I À, George Bubb Dodington, Lãnh chúa Melcombe, — không, Lối đi của anh đã sai! — hãy hiểu cho, Giả sử anh từng vạch kế hoạch một cách đường hoàng Rằng nghệ thuật chính trị — nghề nghiệp của anh — bề ngoài Có thể được tô vẽ như lòng nhiệt thành đơn sơ Nhẹ nhàng phục vụ đất nước, vua chúa và lê dân, (Dù sự phục vụ ấy vắt kiệt cả thể xác, dằn vặt Linh hồn khỏi một kẻ ái quốc đã quá sức quằn quại) Và rồi vẫn chứng minh được bề ngoài đầy nhiệt thành ấy Về mọi mặt — lấy lý trí đúng đắn làm trọng tài — Hoàn toàn phù hợp với mối bận tâm bên trong rằng, trong khi nhà chính trị dâng hiến Cả thể xác lẫn linh hồn một cách tự do vì lợi ích Chung của công chúng, thì sự an khang riêng tư của hắn vẫn không Bị tổn hại gì bởi sự tận tụy ấy. Kinh Thánh có ngụ ý điều gì khác — Hãy để những kẻ thích bắt bẻ đi mà dò hỏi — Kinh Thánh vốn dạy rằng “Kẻ làm công đáng được trả lương, Và ai xao lãng gia đình mình thì chuốc lấy Tội lỗi nặng hơn cả kẻ ngoại đạo” ư?

Khôn ngoan hơn biết mấy nếu những kẻ dốt nát hay xoi mói chịu suy ngẫm Xem loài chim xây tổ thế nào; ở phía ngoài, chúng kết thô sơ, Cành này quấn cành kia, đất sét trát kín từng kẽ hở, Để rồi kẻ ở bên trong phải chịu cảnh ngụ cư thô mộc — anh nghĩ vậy sao? Hãy thử ngó vào bên trong mà xem! Cái vẻ bề ngoài xù xì thô ráp ấy Lại che chở cho một chốn dung thân nơi lớp lông tơ mịn màng Ôm ấp lấy kiến trúc sư đáng được hưởng sự thảnh thơi, Kẻ đã nhọc nhằn lao tâm khổ tứ chẳng phải chỉ để dựng nên Giữa chùm hoa lá một miếng vá tạm bợ trước nanh vuốt Của gió mưa, để bảo vệ chiếc tổ đung đưa phía dưới Khỏi bị lật nhào, mà tự hắn đã khéo léo tạo cho mình Một nội thất ấm cúng, êm đềm và mượt mà. Bằng chất liệu gì ư? Ồ, về điều đó, hãy xem cách Tự nhiên thúc giục từng giống loài bay lượn! Cứ thế — tiền tài Làm mượt mà thêm chốn dung thân của kẻ mò cua bắt ốc loài người, quyền lực Lại đòi hỏi những lớp áo giáp gai góc hơn để ôm ấp Những nhịp đập con tim mạnh mẽ hơn: vách đá, chứ không phải cây cối hay tháp ngọc, Mới làm chim đại bàng hài lòng: chim quạ rúc sát Vào anh em trên cành, trong khi con quạ bướng bỉnh Lại giữ khoảng cách một mình đậu trên ngọn cành cao nhất. Chẳng có loài chim nào là không tự tìm được cách hợp gu: Này nhé, Darwin từng kể về những loài yêu thích cái chòi — Những con chim làm chòi của ông ta thật kịp thời dâng tặng chúng ta Mọi ví dụ còn thiếu khi ta bối rối không tìm ra Được một tấm gương lông vũ tương đồng với thứ ta nhận ra Là động cơ bí mật của một bộ máy tư duy vĩ đại nào đó Đã tạo nên những kỳ quan ấy — tất cả chỉ vì sự hư vinh! Tạo ra chúng để may chăng tự họa chân dung mình trong mắt [962] Những kẻ tri kỷ như là bậc nhất trong số những kẻ — hành động ư? Là những diễn viên, thi thố tài năng một cách say mê đầy đùa cợt, Được trả công bằng một nụ cười nhạt nhẽo. Nhà hiền triết nói sao? Những loài chim sinh ra để sải cánh diễu võ dương oai bèn dựng lên một sân khấu bục Với những hòn đá lấp lánh và vỏ ốc lốm đốm, đủ mọi loại Rác rưởi nhờ nhớp, dăm ba thứ vụn vặt và đồ bỏ đi, Để từ đó tạo dáng, uốn éo và thu hút Cái nụ cười tán thưởng vô giá của con mái.

II Ta đã đi sâu Vào chi tiết đến thế, hỡi George Bubb Dodington, Kẻo lát nữa khi ta bắt tay vào quở trách anh Về cái cách làm việc sai lầm, anh lại thắc mắc rằng: “Kẻ ngốc nào lại đi suy diễn rằng nghề nghiệp chuyên môn nghĩa là Sự trình diễn thực tế? Rằng kẻ bước ra sau hậu trường Sẽ nhận ra rằng — khi màn kịch đã hạ — lớp nhọ nồi vẫn che khuất Khuôn mặt của Othello, rằng chiếc áo choàng y hệt ấy Với thứ ánh đen lấp lánh hạt cườm vẫn vừa che nửa kín nửa hở Mối bão lòng của Hamlet, y như mười phút trước đó sao?” Không, ai nấy đều mặc lại y phục của mình, đứng đó — Moor hay vương tử — Được khoác lên tấm áo chỉnh tề: chính trị cũng y hệt như thế thôi! Nói cho cùng, mọi vẻ bề ngoài đều là trò lừa bịp — sao phải nhăn mặt? Hãy cứ thừa nhận với ta — trong lúc cuộc đối thoại của chúng ta còn kéo dài! Lại đây — Rồi anh sẽ vấp ngã — hãy ghi khắc điều này vào tâm trí! (ẩn giấu đâu đó Trong mỗi chúng ta luôn có một khối u khiến cho Bộ óc mưu lược lanh lợi nhất — vốn đang hướng về Những cuộc phiêu lưu hào hùng — phải thấy hơi nhức nhối, dẫu con tim có đồng thuận đi chăng nữa!) — Chính tại đây anh vấp ngã, rằng — dẫu mục đích của anh được công nhận là đúng — Thì phương tiện anh dùng để đạt được nó lại sai. Đêm nay, chúng ta đây, Cùng tuyên bố một mục đích, cùng ôm giữ một nguyên tắc, Chỉ bất đồng với nhau về — không phải ý chí Mà là cách thức giành lấy sự an ủi cho chính mình — Chẳng bận tâm liệu quặng mỏ mà lòng nhiệt thành cặm cụi đào bới Là vàng hay phân hóa thạch, miễn là cái cớ của nhiệt thành Vẫn là — chúng ta làm điều tốt cho thiên hạ bằng — cái giá Thuộc về ai nếu không phải là chúng ta? Những kẻ vắt kiệt thể xác, đày ải tâm hồn, Chỉ đơn giản là để khi bôn ba, ta có thể chạm tay tới đích đến của danh vọng Và cuối cùng kết những vòng lá nguyệt quế lên vương miện — những kẻ nô lệ Vị tha của Quốc gia, không những thế — xin các vị thần ban ơn — Còn là những vị cứu tinh chứ không gì kém hơn: số phận ấy đã từng hiển hiện! Nghệ thuật chính trị khải hoàn trên bệ cao, thanh thản — Ôi cái kết cục hạnh phúc làm sao! — được đem lại Bởi tài năng xoay sở khéo léo với đám đông ô hợp Mà vì chúng ta phải nhọc công lao tâm khổ tứ (chẳng cần bận tâm đến tên gọi Dân chúng hay quần chúng, dẫu để ca tụng hay chê bai) Khiến cho họ hiểu rằng — thiên đường hay địa ngục của họ, Mọi niềm hy vọng và nỗi sợ hãi của họ cũng chính là của chúng ta. Sự nghiệp của nhân loại — chúng ta còn có thể ôm ấp điều gì khác trong tim? Từ đó suy ra rằng phần việc thiết yếu Nằm tít trên đầu Nhân loại chính là điều chúng ta đóng vai — và ta thở phào nhẹ nhõm hơn Chính vì đám đông đang thở hổn hển bên dưới Có thể vươn tới cái tầng cao nơi chúng ta đứng Một cách vững chãi ở vị thế thuận lợi để vươn tay ra, Giúp đỡ công chúng đang quỵ ngã. Chính nhờ quyền năng Thuần túy của thứ vỏ bọc ấy, chúng ta mới vươn tới được đỉnh cao Nơi giông bão ngập tràn, để dũng cảm đương đầu — hay đúng hơn, để khiêu khích cuồng phong, Dù quá thừa hiểu rằng — vinh hoa thì ít đi, Mà sự bình yên thì nhiều thêm! Nhưng chúng ta là ai, mà dám vì Sự bình yên cá nhân mà chối bỏ tiếng gọi của bổn phận? Vậy thì hãy đứng dậy — dẫu chẳng gặt hái được Phần thưởng nào ngoài tấm vé tử vì đạo! Giờ đây, cái đỉnh cao thích hợp để phóng đi sứ mệnh cứu rỗi ấy, Làm thế nào để với tới và chiếm lấy? Vì sự cứu rỗi là điều bắt buộc phải cầu xin Bởi những kẻ tự nhận là cứu tinh của những linh hồn vốn chưa được cứu rỗi, Làm sao để nịnh nọt họ hợp tác, để họ chống tay nâng ta lên, Quỳ xuống và để chúng ta trèo lên đây? III Anh bảo, “Hãy xoay sở Bằng sự lừa dối — xin dùng từ nặng nề ấy: hãy rao giảng và dạy dỗ, hãy thuyết phục Bằng cách nào đó để Công chúng — không hề khinh miệt sự trợ giúp Của thứ xảo thuật lành mạnh — rằng chúng ta chỉ mưu cầu Mỗi lợi ích cho họ: sức mạnh của chúng ta sẽ nâng đỡ kẻ yếu, Tri thức đã qua rèn giũa của chúng ta sẽ khỏa lấp đi Sự thô lỗ, ngây ngô của họ: tại sao năng lực lại được ban phát cho chúng ta Nếu không phải để đem ra hữu dụng? Kẻ nào yêu đồng loại thì bằng mọi giá phải xúi giục Đồng loại để tình yêu ấy được tự do tung hoành, dâng trọn Cho quyền lợi của Nhân loại để đạt đến hành động viên mãn!”

IV Đúng vậy — Đúng thế, hỡi George, chúng ta đều biết! — để rồi họ lắng nghe, tin tưởng, Và quỳ gối cúi đầu, rồi trao trọn cái cổ của mình cho Kẻ từng bợ đỡ luồn cúi có mục đích ư? Không phải vậy đâu, George! Hãy thử dùng những lời dối trá đơn thuần với những kẻ sắc sảo vốn ngày qua ngày Vẫn ngụy tạo ra những lời dối trá tinh vi hơn Hết giờ này qua giờ khác xem nào? Với những kẻ thợ khéo léo sành sỏi như thế Thì cơ hội cạnh tranh nằm ở đâu khi những công cụ trong tay Chỉ là thứ vũ khí của một kẻ tay mơ? Lũ tiểu nhân lại là những kẻ ngốc đến thế sao? Hỡi những người ái quốc vị tha, xin hãy tha cho chiếc lưỡi của anh Những giọng điệu ngọt ngào đến độ gấp ba, xin hãy giữ lại nụ cười Tràn trề tựa ngọc trai từng phóng khoé vào bầy heo — một bầy đàn, trong đó Chẳng có lấy một con cần được dạy dỗ rằng máng ăn của hàng xóm Hầu như chẳng chứa gì ngoài thứ cám bã dành cho kẻ chỉ biết ủi mõm hừ hừ và rên rỉ Để đổi lấy cái mõm nhăn nheo lộ rõ những chiếc nanh sắc nhọn. Chẳng có con vật nào — lại càng không phải là Nhân loại kiêu hãnh của chúng ta — Chịu tuân phục kẻ giống mình: mọi sự cai trị đều khởi nguồn từ sức mạnh, Kẻ lực lưỡng nhất sẽ làm bá chủ bãi cỏ. Chẳng mấy chốc sau đó xuất hiện Sự phân hóa — Nhân loại cần đến một quyền lực tinh tế hơn Để cai trị mình thay vì thứ sức mạnh sinh ra từ xương cốt và cơ bắp: Trí tuệ buộc phải lay chuyển chính sức mạnh. Điều này rồi cũng Chỉ tồn tại đến một lúc nào đó: rốt cuộc thì đám đông Cũng nhìn thấu vào bên trong để tìm kiếm trí tuệ lẫn sức mạnh Và tìm thấy chúng ở đây đó để mà tùy cơ ứng biến: “Tất cả đều vì phục vụ anh, của tôi đây, hãy nhìn xem!” À vâng, nhưng ai là Hỡi George của tôi, vào cái thời buổi muộn màng này, lại đi khoác lác rằng “Về sức mạnh lẫn trí tuệ, ta đây nắm quyền bá chủ, Đánh bại tất cả và từng kẻ một, lũ người kém cỏi đang chen chúc trong hàng ngũ của các ngươi”? [963] “Ồ, nhưng ta yêu mến các ngươi, ta muốn dẫn dắt các ngươi, muốn giành lấy lòng biết ơn của các ngươi Bằng nỗi khát khao vô tiền khoáng hậu vì lợi ích của Nhân loại — Một niềm đam mê chỉ chờ đợi sự giúp đỡ của các ngươi để chuyển hóa Thành hành động thực tế!” George, trong chúng ta có ai Là không thầm thì tâm sự với chính cõi lòng mình thế này: “Ta, nếu không phải là kẻ đứng đầu và xuất chúng nhất trong số loài người, Thì ít ra cũng là — kẻ thích hợp nhất để thụ hưởng niềm vui: Mà vì ta chẳng thể làm thế bằng vũ lực, hay bằng sự thông minh Đa phần là không — thì sự xảo quyệt đành phải đóng vai trò thay thế. Hãy nịnh nọt, hãy phỉnh nợ! Nếu bằng cách đó ta tóm gọn được vào Chiếc lưới của mình những món lợi đáng lẽ trí tuệ và vũ lực phải giành lấy, Thì có gì cản trở?” Đó là một ngón nghề xưa như trái đất rồi: Hãy thử đi, hỡi George, thêm vài ngón nghề muôn hình vạn trạng khác nữa đi! Đám đông nghĩa là sự hỗn độn và pha tạp — đúng thế đấy! Xin hỏi, những hỗn hợp ấy là đơn giản, hay phức tạp? Hãy đào sâu vào tâm hồn Nhân loại, cái mớ hỗn độn của anh: hãy nhìn xem sự hoang phí! Thiên tài bị bóp nghẹt bởi sự lười biếng, năng lượng bị bôi nhọ Bởi sự dốt nát, những hoài bão cao cả đi kèm với sự vụ về đáng thương, Ý chí thì không có phương tiện còn phương tiện lại thiếu đi ý chí — Chắc chắn chúng ta có thể vớt lên từ đám con cháu loài người Đang quằn quại trong vũng bùn ấy, một tá những kẻ như Dodington! Tại sao lại cứ phải gọi tên Dodington, chứ không phải ai khác, Để hắn leo lên lưng chúng ta mà cưỡi cổ Như một nhà chính trị bách chiến bách thắng? Ồ, Mưu kế cuối cùng, thứ chắc chắn phải vượt trội hơn Những ngón đòn cũ kỹ kia — chính là thế này đây, chí ít thì Quan niệm của ngày hôm nay ta xin được đúc kết lại thế này: Cũng như sức mạnh đơn thuần đã bị thay thế, thì y như thế Sự khôn vặt đơn thuần cũng vậy: người ta đã bắt đầu nhận ra rằng Thứ khôn vặt mà anh đang lớn tiếng khoác lác ấy giờ đây hoàn toàn không còn Là điều kỳ diệu như thuở nào nữa, mà vì xuất hiện Quá nhan nhản, nó chẳng còn mấy giá trị — đẩy vào thế hổ thẹn Những kẻ sở hữu khiêm tốn như anh, những kẻ chỉ dựa vào Chính điều đó để đòi hỏi quyền lực và địa vị — Điều đồng nghĩa với những bổng lộc ngọt ngào của chốn quan trường. Vì giống loài chúng ta Tràn ngập những kẻ y hệt như anh, nên một ân huệ đặc biệt nào đó, Thuộc về riêng anh, mới có thể nịnh nọt đôi tay chúng ta vươn lên, Và tấm lưng chúng ta cúi xuống để cõng anh: liệu có công bằng và đúng đắn không Khi dành đặc quyền cho bản thân anh? V “Hãy bày biện mọi thứ hoàn toàn Khác đi” — hãy trả lời thế! “Ta không hề nhận vơ Cái sự đồng điệu ấy với loài người. Hãy ngẫm kỹ Chìa khóa để thống trị của ta đây! Kẻ nào muốn sử dụng Nhân loại để phục vụ cho sự thỏa mãn của mình thì buộc phải đưa vào Yếu tố khiến Nhân loại phải kính sợ. Một lần là mãi mãi, Bản chất của họ vốn sở hữu một thế lực Siêu nhiên Cả trong thực tế lẫn trong ngôn từ — và thứ đó phải được tìm thấy — Ở đâu, trong thời đại hoài nghi này? Sự huyền bí xưa cũ Đã hoàn toàn hoàn thành sứ mệnh của nó — đã bị nhìn thấu và tống khứ Vào cõi hư vô: trò phù thủy thời nay đành phải xoay sở Mà chẳng cần đến sự trợ giúp của áo choàng hay sách thánh, Và buộc phải tìm kiếm thành công ở một nơi khác, bằng một cách khác Chứ không phải vòng tròn vẽ phấn hay những lời lầm rầm chú ngữ nhảm nhí. Có kẻ nào đó bước lên để làm phép: đó chính là hắn ta sao? Xí! Hắn trông y hệt như căn phòng đầy ắp những kẻ đang say sưa ngắm nhìn kia — chẳng có Dù chỉ một chút khác biệt nào trong y phục hắn đang mặc So với cách ăn mặc thường ngày của tất cả mọi người, Từ dáng điệu, lời ăn tiếng nói, cho đến phong thái, y hệt như của hết thảy Những kẻ đang dán mắt vào ông chủ của họ trong khoảnh khắc đó. Khoan đã! Còn cái thứ gọi là — gọi tên nó thế nào cũng được — Sức mạnh kỳ quái toát ra từ kẻ — bịp bợm ấy thì sao? Nói thế thì dễ lắm! Hãy chú ý xem vị Giáo sư kia chẳng thèm quay đầu Mà vẫn nhận thức được ai là kẻ đang chấp nhận, Kẻ đang phủ nhận, kẻ đang bối rối trước sự siêu việt của vị cao thủ, Kẻ đang chịu khuất phục hay kẻ đang rình rập Để giăng bẫy tên lừa đảo! Chắc chắn rằng, những trò giao dịch Với quỷ dữ đã lỗi thời rồi: thế nhưng, cái sự mấp máy Của đôi môi, nụ cười nửa mãn nguyện nửa hiểm độc, Sự táo bạo giả vờ khiêm tốn được ngụy trang dưới vẻ rụt rè, Thì sao nếu như kẻ đó lại sở hữu — chẳng biết từ đâu và bằng cách nào — Một thứ quyền năng đồng minh mà chúng ta không thể lường trước — Và hóa ra lại không phải là một tên bịp bợm rẻ tiền như hắn vẫn giả vờ?”

VI À, giá như Cái gã George của tôi mà chịu đánh cược bằng lá bài chính trị mới mẻ ấy Thì chắc chắn đã gom trọn vẹn phần thắng! “Vì tất cả chúng ta” — nhà Thơ khẳng định — “Tất cả chúng ta đều mang một trái tim con người” — cũng có nghĩa là — Mọi người chúng ta đều thấu hiểu Đúng và sai, thật và giả — ít ra thì theo nghĩa đại khái, Chúng ta đều sở hữu một lương tâm chung. Chúa trời, con người, muông thú — Chúng ta nên định nghĩa thế nào về hình hài của nhà chính trị Mà ta tưởng tượng đang đứng đó trước thế giới đang há hốc mồm kinh ngạc? Hãy ngụy trang, trốn chạy, chiến đấu chống lại cái danh hiệu kỳ quái ấy Bằng cả răng lẫn móng tay! Cái từ “Bịp bợm” khiến người ta phải run sợ Trước mặt ư? Bạn thấy đấy, chỉ một năm ngắn ngủi trước Họ từng nghe hắn gầm thét đả kích thứ mà, ồ kìa, Hôm nay hắn lại lớn tiếng ca tụng là bình an vô sự, trong khi thứ mà thuở trước Hắn từng ca ngợi cao vút tận mây xanh, nay lại rơi xuống tận đáy địa ngục, bị nguyền rủa! Và thế mà nào có sự thay đổi gì? Kẻ nào, đang đầy kinh hãi, lại nhọc công chỉ trỏ Ngón tay soi mói vào một vết nứt đáng ngờ Trên bộ giáp sắt, thứ áo giáp đồng ba lớp đích thực, che kín cả ngực lẫn lưng, Hiên ngang thách thức mọi đòn tấn công, Mang một vẻ điềm tĩnh đến mức — chà, Hoặc là sự ngây thơ hay là sự trơ trẽn — làm sao phân biệt được Cái này với cái kia? Liệu chúng ta có dám thốt ra những lời dối trá, Mà vẫn dám đương đầu với nhân loại bằng đôi mắt không hề đổi thay ấy, Bằng đôi môi vẫn giữ nguyên sự tĩnh lặng của chân lý chăng? Liệu chúng ta có dám thử làm điều tương tự? Sẽ có biết bao sự xáo trộn Kỳ quặc và chớp nhoáng ập đến với cái vẻ điềm đạm đầy tự mãn của anh, Hỡi gương mặt hèn nhát kia! Lập tức mọi người sẽ nhận ra Vết hồng tuổi trẻ lại bừng lên trên trán kẻ đó một lần nữa! Không: hắn ta thâm sâu hơn thế — nếu giác quan của chúng ta có thể dò thấu — Hắn tìm thấy bên dưới tầng lương tâm của chúng ta một thứ lương tâm khác. Thiên tài vốn chẳng phải là thứ quá hiếm hoi — những quyền năng phi thường — Chà, những kẻ khác cũng có thể khoác lác về điều đó — nhưng một quyền năng như thế này Sự táo bạo dối trá — quid vis? Bên cạnh đó, nghệ thuật bịp bợm còn chơi một ván bài khác, Không cho phép bất kỳ sự xao lãng nào khỏi mục đích Thu phục nhân tâm, nó thắp lên ngọn lửa nhiệt thành Trong mọi hình hài ở mọi ngã rẽ — tuyệt nhiên không cho phép Nó lụi tàn thành tro bụi. Bằng áp lực Của điều gì mà sự xảo quyệt lại thành công nếu không phải là sự chân thành, Từ ngữ, ánh mắt và cử chỉ chân thành? Bị chạm đến bởi bất cứ thứ gì Khác ngoài sự chân thành, sự nhẹ dạ ấy sẽ tràn ngập Sự sụp đổ cho lớp vỏ bọc mỏng manh của sự xảo quyệt. Sự xảo quyệt vốn mang vẻ trang nghiêm; Ở đây chẳng có hành động nào là thiếu đi nụ cười có chủ ý, Cùng nét vui đùa ngấm ngầm để làm trung hòa đi [964] Cái vẻ nồng nhiệt bên ngoài. Lẽ nào vị thủ lĩnh của chúng ta lại có thể khinh miệt Ngay cả trong lúc hắn ra điều tỏ vẻ bợ đỡ nhất? Như thể kẻ ấy muốn nói rằng “Dẫu cho số phận của ta là phải Giao du với những kẻ ngốc? Giữa đám đông ấy chắc chắn phải ẩn giấu Vài kẻ có năng lực đánh giá công trình của ta Bất chấp cái phong cách của nó vốn phù hợp, như họ thừa hiểu, Với đại đa số ngu muội: — Binh đoàn Thần thánh, Tuyệt nhiên không đời nào lừa phỉnh được bọn chúng đâu đấy!” Lời thú nhận ấy được hé lộ qua Một cái gật đầu và nháy mắt đầy hàm ý ngầm — Biến kẻ thù thành bạn hữu. Sự nịnh hót thô thiển chỉ khiến người ta buồn nôn: Lối của ta mới là cách để khiến đám đông phải khiếp sợ, hỡi George! Họ lờ mờ đoán rằng anh nửa khinh miệt họ ngay trong lúc anh đang tận tụy nhất Trong việc chứng minh rằng ý định duy nhất của anh Là phấn đấu vì quyền lợi của họ. Chê bai họ ư? Chính là anh — Chính anh đang tự hạ thấp mình, tinh quái tựa yêu tinh, Khinh miệt chính điều mà anh đang cố gắng hết sức để hiện thực hóa, Cười cợt thờ ơ — được bọc giáp đồng ba lớp — Trong khi vẫn đang nỗ lực tiến bước đến mục tiêu trước mắt. Chuyện gì xảy ra tiếp theo? Tại sao, anh lại nhét vào Cái đầu óc thô tục ấy quan niệm này: “Muốn khuất phục Một bộ óc lớn để phục vụ chúng ta, bắt buộc chúng ta phải tìm ra Một kẻ, xuất phát từ những động cơ mà chúng ta chỉ biết hoài nghi, Lại hành động kỳ lạ hơn — may chăng là khôn ngoan hơn những gì chúng ta hiểu Và chắc chắn là mạnh mẽ hơn. Giả sử hắn ta thốt lên ‘Ta vứt bỏ Lợi ích của ta vì lợi ích của các ngươi, trong mọi việc ta làm Ta chẳng màng gì đến bản thân mà chỉ vì các ngươi’ — Chúng ta vừa hiểu vừa sẽ không đời nào tin nổi: Còn nếu hắn nói, ‘Lợi ích của các ngươi ta lén cười thầm trong tay áo, Chính lợi ích của ta mới là thứ ta dốc sức mưu cầu, Trong khi ngoài miệng vẫn giả vờ vì các ngươi’ — thì ngay cả điều đó, Chúng ta, khi đã thấu hiểu tường tận, lại đặt trọn niềm tin, Và nhờ thế sẽ chẳng màng đến chuyện chống đối nữa. Nhưng ở đây chính là nhờ Chúng ta công nhận dịch vụ của hắn, thứ tiền công Được trả xứng đáng bằng lao động, hắn vươn lên một cái tầm cao Vượt xa các đối thủ đến mức tất cả ngoại trừ Bubb Đều phải quằn quại khổ sở để giữ lấy. Thế nhưng — đây mới là điểm hóc búa — Hắn lại quá bàng quan trước sự kính trọng của chúng ta Thứ đã giữ chặt hắn đứng vững trên đó, đến mức chúng ta dường như Bị chế nhạo ngay trước mặt từng phút giây, bởi những lời châm chọc Và trò đùa — sự khinh miệt không tài nào nén nổi: ta phải quy cho đâu Sự liều lĩnh ấy? Tiền thù lao và lời ca tụng của chúng ta — Liệu những thứ đó có giúp hắn giẫm đạp lên Một thứ gì đó bên trong tất cả và từng người chúng ta, thứ đứng ra Để thay thế cho một thứ mệnh lệnh nào đó ‘Đừng nói dối’ không? Người ta sợ mạo hiểm linh hồn mình, Đôi khi vấp ngã, nhưng nhìn chung vẫn đi đúng đường — Đó là bản năng đơn giản của tự nhiên: điều kỳ lạ nào đang diễn ra ở đây, Thứ ảnh hưởng mà những kẻ như chúng ta Hoàn toàn xa lạ?” — VII Đích xác là thứ mà ta gọi là Vị bạo chúa của Nhân loại, chính là thế lực Siêu nhiên Mà, hỡi George, hoàn toàn nằm ngoài — vượt xa khỏi Lý thuyết và thực hành của anh. Anh chỉ nghiền ngẫm Mỗi một lời giáo điều “Để thành công Trong việc thỏa mãn sự ích kỷ và lòng tham, Hãy khẳng định chắc nịch rằng những phẩm chất ấy Hoàn toàn không tồn tại bên trong chính anh! rồi sau đó hãy vơ vét Bằng mọi giá, chẳng chút sợ hãi nào!” Khốn nỗi, Cái lời dối trá đã nhầu nỉ ấy nay đã lỗi thời rồi! Hãy quay về Với một cái cớ vẫn còn hiệu quả — “Hợp gia và Tổ quốc, Bàn thờ, tình yêu nước Anh, lòng căm thù Rome” — Đó là thứ dối trá hữu dụng — điều ấy may chăng Đã có thể che chở cho anh một cách đàng hoàng: nhưng hãy cẩn trọng đừng tiến lên Thêm một bước nữa trong sự sắc sảo Của những kẻ khờ kh bịp bợm này! Cuối cùng thì họ cũng nhìn thấu Cái luận điệu sau này, y như cái luận điệu trước — Và vạch trần ra tận gốc rễ lòng tham lam và sự ích kỷ! Ventum est ad triarios: phương sách cuối cùng Nên là thứ gì ngoài — sự ngụy trang tuyệt hảo Là kẻ chối bỏ sự ngụy trang, là sự thật trông có vẻ như lời dối trá, Là sự bộc trực chắc chắn sẽ vấp phải sự hoài nghi? Hãy nói rằng — anh bày tỏ sự khinh miệt — không phải đối với phần lớn họ — Mà trước hết và trên hết là đối với chính bản thân anh! Chẳng có ích gì Khi con người chẳng qua chỉ để làm trò tiêu khiển cho anh, khiến cho Những con rối lúc thì nhảy múa, lúc thì đứng bất động như tượng, Lúc thì va đầu vào nhau, hoàn toàn theo ý muốn của anh Chỉ vì sự thỏa mãn của ý chí — trong khi mỗi kẻ vẫn đóng trọn vai trò của mình Một cách ngoan ngoãn: tại sao vậy? Bởi vì nỗi kinh hoàng trong lồng ngực: “Liệu có thể nào — con người táo bạo này, kẻ mà ta tận mắt thấy tay Đang công khai giật dây, lại đang tuân theo một thứ luật lệ Nào đó hoàn toàn vượt trên cả Nhân loại — hay thậm chí là của Chúa trời?” Họ ngã rạp mặt xuống đất. Đây chính là bí mật mà anh đã bỏ lỡ, ta xin nhắc lại lần nữa, Là điều nằm ngoài khả năng nắm bắt nhận thức của anh, Cung cách ấy chứ đừng nói chi đến việc vận dụng nó cho mục đích của mình. Thế nên mới có tiếng cười nhạo Chào đón chính cái tên của anh: thiên hạ nhìn thấy ở Dodington Thêm một kẻ ngốc nữa, bên cạnh bản chất một tên tiểu nhân.