơi đó thế? Lại đây nào cậu con trai,
giờ mẹ lại rảnh rỗi dành cho con rồi. Mau ngồi xuống cạnh mẹ đây,
và kể cho mẹ nghe một câu chuyện nào.
MAMILLIUS.
Mẹ muốn nghe chuyện vui hay chuyện buồn ạ?
HERMIONE.
Tùy ý con, vui đến mấy cũng được.
MAMILLIUS.
Mùa đông thì chuyện buồn mới là hợp nhất. Con có một câu chuyện
về ma quái và yêu tinh đấy.
HERMIONE.
Kể chuyện ấy đi, chàng trai bé nhỏ.
Lại đây, ngồi xuống nào. Mau lên, và hãy trổ hết tài nghệ
để dọa mẹ khiếp sợ với lũ ma quái của con xem: về khoản ấy thì con cừ lắm đấy.
MAMILLIUS.
Ngày xưa có một người đàn ông—
HERMIONE.
Nào, ngồi xuống đã con, rồi hẵng kể tiếp.
MAMILLIUS.
Sống bên cạnh một nghĩa địa. Con sẽ thì thầm thật khẽ,
lũ dế ngoài kia sẽ chẳng thể nghe thấy đâu.
HERMIONE.
Thế thì lại đây nào,
và ghé sát tai mẹ mà kể.
Leontes, Antigonus cùng các cận thần và toán thị vệ bước vào.
LEONTES.
Có bắt gặp hắn ở đó không? Cả đoàn tùy tùng của hắn nữa? Camillo có đi cùng hắn không?
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Thần bắt gặp họ ở phía sau rặng thông, chưa từng
thấy ai cắm đầu cắm cổ tháo chạy trên đường như thế: mắt thần dõi theo họ
cho tới tận lúc bước lên thuyền.
LEONTES.
Ta mới có phúc làm sao
khi phán đoán công minh, khi nhận định đúng đắn!
Than ôi, thà rằng ta bớt biết đi thì hơn! Khốn nạn xiết bao
khi diễm phúc đến nhường này! Trong chén rượu có thể
bị ngâm độc nhện, kẻ nếm qua rồi cất bước ra đi
mà chẳng hề trúng độc, bởi tâm trí hắn
nào bị nhiễm độc bao giờ; thế nhưng nếu có kẻ phơi bày
vật gớm ghiếc ấy trước mắt hắn, vạch trần cho hắn hay
rằng mình vừa uống phải thứ chi, thì ruột gan, buồng phổi hắn sẽ vỡ tung
bởi những cơn nôn mửa cuộn trào dữ dội. Ta đã trót uống cạn, và đã tận mắt thấy con nhện kia.
Camillo chính là kẻ đồng lõa, tay ma-cô dắt mối cho hắn.
Có một âm mưu chống lại mạng sống của ta, đoạt lấy ngai vàng của ta;
mọi nỗi nghi ngờ đều đã hóa thành sự thật. Tên phản nghịch đê hèn
mà ta tin dùng bấy lâu, hóa ra đã sớm bán mình cho hắn.
Hắn đã làm bại lộ mưu đồ của ta, và ta đây
trơ trọi lại như một con rối bị giật dây; phải, một trò hề thảm hại
cho chúng mặc sức đùa bỡn. Làm sao mà các cổng phụ phía sau
lại có thể mở toang dễ dàng đến thế?
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Là nhờ vào uy quyền lớn lao của ngài ấy,
thứ quyền uy mà thường ngày vẫn có sức nặng không kém gì
mệnh lệnh của chính bệ hạ ban ra.
LEONTES.
Ta thừa biết điều đó rồi.
Giao đứa bé cho ta. Ta mừng vì ả đã không cho nó bú mớm.
Dẫu nó có mang vài nét giống ta, nhưng trong huyết quản nó
dòng máu của ả đã chảy quá nhiều rồi.
HERMIONE.
Chuyện gì thế này? Lại đùa cợt nữa chăng?
LEONTES.
Đem đứa bé đi ngay, không được để nó lại gần ả nữa,
mau dắt nó đi, và cứ để mặc ả vui thú đùa bỡn
với cái mầm mống đang mang trong bụng; bởi chính tên Polixenes
đã làm cho bụng ả phình to ra như thế.
[Mamillius lui ra cùng một vài thị vệ.]
HERMIONE.
Thiếp xin cam đoan rằng chẳng phải chàng ấy đâu,
và thiếp đoan chắc chàng sẽ tin lời thiếp nói,
dẫu người ta có rỉ tai chàng những lời dối trá ngược lại.
LEONTES.
Các khanh, hỡi các cận thần của ta,
hãy nhìn ả đi, hãy ngắm nhìn ả cho thật kỹ. Các khanh chỉ vừa chực
thốt lên: "Đó là một quý phu nhân đoan trang tuyệt mỹ", thì ngay lập tức
sự công minh nơi đáy lòng các khanh sẽ bồi thêm câu:
"Thật tiếc thay ả lại chẳng chút đoan chính, chẳng chút tiết hạnh":
Hãy cứ khen ngợi ả vì cái nhan sắc lộng lẫy bên ngoài kia đi,
thứ vẻ đẹp mà ta thề là xứng đáng với muôn lời tán tụng, để rồi lập tức
những cái nhún vai, những tiếng hừ hừ hứ hứ, những vết nhơ ti tiện
mà thói gièm pha vẫn quen dùng—Ôi, ta nói lỡ lời mất rồi,
phải là sự khoan dung mới làm thế; bởi lẽ thói gièm pha còn thiêu rụi
cả đức hạnh vẹn toàn—những cái nhún vai, những tiếng hừ tiếng hứ ấy,
ngay khi các khanh vừa nói "ả thật đoan trang", sẽ chen ngang vào giữa,
trước khi các khanh kịp thốt lên "ả là người đoan chính": nhưng hãy để cho thiên hạ tỏ tường,
từ chính miệng kẻ có nhiều lý do nhất để xót xa đau đớn khi phải nói ra,
rằng ả là một con đàn bà gian dâm!
HERMIONE.
Nếu một kẻ đê tiện nào thốt ra những lời ấy,
dẫu là kẻ đê tiện nhất trên thế gian này,
thì hắn chỉ càng thêm phần đê tiện bội phần; còn chàng, hỡi đức ông của thiếp,
chẳng qua chỉ là hồ đồ ngộ nhận mà thôi.
LEONTES.
Chính nàng mới là kẻ đã hồ đồ ngộ nhận đấy, thưa phu nhân,
khi nhận lầm Polixenes thành Leontes. Hỡi cái giống kia,
ta sẽ chẳng thèm gọi ngươi là một sinh linh xứng với phẩm vị của ngươi nữa,
kẻo thói man rợ, lấy ta làm tiền lệ,
sẽ đem thứ ngôn từ hạ đẳng ấy dùng chung cho mọi tầng lớp,
để rồi xóa nhòa ranh giới tôn ti chuẩn mực
giữa đấng quân vương và kẻ ăn mày. Ta đã tuyên bố
rằng ả là một kẻ gian dâm; ta cũng đã chỉ rõ tòng phạm là ai:
hơn thế nữa, ả còn là một kẻ phản nghịch, và Camillo chính là
kẻ đồng mưu với ả; một kẻ biết tường tận
điều mà chính ả phải lấy làm hổ thẹn khôn cùng nếu tự mình thấu rõ,
ngoại trừ việc cùng với tên chủ mưu đê tiện nhất của ả, rằng ả là
kẻ phản trắc chốn loan phòng, tồi tệ chẳng kém gì những kẻ
bị lũ thứ dân gán cho những danh xưng trơ trẽn nhất; phải, và ả cũng nhúng tay
vào cuộc đào thoát vừa rồi của chúng.
HERMIONE.
Không, thiếp lấy mạng sống ra thề,
thiếp chẳng hề hay biết gì về chuyện ấy. Chàng sẽ đau đớn khôn xiết dường nào,
khi mọi việc được sáng tỏ tỏ tường hơn, để rồi nhận ra rằng
chàng đã bêu riếu thiếp công khai đến thế này! Hỡi phu quân cao quý của thiếp,
khi ấy chàng khó lòng mà rửa sạch hết nỗi hàm oan cho thiếp,
chỉ bằng một câu chàng đã lầm lỡ ngộ nhận đâu.
LEONTES.
Không đời nào. Nếu như ta mà lầm lẫn
về những căn cứ vững chắc ta đã dựng nên,
thì tâm trái đất này cũng chẳng đủ lớn để gánh nổi
con quay của một đứa học trò. Mau tống ả vào ngục thất!
Kẻ nào dám mở lời biện hộ cho ả cũng sẽ bị coi là mang trọng tội,
chỉ vì đã dám cất lời.
HERMIONE.
Ắt hẳn có một hung tinh nào đó đang ngự trị:
thiếp đành phải nhẫn nhục đợi chờ cho đến khi trời cao đoái nhìn
bằng ánh mắt khoan dung hơn. Thưa các đại thần khả kính,
ta vốn không phải người hay than khóc rơi lệ, như phận nữ nhi
thường tình vẫn thế; sự thiếu vắng những giọt sương vô ích ấy
có thể sẽ làm cạn khô lòng trắc ẩn của các ngài. Nhưng nơi lồng ngực này, ta đang ôm giữ
một nỗi đau đớn tiết hạnh khôn cùng, còn thiêu đốt tâm can
dữ dội hơn cả ngàn dòng lệ nhấn chìm: tha thiết xin các ngài, hỡi các bậc triều thần,
hãy dùng những suy xét thấu tình đạt lý nhất mà lòng bác ái của các ngài
soi sáng để phán xét ta; và cứ thế,
ý chỉ của bệ hạ xin được thi hành.
LEONTES.
Lời ta truyền có ai nghe thấy không hả?
HERMIONE.
Ai sẽ là người áp giải ta đi đây? Kính xin bệ hạ rộng lòng
cho phép các thị nữ đi theo cùng thiếp, bởi người thấy đấy,
hoàn cảnh thân thể thiếp rất cần có họ. Đừng khóc nữa, các cô gái ngốc nghếch đáng thương kia;
chẳng có cớ gì phải khóc cả: chừng nào các ngươi biết được rằng lệnh bà của các ngươi
thực sự đáng phải vào chốn ngục tù, thì khi ta bước ra ngoài kia
hãy cứ mặc sức mà tuôn rơi giọt lệ: kiếp nạn mà ta sắp sửa dấn bước vào lúc này
chính là để gột rửa thêm phẩm giá cao quý cho ta. Xin vĩnh biệt, hỡi phu quân của thiếp:
thiếp chưa từng mong muốn thấy chàng phải hối hận ủ ê; nhưng giờ đây
thiếp tin chắc mình sẽ được thấy ngày ấy. Các cung nữ của ta, theo ta nào; các ngươi đã được phép rồi.
LEONTES.
Đi đi, thi hành lệnh của ta mau. Cút đi!
[Hoàng hậu và các thị nữ cùng lính canh lui ra.]
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Khẩn xin bệ hạ, hãy cho triệu hoàng hậu quay lại.
ANTIGONUS.
Xin người hãy cân nhắc cho thật chắc chắn những việc mình làm, thưa bệ hạ, kẻo sự công minh của người
lại hóa thành bạo tàn, để rồi ba sinh mệnh cao quý phải chịu nỗi đớn đau,
chính bệ hạ, lệnh bà hoàng hậu, và hoàng tử điện hạ.
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Vì lệnh bà, muôn tâu hoàng thượng,
thần dám lấy tính mạng mình ra đánh cuộc, và thần sẵn lòng làm thế, thưa người,
nếu người thuận tình chấp thuận, rằng hoàng hậu hoàn toàn trong sạch vô tội
trước mắt trời cao và trước mặt người—thần muốn nói là
trong chính cái tội trạng mà người đang cáo buộc lệnh bà.
ANTIGONUS.
Nếu sự thật chứng minh rằng
lệnh bà mang lòng dạ khác, thần sẽ chuyển chuồng ngựa về ở chung
với nơi ngơi nghỉ của thê tử thần; thần sẽ xích ả vào bên mình như chó săn cùng cặp;
ngoài những lúc tận tay sờ thấy, tận mắt trông thấy ả ra, thần sẽ chẳng tin ả thêm chút nào nữa.
Bởi lẽ từng tấc da tấc thịt của đàn bà trên cõi đời này,
phải, từng li từng tí xác thịt đàn bà, đều là giả dối lọc lừa cả,
nếu như lệnh bà là kẻ phản trắc.
LEONTES.
Câm miệng hết lại.
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Muôn tâu bệ hạ khả kính,—
ANTIGONUS.
Chúng thần cất lời là vì bệ hạ, chứ chẳng phải vì bản thân chúng thần:
người đã bị lừa gạt rồi, bởi một kẻ xúi bẩy đê hèn nào đó
đáng phải chịu đày đọa nơi địa ngục: giá như thần biết được tên ác nhân ấy là ai,
thần sẽ thiến sống chôn vùi hắn xuống đất. Nếu lệnh bà thực sự hoen ố tiết hạnh,
thần có ba đứa con gái; đứa lớn nhất mười một tuổi;
đứa thứ hai lên chín và đứa thứ ba mới chừng lên năm;
nếu chuyện này là thực, chúng sẽ phải đền tội cho việc ấy. Lấy danh dự ra thề,
thần sẽ thiến sạch hết bọn chúng; chúng sẽ chẳng bao giờ sống nổi đến tuổi mười bốn,
để khỏi sinh ra một lũ hậu duệ lăng loàn trắc nết: chúng là những đứa đồng thừa kế của thần,
và thà rằng thần tự thiến chính bản thân mình còn hơn để chúng
sinh ra những mầm mống bất lương.
LEONTES.
Thôi ngay; không bàn cãi nữa.
Các khanh đánh hơi thấy việc này với một thứ giác quan lạnh tanh ngắt
chẳng khác nào mũi của một xác chết: nhưng ta thì trông thấy rõ ràng và cảm nhận được nó,
hệt như lúc các khanh cảm nhận được cái siết tay này; và đồng thời nhìn thấy cả
những bàn tay đang dự phần cảm nhận.
ANTIGONUS.
Nếu quả đúng là như vậy,
thì ta chẳng cần đến nấm mồ nào để chôn cất lòng trung thực nữa.
Bởi trên khắp cõi đất nhơ bẩn hôi tanh này
chẳng còn lấy một mảy may trung thực để xua đi mùi xú uế.
LEONTES.
Sao cơ! Lời ta nói không đáng tin đến thế ư?
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Thần thà rằng chính bệ hạ mất đi lòng tin cậy hơn là thần, thưa bệ hạ,
trong cái cơ sự này: và lòng thần sẽ thấy thanh thản an ủi hơn nhiều
khi biết tiết hạnh của lệnh bà là chân thật, thay vì mối nghi ngờ của người là đúng,
dù bệ hạ có bị chê trách ra sao đi chăng nữa.
LEONTES.
Cớ sao chúng ta lại cần phải
đem chuyện này ra bàn bạc với các khanh, thay vì cứ thuận theo
sự thúc giục mãnh liệt của lòng ta? Đặc quyền quân vương của ta
chẳng cần đến lời can gián của các khanh, chỉ vì lòng tốt tự nhiên của ta
mới sẻ chia điều này; thế nhưng, nếu các khanh, hoặc vì mụ mị u mê,
hoặc giả vờ ngây ngô khôn khéo, không thể hoặc không thèm
cảm nhận chân tướng sự thật như ta, thì hãy tự biết lấy rằng
ta chẳng cần thêm bất cứ lời khuyên nhủ nào của các khanh nữa: sự vụ này,
mất mát, thu hoạch, hay việc định đoạt ra sao, tất cả
đều hoàn toàn thuộc về quyền của ta.
ANTIGONUS.
Và thần chỉ mong ước, muôn tâu hoàng thượng,
rằng giá như người chỉ âm thầm dùng sự phán đoán kín đáo của mình để định đoạt nó,
mà không làm rùm beng vỡ lở ra thế này.
LEONTES.
Làm sao mà như thế được?
Hoặc là ngươi vì già nua mà trở nên ngu muội tột cùng,
hoặc ngươi sinh ra vốn đã là một kẻ đần độn. Cuộc đào tẩu của Camillo,
cộng với thói thân mật lăng loàn của chúng,
(thứ thân mật trơ trẽn đến mức tột cùng mà trí tưởng tượng có thể chạm tới,
chỉ còn thiếu mỗi việc bắt tận tay day tận trán, chẳng cần thêm chứng cớ nào nữa
ngoài việc tận mắt chứng kiến, khi mọi tình tiết khác
đều đã cấu thành nên tội trạng) đang thúc bách sự việc phải được tiến hành.
Dẫu vậy, để có được một sự chứng thực chắc chắn hơn nữa
(bởi lẽ trong một sự việc trọng đại nhường này, nếu hành động bốc đồng mù quáng
thì thật là đáng thương hại xiết bao), ta đã phái dịch trạm hỏa tốc
đến vùng Delphos linh thiêng, tới đền thờ thần Apollo,
phái Cleomenes và Dion đi, những người mà các khanh đều biết
là có đầy đủ đức độ và tài năng vẹn toàn: giờ đây từ lời sấm truyền của thần linh
họ sẽ mang về tất cả, và lời chỉ dẫn thiêng liêng ấy một khi có được,
sẽ là thứ ngăn chặn hoặc thúc giục ta hành động. Ta làm thế đã phải đạo chưa?
QUAN THẦN THỨ NHẤT.
Rất phải đạo, thưa bệ hạ.
LEONTES.
Dẫu rằng ta đã hoàn toàn thỏa lòng, và chẳng cần biết thêm điều gì
ngoài những gì ta đã thấu suốt, song lời sấm truyền ấy
sẽ đem lại sự an tâm cho tâm trí của những kẻ khác, như cái gã này đây,
kẻ mà sự cả tin dại dột mù quáng sẽ chẳng bao giờ
chịu chạm tới sự thật. Do đó ta thấy là điều đúng đắn
khi giam cầm ả cách ly khỏi bản thân tự do của ta,
kẻo mối phản nghịch của hai kẻ vừa bỏ trốn kia
lại giao phó lại cho ả thi hành nốt. Nào, hãy theo ta;
chúng ta sắp phải tuyên cáo trước bàn dân thiên hạ; bởi lẽ biến cố này
sẽ khuấy động hết thảy chúng ta.
ANTIGONUS.
[Nói riêng.] Sẽ khuấy động thành một trò cười chê, theo thiển ý của thần,
nếu như sự thật tốt đẹp được tỏ tường trước muôn dân.
[Tất cả cùng lui ra.]