Một tuần trôi qua, không có chút tin tức nào về Bathsheba; cũng chẳng có lời giải thích nào cho chiếc xe ngựa tròng trành của cô.

Rồi một bức thư gửi cho Maryann được đưa tới, cho biết công việc đã gọi nữ chủ nhân của cô đến Bath vẫn giữ bà chủ ở lại đó, nhưng cô hy vọng sẽ trở về trong tuần tới.

Một tuần nữa lại trôi qua. Mùa gặt yến mạch bắt đầu, tất cả đàn ông đều ra đồng dưới bầu trời tháng Tám một màu đơn điệu, giữa không gian rung rẩy và những chiếc bóng ngắn ngủi của buổi trưa. Trong nhà chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng vo ve của loài nhặng xanh; ngoài đồng là tiếng mài lưỡi liềm và tiếng sột soạt của những bông yến mạch cọ vào nhau khi những thân cây thẳng đứng ngả màu vàng hổ phách đổ rạp xuống từng nhát cắt. Mọi giọt hơi ẩm không nằm trong chai lọ của đám đàn ông dưới dạng rượu táo thì cũng đang tuôn thành mồ hôi trên trán và má họ. Khắp mọi nơi khác đều khô hạn.

Họ chuẩn bị lui ra nghỉ ngơi một chút dưới bóng mát nhân đức của một cái cây ven hàng rào, thì Coggan nhìn thấy một bóng người mặc áo xanh khoác cúc đồng đang chạy về phía họ băng qua cánh đồng.

“Không biết là ai thế nhỉ?” anh ta nói.

“Tôi chỉ mong không có chuyện gì bất trắc xảy ra với cô chủ,” Maryann nói, cô cùng vài người phụ nữ khác đang bó những lượm lúa (yến mạch ở nông trại này luôn được bó thành bó), “nhưng sáng nay tôi gặp một điềm rủi ở trong nhà. Tôi đi mở cửa thì làm rơi chìa khóa, nó rơi xuống sàn đá và vỡ làm đôi. Làm gãy chìa khóa là một điềm báo kinh khủng. Ước gì cô chủ đã về nhà.”

“Là Cain Ball đấy,” Gabriel nói, dừng tay mài liềm.

Oak không có nghĩa vụ phải giúp việc ngoài đồng lúa, nhưng tháng gặt hái là khoảng thời gian đầy lo âu đối với một người nông dân, hơn nữa lúa lại là của Bathsheba, nên anh đã ra tay giúp một tay.

“Nó mặc bộ quần áo diện nhất kìa,” Matthew Moon nói. “Nó đã rời nhà đi vài ngày nay, kể từ khi bị cái nhọt ở ngón tay; vì nó bảo, ‘tao không làm việc được thì tao đi nghỉ mát’.”

“Thật là một thời điểm tuyệt vời — tuyệt vời hết chỗ nói,” Joseph Poorgrass vừa nói vừa duỗi thẳng lưng; bởi vì anh ta, cũng giống như một vài người khác, có thói quen nghỉ ngơi một lát trong giờ làm việc vào những ngày nóng nực như thế bằng những lý do nhỏ nhặt một cách kỳ lạ; trong đó việc Cain Ball xuất hiện vào một ngày thường trong bộ đồ chủ nhật là một lý do to tát bậc nhất. “Cái chân đau đã cho phép tôi đọc cuốn Tiến trình của người hành hương, còn Mark Clark thì học chơi bài All-Fours trong lúc bị chín mé.”

“Phải, và bố tôi đã tự làm trật khớp tay để có thời gian đi tán gái,” Jan Coggan nói với giọng át hẳn người khác, vừa dùng tay áo sơ mi lau mặt vừa kéo ngược chiếc mũ ra tận sau gáy.

Lúc này Cainy đã đến gần nhóm gặt thuê, và người ta nhận ra cậu đang cầm một lát bánh mì kẹp giăm bông lớn trên tay, vừa chạy vừa cắn ngấu nghiến, tay kia được băng bó cẩn thận. Khi đến gần, miệng cậunhô ra hình chiếc chuông và cậu bắt đầu ho sặc sụa.

“Này, Cainy!” Gabriel nghiêm khắc nói. “Tao phải nhắc mày bao nhiêu lần nữa là đừng có vừa ăn vừa chạy như thế? Có ngày mày nghẹn chết cho mà xem, Cain Ball ạ.”

“Hok-hok-hok!” Cain đáp. “Một mẩu thức ăn của tôi trôi nhầm đường — hok-hok! Chuyện là thế đấy, thưa ông Oak! Và tôi đã đến Bath vì ngón tay cái của tôi bị nhọt; vâng, và tôi đã thấy — ahok-hok!”

Ngay khi Cain nhắc đến Bath, tất cả bọn họ liền vứt liềm vứt dã xuống và xúm lại quanh cậu. Đáng tiếc là mẩu bánh mì lạc chỗ không hề giúp khả năng kể chuyện của cậu khá hơn chút nào, và một trở ngại đi kèm nữa là một cú hắt xì, làm văng chiếc đồng hồ khá lớn trong túi ra, lủng lẳng trước ngực cậu thanh niên như quả lắc.

“Vâng,” cậu tiếp tục, hướng suy nghĩ về phía Bath và để ánh mắt dõi theo, “cuối cùng tôi cũng được thấy thế giới — vâng — và tôi đã thấy bà chủ của chúng ta — ahok-hok-hok!”

“Rõ phiền cái thằng bé này!” Gabriel nói. “Lúc nào cũng có cái gì đó trôi nhầm đường xuống cổ họng mày, khiến mày chẳng thể kể nổi những điều cần kể.”

“Ahok! Suýt thì! Xin lỗi ông Oak, có một con muỗi vừa bay vào bụng tôi và làm cơn ho tái phát đấy chứ!”

“Ừ, đúng thế đấy. Cái miệng mày lúc nào cũng há hốc ra, cái đồ ranh con này!”

“Bị muỗi bay vào cổ họng thì ghê gớm thật đấy, tội nghiệp thằng bé!” Matthew Moon nói.

“Nào, ở Bath cậu đã thấy—” Gabriel thúc giục.

“Tôi thấy bà chủ của chúng ta,” người thợ chăn cừu trẻ tuổi tiếp tục, “và một tên lính, đang đi dạo cùng nhau. Rồi dần dần họ đi sát lại gần nhau hơn, rồi họ móc tay vào nhau, hệt như một cặp đang tán tỉnh nhau thật sự — hok-hok! Hệt như đang tán tỉnh thật sự — hok! — đang tán tỉnh thật sự—” Mất đi mạch câu chuyện vào lúc này đồng thời với việc hụt hơi, người đưa tin ngước nhìn lên rồi nhìn xuống cánh đồng dường như để tìm kiếm manh mối nào đó. “Ừm, tôi thấy bà chủ và một tên lính — a-ha-a-wk!”

“Khỉ thật cái thằng bé này!” Gabriel nói.

“Đấy chỉ là tính tôi thế thôi, thưa ông Oak, xin ông thứ lỗi,” Cain Ball nói, nhìn Oak với ánh mắt trách móc, khóe mắt rưng rưng ngấn lệ.

“Đưa ít rượu táo cho nó đi — thế nào cũng chữa được cổ họng,” Jan Coggan nói, nhấc một bình rượu táo, rút nút chai ra và áp miệng bình vào miệng Cainy; trong khi đó Joseph Poorgrass bắt đầu cảm thấy lo sợ về những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu Cainy Ball bị nghẹn thở trong cơn ho, khiến câu chuyện về những chuyến phiêu lưu ở Bath của cậu sẽ chết theo cậu.

“Còn phần thân phận hèn mọn của tôi, tôi luôn nói ‘lạy Chúa’ trước khi làm bất cứ điều gì,” Joseph nói với giọngêm khiêm tốn; “và cậu cũng nên thế, Cain Ball ạ. Đó là một sự bảo vệ lớn lao, và có lẽ sẽ cứu cậu khỏi cái chết nghẹn ngào vào một ngày nào đó.”

Ông Coggan rót rượu một cách hào phóng vào cái miệng tròn vo của kẻ bất hạnh Cain; một nửa chảy xuống thành bình, một nửa của số chảy được vào miệng lại chảy tuột ra ngoài cổ họng, và một nửa của số lọt vào trong thì đi nhầm đường, bị ho và hắt xì văng tung tóe quanh những người thợ gặt đang tụ tập dưới dạng một màn sương rượu táo, lơ lửng trong không khí nắng ấm khoảnh khắc như một hơi nước nhỏ.

“Đúng là một cú hắt xì vụng về hết chỗ nói! Sao mày không biết điều hơn hả cái đồ cún con này!” Coggan nói, rút bình rượu ra.

“Rượu táo xộc thẳng lên mũi tôi rồi!” Cainy kêu lên ngay khi vừa nói được; “và giờ nó lại chảy xuống cổ áo tôi, ngấm vào cái nhọt ngốc nghếch tội nghiệp của tôi, rồi lên cả những chiếc cúc sáng bóng và toàn bộ bộ quần áo đẹp nhất của tôi nữa!”

“Cơn ho của thằng bé thật là bất hạnh hết chỗ nói,” Matthew Moon nói. “Mà lại đang có một câu chuyện lớn trong tay nữa chứ. Vỗ lưng nó đi, anh bạn chăn cừu.”

“Bản tính tôi vốn thế mà,” Cain rên rỉ. “Mẹ tôi bảo từ bé tôi đã luôn dễ xúc động như thế mỗi khi cảm xúc bị đẩy lên cao trào!”

“Đúng thế, đúng thế,” Joseph Poorgrass nói. “Dòng họ Ball xưa nay vốn là một gia đình rất dễ xúc động. Tôi từng quen ông nội của thằng bé — một người thực sự nhạy cảm và khiêm nhường, đến mức tao nhã lịch sự. Hễ gặp ông ấy là đỏ mặt, đỏ mặt liên tục, gần như lúc nào cũng thế — không phải là tôi chê bai gì cái tính ấy ở bản thân mình đâu nhé!”

“Không hề đâu, bác Poorgrass,” Coggan nói. “Đó là một phẩm chất rất cao quý ở bác đấy chứ.”

“Hè hè! Chà, tôi chẳng muốn làm rùm beng chuyện gì đâu — chẳng muốn chút nào đâu,” Poorgrass rụt rè lẩm bẩm. “Nhưng chúng ta sinh ra đã mang số phận — đúng là thế. Tuy nhiên, tôi thà rằng chút đức tính nhỏ nhoi của mình được giấu kín; dẫu cho, có lẽ, một bản tính cao cả thì cũng hơi cao quá, và vào lúc tôi chào đời, mọi điều đều có thể đối với Đấng Tạo Hóa, và Ngài có lẽ đã chẳng tiếc ban phát bất kỳ ân huệ nào.... Nhưng hãy giấu dưới cái giạ của anh đi, hỡi Joseph! Hãy giấu dưới cái giạ của mình đi! Một mong ước thật lạ lùng, hỡi những người hàng xóm, cái mong ước được che giấu này, và chẳng có lời khen nào dành cho nó cả. Tuy nhiên, có một Bài giảng trên núi với danh sách những người có phúc ở phần đầu, và một số người khiêm nhường chắc chắn sẽ được xướng tên ở đó.”

“Ông nội của Cainy là một người rất tài giỏi,” Matthew Moon nói. “Tự ông ấy nghĩ ra và lai tạo được một giống cây táo, ngày nay vẫn mang tên ông — giống Early Ball ấy. Anh biết chứ, Jan? Một giống táo Quarrenden ghép với một giống Tom Putt, lại thêm một giống Rathe-ripe ở tận trên cùng. Thật ra thì ông ấy hay la cà ở quán rượu với một người đàn bà mà xét cho cùng ông chẳng có lý do gì chính đáng để làm thế, nhưng mà thôi — xét về mặt ý nghĩa từ ngữ thì ông ấy vẫn là một người tài giỏi.”

“Thế nào rồi,” Gabriel sốt ruột giục, “mày đã thấy gì hả Cain?”

“Tôi thấy bà chủ của chúng ta đi vào một kiểu khu công viên, nơi có ghế đá, cây bụi và hoa cỏ, móc tay vào nhau đi dạo với một tên lính,” Cainy tiếp tục, nói một cách kiên quyết và với linh cảm mờ nhạt rằng lời nói của mình có sức nặng rất lớn đối với cảm xúc của Gabriel. “Và tôi nghĩ tên lính đó chính là Trung sĩ Troy. Và họ ngồi ở đó với nhau hơn nửa tiếng đồng hồ, trò chuyện những điều cảm động, có lúc cô ấy khóc gần như muốn chết. Và khi họ bước ra, đôi mắt cô ấy sáng long lanh và khuôn mặt trắng bệch như hoa huệ; họ nhìn vào mặt nhau, thân thiết đắm say hết mức mà một người đàn ông và một người phụ nữ có thể đạt tới.”

Các nét trên mặt Gabriel dường như gầy háp đi. “Thế nào, mày còn thấy gì nữa không?”

“Ồ, đủ thứ loại.”

“Trắng bệch như hoa huệ á? Mày chắc chắn đó là cô ấy chứ?”

“Vâng.”

“Thế còn gì nữa?”

“Những khung cửa kính lớn ở các cửa hàng, những đám mây lớn trên bầu trời đầy mưa, và những thân cây già cỗi bằng gỗ ở vùng nông thôn xung quanh.”

“Cái đồ đầu đất này! Mày định nói gì tiếp theo đây?” Coggan nói.

“Cứ để nó nói đi,” Joseph Poorgrass lên tiếng can thiệp. “Ý của thằng bé là bầu trời và mặt đất ở vương quốc Bath cũng không khác biệt lắm so với ở xứ mình đây. Việc thu lượm kiến thức về những thành phố xa lạ là điều có ích cho chúng ta, và vì thế những lời của thằng bé nên được dung thứ, có thể nói là vậy.”

“Và người dân ở Bath,” Cain tiếp tục, “chẳng bao giờ cần nhóm lửa nấu nướng trừ khi thích chơi sang, vì nước ở dưới đất phun lên đã sẵn sàng sôi sùng sục để dùng.”

“Chính xác như ban ngày,” Matthew Moon làm chứng. “Tôi từng nghe những nhà thám hiểm khác kể y như vậy.”

“Họ chẳng uống gì ngoài thứ nước đó ở trọm,” Cain nói, “và có vẻ rất thích thú, cứ nhìn cách họ nuốt ực ực là biết.”

“Chà, đối với chúng ta thì có vẻ là một tập tục rợn người, nhưng tôi dám cá là người bản xứ chẳng bận tâm đâu,” Matthew nói.

“Thế đồ ăn thức uống có tự mọc lên không hả?” Coggan hỏi, đảo mắt một vòng.

“Không — tôi phải công nhận ở điểm đó Bath có một vết nhơ — một vết nhơ thực sự. Chúa đã không ban cho họ thức ăn kèm với thức uống, và đó là một điểm trừ mà tôi tài nào nuốt trôi được.”

“Chà, nói gì thì nói, đó cũng là một nơi kỳ lạ,” Moon nhận xét; “và những kẻ sống ở đó chắc hẳn cũng là một lũ kỳ lạ.”

“Cô Everdene và tên lính đi dạo cùng nhau, cậu bảo vậy phải không?” Gabriel quay lại hỏi nhóm người.

“Vâng, và cô ấy mặc một chiếc áo dài bằng lụa màu vàng tuyệt đẹp, viền ren đen, nếu cần thì chiếc váy ấy có thể tự đứng vững mà chẳng cần chân người bên trong. Trông thật quyến rũ làm sao; tóc tai thì được chải chuốt láng mượt. Và khi ánh mặt trời chiếu rọi vào chiếc váy sáng rực cùng bộ quân phục màu đỏ của hắn — chà! Trông họ mới đẹp đôi làm sao. Cậu có thể nhìn thấy họ từ đầu này đến đầu kia con phố.”

“Rồi sao nữa?” Gabriel thì thầm.

“Và rồi tôi ghé vào tiệm của Griffin để đóng đinh giày, rồi tôi tới tiệm bánh ngọt của Riggs, hỏi mua một xu loại bánh cũ nhất và ngon nhất, suýt mốc xanh mốc đỏ nhưng chưa hẳn đã mốc. Và trong lúc đang nhai ngấu nghiến, tôi vừa đi vừa nhìn thấy một cái đồng hồ có mặt to bằng cả cái nia nướng bánh—”

“Nhưng cái đó chẳng liên quan gì đến bà chủ cả!”

“Tôi sắp nói đến chuyện đó đây, nếu ông chịu để tôi yên, thưa ông Oak!” Cainy cự nự. “Nếu ông cứ làm tôi kích động, có lẽ ông sẽ làm cơn ho của tôi tái phát đấy, và thế thì tôi chẳng thể kể cho các ông nghe gì nữa đâu.”

“Đúng đấy — cứ để nó kể theo cách của nó đi,” Coggan nói.

Gabriel đành nén lòng kiên nhẫn trong tuyệt vọng, và Cainy tiếp tục:

— “Và có những ngôi nhà to lớn tuyệt vời, và lượng người qua lại suốt cả tuần còn đông hơn cả ngày hội câu lạc bộ ở Weatherbury vào Thứ Ba Trắng. Tôi còn tới những nhà thờ lớn và nhà nguyện. Ôi chao, ngài mục sư cầu nguyện mới hay làm sao! Vâng; ngài ấy quỳ xuống, chắp hai tay vào nhau, khiến những chiếc nhẫn vàng thánh thiện trên ngón tay lấp lánh chói lọi cả mắt người xem, thứ mà ngài kiếm được nhờ cầu nguyện giỏi xuất sắc như thế! — Ồ vâng, ước gì tôi được sống ở đó.”

“Bác Mục sư Thirdly tội nghiệp của chúng ta chẳng kiếm nổi đồng nào để mua mấy chiếc nhẫn như thế,” Matthew Moon trầm ngâm nói. “Dù ngài ấy là một người tốt chẳng thua kém ai trên đời. Tôi tin là bác Thirdly tội nghiệp chẳng có lấy một chiếc dù là bằng đồng thiếc hèn mọn nhất. Giá mà có những món trang sức tuyệt vời ấy đeo trên người vào một buổi chiều âm u, khi ngài đang đứng trên bục giảng được thắp sáng bằng nến sáp! Nhưng ngài không thể kham nổi, tội nghiệp thật. Chà, nghĩ đến sự bất công ở đời mà xem.”

“Có lẽ cấu tạo của ngài ấy không thích hợp để đeo mấy thứ đó đâu,” Gabriel lạnh lùng nói. “Thôi, thế là đủ rồi. Kể tiếp đi Cainy — nhanh lên.”

“Ồ — và phong cách mục sư mới bây giờ còn để để râu mép và râu quai nón dài nữa,” vị lữ khách lừng lẫy tiếp tục, “trông hệt như hai ông Môi-se và A-rôn chính hiệu, khiến chúng tôi những con chiên trong giáo đoàn cảm thấy y như con cái nhà Y-sơ-ra-ên vậy.”

“Một cảm giác rất đúng đắn — rất đúng đắn,” Joseph Poorgrass nói.

“Và hiện nay trong nước có hai trường phái tôn giáo đang tồn tại — Nhà thờ Cao và Nhà nguyện Cao. Tôi nghĩ bụng, mình phải chơi đẹp; thế là sáng tôi đi Nhà thờ Cao, chiều tôi sang Nhà nguyện Cao.”

“Đúng là một đứa trẻ ngoan ngoãn và phải phép,” Joseph Poorgrass nói.

“Chà, ở Nhà thờ Cao thì họ cầu nguyện bằng cách hát ca, và thờ phụng tất cả các màu sắc của cầu vồng; còn ở Nhà nguyện Cao thì họ cầu nguyện bằng cách giảng đạo, chỉ tôn thờ mỗi màu xám xịt và vôi trắng mà thôi. Và rồi — tôi chẳng còn thấy tăm tích cô Everdene đâu nữa.”

“Sao nãy mày không nói thế từ đầu hả?” Oak thốt lên với vẻ vô cùng thất vọng.

“Chà,” Matthew Moon nói, “nếu nó quá thân mật với gã đàn ông đó thì có khác gì xôi hỏng bỏng không.”

“Cô ấy không thân mật quá mức với hắn đâu,” Gabriel phẫn nộ nói.

“Cô ấy thừa khôn ngoan để biết điều đó,” Coggan nói. “Bà chủ của chúng ta thừa sự khôn ngoan đằng sau búi tóc đen ấy để không làm một chuyện điên rồ như vậy.”

“Cậu thấy đấy, hắn ta đâu phải kẻ thô lỗ, vô học, vì hắn vốn được giáo dục tử tế mà,” Matthew đăm chiêu nói. “Chỉ vì tính phóng túng mới đẩy hắn vào nghiệp lính, mà đám con gái thì lại hay thích mấy gã trai hư.”

“Nào, Cain Ball,” Gabriel sốt ruột nói, “mày có dám thề bằng lời thề ghê gớm nhất rằng người phụ nữ mày thấy chính là cô Everdene không?”

“Cain Ball, cậu không còn là đứa trẻ còn đang bú mớm nữa đâu,” Joseph cất giọng u uất như từ cõi âm phát ra đúng theo yêu cầu của hoàn cảnh, “và cậu thừa biết việc thề thốt là thế nào. Đó là một lời thề nguyền khủng khiếp đấy, tâm trí cậu phải ghi khắc, thứ mà cậu thốt ra và đóng ấn bằng viên đá huyết ngọc của mình, và nhà tiên tri Ma-thi-ơ đã bảo chúng ta rằng bất cứ kẻ nào bị nó rơi trúng sẽ bị nghiền thành bột mịn. Giờ đây, trước mặt tất cả các anh chị em lao động tụ tập ở đây, cậu có dám thề về những lời mình nói đúng như lời người chăn cừu yêu cầu không?”

“Xin đừng, thưa ông Oak!” Cainy nói, nhìn người nọ sang người kia với vẻ bất an tột độ trước sức nặng tâm linh của tình huống. “Tôi không phiền khi nói đó là sự thật, nhưng tôi không thích nói đó là ‘sự thật chết tiệt’, nếu ý ông là thế.”

“Cain, Cain, sao cậu lại ăn nói thế!” Joseph nghiêm khắc hỏi. “Cậu được yêu cầu thề theo cách thiêng liêng, đằng này cậu lại thề thốt giống như tên Xê-mê ác độc, con trai của Ghê-ra, kẻ vừa đi vừa nguyền rủa. Đồ con giời, thật đáng hổ thẹn!”

“Không, tôi có thề thế đâu! Chính các ông muốn tước đoạt linh hồn tội nghiệp của một thằng bé, Joseph Poorgrass — chuyện là thế đấy!” Cain vừa nói vừa mếu máo khóc. “Ý tôi chỉ đơn giản là theo lẽ thường thì đó chính là cô Everdene và Trung sĩ Troy, nhưng cái thứ sự thật nguyền rủa ‘có chúa chứng giám’ mà các ông muốn ép tôi phải thốt ra thì có lẽ lại là một ai khác!”

“Chẳng tài nào moi ra được sự thật từ nó,” Gabriel nói, quay trở lại với công việc.

“Cain Ball, có ngày mày sẽ phải ăn mày khất thực cho mà xem!” Joseph Poorgrass rên rỉ.

Thế là những chiếc liềm của thợ gặt lại được vung lên, và những âm thanh quen thuộc lại vang vọng. Gabriel, dẫu chẳng buồn giả vờ vui vẻ gì, nhưng cũng không làm gì để lộ ra vẻ quá đỗi ủ dột. Dù vậy, Coggan thừa hiểu rõ cơ sự ra sao, và khi hai người đứng chung một góc khuất, anh ta liền nói:

“Đừng có buồn bã vì cô ấy nữa, Gabriel. Dù sao cô ấy cũng chẳng thể là của cậu, thì việc cô ấy là người yêu của ai có khác gì đâu?”

“Đó cũng chính là điều tôi hằng tự nhủ với lòng mình đây,” Gabriel đáp.