Một người láng giềng nọ lâm bệnh nặng sắp qua đời,

Ferishtah sầu muộn ngồi dưới bóng cây chùm, rồi từ đó

Chàng đứng lên trong tâm thế bình an: bấy giờ có kẻ thốt lên phản đối:

"Gudarz bạn chúng ta đang thở những hơi tàn cuối cùng.

Chắc hẳn ngươi không biết Thần Chết đã đến sát bên,

bằng không thì đám mây vừa che khuất nét mặt ngươi lúc nãy,

đã phải đậm sâu thêm chứ đâu thể nhẹ nhàng tan biến."

"Ta phán đoán rằng sẽ có một quãng hoãn kỳ, bởi ta đã cầu nguyện."

"Thưa ngài, vì lòng bác ái, xin hãy để tôi hiểu cho rõ!

Hôm qua, lời răn dạy của ngài là gì nhỉ?

'Toàn trí, toàn thiện, toàn năng—Chúa chính là đấng như vậy!'

Thế thì cớ sao con người, một kẻ hoàn toàn bất xứng, lại dám

cả gan đòi thay đổi một điều đã được định sẵn?

Cầu nguyện nghĩa là—đem ý muốn của phàm trần thay thế ý muốn của Chúa:

Hai ý chí tối cao không thể cùng tồn tại: suy cho cùng,

con người buộc phải làm gì ngoài việc—thuận theo, ta nói thế?

Hơn thế nữa là chìm đắm trong niềm cảm tạ dâng trào; bởi vì

điều có vẻ tồi tệ nhất đối với con người lại là điều tốt đẹp nhất đối với Chúa,

nên vì Chúa đã định đoạt điều đó, nó trở thành điều tốt nhất cho con người.

Vậy mà con người—kẻ ngu muội, yếu đuối và tội lỗi—lại đi cầu nguyện!

Lại nài nỉ rằng 'Ước chi Ngài biết rằng ý muốn của con mới là tốt nhất'!"

"Hãy lắng nghe câu chuyện này. Một chủ gia đình đáng kính

ở Shiraz có ba người con trai, cùng với người vợ

trong lúc đang cắt bầu bí, đã bị rắn độc cắn, khiến cho

cái chân bị thương sưng vù một màu đen từ bàn chân lên tới háng.

Người chồng bèn mời một danh y lừng lẫy

khắp năm châu, người được tôn sùng là bậc thầy phẫu thuật,

và thỉnh ông đưa ra phán quyết—vị lương y liền tuyên bố ngay:

'Giải pháp duy nhất là phải cưa cụt.' Lập tức

người chồng thở dài: 'Ngài rõ hơn ai hết: đành vậy đi!'

Ba người con nghe án lệnh giáng xuống người mẹ liền kêu lên: 'Khoan đã!'

Người con cả bộc bạch: 'Xin ngài chớ

hành động vội vàng lúc này! Hãy tìm cách nào ôn hòa hơn,

hỡi bậc hiền triết lắm mưu lược! Con dẫu không hoài nghi

nhưng y học chắc vẫn còn cách cứu được bàn chân, ống chân và cả đùi!'

Người con thứ hậm hực ngắt lời: 'Quá liều lĩnh!

Chẳng có lý do gì phải chặt bỏ thân thể! Thưa danh y,

chẳng lẽ từ nay mẹ chúng tôi phải thọt lết trong khi chúng tôi tung tăng nhảy nhót?

Thật hổ thẹn cho ngài! Ngài phải và nhất định phải cứu lấy cái chân ấy!'

'Thật hổ thẹn cho chính các ngươi, những kẻ gan lỳ!' tiếp lời

là người con thứ ba nhanh nhẹn, cũng là đứa nhỏ tuổi nhất và xấc xược nhất:

'Lương y rõ thấu mọi điều, còn chúng ta nào biết gì;

những gì ngài đề xuất, hãy biết ơn mà đón nhận!

Phần con, giả sử con có thứ cao dán chữa lành

vết thương trong chớp mắt, con cũng chẳng dám

mang ra thử nghiệm để rồi trái ý bậc hiền triết

bằng một cách chữa mà tài nghệ của ngài đã phán là ngớ ngẩn. Nhanh lên!

Không chần chừ nữa! Bệnh nhân đang nằm kia:

Hãy mang dụng cụ ra và tiến hành phẫu thuật đi!'"

"Cha chả, đúng là một tên quỷ nhỏ!"

"Chứ sao, lý lẽ của nó hoàn toàn

hòa nhịp với vị Hakim."

"Hakim thì đúng rồi—nhưng lại là lời của một đứa ranh con sao?

Sao chứ? Những gì đôi mắt tinh đời đã nhìn thấu và cân nhắc đủ sức nặng

để lấn át một hậu quả khôn lường,

mà một kẻ tài tử nửa vời lại dám xí xọn đòi nhìn thấy ư?

Tất cả những gì nó thấy—tức là, những gì một kẻ đần độn nên thấy,

chỉ là nỗi đau đớn của người mẹ mà thôi."

"Trong câu chuyện của ta,

hãy coi Chúa chính là vị Hakim: trong hoàn cảnh của người chồng,

hãy gọi sự sẵn lòng tuân phục là—phẩm chất thiên phú,

sự thấu hiểu nhanh nhạy và chắc chắn:

Hãy nhìn người con cả như—sự nhân từ đầy khôn ngoan,

tuy chậm hiểu nhưng luôn tận tụy làm theo:

Hãy nhìn người con thứ như—bản tính con người,

dù lầm lạc nhưng tâm địa ngay thẳng, dẫu bồng bột mà vẫn nhân hậu.

Cuối cùng là kẻ lắm điều trong đám, đứa ranh con của chúng ta

kẻ bắt chước sự khôn ngoan vượt xa tuổi tác,

tưởng rằng có thể vứt bỏ chính bản tính con người:

[933]

Nó chuốc lấy kết cục như loài thú muôn màng bay lượn

bởi vì loài chim có đôi cánh có thể dẫm đạp lên mặt đất,

để rồi bỏ lỡ thiên đường và đánh rơi cả mặt đất—thì còn đi đâu

ngoài đường xuống địa ngục? Không, hãy cứ là con người và chẳng là gì hơn—

một con người, với tư cách con người, biết hy vọng và sợ hãi,

biết khát khao lẫn chối từ, biết yêu thương và căm ghét,

và cầu xin Chúa giúp đỡ, cho đến khi thần chết chạm vào đôi mắt

và cho thấy Chúa đã ban phát nhiều nhất, chính bằng cách từ chối tất cả."

Ta là con người và nguyện làm con người, Hỡi Tình Yêu—hoàn toàn là con người và chẳng là gì hơn.

Đừng ép ta phải ra vẻ khác đi! Loài đại bàng kiêu hãnh vì đôi cánh—cứ để chúng tung bay!

Ta có thể khoác lên bộ lông thiên sứ, một khi đã trút bỏ thân phàm, chứ tuyệt đối không phải lúc này.

Giờ đây trên mặt đất, chỉ cần được đứng vững là đủ,—phải, nếu quỳ gối mà hữu ích, thì xin được quỳ gối:

Nơi đây bạn đối diện với ta, nơi đây ta tìm thấy tất cả thiên đường mà cõi trần có thể cảm nhận:

Trực giác nhìn thẳng vào thực tại—không vượt qua, không né tránh—nhìn thấu triệt đến tận cùng chẳng thể chối cãi.

Bạn thật tốt đẹp và khôn ngoan, trọn vẹn vòng tròn: thế giới bên ngoài kia có nghĩa lý gì với ta?

Sự khôn ngoan uyên bác hơn, lòng tốt tuyệt vời hơn ư? À, những điều đó cần đến tầm nhìn

bao la của thiên sứ để thấu cảm, nắm giữ và gìn giữ! Phẩm chất của ta ít nhất chưa bao giờ thử qua điều đó.