Trong lặng lẽ và cô tịch chúng tôi bước đi,

Người trước kẻ sau theo sát từng bước chân,

Như các tu sĩ dòng hèn hạ trên đường hành hương.

Cuộc đụng độ vừa rồi hướng suy tưởng của tôi

Vào ngụ ngôn cổ của Aesop, nơi ông kể lại

Số phận đã định đoạt ra sao giữa con chuột và con ếch.

Bởi chẳng có âm thanh ngôn từ nào trùng khớp hơn thế,

So với những biến cố này, nếu khởi nguồn

Và kết thúc của mỗi bên được đối chiếu tỉ mỉ.

Và tựa như ý nghĩ này tuôn trào từ ý nghĩ khác,

Cũng thế, từ điều đó lại nảy sinh một điều tiếp theo,

Làm tăng gấp bội nỗi sợ hãi ban đầu trong tôi.

Bởi tôi tự suy luận rằng: “Họ đã bị chúng ta

Làm cho bẽ bàng đến thế, với tổn thất và chế giễu ê chề,

Ắt phải nhói đau cay đắng. Nếu cơn giận hờn khi ấy

Lại hùa theo ác tâm của họ, thì sự truy đuổi

Sẽ còn hung hãn hơn loài chó săn hoang dã

Tóm lấy chú thỏ non đang thở hồng hộc giữa hai hàm.”

Tôi đã cảm thấy tóc tai mình dựng đứng cả lên

Vì khiếp hãi, và lo lắng quay đầu nhìn lại.

“Thầy ơi,” tôi cất lời, “nếu thầy không mau chóng

Ẩn giấu cả thầy lẫn con, thì con vô cùng sợ hãi

Những móng vuốt quỷ quyệt kia. Ngay lúc này đây chúng vẫn

Đang bám sát sau lưng: trí tưởng tượng hoạt động quá mạnh mẽ,

Đến mức con cảm nhận rõ chúng đang ở ngay đây rồi.”

Người đáp lời: “Dù ta có được đúc bằng thủy tinh tráng chì,

Ta cũng chẳng thể thu hút hình ảnh bên ngoài của con

Vào trong ta nhanh hơn cách ta khắc ghi

Tâm tưởng từ bên trong con lúc này. Khoảnh khắc này suy nghĩ của con đã đến,

Hiển hiện trước mắt ta, với hành động tương đồng

Và nét mặt tương tự, khiến từ cả hai

Ta đã định hình thành một kế hoạch. Nếu bờ vực bên phải

Nghiêng đủ độ, để từ đó chúng ta có thể trượt xuống

Hẻm vực bên kia, chúng ta sẽ thoát nạn

Và an toàn trước cuộc truy đuổi tưởng tượng này.”

Người chưa dứt lời giải bày ý định,

Thì từ đằng xa tôi đã thấy chúng sải rộng đôi cánh

Lao đến để tóm lấy chúng tôi. Bỗng nhiên người dẫn đường

Ôm lấy tôi, tựa như một người mẹ giật mình tỉnh giấc

Bởi tiếng động và nhìn thấy ngọn lửa đang lan sát gần,

Liền chộp lấy đứa con thơ rồi cất bước chạy không ngừng nghỉ, lo cho con nhiều hơn

Cả bản thân mình, đến mức trên người chỉ còn một mảnh áo mỏng

Dính sát vào da thịt. Từ mỏm đá nhô ra,

Người ngã ngửa lao mình xuống, hướng về phiến đá cheo leo,

Nơi khép lại một phía của hẻm vực bên kia.

Chưa từng có dòng nước nào tuôn chảy với tốc độ vội vã thế

Dọc theo ống dẫn để quay bánh xe cối xay nước,

Khi nó tiến sát đến các thanh găm nhất,

Như cách bậc thầy của tôi chạy dọc theo gờ đá ấy lúc bấy giờ,

Ôm trọn tôi vào ngực như một đứa trẻ,

Chứ không phải một người bạn đồng hành. Chân người vừa chạm

Đến đáy sâu của lòng vực bên dưới,

Thì chúng đã tới đỉnh dốc ngay trên đầu chúng tôi; nhưng sự sợ hãi

Hoàn toàn không có trong người; bởi Chính Đấng Quan Phòng cao cả ấy,

Đã đặt chúng làm sứ giả cai quản hố sâu thứ năm,

Đã tước đi hoàn toàn quyền năng rời khỏi nơi đó của chúng.

Ở đó, nơi đáy sâu, chúng tôi thấy một đoàn người tô vẽ,

Đang lê bước chậm chạp vòng quanh và khóc lóc,

Trông kiệt quệ và rã rời vì nhọc nhằn.

Họ đội những chiếc mũ có trùm đầu kéo sụp xuống

Che khuất đôi mắt, theo kiểu dáng hệt như

Mấy thầy tu ở Cologne vẫn mặc. Lớp ngoài của chúng

Được dát vàng rực rỡ, lóa mắt người nhìn,

Nhưng bên trong hoàn toàn bằng chì, nặng đến mức

Những chiếc áo choàng của vua Frederick đem so với chúng cũng chỉ nhẹ như rơm.

Ôi, bộ y phục nặng nhọc và mệt mỏi đời đời kiếp kiếp!

Chúng tôi lại một lần nữa cùng họ quay bước

Sang phía trái, chú tâm vào những tiếng rên rỉ thảm thương.

Nhưng vì bị sức nặng đè ép, đoàn người mệt lả ấy bước đi vô cùng chậm chạp,

Khiến cho bạn đồng hành của chúng tôi

Cứ thay đổi theo từng nhịp bước chân.

Bấy giờ tôi mới thưa với người dẫn đường: “Xin thầy hãy tìm

Một linh hồn nào đó mà danh tính có thể được nhận ra qua việc làm của họ,

Và vì mục đích đó, hãy quan sát xung quanh khi chúng ta đi.”

Lúc ấy có một kẻ hiểu được giọng nói vùng Tuscan,

Đã cất tiếng gọi lớn phía sau chúng tôi: “Hãy dừng chân lại,

Hỡi những kẻ đang lao đi vội vã giữa bầu không gian mờ tối này.

Biết đâu ngươi sẽ đạt được điều mình muốn từ ta.”

Nghe vậy, vị dẫn đường của tôi liền quay lại và bảo tôi:

“Hãy dừng bước, rồi tiếp tục đi theo nhịp độ của họ.”

Tôi đứng lại và nhìn thấy hai Linh hồn trên nét mặt hằn rõ

Sự nôn nóng sốt sắng muốn bắt kịp tôi;

Nhưng gánh nặng họ mang trên người

Cùng con đường chật hẹp đã cản trở tốc độ tiến đến.

Ngay khi tới nơi, họ liếc mắt nhìn tôi

Từ đầu tới chân nhưng không nói gì; rồi quay sang

Hội ý với nhau rằng: “Kẻ này

Trông qua cử động ở cổ thì hãy còn sống.

Và giả sử họ đã chết, đặc ân nào cho phép họ

Đi lại mà không khoác chiếc áo choàng nặng nề này?”

Rồi họ quay sang tôi: “Hỡi người Tuscan, kẻ đến viếng thăm

Tu viện của những kẻ đạo đức giả sầu khổ,

Xin đừng ngần ngại cho chúng tôi biết ngươi là ai.”

Tôi đáp lại: “Bên dòng sông Arno êm đềm,

Tôi sinh ra và lớn lên ở thành phố lớn nọ,

Và vẫn mang thân xác mà từ trước tới nay tôi vẫn mang.

Nhưng các người là ai, những kẻ mà nỗi đau đớn vô bờ

Như tôi đang chứng kiến lúc này lại đang tuôn rơi trên má?g

Thứ giằn vò nào đã bùng phát trong nỗi buồn phiền cay đắng này?”

“Những chiếc mũ trùm sáng rực sắc cam của chúng tôi,”

Một trong số họ đáp lại, “nặng nề toàn chì,

Đến nỗi sức nặng của chúng khiến những chiếc cân

Phải nứt gãy bên dưới. Chúng tôi từng là những tu sĩ vui tươi,

Là người gốc Bologna, ta là Catalano,

Còn hắn tên là Loderingo, được xứ sở của ngươi

Cùng nhau chọn lựa, như người ta thường chọn

Một vị trọng tài độc lập duy nhất,

Để hòa giải những bất hòa của họ. Chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ ấy ra sao,

Khu vực lân cận Gardingo có thể kể rõ nhất.”

Tôi cất lời: “Hỡi các tu sĩ, những khốn khổ của các ngươi—”

Nhưng tôi bèn ngắt lời, bởi mắt tôi đã bắt gặp một kẻ

Bị đóng đinh vào một cái thập giá với ba chiếc cọc cắm xuống đất:

Khi nhìn thấy tôi, hắn oằn mình quằn quại,

Toàn thân co giật, vừa thở dài não ruột vừa làm rối tung chòm râu.

Và Catalano, nhận ra điều đó,

Liền lên tiếng: “Tên bị đâm thủng mà ngươi đang chăm chú

Quan sát kia, chính là kẻ đã mưu chước dâng lên những người Pharisêu

Lời khuyên rằng thật thích hợp để một người

Chịu hy sinh vì dân tộc. Hắn nằm đó

Nằm vắt ngang; chẳng một ai đi qua mà không bắt buộc

Phải thử cảm nhận sức nặng của từng kẻ đè lên hắn.

Dọc theo hẻm vực này, ở những chặng hiểm trở tương tự còn có bố vợ của hắn,

Cùng những kẻ khác

Đồng lõa trong hội đồng đó, nguồn gốc của tội ác

Và đau thương cho người Do Thái.” Lúc ấy tôi nhận ra

Virgil đang đăm đăm ngạc nhiên nhìn hắn nhường nào,

Kẻ đang bị quăng quật thảm hại trên cây thánh giá

Trong sự đày ải đời đời kiếp kiếp. Kế đó, người hướng lời nói

Đến vị tu sĩ: “Xin hãy cho chúng tôi biết,

Nếu điều đó không phạm luật, liệu bên tay phải chúng tôi

Có khoảng hở nào trên vách đá, để cả hai chúng tôi

Có thể thoát ra khỏi đây mà không cần phải nhờ cậy

Đến những thiên thần hắc ám, những kẻ bị bắt buộc phải đến

Dẫn đường cho chúng tôi rời khỏi đáy sâu này.” Hắn đáp lại rằng:

“Gần hơn ngươi tưởng tượng, có một mỏm đá

Nhô ra từ vòng tròn kế tiếp, vắt ngang qua

Mọi thung lũng kinh hoàng, ngoại trừ việc ở đây vòm đá của nó

Đã bị vỡ nát. Các ngươi có thể leo lên qua lối đổ nát đó:

Bởi vách đá nghiêng về phía này, và độ cao của nó

Vươn lên lớn nhất ở phần phía dưới.” Sau một lát cúi đầu trầm ngâm,

Vị dẫn đường của tôi đứng lặng, rồi cất lời: “Hắn đã cảnh báo sai cho chúng ta,

Kẻ đang treo các tội nhân ở đằng kia trên cái móc của hắn.”

Tu sĩ đáp lời người: “Xưa kia ở Bologna

Tôi từng nghe rất nhiều thói hư tật xấu của quỷ dữ,

Trong số đó có câu nói: ‘Hắn là kẻ dối trá,

Và là cha đẻ của sự dối trá!’” Nói dứt lời,

Vị dẫn đường của tôi sải những bước dài tiến về phía trước,

Khuôn mặt thoáng vẻ bực bội giận dữ.

Thế là tôi rời xa những linh hồn đang oằn mình mang nặng nhọc,

Và cẩn trọng bước theo những dấu chân thân yêu của người.