Kẻ nấy liền cất lời: "Thưa thầy, xin hãy giải đáp cho con một mối hoài nghi! Con từng nghe nói, chẳng có bậc hiền triết chân chính nào mà lại không dạy học trò của mình rằng:

'Ngươi muốn trở nên khôn ngoan ư? Vậy thì hãy hành xác bản thân!

Hãy kìm hãm mọi ham muốn thú tính đang sục sôi trong đó!

Hãy tự nhủ: "Nếu ta ưa thích dưa hấu, lũ lợn cũng vậy thôi!

Ngựa, lừa và la đều ngấu nghiến thức ăn của chúng

Mà chẳng chừa lại dẫu một vỏ đậu: nhịn ăn chính là cách nuôi dưỡng tâm hồn."'

Họ răn dạy là vậy; thế nhưng con để ý thấy chính thầy

Vẫn thưởng thức khẩu phần của mình với một sự thèm thuồng,

Chẳng hề chì trích bất kỳ ai đang liếm mép

Và thở dài rằng—'Món súp lúa mạch ấy thật thơm mùi nghệ nghệ!'

Liệu sự thông thái có thể tồn tại song song với—chuyện ăn uống phàm phu,

Con chưa dám nói là phàm ăn, mà chỉ là sự ưu ái mang tính bản năng

Dành cho món ăn thức uống kỳ lạ này hay món khác?

Hơn thế nữa, gió sáng nay thổi buốt hơn mọi ngày

Và thầy đã khoác lên mình chiếc áo choàng bằng da cừu: chắc hẳn bậc hiền triết

Đang bận tâm với những ý niệm siêu việt hơn

Cả một sự đổi mùa cỏn con cùng cái rủi ro

Làm cho cõi phàm trần phải hắt hơi sổ mũi chứ?

Con vẫn luôn nghĩ vậy, thưa thầy..."

"Này con," Ferishtah cất tiếng,

"Chân lý đôi khi cần phải mang vẻ lạ lẫm như chưa từng được biết đến.

Thế nếu ta truyền cho nó hình hài qua một ngụ dụ thì sao?

Có một người hàng xóm nuôi hai con lạc đà, chúng là những trân thú

Đầy triển vọng, tuần tới đều sẽ phải lên đường,

Mang theo hàng hóa tiến về Sebzevar từ Nishapur một cách nhanh chóng và chắc chắn,

Không được phép lơ là chặng đường, mà phải hành trình bất chấp cát bụi và hạn hán,

Trong từng ấy ngày, kẻo chúng lỡ mất phiên chợ.

Mỗi con đều chìm vào trầm ngâm bên máng ăn

Được chất đầy thức ăn gia súc trước giờ khởi hành.

Con thứ nhất tự nhủ: 'Tâm trí ta quyết chí giành lấy lời khen

Từ người chủ và là chúa tể kính yêu—từ bướu cho tới móng,

Ta xin hiến dâng thân mình cho ngài sai bảo. Bằng cách nào?

Cỏ, rau sam, đậu lupin, và đủ thứ linh tinh khác

Được nhồi nhét đầy máng? À, ta hiểu rồi—ta hiểu rồi!

Không, thưa chủ nhân, xin hãy giữ lấy tiền! Ta sẽ lê bước

Suốt quãng đường mà chẳng tốn của ngài lấy một xu

Ngoài bữa tối chỉ với chỗ cám mốc này thôi.'

'Nguyện xin chủ nhân được tôn vinh, vì bữa ăn

Được ban phát thật hào phóng đúng lúc làm sao!' con thứ hai cất lời.

'Sức mạnh trong ta còn dùng để làm gì ngoài việc vượt qua

Cát và bão cát sa mạc, rồi uốn mình cõng những kiện hàng của ngài

Mà không chịu khuất phục cho tới khi ta đặt chân đến khu chợ vui tươi?

Bằng cách ấy ta mới đền đáp xứng đáng bữa ăn ngài ban: chẳng một nhành

Rau thơm ngon nào ta được phép bỏ lại mà không nhai ngấu nghiến!

Ta sẽ tự trách cứ bản thân biết bao

Nếu gục ngã ngay khi vừa nhìn thấy Sebzevar,

Lại nhớ rằng chỉ cần một ngụm thức ăn nhỏ nữa thôi

Cũng đủ tiếp thêm can đảm để ta đi trọn dặm đường!'

Và sự thật đúng là như vậy: con vật quá đỗi kham khổ ấy

Đã gục ngã giữa đường, bọc đồ của nó làm thỏa lòng bọn trộm,

Xác của nó làm mồi cho kên kên: nào giống như con kia,

Kẻ biết ơn một cách khôn ngoan, một con vật lao động chăm chỉ ngoài chợ,Bèn hạ đống hàng xuống chốn chợ búa,

Mà không để hư hại dù chỉ một kiện hàng. Theo các ngươi, con vật nào

Đã được khen ngợi, vỗ về và được đóng dấu

Mệnh danh là 'đầy-tớ-tốt-và-trung-thành' lên sườn?

Cũng vậy thôi, với cái sự hoài nghi đầy vẻ dở hơi của con. Việc nhịn ăn

Hay yến tiệc thì có nghĩa lý gì? Hãy làm tròn việc ngày hôm nay, đừng bao giờ

Từ chối bất kỳ sự trợ giúp nào dành cho nó, bởi vì từ chối sự giúp đỡ

Chính là tự tìm kiếm và chuốc lấy cản trở. Chỉ cần chiến thắng cuộc đua—

Ai lại đi trách cứ rằng 'Hắn đã nốc ba chén rượu,

Và ngay lúc xuất phát, Lilith đã đặt lên môi hắn một nụ hôn'?"

"Nói một cách nghiêm túc hơn,—hãy ngẫm điều này, hỡi con!

Giả sử bản thân ta chưa từng thụ hưởng điều gì,

Chưa từng trải nghiệm sự thụ hưởng có ý nghĩa ra sao,

Làm sao ta có thể—chia sẻ sự thụ hưởng ấy?—không, thực sự là không!—

Làm sao mang nó đến cho đồng loại của mình—khi mà ta hoàn toàn mù tịt,

Như cách ta phải thế, về thứ họ đang khao khát,

Rằng nó tác động đến họ thế nào, đem lại phước lành hay tai họa.

Cứ gọi sự thụ hưởng của ta là thói buông thả—là tội lỗi—

Tại sao ta phải nhọc công đầu độc đồng loại của mình

Bằng dịp may gây tội lỗi, xui giục họ cũng hãy thụ hưởng đi,

Những kẻ nếu không thì chẳng thể vướng phải cũng chẳng thể lây truyền

Cái bệnh dịch mang tên niềm vui ấy, mà chỉ sống trong sự khốn khổ đầy thanh bạch?

Cũng giống như việc ta không thể, cho đến khi chính mình bị thuyết phục,

Truyền đạt niềm tin, thì để đem lại niềm vui

Một cách khéo léo, chính ta cũng phải thấu hiểu niềm vui.

Từ bỏ niềm vui vì lợi ích của đồng loại ư? Đó là niềm vui

Vượt trên cả niềm vui; nhưng từ bỏ vì lợi ích của ta chứ không phải của họ?

Chẳng khác nào vị bác sĩ được mời đến cứu chữa người bệnh,

Lại cất tiếng kêu 'Trước hết, hãy để tôi vứt bỏ sức khỏe của mình đi cái đã!'

Không, hỡi con: sự phong phú ẩn chứa trong niềm vui ấy

Nằm ở việc ta thấu hiểu những món quà ta trao tặng,

Chứ không phải trong nỗ lực vô ích là cố tình không muốn biết!

Bởi thế, hãy khao khát niềm vui và cảm tạ Chúa vì điều đó!

Kẻ Phịch thủ đã nói—theo lời kể của một tín đồ Do Thái,—

החנם רא איוב אלהים ׃

Theo cách nói Ba Tư, 'Liệu Gióp có kính sợ Chúa mà không vì điều gì chăng?'

Bản chất thụ tạo của Gióp không hề bị chối bỏ đâu, hỡi kẻ khờ!

Ông hoàn toàn không tự tách mình ra để đóng vai

Một kẻ độc lập ngang hàng, chẳng sở hữu điều gì khác

Ngoài những thứ chính ngài ban cho ông, vậy thì tại sao lại không tạ ơn Chúa?

Một lời lẽ đúng đắn phải là thế này מאלהים

'Chúng ta là những kẻ ngang hàng, hỡi Gióp, hãy tự mình lao động lấy,

Đừng bắt ta phải giúp ngươi: hãy chịu đựng, bằng sức chịu đựng tốt nhất của thể xác,

Những nỗi đau mà ta không hề giáng xuống cũng chẳng tài nào chữa khỏi:

Đừng van xin ta bất cứ thứ gì mà chính ngươi có thể giành lấy

Bằng lao động, hoặc từ bỏ bằng sự hào hiệp,

Bởi vì chúng ta được công nhận là ngang hàng—mà suýt chút nữa thì chẳng ngang hàng,

Nếu như ta cấy vào ngươi bất kỳ thiếu sót nào

Chỉ có quyền năng của ta mới có thể đáp ứng và thỏa mãn.'

Không: mà hãy lắng nghe thế này, trước sự dửng dưng của con người—

‘Tại sao ta lại tạo ra cho ngươi cái tai ấy

Luôn khao khát âm thanh âm nhạc, và hướng đôi mắt ngươi

Đến nơi ta đang cầm một nhạc cụ bảy dây,

Nếu như không phải ta muốn ngươi hãy nài nỉ ta tấu khúc nhạc cất lên?’"

Có lần tôi thấy một người làm thí nghiệm lấy một nhúm bột

—Trông có vẻ chỉ là bụi thường—rồi hé mở nút lọ:

—Rơi ra ngoài là những giọt sương vô hại. "Những thứ không có gì gộp lại" (ông ta bảo)

“Sẽ thành Có gì đó!” Quả nhiên chúng đã thành: một tiếng sét, nhưng lớn hơn—

Một ánh chớp, nhưng dữ dội hơn—thử thách thần kinh của những kẻ đứng xem:

Và quả đúng như vậy, chúng ta đã tường tận điều từng hiện hữu, và mường tượng được điều có thể xảy ra.

Nếu tôi chẳng có chút trải nghiệm nào về việc chỉ một cái rung môi,

Một thoáng ngập ngừng của ánh mắt, một sự đổi màu bất chợt trên gò má,

Lại có thể gây ra một trận địa chấn trong tim—làm sao tôi có thể hình dung nổi

Thiên đàng kia sẽ ra sao? Chỉ cần nó tương tự như

Trái Đất mà chính tôi từng biết! Chẳng có mối phúc nào tuyệt vời hơn, trọn vẹn hơn,

Chỉ là—mối phúc ấy trường tồn, người ta bảo vậy, và tôi rất đỗi thiết tha tin điều đó.