Vào lúc chập tối, trong buổi chiều ngày lễ thánh Valentine, Boldwood ngồi xuống bàn ăn tối như thường lệ, bên lò sưởi bập bùng ánh lửa tỏa ra từ những khúc củi mục. Trên chiếc bệ lò sưởi ngay trước mặt ông là một chiếc đồng hồ để bàn, bên trên có gắn hình một con đại bàng tung cánh, và trên đôi cánh của con đại bàng ấy chính là bức thư mà Bathsheba đã gửi. Tại đó, ánh nhìn của người đàn ông độc thân cứ liên tục dán chặt vào, cho đến khi chiếc ấn triện đỏ rực hiện lên như một vết máu hằn trên võng mạc mắt ông; và trong lúc ăn uống, trong tâm trí ông vẫn mường tượng ra những dòng chữ trên ấy, dẫu chúng nằm quá xa tầm mắt của ông —
“HÃY LẤY ANH.”
Lời hối thúc táo bạo ấy tựa như những khối thạch anh vốn không màu, nhưng lại hấp thụ sắc thái của các vật thể xung quanh. Tại đây, trong căn phòng khách yên tĩnh của Boldwood, nơi mọi thứ không mang vẻ trang nghiêm thì đều là thứ thừa thãi, và nơi bầu không khí đậm chất một ngày Chủ nhật theo lề lối Thanh giáo kéo dài suốt cả tuần, bức thư cùng mệnh lệnh của nó đã biến đổi âm hưởng của mình — từ sự bồng bột của ngọn nguồn sinh ra nó thành một nỗi trang nghiêm sâu sắc, ngấm sâu từ những vật dụng xung quanh nó lúc bấy giờ.
Kể từ lúc nhận được bức thông điệp vào buổi sáng, Boldwood đã cảm nhận được sự cân đối trong cuộc sống vốn dĩ phẳng lặng của mình đang dần bị bóp méo theo hướng của một niềm đam mê lý tưởng. Sự xáo trộn ấy cũng giống như cọng rong nổi đầu tiên đối với Columbus — một chi tiết nhỏ nhặt đến mức đáng buồn cười nhưng lại gợi mở những khả năng vô tận lớn lao.
Bức thư ắt hẳn phải có một nguồn cơn và một động cơ. Rằng động cơ ấy nhỏ nhoi đến mức tối thiểu mà vẫn có thể tồn tại được, thì dĩ nhiên, Boldwood không hề hay biết. Và một lời giải thích như vậy thậm chí còn không hề ló dạng trong đầu ông như một khả năng có thể xảy ra. Sự xa lạ đối với một tâm trí đang u mê chính là việc nhận thức được rằng kẻ tạo ra sự u mê ấy — giữa một bên là quá trình chấp thuận một hướng đi do hoàn cảnh xui khiến, và một bên là việc vạch ra một hướng đi từ xung lực bên trong — rốt cuộc sẽ mang lại kết quả giống hệt nhau. Sự khác biệt to lớn giữa việc khơi mào một chuỗi sự kiện và việc điều hướng một chuỗi sự kiện đã được khởi xướng sẵn vào một lối mòn cụ thể, hiếm khi nào hiển hiện rõ ràng đối với kẻ đang bối rối trước kết cục.
Khi đi ngủ, Boldwood đặt bức thiệp tình nhân vào góc của chiếc gương soi. Ông vẫn ý thức được sự hiện diện của nó, ngay cả khi đã quay lưng lại. Đó là lần đầu tiên trong cuộc đời Boldwood xảy ra một sự việc như thế. Chính sự mê hoặc thôi thúc ông cho rằng đây là một hành động có động cơ rõ ràng đã ngăn cản ông coi đó là một sự khiếm nhã. Ông lại nhìn vào phần địa chỉ người nhận. Những ảnh hưởng huyền bí của màn đêm đã phủ lên nét chữ sự hiện diện của người viết ẩn danh. Bàn tay của ai đó — của một người phụ nữ nào đó — đã lướt qua tờ giấy mang tên ông một cách dịu dàng; đôi mắt chưa từng lộ diện của nàng đã dõi theo từng đường nét khi nàng nắn nót viết ra; và bộ óc của nàng đã tưởng tượng ra hình ảnh ông trong suốt khoảng thời gian ấy. Cớ sao nàng lại phải tưởng tượng về ông? Vòm miệng của nàng — không biết đôi môi ấy đỏ hay tái, đầy đặn hay có nếp nhăn? — đã uốn cong theo một biểu cảm nhất định khi ngòi bút chuyển động — khóe miệng khẽ lay động với tất cả nét run rẩy tự nhiên của chúng: biểu cảm ấy rốt cuộc là gì?
Hình ảnh người phụ nữ đang viết thư, xuất hiện như phần bổ sung cho những con chữ được viết ra, hoàn toàn không mang nét cá tính riêng biệt. Nàng chỉ là một bóng hình mờ ảo, và điều đó cũng dễ hiểu khi xét đến việc nguyên mẫu ngoài đời thực của nàng vào khoảnh khắc ấy đang ngủ say sưa, hoàn toàn quên bẵng đi mọi chuyện tình ái và viết l thư từ dưới vòm trời này. Bất cứ khi nào Boldwood thiu thiu ngủ, nàng lại hiện hình và vơi bớt đi vẻ là một ảo ảnh: còn khi ông tỉnh giấc, bức thư vẫn ở đó để chứng thực cho giấc mơ.
Đêm nay trăng sáng, và ánh trăng ấy không hề mang sắc thái quen thuộc thường ngày. Cửa sổ nhà ông chỉ đón nhận sự phản chiếu của những tia sáng ấy, và thứ ánh sáng nhợt nhạt đó lại mang hướng đảo ngược giống như tuyết phản chiếu, hắt ngược từ dưới lên và chiếu sáng trần nhà ông một cách bất thường, tạo ra những cái bóng ở những góc kỳ lạ và đặt ánh sáng vào nơi mà đáng lẽ ra phải là bóng tối.
Nội dung của bức thư không khiến ông bận tâm bằng chính sự kiện nó đã được gửi đến. Bột phát, ông tự hỏi liệu trong phong bì có thể còn chứa đựng điều gì khác ngoài tờ giấy mà ông đã rút ra hay không. Ông bật dậy khỏi giường giữa thứ ánh sáng kỳ quái, cầm lấy bức thư, kéo tờ giấy mỏng manh ra, lắc chiếc phong bì — và lục soát nó. Chẳng còn gì ở đó nữa. Boldwood lại ngắm nhìn chiếc ấn triện đỏ đầy quả quyết hệt như hàng trăm lần trong ngày hôm trước: “Hãy lấy anh,” ông cất lời.
Người nông dân trầm lặng và kín đáo lại gấp bức thư lại, nhét nó vào khung gương. Khi làm điều đó, ông bắt gặp hình ảnh phản chiếu của những nét mặt chính mình, với vẻ biểu cảm phờ phạc và hình hài vô định. Ông nhận ra đôi môi mình mím chặt đến nhường nào, và đôi mắt thì mở trân trân vô hồn. Cảm thấy bất an và không hài lòng về bản thân vì sự dễ xúc động đến mức căng thẳng thần kinh này, ông quay trở lại giường.
Rồi ánh bình minh dần ló dạng. Toàn bộ uy lực của bầu trời quang đãng lúc bấy giờ còn chẳng sánh bằng một bầu trời mây vào lúc trưa gắt, khi Boldwood thức dậy và mặc quần áo xong xuôi. Ông bước xuống cầu thang và đi ra phía cổng của một cánh đồng nằm về hướng đông, dừng chân tựa người vào đó và phóng tầm mắt nhìn xung quanh.
Đó là một trong những buổi bình minh chậm chạp quen thuộc vào thời điểm này trong năm, và bầu trời, với sắc tím thuần khiết ở đỉnh đầu, lại ngả màu chì ở phương bắc và u ám ở hướng đông, nơi mà phía trên triền đồi phủ tuyết hay bãi chăn cừu thuộc Trang trại Upper Weatherbury, dường như đang nằm tựa lưng vào sườn núi, nửa vầng mặt trời duy nhất còn nhìn thấy được đang tỏa sáng không tia, giống như một ngọn lửa đỏ rực không có lưỡi lửa đang chiếu rọi trên một phiến lò sưởi trắng xóa. Toàn bộ quang cảnh ấy gợi ta liên tưởng đến một buổi hoàng hôn cũng giống như tuổi thơ gợi nhắc về tuổi già.
Ở các hướng khác, đồng ruộng và bầu trời hòa lẫn vào nhau đến mức đồng điệu nhờ lớp tuyết, khiến cho việc thoáng nhìn qua cũng khó lòng phân định được đường chân trời nằm ở chốn nào; và nhìn chung, tại đây cũng xuất hiện hiện tượng đảo ngược siêu nhiên giữa ánh sáng và bóng tối từng được nhắc đến trước đó — điều thường đi kèm với cảnh quan khi cái vẻ chói chang loè loẹt vốn ngự trị trên bầu trời nay lại xuất hiện dưới mặt đất, còn những mảng bóng tối của mặt đất thì lại bay lên bầu trời. Treo lơ lửng ở phương tây là vầng trăng đang lụi tàn, lúc này đã trở nên xỉn màu và ngả sang sắc vàng lục như món đồng thau hoen rỉ.
Boldwood thờ thẫn quan sát lớp sương giá đã đông cứng và phủ một lớp bóng láng lên bề mặt tuyết ra sao, để rồi dưới ánh sáng đỏ rực của phương đông, nó tỏa sáng với vẻ nhẵn bóng của đá cẩm thạch; quan sát cách mà tại một số đoạn dốc, những ngọn cỏ khô héo bị bọc trong những cột băng nhỏ, tua tủa đâm xuyên qua lớp phủ nhợt nhạt mịn màng với những hình thù xoắn ốc và uốn lượn hệt như món đồ thủy tinh cổ của người Venice; và cách mà những dấu chân của một vài chú chim từng nhảyót trên lớp tuyết khi nó còn mềm mại như lớp lông cừu, giờ đây đã bị đông cứng lại thành một hình thù vĩnh viễn ngắn ngủi. Một thứ âm thanh bị bóp nghẹt một nửa của những vành bánh xe nhẹ nhàng đã cắt đứt mạch suy nghĩ của ông. Boldwood quay trở lại con đường cái. Đó là chiếc xe chở thư — một phương tiện tồi tàn có hai bánh, nhẹ đến mức khó lòng chống lại nổi một cơn gió thoảng. Người đánh xe chìa ra một bức thư. Boldwood chộp lấy và mở ra, cứ đinh ninh rằng đó lại là một bức thư nặc danh nữa — bởi lẽ những suy nghĩ về tính xác suất của con người thường chỉ đơn thuần là cảm giác rằng tiền lệ sẽ lặp lại chính nó.
“Tôi không nghĩ bức này dành cho ông đâu, thưa ngài,” người đàn ông nói khi chứng kiến hành động của Boldwood. “Dẫu không có tên, nhưng tôi nghĩ nó là của người chăn cừu nhà ông.”
Boldwood bấy giờ mới nhìn vào phần địa chỉ —
Gửi Người chăn cừu Mới,
Trang trại Weatherbury,
Gần Casterbridge
“Ồ — thật là nhầm lẫn quá! — nó không phải của tôi. Cũng chẳng phải dành cho người chăn cừu của tôi. Nó là của cô Everdene. Anh nên mang tiếp nó cho anh ta — Gabriel Oak — và nói rằng tôi đã mở nhầm.”
Vào khoảnh khắc đó, trên sườn núi, nổi bật giữa bầu trời đang rực cháy, một bóng người hiện ra trông giống như một mẩu bấc đen nằm giữa ngọn lửa nến. Rồi bóng người ấy chuyển động và bắt đầu thoăn thoắt bận rộn di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác, khiêng theo những khối khung gỗ hình vuông bị xuyên thủng bởi chính những tia nắng ấy. Một bóng người nhỏ bé đi bằng cả bốn chi lẽo đẽo theo sau. Vóc dáng cao gầy ấy chính là Gabriel Oak; còn hình hài nhỏ bé kia là George; những vật dụng đang được vận chuyển chính là nhữnghàng rào di động.
“Đợi đã,” Boldwood nói. “Đó chính là kẻ đang ở trên đồi. Tôi sẽ tự tay mang bức thư cho anh ta.”
Đối với Boldwood, lúc này nó không còn đơn thuần là lá thư của một người đàn ông khác nữa. Đó là một cơ hội. Với gương mặt phảng phất vẻ đầy dự tính, ông bước vào cánh đồng tuyết.
Gabriel, vào phút đó, đang đi xuống sườn đồi về phía bên tay phải. Ánh hào quang giờ đây đã trải dài xuống phía này, chạm đến phần mái nhà từ xa của Xưởng ủ mạch nha của Warren — nơi mà người chăn cừu dường như đang hướng đến: Boldwood bước theo sau ở một khoảng cách nhất định.
