Cuối cùng Boldwood cũng tới tìm nàng. Nhưng nàng không có nhà. “Tất nhiên rồi,” hắn lẩm bẩm. Khi hình dung về Bathsheba như một người phụ nữ, hắn đã quên mất hoàn cảnh thực tế của nàng trong vai trò một chủ trại — vì nàng cũng là một chủ điền, lại sở hữu một điền trang lớn chẳng kém gì hắn, nên vào thời điểm này trong năm, khả năng cao là nàng đang ở ngoài đồng. Sai sót này, cũng như những sự lãng quên khác của Boldwood, vốn là điều dễ hiểu đối với tâm trạng của hắn, và càng dễ hiểu hơn đối với hoàn cảnh lúc bấy giờ. Những chất xúc tác tuyệt vời cho sự lý tưởng hóa trong tình yêu đều hội tụ đủ ở đây: đôi khi ngắm nhìn nàng từ xa, và việc không có những buổi giao thiệp xã giao với nàng — quen thuộc về thị giác nhưng xa cách về lời nói. Những yếu tố trần tục nhỏ nhặt đều bị che khuất; những vụn vặt vốn chiếm phần lớn trong đời sống và việc làm chốn trần thế đã được khỏa lấp bởi hoàn cảnh trớ trêu là kẻ yêu và người được yêu không ở mức độ thăm viếng lẫn nhau; và trong tâm trí Boldwood hầu như chẳng hề dấy lên ý nghĩ rằng những thực tế gia đình tẻ nhạt lại gắn liền với nàng, hay nàng cũng như bao người khác, đều có những khoảnh khắc bình thường, mà ở đó, việc ít bị nhìn thấy rõ nhất lại là lúc được tưởng nhớ đắm say nhất. Thế rồi, một dạng thức tôn kính dịu ngọt đã diễn ra trong tưởng tượng của hắn, trong khi nàng vẫn đang sống và thở ngay trong tầm nhìn của hắn, một sinh linh đầy trăn trở giống như chính hắn.

Đã là cuối tháng Năm khi người chủ điền quyết định không để bản thân bị gạt bỏ bởi những chuyện vụn vặt hay bị dằn vặt bởi sự lấp lửng thêm nữa. Đến lúc này, hắn đã quen với việc chìm đắm trong tình yêu; nỗi đam mê giờ đây ít làm hắn giật mình hơn ngay cả khi nó đày ải hắn nhiều hơn, và hắn cảm thấy bản thân đã đủ khả năng đối mặt với tình hình. Khi hỏi thăm về nàng tại nhà, người ta bảo nàng đang ở chỗ rửa lông cừu, thế là hắn liền rảo bước đi tìm nàng ở đó.

Hồ rửa lông cừu là một vũng nước xây gạch hình tròn hoàn hảo nằm giữa những đồng cỏ, chứa đầy làn nước trong vắt như gương. Đối với những cánh chim bay lượn trên cao, mặt nước phẳng lặng như gương ấy, phản chiếu bầu trời quang đãng, hẳn phải hiện lên từ khoảng cách hàng dặm trời như một con mắt của loài khổng lồ Cyclops đang lấp lánh giữa một khuôn mặt xanh ngùng ngục. Cỏ dại mọc ven bờ vào mùa này là một cảnh tượng khó quên — theo một cách khiêm nhường nào đó. Sức hút ẩm của chúng từ lớp đất cỏ màu mỡ và ẩm ướt diễn ra mạnh mẽ đến mức gần như có thể quan sát bằng mắt thường. Vùng ngoại vi của vùng đồng cỏ ngập nước phẳng lặng này được làm cho phong phú bởi những dải đồng cỏ nhấp nhô lồi lõm, nơi mà lúc này, bất kỳ loài hoa nào không phải là hoa cúc dại vàng thì đều là hoa cúc trắng. Dòng sông lững lờ trôi đi không một tiếng động như một bóng ma, những khóm sậy và cói đang đâm chồi tạo thành một hàng rào mềm mại ven bờ ẩm ướt của nó. Về phía bắc của đồng cỏ là những hàng cây non tơ, lá còn mới, mềm mại và đẫm sương, chưa kịp cứng cáp và sạm đi dưới cái nắng cùng cơn hạn mùa hè, sắc lá vàng óng ánh bên sắc xanh — sắc xanh đan xen sắc vàng. Từ nhữnghốc kín của chùm tán lá ấy, tiếng kêu vang dội của ba con chim cu gáy đang văng vẳng khắp bầu không gian tĩnh lặng.

Boldwood trầm ngâm bước xuống những sườn dốc, ánh mắt dán xuống đôi giày da đã bị lớp phấn hoa cúc vàng nhuộm thành những vệt màu nghệ thuật. Một nhánh phụ của dòng sông chính chảy qua lòng hồ nước bằng một lối dẫn vào và một lối thoát ra ở hai điểm đối diện trên đường kính của nó. Mục tử Oak, Jan Coggan, Moon, Poorgrass, Cain Ball và vài người khác đang tụ tập tại đây, tất cả đều ướt sũng từ đầu đến chân, và Bathsheba đang đứng ngay cạnh trong một bộ đồ cưỡi ngựa mới — lịch lãm nhất mà nàng từng mặc — với dây cương ngựa vắt hờ qua cánh tay. Những vò rượu táo nằm lăn lóc trên bãi cỏ. Những con cừu hiền lành bị đẩy xuống hồ bởi Coggan và Matthew Moon, những kẻ đang đứng ngập đến ngang lưng dưới cửa cống phía dưới; sau đó Gabriel, người đứng trên bờ, dùng một dụng cụ giống như chiếc nạng được thiết kế riêng để dìm chúng xuống khi chúng bơi qua, đồng thời giúp đỡ những con vật kiệt sức khi bộ lông đã ngấm đầy nước và chúng bắt đầu chìm. Chúng được thả ra ngược dòng chảy, qua khe hở phía trên, mọi chất dơ bẩn đều trôi tuột xuống phía dưới. Cainy Ball và Joseph, những kẻ thực hiện công đoạn sau này, thậm chí còn ướt sũng hơn cả những người khác nếu có thể; họ trông giống như những con cá heo dưới đài phun nước, mọi chỗ lồi lõm và góc cạnh trên quần áo đều rỉ ra những dòng nước nhỏ.

Boldwood tiến lại gần và chào nàng buổi sáng, với vẻ gượng gạo đến mức nàng không thể không nghĩ rằng hắn đã bước sang chỗ rửa lông cừu chỉ vì công việc ở đó, với hy vọng không phải chạm mặt nàng; hơn thế nữa, nàng có cảm giác trán hắn đăm đăm và ánh mắt hắn hờ hững. Bathsheba liền tìm cách cáo lui, lướt đi dọc theo bờ sông cho đến khi cách xa chừng một tầm ném đá. Nàng nghe thấy tiếng bước chân lướt qua bãi cỏ, và láng máng nhận ra rằng tình yêu đang bao bọc lấy mình tựa như một làn hương thơm. Thay vì quay đầu lại hay đứng chờ, Bathsheba càng đi sâu hơn vào những khóm cói cao, nhưng Boldwood có vẻ quyết tâm, cứ rảo bước tiến theo cho đến khi họ vượt qua hoàn toàn khúc cua của dòng sông. Tại đây, dù không bị ai nhìn thấy, họ vẫn có thể nghe thấy tiếng nước khua lõm bõm và tiếng hò reo của những người đang làm việc ở phía trên.

“Cô Everdene!” người chủ điền cất tiếng.

Nàng giật mình run rẩy, quay người lại và đáp “Chào anh.” Giọng điệu của hắn hoàn toàn khác biệt với tất cả những gì nàng từng chờ đợi cho một lời mở đầu. Đó là sự trầm đọng và tĩnh lặng được nhấn mạnh: sự nhấn mạnh của những tầng ý nghĩa sâu xa, đồng thời hình hài của chúng lại hầu như không được thốt lên thành lời. Sự im lặng đôi khi có một sức mạnh kỳ lạ tựa như linh hồn vô hình của cảm xúc đang lang thang không thân xác, và khi ấy nó còn gây ấn tượng mạnh mẽ hơn cả lời nói. Tương tự như vậy, nói ít đôi khi lại bộc lộ nhiều hơn việc nói rất nhiều. Boldwood đã bày tỏ tất cả chỉ trong một từ đó.

Giống như nhận thức bừng tỉnh khi ta nhận ra tiếng rền vang tưởng là tiếng bánh xe hóa ra lại là tiếng sấm rền, nhận thức của Bathsheba cũng bừng tỉnh theo một trực giác không thể chối cãi.

“Tôi cảm thấy — gần như quá đỗi nghẹn ngào — để có thể suy nghĩ,” hắn cất lời, với một vẻ mộc mạc đầy trang nghiêm. “Tôi đến để nói chuyện với cô mà không cần vòng vo rào đón. Cuộc đời tôi không còn thuộc về chính mình kể từ khi tôi nhìn thấy cô thật rõ ràng, cô Everdene — tôi đến để ngỏ lời cầu hôn cô.”

Bathsheba cố gắng duy trì một vẻ mặt hoàn toàn bình thản, và cử động duy nhất nàng làm là mím chặt đôi môi lúc nãy hãy còn hơi hé mở.

“Năm nay tôi đã bốn mươi mốt tuổi,” hắn tiếp lời. “Tôi có lẽ từng được gọi là một kẻ độc thân già cứng nhắc, và tôi đúng là một kẻ độc thân già cứng nhắc. Tôi chưa từng nghĩ đến chuyện mình sẽ làm chồng trong những năm tháng tuổi trẻ, cũng chẳng mảy may tính toán gì về vấn đề ấy khi tuổi đời đã lớn hơn. Nhưng rồi tất cả chúng ta đều thay đổi, và sự thay đổi trong tôi, xét về vấn đề này, đã đến khi tôi nhìn thấy cô. Gần đây, tôi càng lúc càng cảm thấy lối sống hiện tại của mình là tồi tệ về mọi mặt. Hơn hết thảy mọi thứ, tôi muốn có cô làm vợ.”

“Tôi cảm thấy rằng, thưa ông Boldwood, dù tôi rất kính trọng ông, nhưng tôi lại không cảm thấy — điều có thể biện minh cho tôi — để nhận lời cầu hôn của ông,” nàng ngập ngừng nói.

Sự đáp lại lòng tự trọng bằng lòng tự trọng này dường như đã khơi thông những dòng cảm xúc mà Boldwood vẫn hằng kìm nén bấy lâu.

“Cuộc đời tôi là một gánh nặng nếu thiếu cô,” hắn thốt lên bằng một giọng trầm thấp. “Tôi cần cô — tôi muốn cô để cho tôi được nói rằng tôi yêu cô hết lần này đến lần khác!”

Bathsheba không đáp lại lời nào, và con ngựa đang đứng cạnh nàng có vẻ xúc động đến mức thay vì cúi xuống gặm cỏ, nó ngẩng phắt đầu lên.

“Tôi nghĩ và hy vọng rằng cô cũng quan tâm đến tôi đủ để lắng nghe những gì tôi sắp giãi bày!”

Bốc đồng chớp nhoáng của Bathsheba khi nghe thấy điều đó là muốn hỏi tại sao hắn lại nghĩ như vậy, cho đến khi nàng sực nhớ ra rằng, cách xa sự tự phụ một trời một vực từ phía Boldwood, đó chỉ là kết quả tất yếu của một sự suy ngẫm nghiêm túc dựa trên những tiền đề đầy ngộ nhận do chính tay nàng tạo ra.

“Tôi ước gì mình có thể thốt ra những lời ca tụng nhã nhặn với cô,” người chủ điền tiếp tục với một giọng điệu thoải mái hơn, “và nhào nặn những cảm xúc thô mộc của mình thành một hình thái duyên dáng: nhưng tôi chẳng có lấy chút khả năng hay sự kiên nhẫn để học hỏi những điều đó. Tôi muốn có cô làm vợ — một cách điên cuồng đến mức chẳng còn cảm xúc nào khác có thể dung thân trong tôi; nhưng tôi đã chẳng thốt lên lời nếu như mình không được thắp lên hy vọng.”

“Lại là tấm thiệp tình nhân ấy ư! Ôi tấm thiệp tình nhân chết tiệt ấy!” nàng tự nhủ thầm trong lòng, chứ không thốt ra nửa lời với hắn.

“Nếu cô có thể yêu tôi, xin hãy nói vậy, cô Everdene. Còn nếu không — xin đừng nói lời từ chối!”

“Thưa ông Boldwood, thật là đau lòng khi phải nói rằng tôi vô cùng kinh ngạc, đến mức tôi chẳng biết phải đáp lại ông thế nào cho phải phép và đầy kính trọng — mà chỉ vừa đủ sức thốt lên cảm xúc thực sự của mình — ý tôi là điều tôi thực sự muốn nói; rằng tôi e mình không thể kết hôn với ông, dẫu tôi vô cùng kính trọng ông. Ông quá cao quý để một kẻ như tôi có thể sánh đôi, thưa ông.”

“Nhưng, cô Everdene!”

“Tôi — tôi không hề — tôi biết ơn ra là mình không bao giờ nên mơ tưởng đến việc gửi tấm thiệp tình nhân ấy — xin ông hãy tha thứ cho tôi — đó là một hành động bồng bột mà bất kỳ người phụ nữ nào có chút lòng tự trọng cũng không nên làm. Nếu ông chịu tha thứ cho sự thiếu suy nghĩ của tôi, tôi xin hứa sẽ không bao giờ—”

“Không, không, không. Xin đừng gọi đó là sự thiếu suy nghĩ! Hãy để tôi nghĩ đó là một điều gì đó lớn lao hơn — rằng đó là một thứ bản năng tiên tri — sự khởi đầu của một cảm xúc cho thấy cô có thiện cảm với tôi. Cô đang đày ải tôi khi bắt tôi phải thừa nhận rằng chuyện đó làm ra là do thiếu suy nghĩ — tôi chưa bao giờ nghĩ về nó theo chiều hướng đó, và tôi không thể chịu đựng nổi. À! Ước gì tôi biết làm thế nào để chiếm được trái tim cô! nhưng điều đó thì tôi chịu — tôi chỉ có thể hỏi xem liệu mình đã có được cô trong đời hay chưa. Nếu chưa, và sự thật không phải là cô đã đến với tôi một cách vô tình như tôi đến với cô, thì tôi chẳng còn gì để nói nữa.”

“Tôi chưa hề đem lòng yêu ông, thưa ông Boldwood — tôi chắc chắn phải nói điều đó.” Nàng để một nụ cười rất nhẹ lần đầu tiên thoáng qua trên khuôn mặt nghiêm nghị khi thốt lên câu này, và hàm răng trắng đều đặn cùng đôi môi được cắt gọt sắc nét lúc nãy vừa được nhắc tới, đã gợi lên một ấn tượng về sự vô tình, nhưng ngay lập tức lại được xua tan bởi ánh mắt đầy thiện cảm.

“Nhưng cô hãy suy nghĩ xem — vì lòng nhân hậu và sự bao dung, xin hãy suy nghĩ xem — liệu cô có thể chịu đựng tôi như một người chồng hay không! Tôi e mình quá lớn tuổi đối với cô, nhưng xin hãy tin tôi, tôi sẽ chăm sóc cô chu đáo hơn rất nhiều so với bất kỳ người đàn ông nào bằng tuổi cô. Tôi sẽ bảo vệ và nâng niu cô bằng tất cả sức lực của mình — tôi thực sự sẽ làm thế! Cô sẽ chẳng phải bận tâm điều gì — không bị quấy rầy bởi bất kỳ công việc gia đình nào, và sống hoàn toàn thảnh thơi, thưa cô Everdene. Việc quản lý trang trại sữa sẽ do một người đàn ông đảm nhận — tôi hoàn toàn có khả năng chi trả cho điều đó — cô thậm chí sẽ chẳng phải ngó ra ngoài trời vào mùa gặt cỏ, hay phải bận tâm đến thời tiết trong mùa thu hoạch. Tôi hơi gắn bó với chiếc xe mui trần, bởi vì đó là chiếc xe mà cha mẹ tội nghiệp của tôi từng lái, nhưng nếu cô không thích nó, tôi sẽ bán đi, và cô sẽ có một chiếc xe ngựa pony của riêng mình. Tôi không thể diễn tả nổi cô có vẻ cao cả biết bao so với mọi ý tưởng và mục đích khác trên cõi đời này — chẳng ai biết được — chỉ có Chúa mới thấu hiểu — cô có ý nghĩa nhường nào đối với tôi!”

Trái tim của Bathsheba hãy còn non trẻ, và nó trào dâng niềm đồng cảm sâu sắc trước người đàn ông bản tính thâm trầm nhưng lại cất lời một cách vô cùng mộc mạc.

“Xin đừng nói nữa! Đừng nói nữa! Tôi không thể chịu nổi khi thấy ông phải cảm nhận quá nhiều, trong khi tôi lại chẳng cảm thấy gì cả. Và tôi sợ họ sẽ để mắt đến chúng ta, thưa ông Boldwood. Ông có thể để câu chuyện này gác lại lúc này được không? Tôi không thể suy nghĩ một cách mạch lạc được. Tôi không hề biết rằng ông lại định nói những điều này với tôi. Ồ, tôi thật độc ác khi đã khiến ông phải chịu đựng nhiều đến thế!” Nàng vừa sợ hãi vừa bối rối trước sự mãnh liệt của hắn.

“Vậy hãy nói đi, rằng cô không hoàn toàn từ chối. Xin đừng tuyệt đối từ chối?”

“Tôi chẳng thể làm gì cả. Tôi không thể trả lời được.”

“Tôi có thể nói chuyện với cô lại về vấn đề này chứ?”

“Vâng.”

“Tôi có thể nghĩ về cô chứ?”

“Vâng, tôi nghĩ ông có thể nghĩ về tôi.”

“Và hy vọng có được cô chứ?”

“Không — đừng hy vọng! Chúng ta hãy đi tiếp thôi.”

“Ngày mai tôi sẽ đến tìm cô lần nữa.”

“Không — xin đừng. Hãy cho tôi thời gian.”

“Được — tôi sẽ cho cô bất kỳ khoảng thời gian nào,” hắn đáp một cách tha thiết và đầy biết ơn. “Bây giờ tôi cảm thấy hạnh phúc hơn rồi.”

“Không — tôi xin ông đấy! Đừng cảm thấy hạnh phúc hơn nếu như hạnh phúc ấy chỉ bắt nguồn từ việc tôi đồng ý. Hãy giữ thái độ trung lập đi, thưa ông Boldwood! Tôi cần phải suy nghĩ.”

“Tôi sẽ đợi,” hắn nói.

Và rồi nàng quay bước đi. Boldwood hạ ánh mắt xuống mặt đất, đứng lặng ngơ ngác hồi lâu tựa như một kẻ chẳng biết mình đang ở chốn nào. Những thực tại phũ phàng lúc ấy mới ùa về ngấu nghiến lấy hắn như cơn đau của một vết thương phải chịu trong lúc cao hứng bị che khuất đi, và rồi, chính hắn cũng lầm lũi bước đi.