Bathsheba bước đi trên con đường tối tăm, chẳng màng hay bận tâm đến phương hướng hay kết cục của cuộc trốn chạy. Lần đầu tiên cô thực sự ý thức được vị trí của mình là khi tới một cánh cổng dẫn vào một lùm cây rậm rạp, bên trên rợp bóng những cây sồi và cây dẻ gai lớn. Nhìn vào bên trong, cô chợt nhận ra mình từng thấy nơi này vào ban ngày trong một dịp nào trước đó, và thứ trông giống như một bụi cây không tài nào qua được thực ra lại là một khóm dương xỉ đang héo tàn nhanh chóng. Chẳng biết làm gì hơn với cơ thể đang run rẩy của mình, cô quyết định bước vào đây để ẩn nấp; vừa vào đến nơi, cô tìm được một góc khuất tránh được màn sương ẩm ướt nhờ một thân cây ngả ngang, rồi ngã xuống tấm thảm đan xen bằng những tán lá và thân cây. Cô máy móc kéo vài bãu lá xung quanh người để chắn gió, rồi nhắm mắt lại.

Bathsheba không rõ đêm đó mình có ngủ hay không. Nhưng phải lâu sau đó, khi đã tỉnh táo hơn và đầu óc bình tĩnh lại, cô mới nhận ra một số hoạt động thú vị đang diễn ra trên những cành cây ngay trên đầu và xung quanh mình.

Tiếng kêu khàn khàn là âm thanh đầu tiên vang lên.

Đó là một con chim sẻ vừa thức giấc.

Tiếp theo: “Chee-weeze-weeze-weeze!” từ một chỗ ẩn nấp khác.

Đó là một con chim sẻ thông.

Thứ ba: “Tink-tink-tink-tink-a-chink!” phát ra từ hàng rào.

Đó là một con chim cổ đỏ.

“Chuck-chuck-chuck!” vang lên phía trên.

Một con sóc.

Rồi từ ngoài đường vọng lại: “With my ra-ta-ta, and my rum-tum-tum!”

Đó là một cậu bé kéo cày. Chẳng mấy chốc cậu đi ngang qua, và qua giọng nói, cô tin chắc đó là một trong số những cậu bé làm việc ở nông trại nhà mình. Tiếp theo sau là tiếng bước chân nặng nề lê lết, và nhìn qua kẽ lá dương xỉ, Bathsheba lờ mờ nhận ra trong ánh sáng mờ ảo của buổi bình minh một cỗ xe ngựa kéo gồm toàn những con ngựa của chính cô. Chúng dừng lại uống nước ở một cái ao bên kia đường. Cô dõi theo chúng lội tung tóe xuống ao, uống nước, ngẩng đầu lên, rồi lại cúi xuống uống, những giọt nước nhỏ giọt từ mõm chúng thành từng sợi bạc. Lại một tiếng nước khua nữa, chúng bước lên khỏi ao và quay đầu trở về hướng nông trại.

Cô đưa mắt nhìn xung quanh nhiều hơn. Trời vừa hừng sáng, và bên cạnh bầu không khí cùng sắc màu mát mẻ ấy, những hành động và quyết định bồng bột trong đêm của cô hiện lên với một sự tương phản đến chói gắt. Cô nhận ra trên vạt áo và vương trong mái tóc mình đầy những chiếc lá đỏ và vàng đã rụng xuống từ cây, lặng lẽ bám lấy cô trong giấc ngủ chập chờn. Bathsheba rũ váy để phủi chúng đi, thì vô số những chiếc lá cùng loại nằm xung quanh liền bay vụt lên, chao lượn trong làn gió do động tác ấy tạo ra, “như những bóng ma trốn chạy khỏi phù thủy.”

Có một khoảng trống hướng về phía đông, và ánh hào quang từ mặt trời chưa mọc thu hút ánh nhìn của cô về phía đó. Ngay dưới chân cô, giữa những khóm dương xỉ đang ngả vàng tuyệt đẹp với những chiếc lá tua tủa như lông chim, mặt đất thoải dốc xuống một vùng trũng, nơi có một vũng lầy điểm xuyết những cây nấm. Một lớp sương mù buổi sáng đang bao phủ lấy nơi ấy lúc này — một màn sương bạc vừa ngột ngạt vừa tráng lệ, đẫm ánh sáng mặt trời nhưng vẫn bán trong suốt — khiến hàng rào phía sau bị che khuất phần nào bởi lớp ánh sáng mờ ảo đó. Mọc ven theo các sườn của vùng trũng này là những khóm cỏ lác thông thường, và rải rác đây đó là một loài diên vĩ kỳ lạ, với những phiến lá lấp lánh dưới ánh mặt trời đang ló dạng như những lưỡi hái. Thế nhưng, diện mạo chung của đầm lầy lại mang vẻ ma quái độc hại. Từ lớp bề mặt ẩm ướt và đầy độc tố ấy dường như tỏa ra những tinh chất của điều ác trên mặt đất và trong cả những vùng nước dưới lòng đất. Nấm mọc đủ mọi hình thù từ những chiếc lá mục và gốc cây rục rữa, một số khoe ra trước ánh mắt dửng dưng của cô phần chóp nhầy nhụa, số khác lại chìa ra những chiếc mang đang rỉ nước. Vài cây có những đốm lớn đỏ như máu tươi, số khác mang màu vàng nghệ, trong khi một số khác nữa lại cao và mảnh khảnh với thân trông như sợi mì ống. Vài loại dai như da thuộc và mang sắc nâu đậm nhất. Vũng lầy trông như một vườn ươm sinh sôi đủ mọi thứ dịch bệnh lớn nhỏ, nằm ngay sát bên cạnh sự ấm áp và bình yên, khiến Bathsheba rùng mình khi nghĩ đến chuyện mình đã trải qua cả đêm ngay bên bờ vực của một nơi ảm đạm đến thế.

Lúc này lại có những tiếng bước chân khác vang lên ngoài đường. Thần kinh của Bathsheba hãy còn căng thẳng: cô lại thụp xuống khuất tầm nhìn, và người qua đường xuất hiện. Đó là một cậu học trò, với chiếc cặp đeo trên vai đựng bữa trưa và một cuốn sách trên tay. Cậu dừng lại bên chiếc cổng, và chẳng thèm ngẩng đầu lên, cứ thế lẩm bẩm những từ ngữ với âm lượng đủ lớn để lọt vào tai cô.

“‘O Lord, O Lord, O Lord, O Lord, O Lord’:—cái đó tôi học thuộc lòng trong sách. ‘Give us, give us, give us, give us, give us’:—cái đó tôi biết. ‘Grace that, grace that, grace that, grace that’:—cái đó tôi biết.” Những từ khác tiếp theo cũng mang ý nghĩa tương tự. Cậu bé có lẽ thuộc loại học sinh chậm hiểu; cuốn sách là một tập thánh thi, và đây là cách cậu học bài kinh cầu. Trong những cơn hoạn nạn tột cùng, dường như luôn có một lớp ý thức bề ngoài nào đó vẫn rảnh rỗi và sẵn sàng để ý đến những chuyệnn vặt vãnh, và Bathsheba cảm thấy hơi buồn cười trước phương pháp học của cậu bé, cho đến khi cậu cũng bước đi khuất dạng.

Đến lúc này, trạng thái đờ đẫn đã nhường chỗ cho sự lo âu, và sự lo âu bắt đầu dọn đường cho cơn đói khát. Một bóng người lúc này xuất hiện trên triền dốc bên kia đầm lầy, bị che khuất một nửa bởi làn sương mù, và tiến về phía Bathsheba. Người phụ nữ — vì đó là một phụ nữ — bước tới với gương mặt quay nghiêng, như thể đang chăm chú quan sát khắp mọi phía. Khi người đó đi vòng sang bên trái thêm một chút và đến gần hơn, Bathsheba có thể nhận ra bóng dáng quen thuộc của Liddy Smallbury qua đường cong lượn sóng từ trán xuống cằm, hoàn toàn không có lấy một góc cạnh hay đường nét dứt khoát nào trên gương mặt nổi bật trước bầu trời đầy nắng ấy.

Trái tim Bathsheba thắt lại vì biết ơn khi nghĩ rằng mình không bị bỏ rơi hoàn toàn, và cô chồm dậy. “Ôi, Liddy!” cô thốt lên, hoặc định thốt lên như vậy; nhưng những từ ngữ ấy chỉ mới hình thành trên đôi môi cô; chẳng có âm thanh nào phát ra cả. Cô đã mất đi giọng nói vì phơi mình trong bầu không khí đặc quánh suốt bao nhiêu giờ đồng hồ trong đêm.

“Ôi, thưa cô! Em mừng quá vì đã tìm thấy cô,” cô gái nói ngay khi nhìn thấy Bathsheba.

“Cô không qua đây được đâu,” Bathsheba nói bằng một tiếng thì thầm mà cô uổng công cố gắng làm cho đủ lớn để lọt vào tai Liddy. Liddy không biết điều này, bèn bước xuống đầm lầy, vừa bước vừa nói: “Em nghĩ là nó chịu được sức nặng của em thôi.”

Bathsheba không bao giờ quên bức tranh nhỏ thoáng qua ấy về hình ảnh Liddy đang băng qua đầm lầy đến chỗ cô trong ánh sáng buổi sớm. Những bọt khí óng ánh sắc cầu vồng từ hơi thở ẩm ướt dưới lòng đất trồi lên từ lớp thảm cỏ đẫm mồ hôi ngay cạnh chân cô hầu gái khi cô bước đi, xì xèo vỡ tung rồi tan biến để hòa vào bầu trời sương khói phía trên. Liddy không hề bị chìm xuống như Bathsheba đã dự đoán.

Cô đặt chân lên bờ bên kia một cách an toàn, rồi ngẩng đầu nhìn lên khuôn mặt xinh đẹp nhưng tái nhợt và mệt mỏi của cô chủ trẻ.

“Tội nghiệp cô quá!” Liddy nói, mắt ngấn lệ, “Xin cô hãy xốc lại tinh thần một chút ạ. Sao mà...”

“Tôi không thể nói to hơn tiếng thì thầm — hiện tại giọng tôi mất hẳn rồi,” Bathsheba vội vã nói. “Chắc là không khí ẩm ướt từ dưới hố sâu kia đã lấy đi mất giọng của tôi. Liddy, đừng gặng hỏi tôi gì cả, nhớ lấy đấy. Ai phái cô đi tìm thế — có ai không?”

“Không có ai cả. Lúc nhận ra cô không có ở nhà, em cứ nghĩ là có chuyện tàn nhẫn gì đã xảy ra rồi. Em mang cảm giác hình như mình đã nghe thấy giọng anh ta tối muộn ngày hôm qua; thế nên, biết là có chuyện chẳng lành...”

“Anh ta có ở nhà không?”

“Không ạ; anh ta vừa rời đi ngay trước lúc em bước ra.”

“Fanny đã được đưa đi chưa?”

“Chưa ạ. Sẽ sớm thôi — lúc chín giờ.”

“Vậy thì hiện tại chúng ta chưa về nhà vội. Hay là chúng ta đi dạo trong khu rừng này nhé?”

Liddy, dù không hoàn toàn hiểu rõ mọi chuyện, hay bất cứ chuyện gì trong sự việc này, vẫn đồng ý, và hai người cùng nhau đi sâu hơn vào giữa những tán cây.

“Nhưng thưa cô, tốt hơn là cô nên vào trong nhà và ăn chút gì đó đi ạ. Cô sẽ chết vì cảm lạnh mất!”

“Tôi chưa vào nhà đâu — có lẽ là không bao giờ.”

“Em có nên mang cho cô chút gì ăn, và thứ gì đó để quàng lên đầu ngoài chiếc khăn choàng nhỏ kia không ạ?”

“Nếu cô làm được thì tốt quá, Liddy.”

Liddy biến mất, và hai mươi phút sau trở lại với một chiếc áo choàng, mũ, vài lát bánh mì phết bơ, một tách trà và một ít trà nóng đựng trong chiếc bình bằng sứ nhỏ.

“Fanny đi rồi chứ?” Bathsheba hỏi.

“Chưa ạ,” người hầu đáp, vừa rót trà.

Bathsheba quàng áo lên người rồi ăn uống một cách dè dặt. Giọng cô lúc này đã trong hơn một chút, và chút sắc hồng nhạt đã trở lại trên gương mặt. “Bây giờ chúng ta lại đi dạo nhé,” cô nói.

Họ lang thang trong rừng gần hai tiếng đồng hồ, Bathsheba chỉ trả lời bằng những từ đơn ngắn ngủn trước những lời huyên thuyên của Liddy, bởi tâm trí cô chỉ mãi vương vấn một chủ đề duy nhất và duy nhất mà thôi. Cô ngắt lời:

“Không biết đến giờ này Fanny đã đi chưa nhỉ?”

“Em sẽ đi xem sao.”

Cô quay lại với thông tin rằng những người đàn ông đang chuẩn bị khiêng thi hài đi; rằng người ta đã hỏi thăm về Bathsheba; và cô đã đáp lại rằng bà chủ không được khỏe nên không thể tiếp ai.

“Thế nghĩa là họ tưởng tôi đang ở trong phòng ngủ của mình à?”

“Vâng ạ.” Liddy lúc này mới đánh bạo nói thêm: “Lúc mới tìm thấy cô, cô có nói rằng có lẽ cô sẽ không bao giờ về nhà nữa — cô đâu có ý đó thật phải không, thưa cô?”

“Không; tôi đổi ý rồi. Chỉ có những người phụ nữ chẳng có chút lòng tự trọng nào mới bỏ trốn khỏi chồng mình. Có một hoàn cảnh còn tồi tệ hơn cả việc bị phát hiện đã chết trong nhà chồng do bị hắn hành hạ, đó là việc được tìm thấy còn sống vì đã trốn đến nhà của một kẻ nào khác. Tôi đã ngẫm nghĩ về điều đó suốt cả buổi sáng nay và đã chọn con đường cho mình. Một người vợ bỏ trốn là gánh nặng cho tất cả mọi người, là gánh nặng cho chính bản thân cô ta và là trò cười cho thiên hạ — tất cả những điều đó tạo thành một đống khốn khổ lớn hơn bất cứ thứ gì xuất hiện khi ta ở lại nhà — dẫu cho điều đó có bao gồm những mục vụn vặt như bị lăng mạ, đánh đập và bỏ đói đi chăng nữa. Liddy, nếu sau này cô có lấy chồng — trời phạt nếu cô dám làm thế! — cô sẽ thấy mình rơi vào một hoàn cảnh đáng sợ; nhưng hãy ghi nhớ điều này, đừng bao giờ chùn bước. Hãy cứ đứng vững dẫu có bị băm vằm ra đi nữa. Đó là những gì tôi sắp làm đây.”

“Ôi, thưa cô, xin đừng nói thế!” Liddy nói, nắm lấy tay cô; “nhưng em biết cô quá có thừa sự khôn ngoan để mà bỏ đi đâu. Em có thể hỏi điều khủng khiếp gì đã xảy ra giữa cô và anh ta không ạ?”

“Cô có thể hỏi; nhưng tôi thì không thể nói.”

Khoảng mười phút sau, họ quay trở lại ngôi nhà theo một lối đi vòng và bước vào từ cửa sau. Bathsheba lẻn theo cầu thang phía sau lên một căn gác xép đã bỏ hoang, và người hầu theo sát phía sau.

“Liddy,” cô nói, lòng nhẹ nhõm hơn phần nào vì tuổi trẻ và niềmhy vọng đã bắt đầu trỗi dậy trở lại; “cô sẽ là người tâm phúc của tôi từ nay về sau — thế nào cũng phải có một người — và tôi chọn cô. Được rồi, tôi sẽ tạm trú ngụ ở đây một thời gian. Cô hãy đốt lửa lên, trải một miếng thảm xuống và giúp tôi dọn dẹp nơi này cho thoải mái nhé. Sau đó, tôi muốn cô và Maryann khiêng chiếc giường khung gỗ nhỏ ở căn phòng nhỏ lên đây, kèm theo cả chiếc đệm của nó, một cái bàn và vài thứ khác nữa.... Tôi phải làm gì để giết quãng thời gian nặng nề này đây?”

“Ngồi thêu khăn tay là một việc rất hay đấy ạ,” Liddy nói.

“Ôi không, không! Tôi ghét đồ thêu thùa lắm — từ trước đến nay vẫn thế.”

“Đan lát thì sao ạ?”

“Cái đó cũng vậy luôn.”

“Cô có thể thêu nốt bức tranh mẫu của mình. Chỉ còn phần hoa cẩm chướng và chim công là chưa thêu xong thôi; rồi thì nó có thể được đóng khung, lộng kính và treo bên cạnh bức tranh của dì cô đấy ạ, thưa cô.”

“Tranh thêu mẫu lỗi thời rồi — quê mùa khủng khiếp. Không đâu Liddy, tôi sẽ đọc sách. Cô hãy mang lên đây vài cuốn sách — đừng mang sách mới. Tôi chẳng còn tâm trạng để đọc bất cứ thứ gì mới mẻ đâu.”

“Mấy cuốn sách cũ của bác cô nhé, thưa cô?”

“Ừ. Mấy cuốn mà chúng ta đã cất vào rương ấy.” Một thoáng hài hước lướt qua gương mặt cô khi cô nói: “Hãy mang lên cuốn Bi kịch của người thiếu nữ của Beaumont và Fletcher, cuốn Cô dâu sầu thảm, và — để xem nào — tập Suy niệm ban đêm, cùng tác phẩm Sự vainh quang của những hoài bão con người.”

“Và cả câu chuyện về kẻ da đen đã sát hại người vợ Desdemona của hắn nữa chứ ạ? Đó là một câu chuyện ảm đạm hay ho rất hợp với tâm trạng của cô lúc này đấy.”

“Này Liddy, cô đã lục lọi sách của tôi mà không báo trước với tôi đấy nhé; và tôi đã bảo là cô không được phép làm thế cơ mà! Sao cô lại biết là nó hợp với tôi chứ? Chẳng hợp chút nào đâu.”

“Nhưng nếu mấy cuốn kia hợp...”

“Không, chúng chẳng hợp gì cả; và tôi sẽ không đọc những cuốn sách ảm đạm đâu. Thật tình thì tại sao tôi phải đọc sách ảm đạm chứ? Mang đến đây cho tôi cuốn Tình yêu trong làng, Cô gái nhà máy bột, bác sĩ Syntax và vài tập của tờ Người quan sát xem nào.”

Suốt ngày hôm đó, Bathsheba và Liddy sống trong căn gác xép trong tình trạng cửa đóng then cài; một sự phòng ngừa hóa ra lại thừa thãi đối với Troy, bởi vì hắn không hề xuất hiện ở vùng lân cận hay làm phiền họ chút nào cả. Bathsheba ngồi bên cửa sổ cho đến tận hoàng hôn, đôi khi cố gắng đọc sách, lúc khác lại thẫn thờ dõi theo mọi chuyển động bên ngoài mà chẳng vì mục đích gì cụ thể, và lắng nghe mọi âm thanh với sự dửng dưng.

Mặt trời lặn đỏ rực như máu vào tối hôm đó, và một đám mây xám xịt hứng lấy những tia nắng ở phía phương đông. Nổi bật lên trên phông nền tối tăm ấy, mặt tiền phía tây của ngọn tháp nhà thờ — phần duy nhất của công trình có thể nhìn thấy từ cửa sổ trang trại — hiện lên rõ nét và rực rỡ, chiếc chong chóng gió trên đỉnh tua tủa những tia nắng. Khoảng đâu đó quanh đây, vào lúc sáu giờ, những thanh niên trong làng tập trung lại, theo thói quen của họ, để chơi trò cướp cờ (Prisoners’ base). Địa điểm này đã được hiến cúng cho trò tiêu khiển cổ xưa này từ thời xửa thời xưa, với những chiếc gông cổ thời xưa được bố trí rất tiện lợi để làm vạch mốc đối diện với ranh giới nghĩa trang, ngay trước khoảng sân đã bị giày xéo cứng đờ và nhẵn thín như mặt đường bởi những người chơi. Cô có thể nhìn thấy những mái đầu đen và nâu của đám thanh niên đang thoăn thoắt lao đi trái phải, những ống tay áo sơ mi trắng ngời lên dưới ánh nắng; trong khi thỉnh thoảng tiếng hò reo và những tràng cười giòn giã lại phá vỡ sự tĩnh mịch của bầu không khí buổi chiều tối. Họ tiếp tục chơi chừng mười lăm phút, rồi trò chơi đột ngột kết thúc, và những người chơi nhảy qua bức tường rồi biến khuất sang phía bên kia đằng sau một cây thủy tùng, vốn cũng bị che khuất một nửa bởi một cây dẻ gai hiện đang xòe rộng thành một thảm lá vàng óng, nơi những cành cây vẽ nên những đường nét đen sì.

“Sao đám thanh niên chơi cướp cờ lại nghỉ sớm thế nhỉ?” Bathsheba cất tiếng hỏi vào lần tiếp theo Liddy bước vào phòng.

“Em nghĩ là vì có hai người vừa mới từ Casterbridge đến và bắt đầu dựng một tấm bia mộ chạm khắc hoành tráng,” Liddy đáp. “Mấy cậu nhóc chạy ra xem bia mộ của ai ấy mà.”

“Cô có biết không?” Bathsheba hỏi.

“Em chịu ạ,” Liddy nói.