Bấy giờ là năm giờ sáng, ánh bình minh đang dần hé lộ qua những tầng mây xám xịt và nhợt nhạt.

Bầu không khí thay đổi nhiệt độ và chuyển động mạnh mẽ hơn. Những luồng gió mát rượi cuốn thành những vòng xoáy trong suốt xung quanh khuôn mặt Oak. Gió lại dịch chuyển thêm một hai hướng và thổi mạnh hơn. Chỉ trong mười phút, dường như mọi cơn gió trên trời đều đang tung hoành khắp chốn. Một phần lớp tranh lợp trên những vần lúa mì lúc này bị cuốn thốc lên một cách kỳ quái, buộc anh phải dựng lại và dằn lên bằng mấy thanh xà gỗ để sẵn gần đó. Xong xuôi, Oak lại cặm cụi làm việc với đống đại mạch. Một hạt mưa lớn quất vào mặt anh, gió rít lên quanh mọi góc nhà, những thân cây rung chuyển tận gốc và cành lá cọ sát vào nhau đầy kịch liệt. Đóng vội những thanh nẹp ở bất kỳ vị trí nào và theo bất kỳ cách nào, từng inch một, anh càng lúc càng che chắn an toàn hơn cho khối tài sản trị giá bảy trăm bảng đầy rối rắm này trước nguy cơ tiêu tùng. Cơn mưa đổ xuống thực sự, và chẳng mấy chốc Oak cảm thấy làn nước lạnh lẽo, ẩm ướt đang luồn lách chạy dọc sống lưng. Cuối cùng, anh gần như ướt sũng như một cục bọt biển, màu nhuộm từ quần áo chảy ròng ròng xuống và đọng thành một vũng dưới chân chiếc thang. Những hạt mưa xiên xẹo cắt ngang bầu không khí ảm đạm thành những dải nước sắc lẹm, liền một mạch từ chốn mây trời cho đến tận da thịt anh.

Oak chợt nhớ rằng tám tháng trước, ngay tại chốn này, anh đã từng chiến đấu với lửa cũng tuyệt vọng y như đang chiến đấu với nước lúc bấy giờ—và cũng vì một mối tình vô vọng với cùng một người phụ nữ ấy. Còn nàng ấy ư?—Nhưng Oak là kẻ hào hiệp và chân thành, liền xua đi những suy nghĩ đó.

Trời khoảng bảy giờ trong buổi sáng u ám và nặng trịch khi Gabriel bước xuống từ đống rơm cuối cùng, rồi thở phào thốt lên: “Xong rồi!”

Anh ướt sũng, mệt mỏi và u sầu, nhưng nỗi buồn dường như vơi đi phần nào nhờ cảm giác chiến thắng trong một việc nghĩa.

Những âm thanh yếu ớt vang lên từ phía nhà kho, và anh đưa mắt nhìn về hướng đó. Từng bóng người lũ lượt bước ra qua cánh cửa—ai nấy đều đi đứng lóng ngóng và ngượng ngùng, ngoại trừ kẻ đi đầu mặc chiếc áo khoác đỏ, thong thả tiến bước với hai tay đút túi và miệng huýt sáo. Những kẻ khác lê lết theo sau với vẻ mặt đầy tội lỗi: cả đoàn người ấy trông chẳng khác nào nhóm những kẻ cầu hôn trong tác phẩm của Flaxman đang lập cập tiến về âm phủ dưới sự dẫn đường của thần Mercury. Dáng điệu gù sì ấy khuất dần vào ngôi làng, còn Troy, kẻ cầm đầu, bước thẳng vào nhà nông trại. Không một ai trong số chúng ngoảnh mặt nhìn lại những đống rơm, hay dường như bận tâm lấy một suy nghĩ đến tình trạng của chúng.

Chẳng mấy chốc Oak cũng lên đường về nhà, đi theo một con đường khác với bọn họ. Phía trước mặt, trên bề mặt ướt át và bóng loáng của lối đi, anh thấy một người đang lấp ló bước đi còn chậm hơn cả mình dưới một chiếc ô. Người đó quay lại và rõ ràng giật mình; đó chính là Boldwood.

“Sáng nay ông có khỏe không, thưa ông?” Oak cất lời.

“Ừ, trời mưa đấy.—À, tôi khỏe, rất khỏe, cảm ơn anh; hoàn toàn khỏe mạnh.”

“Nghe vậy tôi rất mừng, thưa ông.”

Boldwood dường như dần định thần lại với thực tại. “Trông anh mệt mỏi và ốm yếu quá, Oak,” bấy giờ hắn mới nói, ánh mắt thẫn thờ nhìn người đồng hành.

“Tôi mệt thật. Còn trông ông thì thay đổi lạ lắm, thưa ông.”

“Tôi ư? Chẳng có gì: tôi đủ sức khỏe. Sao anh lại nghĩ thế?”

“Tôi tưởng trông ông không được phong độ như trước, thế thôi.”

“Thế thì anh nhầm rồi,” Boldwood cộc lốc đáp. “Chẳng có gì quật ngã được tôi. Thể chất tôi bằng sắt thép cơ mà.”

“Tôi đã phải làm việc cật lực để che đậy các đống rơm của chúng ta, và suýt nữa thì không kịp. Chưa bao giờ tôi phải vật lộn vất vả thế trong đời.... Chắc chắn rơm rạ bên ông an toàn cả chứ, thưa ông.”

“À vâng,” Boldwood nói thêm sau một hồi im lặng: “Anh vừa hỏi gì cơ, Oak?”

“Mấy đống rơm của ông đã được che đậy hết trước lúc này chưa?”

“Chưa.”

“Ít ra là những đống lớn đặt trên bệ đá chứ?”

“Cũng chưa luôn.”

“Còn mấy đống dưới hàng rào thì sao?”

“Không. Tôi quên bảo thợ lợp tranh ra tay rồi.”

“Cả đống nhỏ cạnh khung cửa rào nữa ư?”

“Cả đống nhỏ cạnh khung cửa rào cũng chưa. Năm nay tôi bỏ bê đám rơm rạ mất rồi.”

“Thế thì đến một phần mười số hoa màu của ông cũng chẳng thu hoạch được đâu, thưa ông.”

“Có lẽ vậy.”

“Bỏ bê chúng ư,” Gabriel chậm rãi lẩm bẩm với chính mình. Thật khó mà diễn tả hết sức ảnh hưởng đầy kịch tính mà tuyên bố đó mang lại cho Oak vào một khoảnh khắc như vậy. Suốt cả đêm qua, anh vẫn đinh ninh rằng sự lơ đễnh mà mình đang cố sức khắc phục chỉ là một trường hợp hy hữu và cá biệt—là sự việc duy nhất kiểu ấy trong cả vùng hạt. Thế nhưng ngay lúc này, tại cùng một giáo xứ ấy, một sự thất thoát lớn hơn nhiều lại đang diễn ra mà chẳng một ai than phiền hay mảy may để ý. Vài tháng trước, việc Boldwood quên béng chuyện đồng áng hẳn sẽ là một ý tưởng kỳ quặc chẳng khác nào một thủy thủ quên mất mình đang ở trên tàu. Oak đang nghĩ rằng bất chấp những gì bản thân từng phải chịu đựng vì cuộc hôn nhân của Bathsheba, ở đây lại có một người còn đau khổ nhiều hơn thế, thì Boldwood bỗng cất lên một giọng điệu khác hẳn—giọng của kẻ đang khao khát được giãi bày tâm sự và trút bỏ nỗi lòng.

“Oak, anh cũng rõ như tôi là dạo này mọi chuyện chẳng mấy suôn sẻ với tôi. Tôi cứ nhận quách đi cho rồi. Tôi đã định ổn định cuộc đời; nhưng chẳng hiểu sao kế hoạch ấy lại đổ sông đổ bể.”

“Tôi cứ tưởng bà chủ sẽ cưới ông,” Gabriel nói, vì không thấu hiểu hết những tầng sâu trong tình cảm của Boldwood nên anh chẳng thể giữ im lặng vì phép lịch sự với người chủ trang trại, đồng thời cũng quyết định không né tránh nguyên tắc sống của mình. “Dù sao thì đời là thế, chẳng bao giờ mọi chuyện diễn ra đúng như ta mong đợi,” anh nói thêm với sự điềm tĩnh của một kẻ đã quen chịu đựng nghịch cảnh hơn là bị nó quật ngã.

“Chắc thiên hạ đang cười vào mũi tôi khắp cả giáo xứ ấy nhỉ,” Boldwood nói, như thể chủ đề ấy cứ trào lên cửa miệng một cách không tài nào cưỡng lại được, kèm theo một vẻ bất cần thảm hại cốt để tỏ ra mình dửng dưng.

“Ồ không—tôi không nghĩ thế đâu.”

“—Nhưng sự thật phũ phàng là chẳng hề có chuyện lật lọng từ phía nàng—như một số kẻ vẫn tưởng đâu. Chưa từng có một lời đính ước nào tồn tại giữa tôi và cô Everdene cả. Người ta đồn đại vậy thôi chứ hoàn toàn sai sự thật: nàng chưa từng hứa hẹn gì với tôi cả!” Bấy giờ Boldwood đứng khựng lại và quay gương mặt đầy vẻ hoang dại về phía Oak. “Ồ, Gabriel,” hắn tiếp lời, “tôi thật yếu đuối và ngốc nghếch, chẳng biết ra sao nữa, và tôi chẳng tài nào xua đi được nỗi đau đớn tột cùng này!... Tôi từng có chút ít niềm tin mong manh vào lòng thương xót của Chúa cho đến khi đánh mất người phụ nữ ấy. Phải, Ngài đã dựng lên một giàn bầu để che râm cho tôi, và như vị tiên tri nọ, tôi đã cảm tạ Ngài và khơi gợi niềm vui. Thế nhưng ngày hôm sau, Ngài lại sai một con sâu đến đục khoét giàn bầu ấy cho héo tàn; và tôi cảm thấy thà chết đi còn hơn sống thế này!”

Một khoảng lặng kéo dài. Boldwood bừng tỉnh khỏi phút giây yếu lòng vừa trút bầu tâm sự, rồi lại cất bước đi tiếp, thu mình vào vẻ lạnh lùng và xa cách thường ngày.

“Không, Gabriel,” hắn nói tiếp với một vẻ thản nhiên tựa như nụ cười trên chiếc đầu lâu khô khốc: “chẳng qua người ngoài làm quá lên chứ kỳ thực chúng tôi có gì đâu. Thỉnh thoảng tôi cũng thấy hơi tiếc nuối đôi chút, nhưng chẳng người phụ nữ nào có thể giữ uy quyền trên đời tôi quá lâu được đâu. Thôi, chào anh; tôi tin anh sẽ không đem chuyện giữa hai chúng ta ra bàn tán với người khác.”