Lúc ấy Beli sống ở Baní. Không phải một thành phố Baní huyên náo được bảo trợ bằng một nguồn cung cấp vô tận của DoYo[1]; những người làm chủ phần lớn Boston, Providence, New Hampshire như bây giờ. Mà đó là một Baní của thời xưa, đẹp và đáng kính trọng. Một thành phố nổi tiếng kháng cự màu (da) đen, nhưng đây lại là nơi, Chúa ạ, nhân vật đen nhất trong câu chuyện này cư ngụ, trên con đường chính gần khu thương xá trung tâm, trong một căn nhà ngày nay không còn hiện diện nữa. Nơi đó Beli sống với người cô cũng là mẹ đỡ đầu, nếu không thể gọi là rất hài lòng, thì chắc chắn khá bình yên. Từ năm 1951 trở đi, hija - con gái, và Madre - mẹ đỡ đầu, cùng quản lý tiệm bánh nổi tiếng gần thương xá, và giữ cho ngôi nhà bạc màu nhỏ hẹp của họ tươm tất. (Trước 1951, cô gái mồ côi này sống với gia đình cha mẹ nuôi, đám người quỷ quái này Beli và mẹ của cô không bao giờ muốn nhắc đến. Một điều họ muốn cho vào quên lãng như một trang giấy được cố tình bỏ trống.)

Đó là những ngày tươi đẹp. La Inca kể lại cho Beli nghe lịch sử danh giá của gia đình trong khi họ nhồi bột và nặn bánh (Bố của con! Mẹ của con! Chị em của con! Nhà của con!), có khi câu chuyện giữa hai người chỉ là giọng nói nhỏ phát ra từ cái radio của Carlos Moya và tiếng xoa bơ vào cái lưng sẹo cháy của Beli. Ngày của xoài và ngày của bánh mì. Hình ảnh của khoảng thời gian ấy không được lưu lại nhiều, nhưng cũng dễ tưởng tượng ra những tấm ảnh này - hai người đứng trước ngôi nhà sạch sẽ ngăn nắp ở Los Pescadores. Họ đứng cách xa nhau theo thói quen. Vẻ trang trọng nghiêm nghị của người đàn bà lớn tuổi dày đặc đến độ bạn cần dùng lửa để cắt, và vẻ phòng thủ của cô gái kiên cố như Minas Tirith[2], cần cả đạo quân của Mordor để chinh phục. Hai người sống cuộc đời công dân gương mẫu của Sur[3]. Đi lễ (nhà thờ) một tuần hai lần, và ngày thứ sáu đi dạo công viên chính của Baní, nơi, hồi tưởng lại thời Trujillo, không hề thấy trẻ con hư hỏng và các ban nhạc giỏi thật tình biểu diễn nhạc. Họ ngủ chung trên cái giường bắt đầu trĩu xệ, và buổi sáng, trong khi La Inca mò mẫm tìm đôi dép, Beli ra đứng phía trước nhà run rẩy, và khi La Inca pha cà phê, Beli dựa hàng rào nhìn đăm đăm. Nhìn cái gì? Hàng xóm? Bụi đang bay? Thế giới?

Hija, La Inca gọi. Hija, vào đây!

Bốn hay năm lần cho đến lúc La Inca phải đi ra ngoài rước vào, chỉ lúc đó Beli mới chịu vào.

Tại sao mẹ lại hét to như thế? Beli muốn biết, vẻ không vui.

La Inca đẩy Beli vào nhà: Có ai nghe con bé này nói không? Cứ tưởng mình là người lớn nhưng chẳng lớn chút nào.

Beli, rõ ràng cô có linh hồn của Oyá, luôn luôn trăn trở, không chịu được với sự yên tĩnh. Bất cứ cô bé nào ở một xứ nhược tiểu cũng sẽ cảm ơn Chúa đã cho mình cuộc đời mà Beli đang sống: nói cho cùng, Beli có người mẹ đỡ đầu không đánh đập cô, người (vì cảm thấy tội lỗi hay vì bản chất) đã nuông chiều cô đến độ làm cô hư hỏng, mua quần áo đẹp đúng thời trang, trả tiền Beli làm việc cho cửa hàng bánh, không nhiều lắm, nhưng còn hơn chín chục phần trăm đám trẻ con cùng tuổi không được lãnh lương gì cả. Beli rất may mắn, tuy thế, cô không nhận thấy. Chính Beli cũng không hiểu rõ tại sao mình hành động như thế. Vào thời điểm chuyện này được kể lại, Beli không còn vâng lời làm việc ở tiệm bánh hay là làm con của một trong những người đàn bà được kính trọng nhất ở Baní. Beli không thể vâng lời. Chấm hết. Tất cả những gì trong cuộc sống hiện tại đều làm Beli cáu kỉnh; Beli muốn, với tất cả tấm lòng, một cái khác. Từ lúc nào sự bất mãn này xâm nhập tâm hồn cô, Beli không biết và cũng chẳng nhớ. Về sau, Beli kể lại với con gái là, cái bất mãn chống đối nó đã theo đuổi Beli suốt cuộc đời, nhưng có ai biết được đây là sự thật? Nói chính xác, Beli cũng chẳng biết rõ mình muốn gì: một cuộc sống thật tuyệt vời, vâng, một người chồng đẹp trai và giàu có, vâng, mấy đứa con xinh đẹp, vâng, một thân hình đàn bà thật quyến rũ, không thể nào nghi ngờ. Nếu tôi phải nói ra, điều Beli mong muốn trong suốt thời thơ ấu đã mất: được trốn thoát. Từ những cái dễ liệt kê: tiệm bánh, trường học, cuộc sống nhàm chán ở Baní, ngủ chung giường với mẹ, không có khả năng mua quần áo Beli muốn, phải chờ cho đến khi mười lăm để có thể vuốt cho tóc thẳng ra, những kỳ vọng quá cao của La Inca, sự thật là cha mẹ Beli đã chết từ khi Beli vừa lên một, những lời xầm xì là Trujillo đã gây ra việc ấy, những năm đầu tiên trong cuộc đời Beli khi cô là trẻ mồ côi, cái vết sẹo khủng khiếp từ thời ấy, và màu da đen mà cô căm ghét. Nhưng Beli muốn trốn đến chỗ nào cô không thể bảo cho bạn biết. Tôi đoán điều này cũng chẳng quan trọng, cho dù Beli có là công chúa ở trong một lâu đài cao hay là ngôi biệt thự lộng lẫy Casa Hatüay, ngôi nhà cũ của cha mẹ cô để lại, được sửa chữa lại bằng phép màu Omega của Trujillo; Beli cũng chỉ muốn trốn thoát.

Mỗi buổi sáng chỉ ngần ấy chuyện: Hypatía Belicia Cabral, đến đây!

Mẹ, đến đây, Beli lầm bầm. Mẹ.

Beli thèm khát mô hồ, cũng như những người vị thành niên của toàn thế hệ muốn trốn nhà ra đi, nhưng tôi hỏi bạn: tại sao thế? Không có mơ ước viển vông nào có thể thay đổi được sự thật chắc như đinh đóng cột, Beli là cô gái trẻ sống trong xứ Cộng hòa Dominic dưới thời Rafael Leónidas Trujillo Molina, một tên độc tài bần tiện nhất trong những tên cai trị độc tài. Đây là một quốc gia, một xã hội, được xây dựng để thật sự ngăn ngừa người ta trốn thoát. Alcratraz của Antilles. Không có một cái lỗ Houdini[4] nào trong bức màn Rừng Chuối. Thổ dân Taino không được quyền chọn lựa sự sống và cách sống và đối với dân da đen nghèo không có phương tiện tẩy da cho trắng, sự lựa chọn càng khan hiếm hơn. (Nếu bạn muốn giải thích trạng thái bồn chồn của Beli thì đây là lý do: Beli đã hứng chịu sự ngột ngạt đã bóp nghẹt cả thế hệ Dominic trẻ tuổi. Hơn hai mươi năm cai trị của Trujillo đã đảm bảo chuyện này. Thế hệ của Beli là thế hệ có thể vùng lên làm cách mạng, nhưng cuộc cách mạng này chỉ xảy ra khi họ đã thâm tím cả người vì thiếu dưỡng khí. Cái thế hệ trẻ này đã thức tỉnh trong một xã hội vẫn còn u mê. Cái thế hệ mà khi tất cả mọi người bảo rằng không thể nào thay đổi được vẫn cố gắng khăng khăng đòi thay đổi. Ở cuối cuộc đời, khi Beli bị bệnh ung thư nuốt sống, Beli đã nói lên cái cảm giác bị mắc bẫy mà mọi người đều cảm thấy. Nó cũng như bị chìm dưới đáy biển, Beli nói. Tối tăm và chiều dày của biển cả đang đè bẹp mình. Nhưng rất nhiều người vì quá quen thuộc với hoàn cảnh này họ cho đó là chuyện bình thường, họ không nhớ là có một thế giới khác ở phía trên.)

Nhưng Beli có thể làm gì chứ? Beli chỉ là một cô gái không có quyền lực, chưa phát triển nhan sắc, không tài nghệ, không có thế lực gia đình để giúp Beli tiến triển, chỉ có La Inca, và La Inca sẽ chẳng giúp cô bé của chúng ta trốn thoát bất cứ cái gì. Ngược lại, người anh em của tôi ơi, La Inca, với cái váy cứng ngắc và dáng vẻ đầu uy quyền của bà, đã có kế hoạch đưa Belicia về trồng ở đất Baní, giữa Quá Khứ Vàng Son của gia đình cô. Một gia đình mà Beli chưa hề được biết, những người thân mà cô đã mất từ thuở sơ sinh. (Nhớ nhé, bố con là bác sĩ, một bác sĩ, mẹ con là y tá, y tá). La Inca kỳ vọng vào Beli, nguồn hi vọng cuối cùng của gia đình bà, cái gia đình đã bị chết dần dần, kỳ vọng Beli sẽ đóng vai chính trong nhiệm vụ khôi phục quá khứ, nhưng Beli đã biết gì về gia đình cô ngoại trừ những câu chuyện cô được nghe đến phát ngấy? Và, quan trọng nhất, cô có muốn làm việc này hay không? Beli không phải là một phụ nữ miền núi bị nguyền rủa, có bàn chân quay ngược về phía sau, như hướng về quá khứ. Bàn chân Beli quay ra phía trước, Beli nhắc nhở La Inca hết lần này đến lần khác. Hướng về tương lai.

Bố của con là bác sĩ, La Inca lặp lại, không phiền lòng. Mẹ của con là y tá. Họ có một căn nhà lớn nhất ở Las Vegas.

Beli không thèm nghe, nhưng ban đêm, khi ngọn gió alizé thổi vào, cô bé sẽ rên rỉ trong giấc ngủ.

❀ ❀ ❀

[1] Dùng để chỉ những người hoặc ngu đần hoặc kiêu ngạo.

[2] Pháo đài kiên cố trong truyện The Lord of The Rings.

[3] Miền Nam.

[4] Tên của một ảo thuật gia nổi tiếng.