Đối với bữa tiệc thợ cén lông, một chiếc bàn dài đã được kê trên thảm cỏ ngay bên cạnh ngôi nhà, với một đầu bàn thọc qua bệ cửa sổ rộng của phòng khách và lấn vào trong phòng chừng một hai bước chân. Cô Everdene ngồi phía trong cửa sổ, hướng mặt xuống suốt chiều dài chiếc bàn. Nhờ vậy, cô đứng đầu bữa tiệc mà không phải hòa lẫn cùng đám đàn ông.
Buổi tối hôm nay, Bathsheba có vẻ hào hứng hơn thường lệ, đôi má và đôi môi đỏ thắm của cô càng làm tôn lên những lọn tóc mây bề bộn đầy vẻ u huyền một cách rực rỡ. Dường như cô đang chờ đợi sự giúp đỡ, và theo đề nghị của cô, chiếc ghế ở cuối bàn vẫn được để trống cho đến khi họ bắt đầu dùng bữa. Sau đó, cô mời Gabriel nhận lấy chỗ ngồi và những trách nhiệm ở đầu bàn phía đó, và anh đã vui vẻ nhận lời ngay lập tức.
Đúng lúc ấy, ông Boldwood bước vào qua cổng, băng qua bãi cỏ để tiến lại phía Bathsheba ở cửa sổ. Ông cất lời xin lỗi vì đến muộn: sự xuất hiện của ông rõ ràng đã được sắp đặt từ trước.
– Gabriel, – cô nói, – anh vui lòng dịch sang bên kia một chút để ông Boldwood có thể ngồi vào chỗ đó được chứ?
Oak lặng lẽ chuyển về chỗ ngồi ban đầu của mình.
Gã điền chủ ăn vận rất tươi tắn với chiếc áo khoác mới và chiếc áo lê-gim trắng, hoàn toàn tương phản với những bộ đồ xám xịt điềm đạm thường ngày. Trong thâm tâm, ông cũng vô cùng phơi phới, và nhờ thế mà trở nên cởi mở hoạt bát hơn hẳn mọi khi. Bathsheba cũng vậy từ lúc ông đến, dẫu cho sự hiện diện không mời mà tới của Pennyways, tên quản gia đã bị sa thải vì tội trộm cắp, có đôi chút làm xáo trộn sự bình thản trong lòng cô.
Bữa tối vừa dứt, Coggan liền cất giọng hát bài ca riêng của mình, chẳng cần bận tâm đến việc có ai chăm chú lắng nghe hay không:
Tôi mất người yêu, nào xá chi,
Tôi mất người yêu, nào xá chi;
Chẳng mấy chốc tôi tìm được mối khác
Còn tốt chán so với kẻ kia kìa;
Tôi mất người yêu, nào xá chi.
Khi khúc ca vừa dứt, mọi người xung quanh bàn liền dành cho nó một ánh nhìn đầy thán phục trong thinh lặng, ngụ ý rằng màn trình diễn ấy, cũng giống như tác phẩm của những bậc thầy danh tiếng vốn chẳng cần đến những lời bình phẩm trên báo chí, là một niềm vui quen thuộc chẳng cần phải tâng bốc bằng tiếng vỗ tay.
– Nào, bác Poorgrass, đến lượt bài ca của bác đấy! – Coggan lên tiếng.
– Tôi thì ngà ngà hơi men cả rồi, mà tài cán ấy lại chẳng có lấy một chút, – Joseph vừa nói vừa nhún nhường thu mình lại.
– Thôi đi ông tướng; đời nào bác lại phụ lòng người ta như thế, Joseph—không bao giờ có chuyện đó! – Coggan nói, ngữ điệu mang vẻ hờn dỗi như thể đang bị tổn thương. – Kìa, cô chủ đang đăm đăm nhìn bác kìa, ý chừng như muốn bảo: “Hát đi thôi, Joseph Poorgrass.”
– Chà, quả thật cô ấy đang nhìn tôi thế thật; thôi đành chịu trận vậy!... Này hàng xóm ơi, hãy nhìn nét mặt tôi xem cái dòng máu máy méc ấy có làm tôi phừng phừng quá không nào?
– Không đâu, hai má bác đỏ rất ư là phải chăng, – Coggan đáp.
– Tôi vẫn luôn cố kìm không để máu dồn lên mặt mỗi khi bắt gặp ánh mắt của một giai nhân nhìn chằm chằm vào mình, – Joseph giãi bày theo một cách khác; – nhưng nếu số trời đã định thế, thì đành chịu vậy thôi.
– Nào Joseph, xin mời bác cất giọng, – Bathsheba từ bên cửa sổ lên tiếng.
– Chà, thưa cô, thực tình thì, – anh đáp với giọng điệu có phần xuôi chiều, – tôi chẳng biết phải nói sao nữa. Đó chỉ là một khúc dân ca mộc mạc tầm thường do chính tôi tự biên tự soạn thôi.
– Nghe đây, nghe đây! – nhóm người dự tiệc hưởng ứng.
Poorgrass, sau khi được khích lệ như vậy, liền cất lên những lời ca đong đầy tình cảm lúc chập chờn lúc tha thiết, với giai điệu chỉ gồm nốt chủ âm và một nốt phụ nữa, trong đó nốt thứ hai là âm thanh được ngân dài chủ đạo. Bài hát thành công đến mức anh ta liền bạo gan lao ngay vào bài thứ hai trong một nhịp thở, dẫu sau vài lần dạo đầu hụt hẫng:
Tôi gieo... ô... hạt... giố... ng... tình...,
Ấ... y... là... ả... o... trong... mù... a... xuâ... n,
Và... o... thá... ng... Tươ... ng,... thá... ng... Nă... m,... cù... ng... thá... ng... Sá... u... rự... c... nă... ng,
Lú... c... lũ... chim... ri... cấ... m... nhí... h... ca... vang.
– Hát khá tròn vành rõ chữ đấy chứ, – Coggan nhận xét khi dứt câu thơ. – Câu “Lũ chim ri cấm nhí h ca vang” nghe thật là bắt tai.
– Phải; mà cái đoạn cất lên ở chữ ‘hạt giống tình’ nghe cũng rất hay, lại còn được rướn giọng rất đỗi vang dội nữa chứ. Dù rằng chữ ‘tình’ quả là một nốt cao khó nhằn khi giọng của một người đàn ông đã bắt đầu khản đọng. Khổ tiếp theo nào, bác Poorgrass.
Nhưng ngay trong lúc khúc ca đang được thể hiện ấy, cậu nhóc Bob Coggan lại bày ra một cái trò oái oăm thường hay mắc phải ở lũ trẻ khi người lớn đang vô cùng nghiêm túc: trong cố gắng nén lại tiếng cười, cậu ta nhét vào cổ họng mình càng nhiều phần khăn bàn càng tốt, và sau khi chịu đựng cảnh nghẹt thở kín mít trong chốc lát, tiếng cười khúc khích của cậu ta liền bật tung qua đường mũi. Joseph thoáng nhìn thấy cảnh đó, đôi má đỏ bừng vì phẫn nộ liền ngưng bặt tiếng hát ngay lập tức. Coggan giáng cho Bob một bạt tai không chút chần chừ.
– Cứ hát đi Joseph—hát tiếp đi, đừng để ý đến thằng ranh con ấy, – Coggan giục giã. – Đúng là một khúc dân ca rất dễ bắt nhịp. Nào, lại bắt đầu từ ô nhịp tiếp theo nhé—tôi sẽ phụ bác ngân lên những nốt cao chót vót ở chỗ hơi sức của bác có bề hơi khò khè:
Ôi cây... liễu... giời... cò... n... uo... n... uô... n,
Và... thâ... n... câ... y... liễu... cũ... ng... xo... ằ... n... xu... ơ... n.
Thế nhưng người ca sĩ đã chẳng thể nào cất giọng lại được nữa. Cậu nhóc Bob Coggan bị đuổi về nhà vì tội cư xử thiếu lễ độ, và sự yên bình đã được vãn hồi nhờ Jacob Smallbury, khi anh tự nguyện xung phong trình bày một khúc ballad dài dòng và vô tận chẳng khác nào cái cách mà vị thần say xỉn đáng kính Silenus từng dùng để giải khuấy cho hai chàng mục đồng Chromis cùng Mnasylus và đám bạn nhậu vui tính khác của ngài trong một dịp tương tự thủa xưa.
Trời vẫn đang trong khoảng thời gian rực rỡ của buổi chạng vạng, dẫu màn đêm đang len lỏi hiện hình sát mặt đất, những vệt nắng phương Tây quét ngang qua mặt cỏ mà chẳng hề đọng lại là bao, hay chiếu rọi chút ánh sáng nào lên những khoảng đất bằng phẳng chết lặng. Mặt trời đã kịp lườn vòng qua thân cây như một nỗ lực cuối cùng trước lúc lụi tàn, rồi bắt đầu chìm xuống, nửa dưới thân hình của những thợ cén lông chìm đắm trong bóng chiều ngả màu nâu sẫm, trong khi đầu và vai họ vẫn còn đang tận hưởng ánh ban mai, được phủ lên một thứ sắc vàng rực rỡ tự thân dường như vốn có sẵn hơn là thứ ánh sáng vay mượn từ bên ngoài.
Mặt trời lặn dần trong một màn sương màu hoàng thổ; nhưng họ vẫn ngồi đó, râm ran trò chuyện và trở nên vui tươi chẳng kém gì các vị thần trên đỉnh Olympus trong thi phẩm Homer. Bathsheba vẫn an vị trên ngai tòa phía trong cửa sổ, chăm chú với công việc đan lát, thỉnh thoảng cô lại ngẩng lên để ngắm nhìn khung cảnh đang dần phai nhạt ngoài kia. Buổi chiều tà chậm rãi trải rộng và bao trùm lấy họ hoàn toàn trước khi có bất kỳ dấu hiệu nào của việc đứng lên ra về.
Gabriel chợt nhận ra sự vắng mặt của bác nông dân Boldwood ở chiếc ghế đầu bàn. Oak chẳng thể biết ông đã rời đi tự bao giờ; nhưng có vẻ như ông đã lẩn vào lớp sương chiều đang quây quần xung quanh. Trong lúc anh đang ngẫm nghĩ về điều đó, Liddy mang những ngọn nến vào phần trong của căn phòng nhìn ra hướng đám thợ cén lông, và những ngọn lửa mới đầy sức sống của chúng tỏa sáng dọc theo chiếc mặt bàn cùng đám đông nam nhân, rồi lan tỏa vào những tán lá xanh thẫm phía sau. Dáng hình của Bathsheba, vẫn ở nguyên vị trí ban đầu, giờ đây lại hiện lên rõ nét giữa tầm mắt họ và ánh sáng ngọn nến, qua đó hé lộ rằng Boldwood đã bước vào trong phòng và đang ngồi cạnh cô.
Tiếp theo sau đó là câu hỏi quen thuộc của mỗi buổi tối. Liệu cô Everdene có thể tặng họ khúc ca mà cô vẫn thường cất lên vô cùng duyên dáng—“Những bờ sông Allan Water”—trước khi họ ra về hay không?
Sau một thoáng ngập ngừng, Bathsheba gật đầu đồng ý, đồng thời ra hiệu cho Gabriel, người đang vội vã tiến bước vào bầu không khí đầy ao ước ấy.
– Anh có mang theo ống sáo chứ? – cô thì thầm.
– Thưa có, thưa cô.
– Vậy hãy thổi theo tiếng hát của tôi nhé.
Cô đứng dậy ngay khung cửa sổ, hướng mặt về phía những người thợ, phía sau lưng là những ngọn nến, còn Gabriel đứng bên tay phải cô, ngay sát phía ngoài khung cửa. Boldwood đã tiến lại bên tay trái cô, ở phía bên trong căn phòng. Tiếng hát của cô thoạt đầu có chút dịu ngọt và hơi run rẩy, nhưng chẳng mấy chốc liền ngân lên đầy đặn và trong trẻo ổn định. Những biến cố sau đó đã khiến một trong những khổ thơ ấy hằn sâu trong ký ức suốt nhiều tháng trời, thậm chí nhiều năm trời, bởi hơn một người từng tụ họp nơi đây:
Nàng được một người lính hỏi cưới làm vợ,
Và chàng có cái lưỡi khéo léo xiết bao:
Bên những bờ sông Allan Water
Chẳng bóng hồng nào vui vẻ bằng nàng!
Bên cạnh tiếng sáo du dương của Gabriel, Boldwood cất lên phần trầm bằng chất giọng uy nghi quen thuộc của mình, thế nhưng những nốt nhạc được phát ra lại vô cùng khẽ khàng, tuyệt nhiên không hề tạo ra một màn song ca thông thường nào cả; chúng giống như một khoảng âm u phong phú chưa từng được khám phá, làm nổi bật lên những âm sắc trong trẻo của cô. Những người thợ cén lông ngả người tựa vào nhau hệt như những bữa tiệc vùng viễn cổ, họ chăm chú và lặng im đến mức người ta có thể nghe rõ cả tiếng thở của cô đan xen giữa những nhịp đập; và khi khúc ballad khép lại, lúc âm thanh cuối cùng còn đang vương vấn mãi trong một cái kết ngập tràn xúc cảm, liền vang lên thứ âm thanh râm ran thỏa mãn vốn chính là giọt hương tinh túy nhất của những tràng pháo tay.
Hầu như chẳng cần phải nói thì ai cũng rõ Gabriel không thể nào không để mắt đến thái độ của vị điền chủ tối nay đối với nữ chủ nhân của họ. Dẫu vậy, hành động của ông chẳng có gì là khác thường ngoại trừ thời điểm mà ông thực hiện chúng. Đó là lúc tất cả mọi người đều quay mặt đi thì Boldwood ngắm nhìn cô; khi họ ngước nhìn cô thì ông lại quay đi; lúc họ cảm ơn hay ca ngợi thì ông giữ im lặng; còn khi họ lơ đễnh thì ông lại cất lời thì thầm biết ơn. Ý nghĩa nằm ở sự khác biệt giữa những hành động vốn tự thân chẳng mang ý nghĩa gì ấy; và bản tính đa nghi vốn là nỗi thống khổ của kẻ đang yêu đã không hề khiến Oak đánh giá thấp những dấu hiệu này.
Bathsheba đoạn chúc họ ngủ ngon, lùi khỏi khung cửa sổ và lui vào phía trong căn phòng, ngay lập tức Boldwood khép lại khung cửa kính cùng tấm chớp, và ở lại bên trong với cô. Oak thẩn thơ bước đi dưới những tán cây ngập tràn hương thơm tĩnh lặng. Dư âm dịu ngọt từ giọng hát của Bathsheba phai dần, đám thợ cén lông đứng dậy ra về, Coggan quay sang phía Pennyways trong lúc đẩy chiếc băng ghế ra để bước đi:
– Tôi vẫn thích khen ngợi những ai xứng đáng được khen, và gã này quả thực rất đáng—phải thế chứ lị, – ông nhận xét, nhìn gã trộm cắp đáng kính hệt như thể hắn là một kiệt tác của vị danh họa lừng danh thiên hạ nào vậy.
– Tôi dám cá là mình chẳng bao giờ tin nổi nếu chúng ta chưa tận mắt kiểm chứng, có thể nói là thế, – Joseph Poorgrass nấc cục lên, – rằng từng chiếc chén, từng chiếc dao dĩa tốt nhất, và từng cái chai không đều nằm đúng vị trí của chúng, hoàn hảo y như lúc ban đầu, mà chẳng hề mất mát một cọng lông nào.
– Tôi chắc chắn là mình chẳng xứng đáng nhận lấy một nửa lời khen mà các bác dành cho đâu, – tên trộm lương thiện cằn nhằn đáp.
– Thôi nào, tôi xin nói thế này về Pennyways, – Coggan bồi thêm, – rằng bất cứ khi nào gã thực sự quyết tâm làm một việc cao cả ra trò để thể hiện hành động đẹp, đúng như tôi có thể nhận ra qua nét mặt của gã tối nay trước khi ngồi vào bàn, thì gã thường là sẽ làm được đến nơi đến chốn. Vâng, tôi tự hào mà rằng, thưa các bà con hàng xóm, là gã chẳng trộm đi chút gì hết đấy.
– Chà, quả là một nghĩa cử trung thực, và chúng tôi cảm ơn bác vì điều đó, Pennyways nhé, – Joseph lên tiếng; và phần còn lại của nhóm người đều đồng thanh tán thành ý kiến ấy.
Vào khoảnh khắc chia tay ấy, khi người ta chẳng thể nhìn thấy gì ở bên trong phòng khách ngoài một khe sáng mỏng manh vẫn đang rọi qua khe chớp, thì một phân cảnh đầy cảm xúc đang diễn ra ở nơi đó.
Cô Everdene và Boldwood chỉ có hai người. Đôi má cô đã phai đi phần lớn ngọn lửa hồng hào bởi chính sự nghiêm trọng của tình thế; thế nhưng đôi mắt cô lại sáng rực lên vì sự hưng phấn của một chiến thắng—dẫu đó là một chiến thắng dường như được ngắm nghía nhiều hơn là mong cầu.
Cô đang đứng phía sau chiếc ghế bành thấp mà cô vừa mới đứng dậy, còn ông thì quỳ gối trên chiếc ghế ấy—chồm người qua lưng ghế hướng về phía cô, hai tay nắm chặt lấy bàn tay cô. Thân thể ông cử động đầy bồn chồn, với thứ cảm giác mà nhà thơ Keats đã tinh tế gọi là niềm hạnh phúc quá đỗi ngập tràn. Sự tha hóa bất thường này bởi tình yêu đã tước đoạt đi toàn bộ vẻ uy nghiêm của một người đàn ông vốn dĩ luôn xem đó là bản ngã quan trọng nhất, trong sự tương phản đầy nhức nhối của nó, đã gieo rắc vào lòng cô một nỗi đau làm lu mờ phần lớn niềm vui mà cô thu nhận được từ minh chứng cho thấy bản thân đang được tôn thờ.
– Tôi sẽ cố gắng yêu anh, – cô cất lời, giọng nói run rẩy hoàn toàn khác với vẻ tự tin thường ngày. – Và nếu tôi có thể tin tưởng bằng bất kỳ cách nào rằng mình sẽ trở thành một người vợ tốt, tôi thực sự sẽ sẵn lòng kết hôn với anh. Thế nhưng, thưa anh Boldwood, sự ngập ngừng trong một vấn đề trọng đại nhường này là điều đáng trân trọng ở bất kỳ người phụ nữ nào, và tôi không muốn đưa ra một lời hứa trang trọng vào tối nay. Tôi muốn xin anh hãy chờ đợi thêm vài tuần nữa cho đến khi tôi có thể nhìn nhận rõ ràng hơn hoàn cảnh của mình.
– Nhưng em có mọi lý do để tin rằng khi ấy—
– Tôi có mọi lý do để hy vọng rằng khi kết thúc khoảng thời gian năm hay sáu tuần, tính từ lúc này cho đến mùa gặt, khoảng thời gian mà anh bảo rằng anh sẽ đi vắng khỏi nhà, tôi sẽ có thể hứa làm vợ anh, – cô kiên quyết nói. – Nhưng hãy ghi nhớ thật kỹ điều này, tôi vẫn chưa đưa ra lời hứa nào đâu đấy.
– Thế là đủ rồi; anh không đòi hỏi gì hơn nữa. Anh có thể chờ đợi những lời yêu thương ấy. Và giờ đây, thưa cô Everdene, chúc cô ngủ ngon!
– Chúc anh ngủ ngon, – cô lịch thiệp đáp—suýt chút nữa là với vẻ dịu dàng; và Boldwood bước lui ra với một nụ cười bình thản.
Bathsheba giờ đây đã thấu hiểu về ông nhiều hơn; ông đã phơi bày hoàn toàn tâm can trước mặt cô, thậm chí cho đến mức trong mắt cô, ông gần như mang dáng vẻ đáng thương của một loài chim vĩ đại nhưng lại bị tước đi những chiếc lông vũ vốn tạo nên vẻ vĩ đại ấy. Cô từng bàng hoàng trước sự liều lĩnh của chính mình, và đang chật vật tìm cách sửa sai mà chẳng buồn bận tâm xem tội lỗi ấy có thực sự xứng đáng với cái giá mà cô đang tự bắt bản thân phải trả hay không. Việc khiến cho tất cả những rắc rối ấy đổ ập lên đầu quả là một điều kinh khủng; thế nhưng chỉ một lát sau, tình huống ấy lại không hẳn là không mang lại một niềm vui đầy sợ hãi. Sự dễ dãi mà ngay cả những người phụ nữ nhút nhát nhất đôi khi cũng hình thành nên một thứ khẩu vị ưa chuộng cảm giác kinh hãi một khi nó hòa quyện cùng chút ít chiến thắng, quả là một điều kỳ diệu.
