“Hỡi những ai được chọn trong đoàn tụ

Đến dự tiệc hồng Chiên Thánh hiển vinh,

Nơi ai thọ hưởng trọn tình ước mong!

Nếu ơn Chúa rủ lòng ban xuống khách

Miếng bánh rơi từ bàn tiệc các ngài,

Trước khi mệnh số đoạn ngày trần gian;

Xin chớ hờ hững màng lời khẩn thiết,

Hãy rưới chan chút giọt sương thiêng

Lên người. Hằng uống nguồn thiêng ấy,

Mạch suối tuôn trào khát vọng ngài.” Beatrice cất lời,

Và các linh hồn mừng vui, tựa vòng cầu

Quay trên trục vững, rực màu chổi sao;

Như những bánh xe nhịp nhàng trong đồng hồ,

Chuyển vận vòng vèo, khiến mắt người chăm chú

Thấy chiếc đầu đứng lặng, chiếc cuối vụt bay;

Cứ thế, đan cài muôn vàn khúc ca,

Họ bước theo nhịp, khi mau lúc chậm,

Cho tôi hay bề thế tột cùng niềm vui.

Từ nơi rực rỡ nhất trong muôn vàn vẻ đẹp,

Tôi thấy một ngọn lửa bừng phóng ra

Sáng chói chẳng nhường một đấng nào.

Ba vòng quanh Beatrice nó lượn lờ,

Cùng khúc ca thánh thiêng xiết bao, tai tưởng tượng

Chẳng tài nào ghi nổi; ngòi bút đành buông lơi

Để trắng trang: bởi lời văn trần thế,

Ngay cả tâm tư phác họa trong đầu,

Chẳng đủ sắc màu để tạc nét cao sâu.

“Hỡi thánh hiền nữ tỷ muội của ta!

Lời cầu kính dâng với niềm tha thiết xiết bao,

Đã gỡ ta ra khỏi cõi tinh tú tuyệt vời này.”

Lời thốt ra dịu dàng hướng về phu nhân tôi

Từ ngọn lửa phúc lành vừa dừng bước:

Hơi Người ngỏ tiếp: “Hỡi ánh sáng vĩnh hằng

Của Đấng trao tay quyền lực ngút ngàn

Để Chúa ta trao chìa khóa muôn trùng

Người từng mang hạ giới! Hãy thử thách người này,

Nông hay sâu tùy ý, về đức tin

Mà xưa ngươi từng bước trên sóng nước.

Liệu lòng mến, cậy, tin của người

Có kiên trung, ngươi nào đâu lạ: bởi ngươi

Hằng dõi nhìn nơi vạn vật hiện nguyên hình

Trong bức tranh sống động nhất. Song vì đức tin chân chính

Đã dắt dìu dân chúng đến cõi phúc này,

Nên để tôn vinh thêm vẻ đẹp quang vinh,

Ngươi hãy cùng người bàn luận trước cử tọa.”

Như vị cử nhân khiêm nhường mài giũa,

Câm nín đợi thầy nêu vấn đề

Để minh chứng chứ không phải đoạn trường;

Lặng thầm tôi tựa giáp nương theo lời nàng,

Thu vén mọi lý lẽ làm chỗ dựa;

Xứng đáng thay cho bậc thầy hỏi han,

Cùng thiên chức lớn lao: “Hỡi người Kitô hữu lành mạnh,

Hãy xưng mình xem: Đức tin là gì?” Đoạn tôi ngẩng đầu

Hướng về ánh sáng vừa cất lời,

Rồi nhìn Beatrice, bắt gặp ánh mắt nàng

Chuẩn y cho tôi khơi nguồn nước

Từ sâu thẳm tâm can. “Nguyện ơn thánh

Ban vị chủ chăn của hội thánh làm tòa<n xưng tội,”

Tôi thưa, “ban cho con lời lẽ xứng tầm suy tư!”

Rồi tiếp rằng: “Thưa Ngài!

Y như văn bản không sai một mảy

Của người anh em ái mộ cùng Ngài,

Đưa Roma vào đường chân lý sống,

Đức tin là nền tảng của những điều hy vọng,

Là chứng cớ của những việc không trông thấy;

Và thiết nghĩ, bản chất nó nằm ở đây,”—

“Ngươi đã thấu triệt đúng đắn,”

Lời đáp lại: “nếu ngươi nhận ra vì sao trước tiên

Người định nghĩa nó là nền tảng, rồi mới đến chứng cớ.”

“Những điều sâu thẳm,” tôi đáp, “con chiêm ngưỡng nơi đây

Rõ mồn một, nhưng chốn trần gian bị che khuất

Đến mức chỉ nơi đức tin mới có sự hiện tồn,

Nền móng vững chắc cho niềm cậy trông siêu việt;

Và bởi thế nên mới gọi là nền tảng.

Và vì chúng ta buộc phải suy luận

Từ niềm tin ấy, gạt bỏ mọi góc nhìn khác,

Nên ý nghĩa về chứng cớ mới hình thành từ đó.”

Ngay lập tức tôi nghe:

“Nếu điều gì học thức người đời đạt được

Đều được thấu hiểu như thế, bọn ngụy biện nào còn chỗ

Để múa mép tài hoa.” Ngọn lửa tình yêu

Lại cất lời: “Đồng tiền ngươi tung ra

Đạt chuẩn cả về trọng lượng lẫn phẩm kim.

Nhưng hãy nói cho ta hay, ngươi có nó trong túi không?”

“Sáng lấp lánh và tròn trịa nhường kia,” tôi thưa,

“Con chẳng mảy hoài nghi về phẩm chất của nó.”

Kế tiếp, từ sâu thẳm ánh hào quang phát ra:

“Hãy cho hay, viên ngọc quý giá nào

Nơi vun đắp mọi nhân đức, đã đến với ngươi?”

“Dòng suối,” tôi đáp, “từ Thần Khí Chúa

Đổ tràn xuống giao ước cũ và mới,—

Lý lẽ thuyết phục con sâu sắc đến độ

Mọi luận cứ khác bỗng trở nên cùn mòn

Và yếu ớt khi đặt lên bàn cân so sánh.”

Rồi tôi nghe: “Cớ sao ngươi đinh ninh rằng cả hai,

Cả lời tiên tri cũ lẫn mới

Thuyết phục ngươi như vậy, đều là tiếng nói thiên đình?”

“Những việc làm theo sau minh chứng cho chân lý ấy,”

Tôi đáp: “Tự nhiên nào đâu rèn đe

Hay nung nóng thanh sắt ấy trên đe của mình.”

“Ai bảo đảm với ngươi về chính những việc làm ấy,”

Lời đáp lại, “rằng quả thực chúng đúng

Như điều được loan báo? Nào có ai thề thốt với ngươi.”

“Rằng cả thế giới,” tôi thưa, “đã quay về

Đạo Kitô mà chẳng cần phép lạ nào,

Bản thân điều đó đã là một phép lạ lớn lao,

Đến mức trăm điều khác chẳng sánh nổi một phần trăm.

Chính ngươi từng bước đi trong đói nghèo bần hàn

Để vun trồng nhành cây tốt tươi thuở nào

Từ giàn nho, nay đã hóa thành bụi gai hoang rậm rạp.”

Dứt lời, khắp chốn thiên cung cao cả

Muôn tầng tinh tú vang dội khúc ca. “Ngợi khen một Chúa duy nhất!”

Hòa vang điệu ca siêu trần thế.

Và khi Vị Hiền Tài ấy từ cành này sang cành khác

Dắt tôi qua những bài tra vấn, để giờ đây

Chúng tôi tiến gần đến nhành cao nhất, Người liền tiếp lời;

“Ân sủng âu yếm vuốt ve tâm hồn ngươi,

Đã khéo léo mở hé bờ môi ngươi

Đến mức mọi điều thốt ra đều đáng khen ngợi.

Giờ ngươi cần bày tỏ điều mình hằng tin,

Và điều ấy đã lớn lên từ đâu.”

“Hỡi thánh phụ và linh hồn cao cả!” tôi cất lời,

“Đấng hằng chiêm ngắm điều ngài từng tin,

Đến mức vượt qua cả những đôi chân non trẻ hơn ngài

Hướng về nấm mồ? Ý ngài muốn nơi đây

Con thổ lộ ngọn nguồn tín điều của mình;

Và ngài cũng hỏi về cội nguồn của nó.

Con xin đáp: Con tin một Chúa duy nhất,

Một Thiên Chúa vĩnh hằng duy nhất, tình yêu của Ngài

Khuấy động cả thiên đàng mà chính Ngài vẫn bất động.

Chẳng phải chỉ nhờ lý chứng vật lý đơn thuần,

Hay những điều thâm thúy cao siêu hơn,

Đã thuyết phục con tin điều ấy; mà chính từ chân lý

Được ban truyền qua Mose, các Tiên tri đầy cảm hứng, và Thánh Vịnh,

Phúc Âm, và chính những gì các ngài từng viết

Khi đón nhận ơn Chúa Thánh Thần.

Con tin vào ba Ngôi vĩnh hằng,

Bản tính một và ba, mối hiệp thông huyền nhiệm

Tuyệt đối, mà lời giáo huấn Phúc Âm

Hằng khắc ghi vào tâm trí con: và từ mầm mống ấy,

Từ tia lửa đầu tiên ấy, ngọn lửa sống bừng lên,

Lấp lánh trong con như vì sao trên trời.”

Như người thầy lắng nghe hoan hỷ,

Rồi ôm chặt lấy người đầy tớ trung kiên

Mang tin mừng trở về,

Và sau khi kể xong sứ mạng liền đứng yên lặng;

Cũng vậy, khi tôi dứt lời cất lên khúc ca chúc tụng,

Ánh hào quang tông đồ bao quanh tôi ba vòng,

Đấng từng sai khiến đôi môi tôi hé mở;

Quá đỗi hài lòng trước câu trả lời của con người.