Vào ngày thứ Bảy, Boldwood vẫn có mặt tại nhà lồng chợ Casterbridge như thường lệ, thì kẻ khuấy động những giấc mơ của anh bước vào và hiện diện trước mắt anh. A-đam đã bừng tỉnh khỏi giấc ngủ sâu, và kìa! Ê-va đã xuất hiện. Người chủ trại lấy lại can đảm, và lần đầu tiên thực sự ngắm nhìn nàng.

Nguyên nhân vật chất và hiệu ứng cảm xúc vốn không tuân theo một phương trình rạch ròi nào. Hệ quả bắt nguồn từ nguồn vốn được bỏ ra cho bất kỳ diễn biến tâm lý nào đôi khi lớn lao đến mức chính nguyên nhân gây ra nó lại nhỏ bé đến mức ngớ ngẩn. Khi phụ nữ ở trong tâm trạng thích đùa cợt, trực giác thường lệ của họ, do sự bất cẩn hoặc thiếu sót bẩm sinh, hình như chẳng mâu thuẫn gì với việc không dạy cho họ điều này, và chính vì thế mà Bathsheba đành chịu số phận phải ngạc nhiên ngày hôm nay.

Boldwood nhìn nàng—không phải một cách lén lút, soi mói hay thấu hiểu, mà là một cái nhìn đờ đẫn, trống rỗng, tựa như cách một người gặt lúa ngước nhìn chuyến tàu đang chạy ngang qua—như thể nàng là một thực thể xa lạ đối với thế giới của anh, và chỉ được hiểu một cách mơ hồ. Đối với Boldwood, phụ nữ vốn chỉ là những hiện tượng xa vời hơn là những mảnh ghép thiết yếu—những ngôi sao chổi có diện mạo, chuyển động và sự tồn tại bấp bênh đến mức anh chưa từng coi đó là trách nhiệm của mình để bận tâm xem quỹ đạo của chúng có tính hình học, bất biến và tuân theo quy luật như quỹ đạo của chính anh, hay hoàn toàn thất thường như vẻ bề ngoài.

Anh nhìn thấy mái tóc đen của nàng, những đường cong và đường nét khuôn mặt chuẩn mực, cùng độ tròn trịa của chiếc cằm và cổ nàng. Sau đó, anh nhìn sang khóe mi, đôi mắt và hàng lông mi của nàng, cùng hình dáng đôi tai nàng. Tiếp theo, anh chú ý đến vóc dáng, chiếc váy, và tận vạt giày của nàng.

Boldwood thấy nàng xinh đẹp, nhưng lại tự hỏi liệu suy nghĩ của mình có đúng không, bởi có vẻ thật khó tin rằng một mối tình bằng xương bằng thịt này, dẫu có ngọt ngào như anh tưởng tượng đi chăng nữa, lại có thể kéo dài lâu đến thế mà không gây ra một làn sóng phấn khích trong lòng phái mạnh, hay khơi gợi nhiều sự tò mò hơn những gì Bathsheba từng làm, dẫu cho điều đó cũng không phải là ít. Theo phán đoán tốt nhất của anh, thì cả tạo hóa lẫn nghệ thuật đều không thể làm cho người hoàn hảo trong số đông những kẻ bất toàn này trở nên tốt đẹp hơn nữa. Trái tim anh bắt đầu xao động trong lồng ngực. Phải nhớ rằng, dẫu đã bước sang tuổi bốn mươi, Boldwood chưa từng bao giờ ngắm nhìn một người phụ nữ với toàn bộ sự tập trung và sức mạnh của ánh mắt; trước nay chúng chỉ lướt qua mọi giác quan của anh ở những góc độ xa xôi.

Nàng có thực sự xinh đẹp không? Ngay lúc này, anh vẫn không thể chắc chắn rằng quan điểm của mình là đúng. Anh bèn lén lút hỏi một người hàng xóm: “Cô Everdene có được coi là người đẹp không?”

“Ồ có chứ; cô ấy đã thu hút được rất nhiều sự chú ý ngay lần đầu tiên đến đây, nếu anh còn nhớ. Quả thực là một cô gái rất xinh đẹp.”

Một người đàn ông chưa bao giờ dễ tin hơn lúc tiếp nhận những lời khen ngợi về sắc đẹp của người phụ nữ mà anh ta đang đem lòng yêu một nửa, hoặc yêu say đắm; lời của một đứa trẻ con về vấn đề đó cũng có sức nặng bằng lời của một viện sĩ hàn lâm. Giờ thì Boldwood đã mãn nguyện.

Và người phụ nữ quyến rũ này thực chất đã nói với anh rằng: “Hãy cưới em đi.” Tại sao nàng lại làm cái điều kỳ quặc ấy nhỉ? Sự mù quáng của Boldwood trước sự khác biệt giữa việc tán thành những điều do hoàn cảnh gợi ý và việc chủ động tạo ra những điều hoàn cảnh không gợi ý, hoàn toàn tương xứng với sự vô tâm của Bathsheba trước những hệ lụy có thể rất lớn bắt nguồn từ những khởi đầu nhỏ nhặt.

Vào khoảnh khắc này, nàng đang thản nhiên giao dịch với một chàng chủ trại bảnh bao, cộng sổ sách với anh ta dẫu cho khuôn mặt chàng trai kia có lạnh lùng như những trang sổ cái đi chăng nữa. Hiển nhiên là một bản chất như của anh ta chẳng có chút sức hút nào đối với một người có gu thẩm mỹ như Bathsheba. Thế nhưng, Boldwood lại cảm thấy nóng bừng từ đầu đến tận bàn tay vì một cơn ghen tuông vừa chớm nở; lần đầu tiên anh đặt chân lên thung lũng của “cõi địa ngục dành cho kẻ si tình bị tổn thương”. Xung lực đầu tiên của anh là bước tới và chen ngang vào giữa bọn họ. Điều này hoàn toàn có thể làm được, nhưng chỉ bằng một cách duy nhất—đó là ngỏ ý muốn xem mẫu lúa mì của nàng. Boldwood từ bỏ ý định đó. Anh không thể thốt ra lời yêu cầu ấy; việc bắt vẻ đẹp kiều diễm phải hạ mình xuống để mua bán là một sự sỉ nhục, và điều đó đi ngược lại với những hình dung của anh về nàng.

Suốt khoảng thời gian ấy, Bathsheba vẫn ý thức được rằng cuối cùng thì nàng cũng đã phá vỡ được pháo đài uy nghiêm kia. Nàng thừa biết ánh mắt anh đang dõi theo nàng đi muôn nơi. Đây quả là một chiến thắng; và nếu nó diễn ra một cách tự nhiên, thì một chiến thắng như vậy sẽ càng ngọt ngào hơn đối với nàng nhờ sự chậm trễ đầy trêu ngươi này. Thế nhưng, nó lại xuất hiện do sự khôn ngoan đặt sai chỗ, và nàng chỉ coi trọng nó cũng giống như cách nàng coi trọng một bông hoa nhân tạo hay một quả trứng bằng sáp vậy.

Là một phụ nữ có chút óc phán đoán hợp lý trong những vấn đề mà trái tim không bị vướng bận, Bathsheba thực lòng hối hận vì một trò đùa bồng bột—vốn do Liddy xúi giục cũng nhiều như do chính nàng—lại được đem ra thực hiện, để rồi làm xáo trộn sự bình yên của một người mà nàng vô cùng kính trọng nên không nỡ cố ý trêu chọc.

Hôm đó, nàng suýt chút nữa đã định bụng sẽ cất lời xin lỗi anh ngay trong lần gặp mặt tiếp theo. Điểm tồi tệ nhất của sự sắp đặt này là nếu anh nghĩ nàng đang chế nhạo mình, thì một lời xin lỗi sẽ chỉ làm gia tăng tội lỗi vì nó không được tin là thật; còn nếu anh nghĩ nàng muốn anh theo đuổi mình, thì nó lại trông giống như một bằng chứng bổ sung cho sự táo tợn của nàng mà thôi.