Như thuở thiếu niên tìm đến Clymene

Để tỏ tường điều thiên hạ đàm tiếu

Đã gán cho mình (kẻ khiến đời sau

Cha mẹ thường thầm lo lắng cho con),

Ta cũng y như vậy; và Beatrice

Cùng vị linh quang thánh thiện kia

Vốn vừa dời chỗ vì ta, đều thấu hiểu;

Khiến nàng liền bảo: “Hãy bộc lộ ước mong,

Cho nó tuôn trào, mang theo chân lý

Từ sâu thẳm tâm tư; chẳng phải để thêm thắt

Cho hiểu biết của chúng ta, mà cốt sao

Ngươi quen nói lên nỗi khát khao của mình,

Để khi nghe thấy, người đời sẽ cùng sẻ chia.”

“Hỡi cội rễ từ đó con sinh ra! Hỡi bậc được kính yêu và tôn kính!

Người vươn lên cao ngất, tầm nhìn sáng tỏ

Như suy nghĩ trần gian hiểu rằng hai góc tù

Không thể chứa trong một tam giác, tường tận thế đấy

Người thấy trước những sự việc ngẫu nhiên

Chưa từng hiện hữu, hướng về điểm chói lọi

Nơi mọi thời gian đều hiện diện, trong lúc con cùng

Virgil leo lên ngọn núi thanh lọc tâm hồn,

Và viếng thăm thế giới khổ đau dưới âm phủ,

Con đã nghe những lời đầy cay đắng

Về định mệnh tương lai của mình, dẫu lòng con

Vẫn vững vàng trước mọi ngọn gió bão phong ba.

Thế nên lòng con khát khao được biết trước giông bão nào đang đợi,

Bởi mũi tên trông thấy trước sẽ vơi bớt sức bay.”

Ta thưa cùng luồng sáng từng trò chuyện

Cùng ta trước đó, và giãi bày ước nguyện

Theo ý Beatrice một cách tỏ tường.

Chẳng phải bằng những lời sấm truyền mập mờ

Từng đánh lừa các dân tộc u mê

Thuở Chiên Con chưa bị sát tế; mà bằng ngôn từ

Chính xác cùng chân lý rạch ròi, linh hồn

Đượm tình phụ tử đã đáp lời, ẩn giấu

Nhưng vẫn ngời lên qua nụ cười; và cất tiếng:

“Sự việc ngẫu nhiên, vốn chưa được phơi bày

Trên tấm bảng thân xác phàm trần của các ngươi,

Đều được khắc họa trọn vẹn trong cõi vĩnh hằng;

Nhưng từ đó chẳng hề sinh ra tính tất yếu,

Cũng giống như con tàu cao lướt đi theo dòng lũ

Chẳng phải bởi tấm gương phản chiếu cảnh tượng ấy.

Từ chốn đó, tựa như khúc hòa âm ngọt ngào

Cất lên từ chiếc đàn ống, cảnh tượng tương lai

Hiện ra trước mắt ta. Đúng như Hippolytus

Bị ruồng rẫy khỏi Athens bởi mưu mô

Của người mẹ kế độc ác, ngươi cũng phải

Rời bỏ Florence. Đó là điều chúng muốn,

Mưu tính, và chẳng bao lâu nữa sẽ thực hiện,

Ở nơi mà việc buôn bán ơn thiêng kiếm lời

Diễn ra suốt cả ngày dài. Dư luận người đời

Sẽ, như thói quen muôn thuở, trút mọi lỗi lầm

Lên đầu kẻ bị hại: nhưng rồi chân lý

Sẽ minh chứng hùng hồn qua sự phán quyết

Được thi hành. Ngươi sẽ phải lìa bỏ những gì

Yêu dấu nhất: đó là mũi tên đầu tiên

Bắn ra từ chiếc cung lưu đày. Ngươi sẽ nếm trải

Bánh mì kẻ khác mặn mỏi thế nào,

Và bước lên xuống những bậc thềm người khác

Gian nan ra sao. Nhưng điều khiến ngươi đau đớn nhất

Sẽ là đám hạ lưu bỉ ổ, tồi tàn,

Những kẻ bị đẩy cùng ngươi vào chốn gian truân.

Bởi chúng vô ơn, bất nghĩa và điên cuồng tất thảy,

Sẽ quay lưng hãm hại ngươi: nhưng chẳng bao lâu nữa

Gương mặt hổ thẹn sẽ thuộc về chúng chứ chẳng phải ngươi.

Hành xử của chúng sẽ phơi bày bản chất thú tính,

Rằng việc tách ra đứng riêng một mình mới là điều vinh dự cho ngươi.”

“Nơi trú ẩn đầu tiên, chốn dừng chân thứ nhất

Ngươi phải tìm đến là lòng nhân ái của vị Đại công tước Lombard,

Kẻ mang chim thánh trên chiếc thang cao.

Ngươi sẽ được đón tiếp với lòngân hậu đến mức

Giữa hai người, trái ngược với thói thường đời khác,

Lời ưng thuận sẽ cất lên trước cả khi ngươi mở lời cầu xin.

Bên cạnh người ấy, ngươi sẽ thấy vị nam nhi

Ngay từ khi chào đời đã chịu ảnh hưởng sâu sắc

Từ vì sao này, khiến thiên hạ phải ghi nhớ

Mọi chiến công. Tuổi trẻ chưa chín muồi

Vẫn còn che giấu danh tiếng người; bởi các vòng quay thiên thể

Mới chỉ xoay quanh người chín năm tròn.

Nhưng trước khi tên người Gascon giở trò với Đại vương Henry,

Những tia lửa đức hạnh sẽ bừng sáng trong người,

Thể hiện sự khinh miệt đối với cả nhọc nhằn lẫn vàng châu.

Lòng quảng đại của người sẽ lan rộng khắp nơi,

Đến nỗi ngay cả lưỡi kẻ thù cũng không thể

Ngừng ca ngợi. Hãy đặt trọn niềm tin vào người

Cùng lòng nhân từ ấy: bởi chính người sẽ mang lại

Sự đảo lộn số phận cho biết bao con người,

Kẻ giàu người nghèo hoán đổi vị trí cho nhau.

Và những điều này về người, ngươi hãy khắc ghi trong tâm khát,

Nhưng chớ vội kể ra;” rồi người hé lộ những chuyện

Khó tin với bất cứ ai tận mắt chứng kiến;

Rồi tiếp lời: “Hỡi con, hãy hiểu những điều

Đã được kể như thế.—Kìa là chốn mai phục

Mà vài mùa vòng quay năm tháng đang che giấu cho con!

Tuy nhiên chớ ganh tị với láng giềng: thời gian sẽ kéo dài

Quãng đời con vượt qua cả hình phạt cho tội ác của chúng.”

Ngay khi vị thánh linh im lặng,

Cho thấy tấm vải ta vừa giăng lên khung cửi

Đã được dệt xong, ta liền cất lời,

Tựa như kẻ đang vướng bận nỗi niềm cần đến

Lời khuyên từ bậc hiền triết, nhân hậu và thân tình:

“Thưa cha! Con nhận rõ thời gian đang hối hả

Tiến về phía con, sẵn sàng giáng đòn phũ phàng nhất

Lên kẻ nào buông xuôi số phận. Do đó thật khôn ngoan

Nếu con biết liệu chừng, để khi bị ruồng bỏ khỏi chốn

Thân thương nhất, con không vì những lời ca của mình

Mà đánh mất luôn cả những nơi chốn khác. Đi sâu vào cõi đời

Than khóc khôn cùng, dọc theo ngọn núi cao

Nơi đôi mắt người thương đã dìu con bước lên,

Rồi băng qua cõi trời này từ ánh sáng này sang ánh sáng khác,

Con đã học được điều mà nếu đem thuật lại,

Hẳn sẽ khiến nhiều người gai mắt chướng tai;

Và nếu con hèn nhát lẩn tránh chân lý,

Con sợ rằng tên tuổi mình sẽ tàn lụi giữa những kẻ

CoI thời đại chúng ta là chuyện đời xưa.”

Luồng sáng bao bọc khoảnh khắc rạng ngời

Mà ta vừa tìm thấy, trước tiên chói lọi rực rỡ,

Tựa chiếc gương vàng dưới ánh mặt trời;

Rồi đáp lời: “Lương tâm, bị vấy bẩn bởi chính nỗi thẹn

Của mình hay của kẻ khác, sẽ thấy lời ngươi sắc bén nhược bao.

Dẫu vậy, hãy gạt bỏ mọi sự dối lừa,

Phơi bày trọn vẹn toàn bộ khải tượng ấy ra.

Cứ để cho những kẻ chột dạ phải giật mình kêu la.

Dẫu thoạt đầu nếm trải, lời ngươi cất lên

Có thể khó nuốt, nhưng khi ngấm vào tâm can sẽ hóa thành

Dưỡng chất cho sự sống. Tiếng kêu gọi của ngươi

Sẽ như gió lốc quật ngã những đỉnh cao kiêu hãnh nhất;

Đó chẳng phải là minh chứng tầm thường cho vinh quang,

Bởi vì qua khắp các tầng trời này, chỉ có

Ngọn núi, vực sâu và những linh hồn được thế gian ghi nhớ

Mới được hiển thị cho ngươi thấy. Bởi tâm trí

Của người lắng nghe vốn ngại ngùng chẳng muốn xuôi theo

Và đặt trọn niềm tin, trừ phi ví dụ được đưa ra

Phải rành rành trước mắt và bằng chứng hiển hiện rõ ràng.”