“Cô còn cần gì ở tôi nữa không, thưa cô?” Liddy hỏi vào một lúc muộn hơn tối hôm đó, tay cầm chân nến buồng ngủ đứng bên cửa và cất lời với Bathsheba, người đang ngồi thẫn thờ một mình trong căn phòng lớn bên đống lửa đầu tiên của mùa.

“Đêm nay không cần gì nữa đâu, Liddy.”

“Em có thể thức đợi ông chủ nếu cô muốn, thưa cô. Em hoàn toàn không sợ Fanny đâu, miễn là em được ngồi trong phòng mình và có cây nến. Em chắc chắn là cô ấy ngây thơ và mềm yếu đến mức linh hồn cô ấy có cố xuất hiện trước ai đi nữa cũng chẳng được.”

“Ôi không, không! Em đi ngủ đi. Tôi sẽ tự thức đợi anh ấy đến mười hai giờ, và nếu lúc đó anh ấy vẫn chưa về, tôi sẽ từ bỏ và đi ngủ luôn.”

“Bây giờ đã là mười rưỡi rồi.”

“Ồ! Vậy sao?”

“Sao cô không lên lầu ngồi, thưa cô?”

“Sao tôi lại không lên ư?” Bathsheba bâng quơ đáp. “Chẳng đáng bận tâm đâu—ở đây có lửa mà, Liddy.” Cô đột thốt lên bằng một giọng thì thầm đầy bốc đồng và kích động: “Em có nghe thấy điều gì kỳ lạ người ta bàn tán về Fanny không?” Những lời vừa dứt khỏi môi thì một vẻ hối hận khôn tả thoáng qua nét mặt cô, và cô oà khóc nức nở.

“Không—một lời cũng không!” Liddy nói, ngước nhìn người phụ nữ đang đẫm lệ với vẻ kinh ngạc. “Điều gì khiến cô khóc dữ vậy, thưa cô; có chuyện gì làm cô đau lòng sao?” Cô bước đến bên Bathsheba với khuôn mặt đượm đầy vẻ cảm thông.

“Không, Liddy—tôi không cần em nữa. Tôi cũng chẳng hiểu sao dạo này mình hay khóc thế: tôi vốn đâu có hay khóc. Chúc ngủ ngon.”

Liddy bấy giờ liền rời khỏi phòng khách và khép cửa lại.

Bathsheba lúc này mới thấy cô đơn và khốn khổ làm sao; thực ra không phải cô cô đơn hơn trước khi kết hôn là mấy; nhưng sự cô đơn khi ấy so với hiện tại cũng tựa như sự cô độc của một ngọn núi so với sự cô độc của một hang sâu. Và chỉ trong một hai ngày qua, những suy nghĩ bất an về quá khứ của chồng cô đã kéo đến. Tâm tư thất thường của cô tối hôm ấy về nơi chốn tạm nghỉ của Fanny chỉ là kết quả của một chuỗi những xung động kỳ lạ trong lòng Bathsheba. Có lẽ miêu tả chính xác hơn thì đó là một cuộc nổi dậy quyết liệt chống lại những định kiến của bản thân, một sự chối bỏ bản năng tàn nhẫn thấp kém vốn dĩ đã từ chối mọi sự cảm thông dành cho người phụ nữ đã khuất, chỉ vì khi sinh thời cô ấy từng được quan tâm trước Bathsheba bởi một người đàn ông mà Bathsheba chưa hề nguôi ngoai tình yêu, dẫu cho tình yêu ấy giờ đây đang thoi thóp trước sức nặng của một mối nghi ngờ sâu sắc hơn.

Năm hay mười phút sau lại có tiếng gõ cửa. Liddy xuất hiện trở lại, bước vào một đoạn rồi đứng ngập ngừng, cho đến cuối cùng cô mới cất lời: “Maryann vừa nghe được một chuyện rất lạ, nhưng em biết đó không phải sự thật đâu. Chắc chắn chúng ta sẽ rõ ngọn ngành trong một hoặc hai ngày tới thôi.”

“Chuyện gì thế?”

“Ồ, chẳng có gì dính dáng đến cô hay chúng ta đâu, thưa cô. Chuyện về Fanny ấy mà. Chính là cái điều mà cô cũng đã nghe rồi.”

“Tôi chưa nghe gì cả.”

“Ý em là có một lời đồn độc ác vừa lan đến Weatherbury trong vòng tiếng đồng hồ qua—rằng—” Liddy tiến sát lại gần bà chủ và thì thầm phần còn lại của câu nói thật chậm vào tai cô, đầu hơi nghiêng về phía căn phòng nơi Fanny đang nằm.

Bathsheba run lẩy bẩy từ đầu đến chân.

“Tôi không tin!” cô kích động nói. “Và trên nắp quan tài chỉ khắc có một cái tên duy nhất.”

“Em cũng vậy, thưa cô. Và rất nhiều người khác cũng không tin; vì nếu là thật thì chắc chắn chúng ta đã được nghe kể nhiều hơn thế—cô có nghĩ vậy không, thưa cô?”

“Có thể rồi, mà cũng có thể chưa.”

Bathsheba quay đi nhìn vào đống lửa để Liddy không nhìn thấy nét mặt mình. Nhận thấy bà chủ sẽ không nói gì thêm, Liddy rón rén bước ra, khép cửa lại thật khẽ rồi đi ngủ.

Khuôn mặt của Bathsheba, khi cô cứ tiếp tục đăm đăm nhìn vào lò sưởi tối hôm ấy, hẳn có thể khơi gợi lòng xót xa từ ngay cả những kẻ ít yêu thương cô nhất. Sự bi thảm trong số phận của Fanny Robin không làm cho vinh quang của Bathsheba sáng bừng lên, dẫu cho cô đóng vai Esther đối với Vashti khốn khổ này, và số phận của họ có lẽ được xem như những nét đối lập nhau ở một vài phương diện nào đó. Khi Liddy bước vào phòng lần thứ hai, đôi mắt đẹp đẽ ngước lên nhìn cô mang một vẻ phờ phạc, mệt mỏi. Khi Liddy bước ra sau khi kể câu chuyện, đôi mắt ấy đã bộc lộ sự khốn cùng tột độ. Bản tính thôn quê giản dị của cô, lớn lên trên những nguyên tắc cổ xưa, đang bị dằn vặt bởi thứ lẽ ra chẳng thể làm một người từng trải bận tâm mấy, khi cả Fanny và đứa con của cô ấy, nếu có, đều đã chết cả rồi.

Bathsheba có những căn cứ để phỏng đoán mối liên hệ giữa câu chuyện của chính cô với bi kịch mập mờ về cái chết của Fanny—điều mà Oak và Boldwood chưa từng mảy may nghĩ rằng cô có thể nắm bắt. Cuộc gặp gỡ với người phụ nữ cô độc vào đêm thứ Bảy tuần trước hoàn toàn không có người chứng kiến và không một lời nhắc đến. Oak có thể có những dụng ý tốt khi giữ kín những chi tiết về tai họa của Fanny trong nhiều ngày nhất có thể; nhưng giả sử anh biết rằng sự nhạy bén của Bathsheba đã sớm nhận ra vấn đề, anh hẳn đã không làm gì để kéo dài thêm những phút giây dằn vặt mà cô đang phải chịu đựng, trong khi sự thật chắc chắn chấm dứt nó rốt cuộc lại là sự việc tồi tệ nhất bị nghi ngờ.

Cô chợt cảm thấy một khao khát mãnh liệt muốn được trò chuyện với một ai đó vững vàng hơn mình, để từ đó có thêm sức mạnh đương đầu với vị thế phỏng đoán của bản thân một cách đường hoàng và đối phó với những hoài nghi ngấm ngầm bằng sự kiên định. Cô có thể tìm được một người bạn như thế ở đâu? Chẳng nơi nào trong ngôi nhà này cả. Cô chính là người bình tĩnh nhất trong số những phụ nữ dưới mái nhà cô. Kiên nhẫn và hoãn lại phán xét trong vài giờ là điều cô muốn học hỏi, nhưng lại chẳng có ai dạy cô cả. Ước gì cô có thể đến tìm Gabriel Oak!—nhưng điều đó là không thể. Oak mới thật điềm tĩnh làm sao trong cách chịu đựng mọi chuyện, cô thầm nghĩ. Boldwood, người thoạt trông có vẻ sâu sắc, cao cả và mạnh mẽ hơn Gabriel rất nhiều về mặt cảm xúc, đến nay vẫn chưa học được, cũng giống như chính cô, bài học giản đơn mà Oak thể hiện sự thành thạo qua từng cử chỉ và ánh nhìn—rằng giữa vô vàn mối bận tâm vây quanh, những điều ảnh hưởng đến hạnh phúc cá nhân lại không phải là thứ thu hút và quan trọng nhất trong mắt anh. Oak trầm ngâm nhìn ngắm chân trời của hoàn cảnh mà không hề bận tâm nhiều đến vị thế của chính mình ở trung tâm. Đó mới là cách cô ước mình có thể sống. Nhưngặt một nỗi, Oak đâu có bị dằn vặt bởi sự bấp bênh trong tận đáy tâm can như cô lúc này. Oak biết tất cả mọi điều về Fanny mà anh muốn biết—cô cảm thấy chắc chắn điều đó. Nếu bây giờ cô đến gặp anh ngay lập tức và chỉ thốt lên vài từ ngắn ngủi này: “Sự thật của câu chuyện là gì?”, anh sẽ cảm thấy danh dự buộc mình phải nói cho cô biết. Đó sẽ là một sự giải thoát không gì tả xiết. Sẽ chẳng cần phải thốt thêm lời nào nữa. Anh hiểu cô rõ đến mức không một hành động khác thường nào của cô có thể khiến anh hoảng hốt.

Cô quàng vội chiếc áo choàng, tiến ra cửa và mở tung ra. Từng ngọn cỏ, từng cành cây đều bất động. Không khí vẫn đặc quánh hơi ẩm, dẫu có phần loãng hơn đôi chút so với buổi chiều, và tiếng giọt nước rơi đều đặn xuống lớp lá mục dưới vòm cây nghe du dương đến lạ kỳ với nhịp điệu êm dịu của nó. Ở bên ngoài nhà có vẻ tốt hơn là ở trong, và Bathsheba khép cửa lại, chậm rãi bước dọc theo con hẻm cho đến khi tới đối diện ngôi nhà của Gabriel—nơi anh hiện sống một mình, đã rời khỏi nhà Coggan vì chật chội. Chỉ có một ô cửa sổ sáng đèn, và đó là tầng trệt. Các khung cửa chớp không đóng, cũng không có rèm hay màn nào được kéo che, bởi trộm cắp hay sự dòm ngó chẳng phải là mối bận tâm có thể gây tổn hại gì lớn cho người chủ ngôi nhà. Vâng, chính Gabriel là người đang thức: anh đang đọc sách. Từ chỗ đứng ngoài đường, cô có thể nhìn rõ anh, ngồi hoàn toàn im lặng, mái đầu xoăn lơi tựa lên bàn tay, và thỉnh thoảng mới ngẩng lên để gạt bấc cây nến đặt bên cạnh. Cuối cùng, anh nhìn đồng hồ, có vẻ ngạc nhiên vì trời đã quá muộn, gấp sách lại và đứng dậy. Cô biết anh chuẩn bị đi ngủ, và nếu cô muốn gõ cửa thì phải làm ngay lập tức.

Than ôi cho quyết định của cô! Cô cảm thấy mình không thể làm được. Dù có đánh đổi cả thế gian lúc này, cô cũng không thể hé lộ nửa lời về nỗi đau khổ của mình cho anh nghe, huống chi là đường đột gặng hỏi nguyên nhân cái chết của Fanny. Cô đành phải hoài nghi, phỏng đoán, dằn vặt và gánh chịu tất cả một mình.

Như một kẻ lang thang vô gia cư, cô chần chừ bên bờ rào, như thể bị thôi miên và cuốn hút bởi bầu không khí bình yên dường như tỏa ra từ ngôi nhà nhỏ ấy, thứ mà ngôi nhà của chính cô lại đang khao khát đến xé lòng. Gabriel xuất hiện ở căn phòng trên lầu, đặt ngọn đèn lên bệ cửa sổ, rồi—quỳ xuống cầu nguyện. Sự tương phản của khung cảnh ấy với sự tồn tại đầy nổi loạn và giông bão của cô lúc này quá sức chịu đựng để cô có thể nhìn thêm nữa. Cô không thể nào giảng hòa với rắc rối bằng những cách thức như thế. Cô bắt buộc phải bước điệu nhảy chóng mặt và cuồng loạn của mình đến tận nốt nhạc cuối cùng, y như lúc cô bắt đầu nó. Với trái tim nặng trĩu, cô lại đi ngược con hẻm và bước qua cánh cửa nhà mình.

Càng thêm phừng phừng sốt ruột bởi phản ứng chống lại những cảm xúc ban đầu mà tấm gương của Oak vừa gợi lên trong lòng, cô dừng lại ở sảnh, nhìn chằm chằm vào cánh cửa căn phòng nơi Fanny đang nằm. Cô đan chặt các ngón tay, ngửa đầu ra sau, và dùng đôi bàn tay đang hầm hập áp chặt lên trán, cất tiếng thầm thì với một tiếng nấc nghẹn ngào: “Ước gì mày chịu mở miệng nói ra bí mật cho tao biết, Fanny!... Ồ, tao mong lắm, mong rằng chuyện có hai người là không thật!... Giá mà tao có thể bước vào nhìn mày một phút thôi, tao sẽ rõ hết thảy mọi chuyện!”

Vài khoảnh khắc trôi qua, cô chậm rãi lặp lại: “Và tao sẽ làm thế.”

Về sau, Bathsheba chẳng bao giờ có thể đo lường được tâm trạng đã dẫn dắt cô thực hiện những hành động tiếp theo sau lời quyết định thầm thì ấy vào buổi tối đáng nhớ trong đời. Cô đi vào phòng chứa đồ dùng để lấy một chiếc tua-vít. Sau một khoảng thời gian ngắn ngủi nhưng không xác định rõ, cô thấy mình đang đứng trong căn phòng nhỏ, toàn thân run rẩy vì xúc động, trước mắt nhòe đi một làn sương và đầu óc nhức nhối khôn cùng, đứng cạnh cỗ quan tài mở nắp của cô gái mà cái chết đồn đại đã chiếm trọn tâm trí cô, vừa nhìn vào bên trong vừa khàn giọng tự lẩm bẩm—

“Biết được điều tồi tệ nhất vẫn là hơn, và giờ thì tôi đã rõ!”

Cô lờ mờ nhận thức rằng mình đã tạo ra tình huống này qua một chuỗi hành động hệt như kẻ đang chìm trong một giấc mơ hoang đường: làm theo đúng ý tưởng về phương thức vừa hiện lên trong đầu cô ở sảnh với vẻ hiển nhiên rành rành; rón rén bước lên gác, lắng nghe tiếng thở nặng nhọc của các cô hầu để chắc chắn họ đã ngủ say; rồi lại rón rén bước xuống, vặn nắm đấm cửa căn phòng nơi cô gái trẻ đang nằm, và chủ ý làm một việc mà nếu lường trước được rằng mình sẽ thực hiện nó vào ban đêm và một mình, cô hẳn đã phải kinh hãi tột độ, nhưng khi đã làm rồi, thì nó lại chẳng đáng sợ bằng bằng chứng xác thực về hành vi của chồng cô khi biết rõ chương cuối cùng trong câu chuyện của Fanny.

Đầu Bathsheba gục xuống ngực, và hơi thở vốn bị nén lại vì hồi hộp, tò mò và quan tâm, giờ đây thoát ra thành một tiếng rên rỉ thì thầm: “Ồ-h-h!” cô thốt lên, và căn phòng tĩnh lặng càng làm cho tiếng thở dài của cô thêm kéo dài lê thê.

Nước mắt cô tuôn rơi lã chã bên cạnh hai sinh mệnh vô tri trong quan tài: những giọt nước mắt mang nguồn gốc phức tạp, có bản chất không tài nào diễn tả nổi, gần như không thể định nghĩa ngoại trừ việc chúng khác với nỗi buồn thông thường. Chắc chắn những ngọn lửa vốn có của Fanny vẫn âm ỉ trong tro tàn khi các sự kiện lại được sắp đặt để đưa cô đến đây theo một cách thức thật tự nhiên, không phô trương nhưng lại đầy hiệu quả. Nẻo đường duy nhất—đó là cái chết—để nâng một thân phận thấp hèn lên thành một vị thế vĩ đại, Fanny đã đạt được. Và để rồi định mệnh lại bồi thêm cuộc tái ngộ đêm nay, trong trí tưởng tượng hoang dại của Bathsheba, đã biến thất bại của người bạn đồng hành thành thành công, sự sỉ nhục thành vinh quang, vận rủi thành thế thượng phong; nó rọi lên chính bản thân cô một thứ ánh sáng chói lọi đầy chế giễu và phủ lên vạn vật quanh cô một nụ cười mỉa mai.

Khuôn mặt của Fanny được bao bọc trong mái tóc vàng ấy; và giờ đây chẳng còn mấy chỗ cho sự hoài nghi về nguồn gốc lọn tóc mà Troy đang giữ. Trong trí tưởng tượng hừng hực của Bathsheba, nét mặt trắng ngần ngây thơ ấy lộ rõ một ý thức đắc thắng mơ hồ về việc cô ta đang trả thù nỗi đau của mình bằng chính nỗi đau với tất cả sự tàn nhẫn nghiêm ngặt của luật Mô-sê: “Đền mắt bằng mắt; đền răng bằng răng; đền vết thương bằng vết thương; đền đòn bằng đòn.”

Bathsheba chìm đắm trong những suy tính về việc thoát khỏi hoàn cảnh hiện tại bằng cái chết ngay lập tức—cô nghĩ rằng, dẫu đó là một con đường bất tiện và đáng sợ, thì sự bất tiện và đáng sợ ấy cũng có giới hạn không thể vượt qua, trong khi nỗi ô nhục của cuộc đời thì vô cùng tận. Thế nhưng, ngay cả kế hoạch chấm dứt sự tồn tại bằng cái chết này cũng chỉ là một sự bắt chước tẻ nhạt phương pháp của đối thủ mà không hề có những lý do từng tôn vinh nó trong trường hợp của đối thủ. Cô nhanh chóng đi qua đi lại trong phòng, như thói quen thường lệ mỗi khi kích động, hai tay đan vào nhau trước ngực, vừa suy nghĩ vừa thốt lên những lời ngắt quãng: “Ồ, tôi căm ghét cô ta, nhưng ý tôi không phải là căm ghét, vì điều đó thật đau đớn và độc ác; thế mà tôi vẫn ghét cô ta một chút! Phải, thể xác tôi cứ khăng khăng đòi căm ghét cô ta, dẫu tâm can tôi có muốn hay không!... Giá mà cô ta còn sống, tôi đã có thể tức giận và độc ác với cô ta với một chút danh chính ngôn thuận; nhưng việc tỏ ra thù hằn với một người phụ nữ tội nghiệp đã khuất lại chỉ giáng đòn phản trắc vào chính tôi. Ôi Chúa ơi, xin thương xót! Tôi thật khốn khổ vì tất cả những chuyện này!”

Vào lúc ấy, Bathsheba cảm thấy vô cùng hoảng sợ trước trạng thái tâm lý của chính mình đến mức cô đảo mắt tìm kiếm một chốn nương náu nào đó để trốn chạy khỏi bản thân. Hình ảnh Oak quỳ gối đêm đó hiện về trong tâm trí cô, và với bản năng bắt chước vốn có ở phụ nữ, cô chộp lấy ý nghĩ ấy, quyết định sẽ quỳ xuống và, nếu có thể, hãy cầu nguyện. Gabriel đã cầu nguyện; cô cũng vậy.

Cô quỳ xuống bên quan tài, lấy tay che mặt, và trong một khoảng thời gian, căn phòng tĩnh mịch như một nấm mồ. Dù là vì lý do thuần túy cơ học hay do bất kỳ nguyên nhân nào khác, khi Bathsheba đứng dậy, tâm hồn cô đã bình tĩnh trở lại, kèm theo sự hối hận vì những bản năng thù địch vừa vồ lấy cô trước đó.

Trong niềm khao khát muốn chuộc lỗi, cô lấy những bông hoa từ chiếc bình bên cửa sổ và bắt đầu rải chúng xung quanh đầu người con gái đã khuất. Bathsheba không biết cách nào khác để tỏ lòng tốt với những người đã đi xa ngoài việc dâng hoa cho họ. Cô không biết mình đã chìm đắm trong việc đó bao lâu. Cô quên mất thời gian, cuộc sống, bản thân đang ở đâu và đang làm gì. Tiếng đóng sầm cửa nhà xe ngoài sân đã kéo cô trở lại thực tại. Chỉ một khoảnh khắc sau, cửa trước mở ra rồi khép lại, những bước chân băng qua sảnh, và chồng cô xuất hiện ở lối vào phòng, nhìn trân trân vào cô.

Anh quan sát toàn bộ sự việc qua từng chút một, chết sững trước khung cảnh trước mắt như thể nghĩ đó là một ảo ảnh do ma thuật tà ác nào tạo ra. Bathsheba, tái nhợt như một thây ma đứng sừng sững, cũng đờ đẫn nhìn lại anh với ánh mắt hoang dại tương tự.

Những phỏng đoán theo bản năng hiếm khi là kết quả của một sự suy luận hợp lý đến mức vào khoảnh khắc này, khi anh đứng đó tay cầm nắm đấm cửa, Troy chưa hề mảy may nghĩ đến Fanny khi liên tưởng đến những gì mình đang chứng kiến. Ý nghĩ hỗn độn đầu tiên của anh là có ai đó trong nhà vừa qua đời.

“Sao—chuyện gì thế?” Troy ngẩn ngơ hỏi.

“Tôi phải đi! Tôi phải đi!” Bathsheba nói, giống như đang tự lẩm bẩm với chính mình hơn là nói với anh. Cô trợn tròn mắt tiến về phía cửa để lách qua người anh.

“Có chuyện gì thế, nhân danh Chúa chứ? ai chết vậy?” Troy nói.

“Tôi không nói được; để tôi ra ngoài. Tôi muốn hít thở không khí!” cô tiếp tục.

“Nhưng không; ở lại đây, anh ra lệnh đấy!” Anh chộp lấy tay cô, và lúc đó dường như mọi ý chí đã rời bỏ cô, khiến cô rơi vào trạng thái phó mặc hoàn toàn. Vẫn nắm chặt tay cô, anh bước vào trong phòng, và cứ thế, tay trong tay, Troy cùng Bathsheba tiến đến gần bên quan tài.

Ngọn nến đang đặt trên một chiếc tủ sát bên họ, và ánh sáng hắt xéo xuống, chiếu rọi rõ mương nét lạnh lùng của cả người mẹ lẫn đứa trẻ. Troy nhìn vào, buông tay vợ ra, sự thật vỡ òa trùm lấy anh trong một thứ ánh sáng gắt gỏng và anh đứng chết trân tại chỗ.

Anh bất động đến mức người ta có thể tưởng tượng trong người anh chẳng còn lại chút động lực nào nữa. Những đợt sóng cảm xúc từ mọi ngả va đập lẫn nhau tạo nên một sự triệt tiêu, khiến chẳng còn chuyển động nào tồn tại.

“Anh có biết cô ấy không?” Bathsheba cất lời bằng một âm hưởng nhỏ bé vang lên trong không gian chật hẹp, tựa như phát ra từ tận sâu thẳm một căn hầm giam.

“Anh có,” Troy đáp.

“Có phải cô ấy không?”

“Đúng vậy.”

Ban đầu anh đứng thẳng hoàn toàn. Và giờ đây, trong sự bất động gần như đông cứng của khung người ấy, người ta có thể nhận ra một chuyển động chớm nở, giống như trong đêm tối nhất người ta có thể nhận ra ánh sáng sau một hồi. Anh đang từ từ khuỵu gối ngả về phía trước. Các đường nét trên khuôn mặt anh mềm mại dần, và sự hoảng hốt chuyển hóa thành nỗi buồn vô bờ bến. Bathsheba đang nhìn anh từ phía bên kia, đôi môi vẫn hé mở và ánh mắt thất thần. Khả năng cảm nhận sâu sắc luôn tỷ lệ thuận với cường độ bản chất chung, và có lẽ trong mọi đau khổ của Fanny, dù lớn hơn rất nhiều so với sức chịu đựng của cô ấy, chưa từng có lúc nào cô phải chịu đựng về mặt bản chất những gì mà Bathsheba đang gánh chịu lúc này.

Điều Troy làm là khuỵu gối xuống với vẻ mặt đượm sự pha trộn không thể định nghĩa giữa sự hối hận và lòng kính cẩn, rồi cúi người xuống bên Fanny Robin, nhẹ nhàng đặt lên môi cô một nụ hôn, tựa như hôn một đứa trẻ đang ngủ để tránh làm nó thức giấc.

Trước hình ảnh và âm thanh của hành động không thể dung thứ ấy đối với cô, Bathsheba lao về phía anh. Tất cả những cảm xúc mạnh mẽ từng tản mát trong suốt cuộc đời cô từ khi biết thế nào là cảm xúc, dường như lúc này đều tụ họp lại thành một nhịp đập duy nhất. Sự quay ngoắt từ tâm trạng phẫn nộ hồi nãy, khi cô từng ngẫm nghĩ về danh dự bị tổn hại, về sự lấn lướt, về việc bị overshadow trong thiên chức làm mẹ bởi kẻ khác, diễn ra vô cùng dữ dội và triệt để. Tất cả những điều đó đều bị quên lãng trong tình cảm vợ chồng bình dị nhưng vẫn vô cùng mãnh liệt. Khi xưa cô từng khao khát sự vẹn toàn của bản thân bao nhiêu, thì giờ đây cô lại cất tiếng kêu la phản đối sự chia rẽ của mối tơ duyên mà cô từng oán thán bấy nhiêu. Cô vòng tay ôm lấy cổ Troy, cất tiếng kêu hoảng loạn từ tận đáy sâu trái tim mình—

“Đừng—đừng hôn họ! Ồ, Frank, em không chịu nổi—không thể nào! Em yêu anh nhiều hơn cô ấy: hôn cả em nữa đi, Frank—hôn em đi! Anh sẽ làm thế chứ, Frank, hôn cả em nữa!”

Có một điều gì đó thật bất thường và sửng sốt trong nỗi đau và sự ngây thơ như trẻ nhỏ của lời khẩn nài này từ một người phụ nữ có tầm vóc và tính độc lập như Bathsheba, khiến Troy phải gỡ đôi bàn tay đang siết chặt lấy cổ mình ra và nhìn cô đầy bối rối. Đó là một sự bộc lộ quá bất ngờ về việc tất cả phụ nữ đều giống nhau ở tận đáy lòng, ngay cả những người khác biệt một trời một vực về hoàn cảnh như Fanny và người phụ nữ đang đứng cạnh anh đây, đến mức Troy hầu như không thể tin cô chính là người vợ kiêu hãnh Bathsheba của mình. Linh hồn của Fanny dường như đang thổi sự sống vào thể xác cô. Nhưng đó chỉ là tâm trạng của vài khoảnh khắc ngắn ngủi. Khi sự ngạc nhiên thoáng qua trôi đi, biểu cảm của anh chuyển thành một ánh nhìn áp đảo đầy uy quyền.

“Tôi sẽ không hôn cô đâu!” anh vừa nói vừa đẩy cô ra.

Giá như lúc ấy người vợ đừng tiến xa hơn thế. Thế nhưng, có lẽ trong hoàn cảnh đau thương này, việc thốt lên tất cả lại là hành động sai lầm duy nhất có thể được thấu hiểu, nếu không muốn nói là được tha thứ ở cô, còn hơn là hành động đúng đắn và khôn ngoan, khi mà đối thủ nay chỉ còn là một cái xác không hồn. Tất cả những cảm xúc mà cô trót bộc lộ, cô lại dồn nén thu về lòng mình bằng một nỗ lực tự chủ vô cùng to lớn.

“Anh lấy lý do gì để giải thích đây?” cô hỏi, giọng nói cay đắng vang lên trầm một cách kỳ lạ—hoàn toàn là giọng của một người phụ nữ khác lúc này.

“Tôi phải nói rằng mình là một kẻ tồi tệ, lòng dạ đen tối,” anh đáp.

“Và người phụ nữ này là nạn nhân của anh; và tôi cũng chẳng kém gì cô ấy.”

“Hừ! Đừng có chế giễu tôi, thưa phu nhân. Dẫu có chết đi thì người phụ nữ này đối với tôi vẫn quan trọng hơn cô gấp vạn lần, dù trong quá khứ, hiện tại hay tương lai. Nếu Satan không cám dỗ tôi bằng cái khuôn mặt và những trò đưa tình chết tiệt đó của cô, tôi đã cưới cô ấy rồi. Tôi chưa từng có ý định nào khác cho đến khi cô xuất hiện trên con đường của tôi. Ước gì tôi đã làm thế; nhưng giờ thì quá muộn rồi!” Anh quay sang phía Fanny. “Nhưng đừng bận tâm, cưng ơi,” anh nói; “trong mắt Trời xanh, em mới chính là người vợ thực sự, thực sự của anh!”

Trước những lời đó, từ đôi môi Bathsheba phát ra một tiếng kêu dài, trầm đục của nỗi tuyệt vọng và sự phẫn nộ vô bờ bến, một tiếng ai oán xé lòng chưa từng có ai được nghe bên trong những bức tường cổ kính ấy. Đó chính là lời *Tetelestai*[*] cho cuộc hôn nhân của cô với Troy.

“Nếu cô ta là—thế—thì—tôi là gì?” cô nói thêm như một phần tiếp nối của tiếng kêu ấy, vừa nức nở đến não nề; và việc cô đánh mất sự tự chủ hiếm hoi ấy chỉ làm cho tình cảnh thêm phần bi đát.

“Cô chẳng là gì đối với tôi cả—chẳng là gì hết,” Troy nhẫn tâm nói. “Một nghi lễ trước mặt linh mục chẳng thể làm nên một cuộc hôn nhân. Về mặt đạo đức, tôi không thuộc về cô.”

Một thôi thúc mãnh liệt muốn trốn chạy khỏi anh, chạy trốn khỏi chốn này, ẩn mình và trốn tránh những lời nói của anh bằng bất cứ giá nào, không từ cả cái chết, đã hoàn toàn chiếm hữu Bathsheba lúc này. Cô không chần chừ lấy một giây, quay phắt về phía cửa và lao vụt ra ngoài.

[*] Nguyên văn tiếng Hy Lạp cổ trong bản gốc: "Đã hoàn tất" hoặc "Mọi chuyện đã chấm dứt".