Trời sáng rất sớm vào ngày hôm đó — một khoảng thời gian chan hòa nắng và sương mai. Bản hợp tấu lộn xộn từ tiếng hót của muôn loài chim ngân lên trong bầu không khí trong lành, và sắc xanh nhợt nhạt của vòm trời nơi này nơi khuyết được phủ lên những lớp màng mỏng của tầng mây vô hình chẳng tài nào che khuất nổi ánh ban mai. Mọi tia sáng trong khung cảnh đều mang sắc vàng rực rỡ, và mọi chiếc bóng đều thon mảnh về hình dáng. Những giàn cây leo quanh ngôi trang òa cổ kính oằn mình dưới những hàng giọt nước nặng trĩu, trông chẳng khác nào những thấu kính tí hon có độ phóng đại cao đối với những vật ở ngay phía sau chúng.

Ngay trước khi đồng hồ điểm năm giờ, Gabriel Oak và Coggan bước qua cây thánh giá của làng rồi cùng nhau rảo bước ra cánh đồng. Họ vừa mới lấp ló xuất hiện trong tầm nhìn hướng về ngôi nhà của nữ chủ nhân thì Oak chợt tưởng như mình nhìn thấy một cánh cửa sổ nhỏ ở tầng trên đang hé mở. Cả hai người lúc bấy giờ đang bị che khuất một phần bởi một khóm cây cơm cháy — loài cây giờ đây bắt đầu trĩu nặng những chùm quả đen nhánh —, và họ liền dừng bước trước khi ra khỏi vòm lá râm mát ấy.

Một người đàn ông bảnh bao đangngả người lười biếng bên khung cửa chớp. Hắn phóng tầm mắt nhìn sang hướng đông rồi lại sang hướng tây, hệt như cử chỉ của một kẻ vừa tỉnh giấc và đang rảo mắt quan sát buổi sớm mai. Người đàn ông đó chính là Trung sĩ Troy. Chiếc áo khoác đỏ của hắn được mặc hờ hững, chẳng buồn cài khuy, toát lên toàn bộ vẻ buông thả, ung dung của một người lính đang tận hưởng thời gian nghỉ ngơi.

Coggan lên tiếng trước, ánh mắt lặng lẽ dõi theo khung cửa sổ.

— Cô ấy đã lấy hắn rồi! — anh ta nói.

Gabriel vốn đã nhìn thấy cảnh tượng ấy từ trước, giờ đây đứng quay lưng lại và chẳng đáp lời nào.

— Ta cứ ngỡ hôm nay chúng ta sẽ biết thêm đôi chút tin tức chứ — Coggan nói tiếp. — Tao nghe thấy tiếng bánh xe chạy qua cửa nhà mình ngay sau khi trời tối — lúc ấy mày đang đi đâu đó mà. — Anh liếc nhìn Gabriel. — Chúa tôi hỡi, Oak, sao mặt mày tái mét thế này trông có khác gì thây ma đâu!

— Thế á? — Oak đáp, miệng nặn ra một nụ cười nhợt nhạt.

— Dựa vào hàng rào mà nghỉ chút đi; tao đợi.

— Thôi, không sao đâu.

Họ đứng bên cổng một lát, Gabriel thẫn thờ dán mắt xuống mặt đất. Tâm trí anh bay bổng vào tương lai, để rồi nhìn thấy nơi đó — trong những năm tháng nhàn rỗi sau này — những cảnh tượng ăn năn hối hận sẽ phát sinh từ hành động vội vàng này. Rằng họ đã kết hôn, đó là điều anh đã quả quyết ngay từ khoảnh khắc ấy. Nhưng tại sao mọi chuyện lại được tiến hành một cách đầy bí ẩn đến vậy? Người ta đã xôn xao bàn tán về việc cô từng có một chuyến đi nhớ đời đến Bath chỉ vì tính toán sai khoảng cách: rằng chú ngựa đã ngã quỵ, và cô mất đến hơn hai ngày mới tới nơi. Chẳng có lý nào Bathsheba lại làm việc gì mờ ám cả. Dù mang bao khuyết điểm, cô vẫn là hiện thân của sự thẳng thắn. Liệu cô có sập bẫy kẻ gian không? Cuộc hôn nhân này không chỉ mang lại cho anh nỗi đau đớn khôn nguôn mà còn khiến anh vô cùng kinh ngạc, dẫu cho anh đã trải qua suốt tuần lễ trước với nỗi hoài nghi rằng rất có thể đó chính là kết cục của cuộc gặp gỡ giữa Troy và cô khi nàng vắng nhà. Sự trở về bình lặng của cô cùng với Liddy phần nào đã xua tan đi nỗi sợ hãi ấy. Hệt như cái chuyển động vô hình thoạt trông có vẻ tĩnh lặng nhưng bản chất lại hoàn toàn tách biệt khỏi sự tĩnh lặng đích thực, niềm hy vọng chẳng thể phân biệt nổi với tuyệt vọng của anh lúc này cũng khác xa so với sự tuyệt vọng thật sự.

Chỉ vài phút sau, họ lại tiếp tục bước về phía ngôi nhà. Người trung sĩ vẫn đứng nhìn ra từ khung cửa sổ.

— Chào buổi sáng, các đồng chí! — hắn cất giọng vui vẻ gọi với theo khi họ đến gần.

Coggan đáp lại lời chào. — Mày không định thưa lại với hắn một tiếng à? — anh quay sang nói với Gabriel. — Tao cứ chào một câu buổi sáng thôi — mày chẳng cần phải gửi gắm chút thành ý nào vào đó làm gì, mà vẫn giữ được phép lịch sự với hắn.

Gabriel nhanh chóng đi đến quyết định rằng, một khi sự đã rồi, việc bày tỏ thái độ vui vẻ và xởi lởi nhất chính là sự nhân đạo lớn lao nhất dành cho người phụ nữ mà anh yêu thương.

— Chào buổi sáng, Trung sĩ Troy — anh cất giọng đáp lại bằng một âm thanh nghe rợn cả người.

— Quả là một ngôi nhà vừa rộng lớn vừa u ám — Troy mỉm cười nhận xét.

— Biết đâu... họ đã kết hôn với nhau đâu cơ chứ! — Coggan lên tiếng phỏng đoán. — Nhỡ đâu cô ấy không có ở đó thì sao.

Gabriel lắc đầu. Người lính khẽ quay người về hướng đông, và ánh nắng chiếu rọi làm bừng lên trên chiếc áo khoác đỏ rực của hắn một sắc cam chói lọi.

— Nhưng đây là một ngôi nhà cổ kính tuyệt đẹp đấy chứ — Gabriel đáp lời.

— Phải — chắc là thế; nhưng ở đây tôi cứ thấy mình giống như rượu mới để trong bình cũ vậy. Ý kiến của tôi là nên thay toàn bộ khung cửa chớp bằng kính, đồng thời làm bừng sáng những bức tường ốp gỗ cổ kính này lên một chút; hoặc là dỡ bỏ hoàn toàn phần gỗ sồi đi và dán giấy tường lại cho xong.

— Tôi nghĩ thế thì thật đáng tiếc.

— Ồ, không đâu. Một nhà hiền triết từng nói cho tôi nghe rằng những người thợ xây thuở xưa — những người hành nghề trong thời đại mà nghệ thuật còn đang sống động — chẳng mảy may kính trọng công trình của những bậc tiền bối đi trước, mà sẵn sàng đập đi xây lại theo ý thích của họ; vậy hà cớ gì chúng ta lại không thể làm thế? "Sự sáng tạo và lòng bảo tồn chẳng bao giờ đi chung với nhau được," ông ấy bảo vậy, "và dẫu có hàng triệu nhà khảo cổ đi chăng nữa thì họ cũng chẳng tài nào phát minh ra nổi một phong cách mới." Hoàn toàn trùng khớp với suy nghĩ của tôi. Tôi ủng hộ việc hiện đại hóa nơi này, để chúng ta có thể vui sống chừng nào còn có thể.

Gã quân nhân quay lại đảo mắt quan sát căn phòng phía bên trong nhằm củng cố thêm cho những ý tưởng cải tạo theo hướng này của mình. Gabriel và Coggan bắt đầu bước đi.

— Này Coggan — Troy bỗng cất lời như vừa nhớ ra điều gì — anh có biết liệu trong gia đình ngài Boldwood từng có tiền sử mắc bệnh tâm thần hay không?

Jan đăm chiêu suy nghĩ trong chốc lát.

— Tôi từng nghe nói có một người chú của ngài ấy có đầu óc không được bình thường, nhưng ngọn ngành ra sao thì tôi cũng chẳng rõ lắm — anh đáp.

— Chẳng có gì quan trọng đâu — Troy thản nhiên nói. — Thôi được, trong tuần này có lúc tôi sẽ xuống cánh đồng cùng các anh; nhưng trước tiên tôi còn phải giải quyết dấy chút việc đã. Chúc các anh một ngày tốt lành. Dĩ nhiên chúng ta vẫn sẽ duy trì mối quan hệ thân thiện như bình thường. Tôi không phải là kẻ kiêu ngạo: chẳng ai có thể nói điều đó về Trung sĩ Troy cả. Dù sao đi nữa, chuyện gì đến rồi cũng phải đến, đây là nửa đồng hào để các anh uống mừng sức khỏe của tôi đấy.

Troy khéo léo tung đồng xu băng qua khoảng sân trước và vượt qua hàng rào về phía Gabriel, người đang né tránh nó khi nó rơi xuống, khuôn mặt bừng lên một màu đỏ giận dữ. Coggan đảo mắt, nhanh chân bước tới và chộp lấy đồng tiền ngay khoảnh khắc nó nảy lên trên đường cái.

— Thôi được — anh cứ giữ lấy nó đi, Coggan — Gabriel nói với vẻ khinh miệt và gần như giận dữ. — Còn tôi, tôi thèm vào những món quà từ hắn!

— Đừng có bộc lộ cảm xúc quá đà thế chứ — Coggan đăm chiêu nói. — Bởi vì nếu hắn đã cưới cô ấy rồi, thì hãy nhớ lấy lời tao, chẳng mấy chốc hắn sẽ mua giấy xuất ngũ rồi đường hoàng trở thành ông chủ ở đây cho mà xem. Thế nên bề ngoài cứ gọi một tiếng "Bạn", dẫu trong bụng có coi là "Kẻ phá bĩnh" đi chăng nữa thì cũng vẫn hơn.

— Thôi được — có lẽ im lặng là thượng sách; nhưng tao không thể làm hơn thế được đâu. Tao không biết nịnh hót, và nếu chỗ đứng của tao ở cái chốn này chỉ có thể được giữ bằng cách cúi đầu luồn cúi hắn, thì tao thà mất việc còn hơn.

Một kỵ sĩ mà họ đã nhìn thấy từ đằng xa từ nãy đến giờ lúc này đã phi ngựa đến ngay bên cạnh họ.

— Kìa ngài Boldwood — Oak lên tiếng. — Không biết câu hỏi vừa rồi của Troy ngụ ý gì cơ chứ.

Coggan và Oak cúi đầu kính cẩn chào người chủ trại, khựng lại đôi chút để xem họ có được gọi lại hay không, và khi nhận thấy không phải vậy, họ liền lùi lại để nhường đường cho ông đi qua.

Dấu hiệu duy nhất cho thấy nỗi đau đớn tột cùng mà Boldwood đã phải chống chọi suốt cả đêm qua và vẫn đang phải chống chọi lúc này, chính là sự tái nhợt trên khuôn mặt góc cạnh của ông, những đường gân nổi cộm trên trán và thái dương, cùng những nếp nhăn hằn sâu khóe miệng. Con ngựa cồng kềnh cõng ông đi khuất, và chính từng bước đi của con vật cũng mang vẻ đầy bi thương pha lẫn sự lầm lì tuyệt vọng. Trong một phút giây, Gabriel nén lại nỗi buồn của chính mình để chú ý đến nỗi đau của Boldwood. Anh nhìn thấy bóng dáng vuông vức đang ngồi thẳng lưng trên yên ngựa, đầu không ngoảnh sang bên nào, hai khuỷu tay ép sát vào hông, vành mũ giữ thẳng băng và chẳng hề lay động trong suốt chuyển động tiến về phía trước, cho đến khi những đường nét sắc sảo của Boldwood khuất dần sau triền đồi. Đối với một kẻ thấu hiểu con người ấy cùng câu chuyện đời ông, sự bất động này mang lại cảm giác đứt ruột hơn nhiều so với một sự suy sụp hoàn toàn. Sự va chạm đầy bất hòa giữa tâm trạng và thực tại ở đây như xoáy sâu một cách đau đớn vào tận đáy lòng; và hệt như trong tiếng cười có những khoảng khắc đáng sợ hơn cả những giọt nước mắt, sự điềm tĩnh của người đàn ông đang quằn quại trong đau khổ ấy lại ẩn chứa một nỗi niềm sâu sắc hơn cả tiếng kêu gào.