Về mặt ảm đạm, khó có nơi nào sánh kịp khung cảnh vùng ngoại ô của một thị trấn kiêm căn cứ quân sự nọ, cách Weatherbury về phía bắc nhiều dặm, vào một thời điểm muộn trong buổi tối ngập tuyết ấy — nếu ta có thể gọi đó là một khung cảnh mà thành phần chủ đạo lại là bóng tối.

Đó là một đêm mà nỗi buồn có thể ập đến với cả những tâm hồn tươi vui nhất mà không hề tạo ra chút gượng gạo nào: khi mà, trước những tâm hồn nhạy cảm, tình yêu hóa thành sự bận tâm lo lắng, niềm hy vọng lùi bước thành nỗi hoài nghi, và đức tin thu mình thành niềm hy vọng mong manh; khi việc hoài niệm không khơi dậy chút tiếc nuối về những cơ hội thăng tiến đã bỏ lỡ, và sự mong đợi cũng chẳng thúc giục hành động dấn thân.

Bối cảnh là một lối đi công cộng, bên trái giáp một con sông, phía bên kia sông sừng sững một bức tường cao. Bên phải là một dải đất, nửa là đồng cỏ nửa là hoang mạc, vươn dài tới tận vùng đất cao uốn lượn ở tận cùng chân trời.

Sự thay đổi của các mùa ít hiện rõ ở những nơi thế này hơn là giữa chốn rừng cây. Mặc dù vậy, đối với một người quan sát tinh tế, chúng vẫn vô cùng rõ rệt; điểm khác biệt là phương thức biểu hiện của chúng ít sáo mòn và quen thuộc hơn những hiện tượng nổi tiếng như nụ hoa bung nở hay lá rụng mùa thu. Nhiều sự biến đổi không hề âm thầm và từ từ như ta vẫn tưởng khi nghĩ đến vẻ ì ạch chung của một vùng hoang mạc hay đất hoang. Mùa đông, khi đến với vùng quê này, tiến bước qua những giai đoạn rõ rệt, nơi người ta có thể lần lượt quan sát loài rắn rút lui, dương xỉ biến đổi, các vũng nước đầy lên, sương mù dâng cao, băng giá phủ màu nâu sẫm, nấm mốc tàn lụi, và tất cả bị tuyết xóa nhòa.

Đỉnh điểm của chuỗi biến đổi ấy đã đạt được vào đêm nay trên vùng hoang mạc kể trên, và lần đầu tiên trong mùa, những gồ ghề của nó trở thành những hình khối không rõ nét; gợi lên đủ thứ nhưng chẳng khẳng định điều gì, chẳng mang nét đặc trưng nào ngoài việc là ranh giới của một thứ khác — tầng thấp nhất của một bầu trời tuyết. Từ khoảng trời hỗn độn gồm những bông tuyết chen chúc ấy, đồng cỏ và bãi hoang chốc chốc lại được khoác thêm lớp áo trắng, chỉ để rồi trông càng thêm trơ trọi. Vòm mây bao la trên cao thấp một cách kỳ lạ, trông như mái nhà của một hang động tối tăm rộng lớn, đang dần sập xuống nền đất; bởi cảm giác tự nhiên mách bảo rằng lớp tuyết phủ kín bầu trời và lớp tuyết đóng băng dưới đất chẳng mấy chốc sẽ hòa làm một khối mà không hề có chút khoảng không nào ở giữa.

Chúng ta hướng sự chú ý sang những đặc điểm bên phía tay trái; đó là sự phẳng lặng của dòng sông, sự đứng thẳng của bức tường phía sau sông, và màn đêm bao trùm cả hai. Những yếu tố này tạo nên một khối u tối. Nếu có gì còn đen tối hơn cả bầu trời, thì đó chính là bức tường, và nếu có gì ảm đạm hơn bức tường, thì đó là dòng sông bên dưới. Phần đỉnh mờ ảo của mặt tiền bị khoét khía và tua tủa những ống khói ở chỗ này chỗ khác, và thấp thoáng trên bề mặt là hình dáng chữ nhật của những ô cửa sổ, dù chỉ ở phần phía trên. Phía dưới, kéo dài tận mép nước, mặt phẳng ấy hoàn toàn liền mạch không một vết lõm hay gờ nổi.

Một chuỗi những âm thanh đục ngầu không thể diễn tả nổi, gây khó hiểu bởi nhịp điệu đều đặn đến kỳ lạ, khó nhọc truyền qua bầu không khí đặc quánh. Đó là chiếc đồng hồ ở vùng lân cận đang điểm mười giờ. Chiếc chuông nằm ngoài trời, lại bị phủ mấy lớp tuyết dày cộp nên tạm thời đã mất đi tiếng vang.

Khoảng thời gian này, tuyết rơi thưa dần: mười bông rơi thay vì hai mươi, rồi một bông chiếm chỗ của mười. Không lâu sau, một bóng người chuyển động bên bờ sông.

Dựa vào bóng hình của nó trên phông nền không màu, một người quan sát tinh tường có thể nhận ra đó là một vóc người nhỏ nhắn. Đó là tất cả những gì có thể chắc chắn nhận ra, dù trông có vẻ là con người.

Cái bóng di chuyển chậm chạp, nhưng không tốn nhiều sức, bởi lớp tuyết tuy rơi bất chợt nhưng đến lúc này vẫn chưa sâu quá hai inch. Lúc ấy, có những lời được cất lên thành tiếng:—

“Một. Hai. Ba. Bốn. Năm.”

Giữa mỗi lần cất tiếng, vóc dáng nhỏ bé ấy lại tiến lên khoảng sáu thước. Lúc này thì rõ ràng là những ô cửa sổ cao trên tường đang được đếm. Từ “Năm” ứng với ô cửa sổ thứ năm tính từ đầu bức tường.

Đến đây, bóng người dừng lại và co nhỏ lại. Hình dáng ấy đang khom xuống. Rồi một nhúm tuyết bay qua sông hướng về phía ô cửa sổ thứ năm. Nó đập bốp vào bức tường ở một điểm cách đích đến vài thước. Cú ném mang tư duy của một người đàn ông kết hợp với khả năng thực hiện của một người phụ nữ. Không một người đàn ông nào từng thấy chim, thỏ hay sóc hồi nhỏ lại có thể ném một cách vô tích sự đến cùng cực như thế này.

Thêm một lần thử nữa, lại thêm lần nữa; cho đến khi bức tường dần chi chít những cục tuyết bám vào. Cuối cùng thì một mảnh tuyết cũng đập trúng ô cửa sổ thứ năm.

Vào ban ngày, người ta có thể thấy dòng sông mang một vẻ sâu thẳm, phẳng lặng, chảy xiết ở cả giữa lẫn hai bên với cùng một độ chính xác mượt mà, mọi sự bất thường về tốc độ đều được khắc phục ngay lập tức bởi một xoáy nước nhỏ. Không có âm thanh nào đáp lại tín hiệu ngoài tiếng róc rách và ục ục của một trong những xoáy nước vô hình ấy — cùng với một vài âm thanh nhỏ mà một kẻ đau khổ sẽ gọi là tiếng rên rỉ, còn kẻ hạnh phúc sẽ gọi là tiếng cười — do làn nước vỗ vào những vật nhỏ nhặt ở các khúc sông khác.

Ô cửa sổ lại bị ném trúng theo cách tương tự.

Rồi một tiếng động vang lên, có lẽ là do cửa sổ được mở ra. Tiếp theo sau đó là một giọng nói từ phía đó vọng lại.

“Ai đấy?”

Giọng nói mang âm vực nam tính, và không hề có vẻ ngạc nhiên. Vì bức tường cao đó là của một doanh trại, và việc kết hôn không được hoan nghênh trong quân đội, nên những cuộc hẹn hò và liên lạc có lẽ đã từng diễn ra qua lại bên kia sông trước đêm nay.

“Có phải Trung sĩ Troy không?” bóng mờ trong tuyết run rẩy cất lên.

Con người này trông giống như một chiếc bóng phảng phất trên mặt đất hơn là người thật, còn người kia thì hòa lẫn vào tòa nhà đến mức người ta sẽ có cảm giác bức tường đang trò chuyện với tuyết.

“Đúng vậy,” từ trong bóng tối vang lên giọng điệu đầy vẻ nghi kỵ. “Cô là đứa con gái nào thế?”

“Ồ, Frank — anh không nhận ra em sao?” cái bóng cất lời. “Vợ anh đây, Fanny Robin.”

“Fanny!” bức tường thốt lên với vẻ kinh ngạc tột độ.

“Vâng,” cô gái đáp, với một tiếng thở dốc bị nén lại.

Có cái gì đó trong giọng điệu của người phụ nữ không phải là giọng của một người vợ, và có phong thái ở người đàn ông hiếm khi là của một người chồng. Cuộc đối thoại tiếp diễn:

“Sao em lại đến đây?”

“Em đã hỏi xem đâu là cửa sổ của anh. Xin anh hãy tha lỗi cho em!”

“Anh không ngờ em lại đến tối nay. Thật tình, anh không nghĩ em sẽ đến đâu cả. Thật kỳ diệu là em lại tìm được anh ở đây đấy. Ngày mai anh phải trực nhật rồi.”

“Anh đã bảo em đến mà.”

“À — anh nói là em có thể đến.”

“Vâng, ý em là em có thể. Anh có vui khi gặp em không, Frank?”

“Ồ có chứ — dĩ nhiên rồi.”

“Anh có thể — ra đây với em không?”

“Fan yêu dấu của anh ơi, không thể đâu! Kèn đã thổi, cổng doanh trại đã đóng, và anh thì không được phép ra ngoài. Tất cả bọn anh chẳng khác nào đang bị giam trong nhà tù hạt cho đến sáng mai cả.”

“Vậy thì em sẽ chẳng được gặp anh cho đến lúc đó sao!” Những lời này thốt ra với giọng điệu ngập ngừng đầy thất vọng.

“Sao em đến được đây từ Weatherbury thế?”

“Em đi bộ — một phần quãng đường — phần còn lại đi xe chở hàng.”

“Anh ngạc nhiên đấy.”

“Vâng — em cũng vậy. Và Frank, khi nào thì chuyện đó diễn ra?”

“Chuyện gì?”

“Điều mà anh đã hứa ấy.”

“Anh không nhớ rõ lắm.”

“Ồ, anh nhớ chứ! Đừng nói năng kiểu đó. Nó đè nặng lên tâm trí em. Nó khiến em phải thốt ra những điều đáng lẽ anh phải là người nói trước.”

“Thôi được rồi — cứ nói đi.”

“Ồ, em phải nói sao? — đó là, khi nào chúng ta cưới nhau hả anh Frank?”

“Ồ, anh hiểu rồi. À — em phải chuẩn bị quần áo cho đàng hoàng đã.”

“Em có tiền rồi. Sẽ cưới theo hình thức công bố hôn ước hay xin giấy phép đây?”

“Theo hình thức công bố hôn ước thì hơn, anh nghĩ thế.”

“Và chúng ta sống ở hai giáo xứ.”

“Vậy à? Thì sao nào?”

“Phòng trọ của em ở St. Mary’s, còn chỗ này thì không. Thế nên việc công bố hôn ước sẽ phải tiến hành ở cả hai nơi.”

“Luật là thế à?”

“Vâng. Ồ Frank — anh chắc sẽ nghĩ em là đứa con gái bạo dạn lắm! Đừng nghĩ thế nhé, anh yêu — anh hứa đi — vì em yêu anh nhường nào. Và anh đã nói rất nhiều lần là anh sẽ cưới em, và — và — em — em — em —”

“Đừng khóc nữa chứ! Thật là ngốc nghếch. Nếu anh đã nói thế, dĩ nhiên anh sẽ cưới.”

“Và em sẽ lo việc công bố hôn ước ở giáo xứ của em, còn anh ở giáo xứ của anh nhé?”

“Ừ.”

“Vào ngày mai luôn sao?”

“Không phải ngày mai. Vài ngày nữa chúng ta sẽ tính.”

“Anh đã có sự cho phép của các sĩ quan chưa?”

“Chưa, vẫn chưa.”

“Ồ — sao lại thế? Anh bảo là anh suýt có được nó trước khi rời Casterbridge cơ mà.”

“Thực ra là anh quên mất chưa xin. Em đến thế này thật quá đột ngột và bất ngờ.”

“Vâng — vâng — đúng thế thật. Thật sai lầm khi em lại đến làm phiền anh. Giờ em đi đây. Ngày mai anh đến thăm em ở nhà trọ của bà Twills, trên phố North Street nhé? Em không thích đến doanh trại chút nào. Ở đây có những người phụ nữ hư hỏng, và họ tưởng em là một trong số đó.”

“Chắc chắn rồi. Anh sẽ đến gặp em, em yêu của anh. Chúc ngủ ngon.”

“Chúc ngủ ngon, Frank — chúc ngủ ngon!”

Và tiếng động của cửa sổ đóng lại lại vang lên. Vóc dáng nhỏ bé di chuyển rời đi. Khi cô đi khuất góc tường, một tiếng kêu khẽ vang lên từ bên trong.

“Hô — hô — Trung sĩ — hô — hô!” Một tiếng phản đối vang lên theo sau, nhưng không rõ tiếng; rồi nó chìm lấp giữa những tràng cười trầm đợt, gần như chẳng thể phân biệt nổi với tiếng róc rách của những xoáy nước nhỏ xíu ngoài kia.