Bằng chứng công khai đầu tiên cho thấy quyết định tự mình làm nông dân và không qua bất kỳ người đại diện nào nữa của Bathsheba chính là sự xuất hiện của cô vào ngày họp chợ tiếp theo tại chợ ngũ cốc ở Casterbridge.

Căn phòng lớn nhưng rộng thênh thang, được chống đỡ bởi những xà nhà và cột trụ, gần đây đã được nâng tầm danh dự với tên gọi Sàn giao dịch Ngũ cốc, đang đông đúc những người đàn ông nóng nực đứng túm tụm thành từng nhóm hai ba người để trò chuyện. Người đang nói thì liếc xéo sang khuôn mặt của người nghe, đồng thời tập trung lập luận bằng cách nheo một bên mắt trong lúc phát biểu. Hầu hết bọn họ đều cầm trên tay những nhánh cây tần bì non, dùng chúng vừa làm gậy đi đường, vừa để khều lợn, cừu, những người hàng xóm đang quay lưng lại, và nói chung là những vật nằm yên một chỗ vốn dĩ cần phải được đối xử như vậy trong suốt cuộc hành trình của họ. Trong lúc trò chuyện, mỗi người lại uốn nắn khúc gậy của mình theo đủ mọi cách — bẻ cong nó ra sau lưng, tạo thành một chiếc vòng cung giữa hai bàn tay, tì mạnh nó xuống đất cho đến khi gần tạo thành một nửa vòng tròn; hoặc có lẽ nó bị kẹp vội vào nách trong lúc chiếc túi đựng mẫu vật được kéo ra và một nắm ngũ cốc được đổ vào lòng bàn tay. Sau khi ngắm nghía đánh giá, số ngũ cốc ấy liền bị ném xuống sàn — một kết cục hoàn hảo mà nửa tá gà béo tốt nuôi theo kiểu thành thị đã quen thuộc, như thường lệ, lẻn vào tòa nhà mà không bị phát hiện, và kiên nhẫn chờ đợi mong ước của chúng thành hiện thực với chiếc cổ vươn cao cùng ánh mắt xéo xắt.

Giữa đám đông những điền chủ lực lưỡng ấy, một bóng hồng lướt qua, là người phụ nữ duy nhất có mặt trong căn phòng. Cô ăn mặc xinh xắn và thậm chí rất trau chuốt. Cô di chuyển giữa họ giống như một chiếc xe ngựa lọt giữa đám xe chở hàng, được lắng nghe sau họ giống như một khúc tình ca sau những bài giảng đạo, và được cảm nhận giữa họ chẳng khác nào cơn gió mát thổi qua những lò luyện kim. Cô đã phải cần đến một chút quyết tâm — lớn hơn rất nhiều so với những gì cô từng tưởng tượng ban đầu — để bước chân vào đây, bởi ngay khi cô vừa bước vào, những cuộc trò chuyện ì ạch bỗng chốc im bặt, gần như mọi khuôn mặt đều quay về phía cô, và những khuôn mặt đã quay lại thì cứ trân trân dán chặt vào đó.

Bathsheba chỉ quen biết cá nhân hai hoặc ba người trong số những người nông dân, và cô đã tiến về phía họ. Nhưng nếu cô muốn chứng minh mình là một phụ nữ tháo vát thực tế như dự định, việc kinh doanh vẫn phải tiến hành, dẫu có hay không sự giới thiệu; và cuối cùng cô cũng lấy lại đủ sự tự tin để cất lời và đáp trả một cách táo bạo với những người đàn ông mà cô chỉ mới nghe danh thiên hạ. Bathsheba cũng mang theo những chiếc túi đựng mẫu vật của mình, và dần dần cô cũng áp dụng cái cách trút hạt chuyên nghiệp vào lòng bàn tay — nâng những hạt ngũ cốc lên trong lòng bàn tay thon thả của mình để kiểm tra, ra điều hoàn toàn là một người sành sỏi ở Casterbridge.

Nét chính xác trong đường cong của hàm răng trên đều đặn không sứt mẻ, cùng với các góc nhọn hoắt đầy sắc sảo ở khóe miệng đỏ thắm của cô khi đôi môi hé mở, lúc cô hơi thách thức ngẩng mặt lên để tranh luận một vấn đề với một người đàn ông cao lớn, đã gợi ý rằng ẩn chứa trong con người uyển chuyển mảnh mai ấy là một tiềm năng dư dả cho những kỳ tích ái tình đầy kinh ngạc, kèm theo sự táo bạo để thực hiện chúng. Thế nhưng đôi mắt cô lại phảng phất một vẻ dịu dàng — lúc nào cũng dịu dàng — mà nếu chúng không có màu sẫm, trông có vẻ đã mờ ảo mất rồi; chính nhờ sắc màu ấy, nó làm dịu đi một biểu cảm vốn có thể sắc bén trở thành sự trong sáng giản dị.

Thật kỳ lạ đối với một người phụ nữ đang ở độ tuổi viên mãn và tràn trề sinh lực, cô luôn để cho người đối thoại nói hết ý của họ rồi mới đưa ra lời đáp. Khi tranh luận về giá cả, cô giữ vững lập tức quan điểm của mình, như bản chất tự nhiên của một kẻ buôn bán, và kiên quyết hạ giá của đối phương xuống, như điều tất yếu ở một người phụ nữ. Nhưng trong sự kiên quyết ấy lại uyển chuyển đến mức loại bỏ được vẻ bảo thủ cố chấp, cũng như sự kỳ kèo bớt một thêm hai của cô phảng phất nét ngây thơ ngô nghê giúp nó không trở thành sự bủn xỉn tầm thường.

Những người nông dân mà cô không hề giao dịch làm ăn (chiếm phần lớn) cứ liên tục hỏi nhau rằng: “Cô ấy là ai thế?” Câu trả lời nhận được sẽ là —

“Cháu gái của bác nông dân Everdene; tiếp quản Nông trại Phía trên Weatherbury; đã sa thải gã quản lý và thề sẽ tự mình làm lấy mọi thứ.”

Người kia lúc ấy sẽ lắc đầu.

“Ừ, thật tiếc khi cô ấy lại bướng bỉnh đến vậy,” người đầu tiên nói tiếp. “Nhưng chúng ta ở đây nên tự hào về cô ấy — cô ấy làm bừng sáng cả chốn cũ kỹ này. Dẫu sao thì cô nàng cũng thật có da có thịt và duyên dáng, chắc chắn sẽ sớm có kẻ rước đi thôi.”

Thật là bất lịch sự nếu cho rằng sự mới mẻ khi cô tham gia vào một công việc như thế lại có sức hút mãnh liệt chẳng kém gì vẻ đẹp khuôn mặt và dáng điệu của cô. Dẫu vậy, sự quan tâm là điều hiển nhiên, và màn ra mắt vào ngày thứ Bảy này tại chốn nghị trường, dù đối với Bathsheba có ra sao đi nữa trong vai trò một nông dân mua bán, thì không có gì phải bàn cãi, đó là một chiến thắng rực rỡ đối với cô trong tư cách một thiếu nữ. Quả thực, sự xôn xao lớn đến mức bản năng của cô trong vài ba lần chỉ là bước đi như một nữ hoàng giữa những vị thần đồng áng ấy, tựa như cô em gái nhỏ của một vị thần Jupiter thu nhỏ, và hoàn toàn lờ đi việc chốt giá cả.

Bao nhiêu bằng chứng cho thấy sức hút của cô lại càng được làm nổi bật rõ rệt hơn nhờ một ngoại lệ rõ mười mươi. Phụ nữ dường như có thứ giác quan thứ bảy nhạy bén cho những chuyện thế này. Dù không thèm liếc mắt nhìn đến phạm vi góc vuông quanh hắn, Bathsheba vẫn nhận thức được sự tồn tại của một con cừu đen lạc loài giữa bầy đàn.

Ban đầu điều đó khiến cô bối rối. Nếu có một thiểu số đáng kính ở bên nào đi chăng nữa, thì sự việc đã là quá đỗi bình thường. Nếu chẳng ai thèm ngó ngàng đến cô, cô đã có thể đón nhận mọi chuyện một cách dửng dưng — những trường hợp như thế đã từng xảy ra. Nếu tất cả mọi người, bao gồm cả người đàn ông này, đều chú ý, cô đã coi đó là chuyện hiển nhiên — người ta từng làm thế trước đây rồi. Nhưng sự ít ỏi của ngoại lệ ấy lại tạo nên điều bí ẩn.

Chẳng mấy chốc cô đã nắm được ngần này chi tiết về ngoại hình của kẻ bất tuân ấy. Hắn là một người đàn ông ra dáng quý phái, với những đường nét trên khuôn mặt theo kiểu La Mã đầy đặn và sắc nét rõ ràng, những phần nhô lên ánh lên dưới ánh nắng với sắc thái phong phú tựa như đồ đồng. Dáng người hắn đứng thẳng thắn và phong thái điềm đạm. Một đặc điểm nổi bật bao trùm lên tất cả chính là sự đường hoàng, uy nghi.

Có lẽ từ lâu hắn đã chạm đến ngưỡng cửa của tuổi trung niên — giai đoạn mà vẻ bề ngoài của một người đàn ông tự nhiên ngưng thay đổi trong khoảng một tá năm hoặc hơn thế nữa; và theo lẽ tự nhiên, phụ nữ cũng vậy. Ba mươi lăm và năm mươi là giới hạn dao động của hắn — hắn có thể ở độ tuổi nào trong khoảng đó, hoặc bất cứ mốc nào ở giữa hai con số ấy.

Có thể nói rằng những người đàn ông đã có gia đình ở tuổi bốn mươi thường rất sẵn lòng và hào phóng liếc nhìn bất kỳ nhan sắc trung bình nào mà họ tình cờ nhận ra dọc đường. Có lẽ, cũng giống như những người chơi bài cầu may, ý thức về một sự miễn nhiễm chắc chắn trong mọi hoàn cảnh trước cái kết tồi tệ nhất có thể xảy ra — chính là việc phải trả giá — đã khiến họ trở nên liều lĩnh một cách bất thường. Bathsheba tin chắc rằng con người điềm tĩnh không nao núng này không phải là một người đàn ông đã có vợ.

Khi phiên chợ kết thúc, cô vội vã chạy đến chỗ Liddy đang đợi cạnh chiếc xe ngựa nhẹ màu vàng mà họ đã dùng để lái vào thị trấn. Con ngựa được cắm cương vào xe, và thế là họ thắt dây phóng đi — những gói đường, trà và vải vóc của Bathsheba được xếp gọn ở phía sau, bằng một cách khó tả nào đó qua màu sắc, hình dáng và tổng thể đường nét, chúng như muốn tuyên bố rằng chúng là tài sản của nữ nông dân trẻ tuổi ấy, chứ không còn là của tiệm tạp hóa hay tiệm vải nữa.

“Ta đã vượt qua nó rồi, Liddy, và mọi chuyện đã qua. Ta sẽ chẳng bận tâm nữa đâu, bởi vì họ đều sẽ quen dần với việc nhìn thấy ta ở đó; nhưng sáng nay thì tệ hại chẳng khác nào chuyện cưới xin — đâu đâu cũng là mắt là mắt!”

“Em biết thừa là thế mà,” Liddy nói. “Đàn ông đúng là một giống loài khủng khiếp khi cứ nhìn chằm chằm vào người ta.”

“Nhưng có một người đàn ông đủ khôn ngoan để không lãng phí thời gian vào ta.” Thông tin này được đưa ra theo cách để Liddy không mảy may cho rằng cô chủ của mình đang cảm thấy tự ái hay bứt rứt chút nào. “Một người đàn ông rất ưa nhìn,” cô tiếp tục, “dáng người ngay ngắn; chắc là khoảng bốn mươi tuổi. Em có biết hắn ta có thể là ai không?”

Liddy chịu không tài nào nghĩ ra được.

“Em không đoán được một chút nào sao?” Bathsheba nói với vẻ hơi thất vọng.

“Em chẳng có chút manh mối nào cả; vả lại, cũng chẳng có gì khác biệt, vì hắn ta là kẻ ít để ý đến chị nhất trong số tất cả mọi người. Này nhé, giả sử hắn mà chú ý nhiều hơn, thì lúc đó mới là chuyện lớn đáng nói chứ.”

Bathsheba lúc ấy đang phải chịu đựng cảm giác ngược lại hoàn toàn, và họ cứ thế lặng lẽ đánh xe lăn bánh vun vút. Một cỗ xe thấp, đang lao đi với tốc độ còn nhanh hơn nữa ở phía sau một chú ngựa thuần chủng không chê vào đâu được, đã vượt qua mặt họ.

“Ơ kìa, hắn kìa!” cô thốt lên.

Liddy đưa mắt nhìn theo. “Cái đó á! Đó chính là bác nông dân Boldwood — đương nhiên là thế rồi — cái người mà hôm nọ chị không thể nhìn thấy khi hắn ghé qua nhà đấy.”

“Ồ, bác nông dân Boldwood,” Bathsheba lầm bầm, và dõi theo hắn khi chiếc xe vượt lên trước họ. Người nông dân chưa từng quay đầu lại dù chỉ một lần, mà với ánh mắt dán chặt vào điểm xa nhất phía trước con đường, hắn lướt qua một cách hoàn toàn vô tình và thẫn thờ cứ như thể Bathsheba cùng với tất cả sự quyến rũ của cô chỉ là không khí loãng vậy.

“Hắn là một người đàn ông thú vị — em có nghĩ vậy không?” cô nhận xét.

“Ồ vâng, rất thú vị. Ai cũng công nhận điều đó,” Liddy đáp.

“Không hiểu sao hắn lại cứ thu mình lại và hờ hững đến thế, dường như tách biệt hoàn toàn với mọi thứ xung quanh mình.”

“Người ta đồn rằng — nhưng không chắc chắn cho lắm — rằng hắn từng vấp phải một nỗi thất vọng cay đắng nào đó khi còn trẻ và đang vui vẻ. Nghe nói một người phụ nữ đã phụ bạc hắn.”

“Thiên hạ lúc nào cũng nói thế — và chúng ta thừa biết rằng phụ nữ hầu như chẳng bao giờ ruồng bỏ đàn ông; chính đàn ông mới là kẻ ruồng bỏ chúng ta. Ta đoán đơn giản là bản tính hắn vốn dĩ kín đáo như vậy thôi.”

“Chỉ là bản tính của hắn thôi — em cũng đoán thế, thưa cô — chẳng có lý do nào khác trên đời này đâu.”

“Tuy nhiên, nghĩ rằng hắn từng bị đối xử một cách tàn nhẫn thì nghe có vẻ lãng mạn hơn chứ, tội nghiệp anh ta! Biết đâu rốt cuộc lại đúng là như thế thì sao!”

“Cứ tin chắc là thế đi ạ. Ồ vâng, thưa cô, chắc chắn là vậy rồi! Em cảm thấy thế nào hắn cũng phải trải qua chuyện đó.”

“Tuy nhiên, chúng ta rất hay có xu hướng nghĩ về con người theo những thái cực. Ta cũng chẳng lấy làm lạ nếu rốt cuộc mọi chuyện lại mang một chút của cả hai phía — nằm ở khoảng giữa — vừa bị đối xử hơi phũ phàng lại vừa mang tính cách hơi khép kín.”

“Ôi trời không đâu, thưa cô — em không thể nghĩ là nó nằm ở giữa đâu ạ!”

“Khả năng cao là thế đấy.”

“À vâng, đúng vậy thật. Em tin chắc là thế đấy ạ. Cô cứ tin lời em đi, thưa cô, đó chính xác là những gì đang xảy ra với con người đó đấy.”