Dưới dạng một đóa hồng trắng như tuyết, trước mắt tôi lúc ấy

trải ra muôn vàn thánh nhân,

những kẻ được Chúa kết duyên bằng chính huyết mạch Ngài. Trong khi đó,

đạo quân đông đúc khác, những kẻ bay lên cao để chiêm ngưỡng

và ca tụng vinh quang của Đấng mà họ yêu mến,

lượn lờ quanh đó; và như một bầy ong,

thoạt đầu đáp xuống những đóa hoa xuân ngát hương,

thoạt lại túm tụm nơi công sức ngát thơm của chúng tỏa sáng,

bay sà xuống đóa hồng vĩ đại, hoặc bay lên

từ những cánh hoa rợp ngợp, nối đuôi nhau quay về

chốn an cư hằng định của niềm hoan lạc.

Khuôn mặt họ tựa ngọn lửa, và đôi cánh bằng vàng;

phần còn lại trắng hơn tuyết điểm.

Và khi họ lượn xuống đóa hoa,

từ tầng này sang tầng khác, vẫy đôi cánh lông vũ,

họ thì thầm sự bình an và nhiệt huyết thu nhận được

từ những nhịp đập dịu dàng ấy. Chẳng có bóng râm nào,

do sự giao thoa bao la của đoàn quân bay lượn đông đảo ấy

đổ xuống từ trên cao lên đóa hoa, hay làm cản trở

bất cứ tầm nhìn nào. Bởi vì khắp cả vũ trụ,

bất cứ nơi nào xứng đáng, ánh sáng thiên đàng

đều tuôn trào tự do và chẳng có chướng ngại nào ngăn cản.

Tất cả những ai ngự trị nơi đó trong an bình và phúc lạc,

từ ngàn xưa hay mới đây, đều hướng trọn tình yêu

và tầm nhìn về một mục tiêu duy nhất. Ồ chùm tia ba ngôi

của vì sao cá thể, thứ quyến rũ họ nhường kia,

xin hãy rủ lòng rọi một tia sáng để tô điểm cho cơn bão trần thế của chúng tôi dưới này!

Nếu đoàn quân ô hợp đến từ các bờ cõi phương Bắc,

(nơi chòm sao Đại Hùng, khi xoay vòm,

luôn lấp lánh tình mẫu tử dành cho đứa con của mình)

từng đứng chết lặng ngạc nhiên trước những công trình của thành Rome,

khi đền Lateran hiện ra trước mắt họ

với sự vĩ đại vượt trên trần thế; thì tôi, kẻ lúc ấy

đã bước từ cõi người sang cõi thánh, từ thời gian

đến cõi vĩnh hằng, và rời khỏi Florence

để đến với công lý và chân lý, làm sao tôi có thể tránh khỏi

sự kinh ngạc đây? Giữa niềm vui sướng và nỗi sững sờ,

thật sự tôi chẳng có ý muốn thốt lên lời nào,

hay lắng nghe điều chi. Và như một người hành hương, khi nghỉ ngơi

trong ngôi đền của lời khấn nguyện, đảo mắt nhìn quanh

với vẻ kinh ngạc nín thở, và hy vọng một ngày nào đó sẽ kể lại

về toàn bộ vẻ tráng lệ nơi ấy: y như thế, đôi mắt tôi

lướt ngược lướt xuôi theo dòng ánh sáng sống động,

lúc ở dưới, lúc ở trên, khi quanh quẩn bên mình,

ghé qua từng bậc. Tôi nhìn thấy những ánh mắt,

nơi lòng bác ái ngự trị trong sự thuyết phục dịu dàng,

những nụ cười từ tận cõi lòng và ánh hào quang từ trên cao,

cùng với sự duyên dáng và phẩm giá cao quý trong từng cử chỉ.

Tầm mắt tôi cứ thế lang thang, và toàn bộ khung cảnh

của Thiên Đường đã thu vào tầm nhìn: khi tôi quay người lại

với ý định hỏi người dẫn đường của mình

một lần nữa về những điều đang khiến tâm trí tôi băn khoăn,

nhưng lại nhận được câu trả lời từ một người khác hẳn điều tôi đoán;br>bởi vì thay vì nhìn thấy Beatrice như tôi hằng tưởng,

trước mắt tôi lại là một vị trưởng lão đứng bên cạnh,

khoác chiếc áo vinh quang như những người khác. Niềm vui phúc hậu

bừng sáng trong mắt ông, và lan tỏa trên gò má,

với những cử chỉ thể hiện tình yêu của một người cha.

Và tôi liền cất tiếng hỏi: “Nàng biến đi đâu mất rồi?”

“Theo lệnh triệu hồi của Beatrice,” ông đáp,

“ta đến để giúp đỡ tâm nguyện của con. Hãy ngước nhìn lên cao

đến vòng tròn thứ ba từ đỉnh, con sẽ thấy nàng

trên ngai vị mà công đức của nàng

đã đưa nàng đến.” Không đáp lời, tôi ngước mắt lên,

và thấy nàng đang ngồi nơi chốn cao vời, vầng trán nàng

phản chiếu vòng hoa của những tia sáng vĩnh cửu.

Khoảng cách từ tâm biển cho đến tầng mây giông cao nhất

cũng không xa bằng tầm mắt tôi cách xa nàng; thế nhưng dung nhan ấy

vẫn vượt qua khoảng không gian ấy mà truyền đến, tinh tuyền và nguyên vẹn.

“Hỡi Nữ Vương! Đấng là bến đỗ cho mọi hy vọng của con!

Đấng vì sự an toàn của con, đã chẳng ngần ngại

để lại dấu chân nơi địa ngục! Nhờ quyền năng

và lòng nhân hậu của Người, con xin dâng lời tạ ơn vì tất cả những gì mắt con đã thấy, vì đức hạnh và ân sủng. Từ một kẻ nô lệ,

Người đã đưa con đến với tự do; và chẳng có phương kế nào

giúp con giải thoát mà Người lại chưa từng thử qua.

Xin hãy tiếp tục ban ơn huệ quảng đại ấy cho con,

để khi linh hồn con, thứ đã được Người chữa lành,

được cởi bỏ khỏi thể xác này, nó có thể tìm thấy

sự ân chuẩn từ Người.” Lời cầu xin của tôi là thế:

còn nàng, dù cách xa dường ấy, vẫn cúi xuống nhìn,

mỉm cười; rồi quay về hướng suối nguồn vĩnh cửu.

Và vị trưởng lão đáng kính và thánh thiện cất lời:

“Để con cuối cùng có thể hoàn tất tốt đẹp

hành trình của mình (mục đích mà ta đã được phái đến,

được thúc đẩy bởi những lời khẩn cầu và tình yêu thánh thiện),

hãy để tầm nhìn đang vút cao của con thỏa thuê phóng tầm mắt

khắp khu vườn này: bởi vì nhờ ánh sáng thiêng liêng

được thắp sáng như thế, tầm mắt con sẽ vươn tới một đôi cánh cao hơn;

và từ Nữ vương thiên đàng, Đấng mà lòng nhiệt thành ta tôn thờ,

mọi sự trợ giúp nhân ái sẽ đến với chúng ta; bởi vì ta

chính là Bernard, bề tôi trung thành của Người.” Tựa như một kẻ

vì may mắn từ Croatia lặn lội đến để chiêm ngưỡng

khăn tang Veronica của chúng ta, và trong lúc nó được trưng bày,

cứ ngây ngốc ngắm nhìn chẳng biết chán,

rồi ngẫm nghĩ lại mọi điều từng nghe, tự nhủ

trong tâm tưởng: “Lạy Chúa Jesus, Chúa và là Thiên Chúa chân thật của con, ngài từng có diện mạo

như thế này sao? Và hình bóng này chính là của Ngài ư?” Tôi lúc ấy cũng ngắm nhìn như thế,

với lòng tôn kính; bởi vì lòng bác ái của vị thánh nhân,

người từng tận hưởng sự bình an ấy khi ngẫm suy giữa thế gian,

đang hiện diện sống động trước mắt tôi. “Hỡi đứa con của ân sủng!”

ông bắt đầu: “Con sẽ không thể thấu triệt tri thức

về cõi phúc lạc này nếu đôi mắt con cứ mãi

dán chặt vào vực thẳm dưới kia. Thay vào đó, hãy tìm kiếm khắp

các vòng tròn cho đến tận cùng, cho đến khi con nhìn thấy

vị nữ vương ngự trị trong uy nghi, Đấng là chủ nhân

của cõi giới này.” Lập tức tôi ngước mắt lên; và rực rỡ

như phương đông lúc bình minh

nơi chân trời, nơi mặt trời lặn xuống;

đến với đôi mắt tôi, vốn vút bay từ thung lũng

lên tới đỉnh núi, ở tận cùng ranh giới, một góc

vượt trội hơn hẳn vẻ lấp lánh của toàn bộ phần đối diện.

Và giống như ánh hào quang rực rỡ nhất trên mặt sóng,

đang chờ đợi những tia nắng chênh vênh mà Phaeton

đã lóng ngóng chẳng biết cách điều khiển, và thứ ánh sáng ấy phai dần

ở mọi hướng, chỉ rực rỡ nhất ở chính giữa;

ngọn cờ vàng rực rỡ hòa bình cũng cháy bừng lên như thế, và ánh lửa sống động dịu dần

trên mọi ngả.

Và ở chính giữa ấy, những dải khăn phất phơ đùa giỡn

của hàng ngàn thiên thần; mỗi vị hiện lên với vẻ rực rỡ

riêng biệt và trang sức tinh vi. Trước niềm vui và tiếng hát ca của họ,

Đấng Kiều Mĩ của thiên đường mỉm cười,

khiến niềm vui ngập tràn trong ánh mắt của mọi bậc hiển thánh.

Giá như tôi có một thứ ngôn ngữ giàu có sự hùng biện,

như màu sắc trên khung cửi của trí tưởng tượng,

thì cũng vẫn quá nghèo nàn để diễn tả dù chỉ một phần nhỏ

của sự mê hoặc ấy. Khi ngài thấy mắt tôi

chăm chú nhìn vào vị nữ vương đã làm tôi say đắm, Bernard nhìn tôi

với một niềm trìu mến lớn lao đến mức truyền ngọn lửa

vào lồng ngực tôi, một cảm giác chưa từng có trước đó.