Khi Nessus chưa kịp sang đến bờ bên kia,

Chúng tôi đã bước vào một khu rừng, nơi chẳng có lối mòn

Dấu chân hằn lại. Tán lá ở đó không xanh tươi,

Mà mang sắc sậm; cành ngọn chẳng thanh tao, mảnh dẻ,

Mà uốn éo gai góc và đan cài dày đặc:

Chẳng có trái ngọt, chỉ toàn gai nhọn

Tràn ngập nọc độc. Ít sắc nhọn hơn thế,

Ít rối rắm hơn thế là những bụi cây nơi trú ẩn

Của bầy dã thú căm ghét những cánh đồng cày bừa,

Nằm giữa Corneto và dòng suối Cecina.

Nơi đây lũ Yêu tinh Harpy dữ tợn làm tổ, chính là chúng

Đã từng đánh đuổi đoàn người Troia khỏi đảo Strophades

Cùng những lời tiên tri ghê rợn về tai họa mai sau.

Đôi cánh chúng rộng lớn, cổ và mặt mang hình dáng con người,

Bàn chân sắc bén những vuốt, và chiếc bụng khổng lồ

Được phủ đầy lông vũ.

Chúng ngồi và kêu than trong khu rừng huyền bí ảm đạm.

Người thầy nhân từ bắt đầu cất lời:

“Trước khi con tiến xa hơn, hãy biết rằng giờ đây

Con đang ở vòng tròn thứ hai, và sẽ ở đó cho đến khi con đặt chân

Lên bãi cát hãi hùng: vì vậy hãy nhìn thật kỹ

Xung quanh con, và con sẽ chứng kiến những điều

Khiến lời ta nói mất đi vẻ đáng tin.” Bốn bề

Ta nghe tiếng than van sầu thảm cất lên, mà chẳng thể thấy

Chúng phát ra từ đâu. Bị trói buộc trong kinh ngạc,

Ta đứng lặng. Ngài, như có vẻ tin rằng,

Ta đang nghĩ có ngần ấy tiếng vọng cất lên

Từ những kẻ ẩn nấp kín đáo giữa các lùm cây ấy,

Nên liền tiếp lời: “Nếu con bẻ gãy

Một cành nhỏ từ một trong những thân cây khốn khổ kia,

Ý nghĩ trong đầu con sẽ tiêu tan hoàn toàn.”

Nghe vậy, hơi vươn tay ra một chút,

Ta bẻ lấy một nhánh từ cội cây dại lớn,

Và thân cây liền kêu lên: “Sao ngươi lại ngắt ta?”

Rồi khi dòng máu sẫm rỉ xuống thân mình,

Nó thốt thêm những lời này: “Cớ sao ngươi lại xé nát ta thế?…

Chẳng lẽ trong lồng ngực ngươi không chút lòng thương xót?

Xưa chúng ta cũng là người, nay lại bị cắm rễ chốn này.

Bàn tay ngươi hẳn đã tha cho chúng ta, dẫu chúng ta có là

Những linh hồn loài rắn.” Giống như một khúc củi còn xanh,

Đang cháy một đầu mà đầu kia phát ra

Tiếng rên rỉ, và xì xèo cùng ngọn gió

Đang cố thổi bật ra ngoài, từ mảnh gỗ gãy vỡ ấy

Đồng thời tuôn ra cả lời than lẫn dòng máu.

Ta, đánh rơi cành cây, sững sờ như kẻ

Bị nỗi sợ hãi tấn công, và bậc hiền triết đáp lời:

“Hỡi linh hồn bất hạnh! Nếu hắn có thể tin

Những gì mắt thấy nhưng chỉ mới được ta miêu tả trong thơ,

Hắn đã chẳng giơ tay chống lại ngươi.

Nhưng ta, vì sự việc vượt quá tầm tin tưởng,

Đã thúc giục hắn làm việc này, mà đến tận bây giờ

Chính ta cũng hối hận. Nhưng hãy nói cho ta hay, ngươi là ai;

Để đền bù phần nào lỗi lầm này với ngươi,

Hắn có thể làm sống lại danh tiếng của ngươi ở thế gian trên cao

(Bởi hắn được phép quay về chốn ấy).”

Thân cây đáp: “Lời nói êm ái ấy của ngươi

Đã quyến rũ ta đến mức ta không thể

Cầm lòng không nói, và nếu ta chìm đắm trong đó

Thêm chút nữa, bị giữ chân trong cạm bẫy này,

Mong ngươi chớ coi đó là điều phiền muộn. Chính ta là kẻ đã giữ

Cả hai chìa khóa trái tim Frederick, và vặn những chiếc ổ khóa,

Mở ra rồi khép lại, với một tay nghề khéo léo đến mức

Ngoài ta ra, hầu như chẳng một ai khác

Có thể đặt chân được vào sâu thẳm lồng ngực ngài.

Lòng trung thành ta dành cho trọng trách cao cả ấy lớn lao đến nỗi,

Nó đã đánh đổi bằng chính dòng máu ấm áp trong huyết quản ta.

Ả đĩ chưa từng dời đôi mắt đắm đuối

Khỏi hoàng tộc Caesar, mối họa và thói hư tật xấu chung

Của chốn cung đình, đã kích động tâm trí mọi người chống lại ta;

Và chúng đã thổi bùng ngọn lửa ấy đến tai Augustus,

Khiến những vinh quang hân hoan của ta biến thành nỗi đau đớn cay đắng.

Linh hồn ta, đầy khinh miệt và chán ghét, đã tìm kiếm

Sự giải thoát khỏi nỗi nhục nhã trong cái chết, và ta đã trở thành,

Đúng như bản chất, kẻ bất công với chính mình.

Bằng những chiếc rễ mới đang neo giữ thân cây này, ta thề rằng,

Ta chưa từng phản bội niềm tin đối với vị chúa tể khả kính,

Kẻ xứng đáng nhận được sự tôn vinh ấy; và về phần các ngươi,

Nếu có ai thực sự quay trở lại thế gian,

Xin hãy minh oan cho ký ức về ta, thứ vẫn đang

Quằn quại dưới đòn roi tàn nhẫn của sự đố kỵ.”

Sau một lúc dừng lại, cho đến khi những lời sầu thảm

Đã dứt, nhà thơ liền cất lời với ta:

“Đừng lãng phí thời gian; hãy lên tiếng và hỏi ngài ấy

Nếu con muốn biết thêm điều gì.” Từ đó ta đáp:

“Xin ngài hãy thay ta hỏi ngài ấy bất cứ điều gì

Mà ngài nghĩ sẽ làm ta thỏa mãn; bởi ta chẳng còn chút sức lực nào

Để cất lời, lòng trắc ẩn trong tim ta quá lớn.”

Ngài liền tiếp lời: “Nguyện xin ngài rộng lòng làm giúp cho hắn

Điều hắn khẩn cầu, hỡi Linh hồn bị giam cầm!

Mong ngài hãy hoan hỷ giải đáp,

Linh hồn bị trói buộc trong những thớ cành u nần này ra sao;

Và liệu có bao giờ ai được giải thoát khỏi thể xác ấy không,

Nếu ngài biết, xin hãy kể cả điều đó.”

Nghe vậy, thân cây thở mạnh, và ngọn gió chẳng mấy chốc

Chuyển thành những âm thanh rành mạch thế này:

Các ngươi sẽ được giải đáp ngắn gọn. “Khi linh hồn hung ác

Rời bỏ thể xác, bị xé toạc ra khỏi nơi đó,

Bị Minos kết án đày xuống vực thẳm thứ bảy,

Nó rơi vào khu rừng, không có chỗ định sẵn,

Mà bất cứ nơi đâu số phận quăng quật nó vào,

Nó liền nảy mầm ở đó như hạt lúa mì,

Vươn lên thành một chồi non, rồi từ đó lớn thành

Một loài cây hoang dã. Bọn Harpy, khi ấy ăn lá cây,

Gây ra nỗi đau đớn và qua nỗi đau ấy

Lại là một lối thoát cho niềm tiếc thương. Chúng ta, cũng như những kẻ khác,

Sẽ quay lại để lấy những chiến lợi phẩm của chính mình,

Nhưng không phải để được khoác lên mình lần nữa;

Bởi thật chẳng công bằng khi kẻ nào lấy đi thứ gì từ chính mình

Thì lại được nhận lại nó.

Ở đây chúng ta sẽ buộc phải lê lết chúng; và khắp

Khoảnh rừng u ám, thân thể chúng ta sẽ bị treo lên,

Mỗi kẻ trên cành gai hoang dã của bóng hình khốn khổ đời mình.”

Chúng tôi vẫn đang chăm chú lắng nghe thân cây,

Chờ đợi những lời nói tiếp theo, thì một tiếng động khiến chúng tôi giật mình,

Tựa như khi một người gác rừng nhận ra

Heo rừng và đoàn săn đang tiến đến trạm canh của mình,

Nghe thấy tiếng thú vật và cành lá

Xào xạc lớn xung quanh. Và kìa! Có hai kẻ trần truồng xuất hiện,

Bị cào rách tơi tả bởi gai góc, đang cắm cổ chạy tháo thân,

Đến mức chúng húc tung mọi vòm lá trên đường đi.

“Mau lên nào,” kẻ chạy trước hét lớn, “mau đến đây hỡi cái chết!”

Kẻ kia, có vẻ thiếu kiên nhẫn trước sự chậm trễ,

Cất tiếng kêu la: “Lano! Gân cốt ngươi đâu có dẻo dai đến thế

Trên chiến trường Toppo.”

Và rồi, có lẽ vì hơi thở không còn đủ sức,

Hắn gộp thân mình và một bụi cây thành một khối.

Phía sau chúng là khu rừng

Đầy những con chó cái đen gầy guộc và nhanh nhẹn,

Tựa như loài chó săn thỏ vừa tuột khỏi xích.

Chúng cắm phập nanh vào kẻ đang cúi rạp người xuống,

Và sau khi xé xác hắn ra thành từng mảnh, liền mang đi

Những phần cơ thể đầy đọa. Người dẫn đường liền nắm lấy tay tôi,

Và dẫn tôi đến lùm cây, nơi hãy còn đang vô ích

Than khóc qua những vết thương rớm máu: “Hỡi Giacomo

Của xứ Sant’ Andrea! Ngươi được ích gì,”

Nó kêu lên, “khi biến ta thành tấm lá chắn cho ngươi?

Lỗi lầm cho cuộc sống đồi bại của ngươi sao lại giội lên đầu ta?”

Khi ngài dừng bước trước cội cây ấy, bậc thầy của tôi cất tiếng:

“Hãy nói ngươi là ai, kẻ từ bao nhiêu vết thương

Đang rỉ máu cất lên những lời than vãn thảm thiết?”

Hắn đáp: “Ôi, hỡi những linh hồn đã đến đúng lúc

Để chứng kiến cảnh tàn phá nhục nhã, thứ đã tước đoạt

Những chiếc lá của ta thế này, hãy nhặt chúng lên,

Và cẩn thận đặt chúng dưới gốc cây sinh thành đau khổ ấy.

Ta từng sống trong thành phố nọ,

Nơi đã thay đổi vị thần bảo hộ đầu tiên bằng Thánh Baptist,

Khiến ngài vì thế mà chẳng ngừng dùng tài nghệ của mình

Để mang lại tai họa cho thành phố ấy; và nếu bên dòng Arno

Vẫn không còn sót lại chút hình bóng mờ nhạt nào về ngài,

Thì những người dân từng dựng lại tường thành của cô ấy

Trên đống tro tàn mà Attila để lại,

Đã nhọc công vô ích mà chẳng thu được gì từ mồ hôi nước mắt.

Chính ta là kẻ đã tựòng cổ vào chiếc thòng lọng định mệnh ngay dưới mái nhà mình.”