Họ nói, đầu tiên “nó” đến từ Phi châu, theo tiếng thét của những người bị bắt làm nô lệ; nó là chất độc giết người của người Tainos, được thốt lên khi một thế giới đang tan rã và một thế giới khác vừa khởi đầu; nó là loài ác quỷ bị cuốn vào Sự Sáng Tạo loài người, xuyên qua cánh cửa của những cơn ác mộng đã mở hé trong vùng đảo Antilles. Fukú americanus, hay nói đơn giản hơn, fukú - nói chung là lời trù yếm hay một số phận không may, nói riêng là Lời Nguyền yểm vào châu Mỹ Latinh. Nó còn được mang tên là fukú Đô đốc bởi vì vị Đô đốc này vừa là bà mụ vườn giúp nó sinh ra, vừa là nạn nhân người châu Âu danh tiếng nhất của nó; mặc dù “khám phá” ra châu Mỹ Latinh, nhưng Đô đốc đã chết khốn khổ vì bệnh giang mai và ông đã nghe cả giọng nói của thánh thần. Ở Santo Domingo, vùng đất ông yêu quý nhất (vùng đất mà Oscar, lúc cuối đời, gọi là Ground Zero của châu Mỹ), tên ông đồng nghĩa với cả hai loại fukú; nhỏ và lớn; nói tên của ông hoặc chỉ nghe tên của ông thôi cũng đủ gieo tai họa lên đầu của bạn và của người thân.

Tên của nó là gì hay nguồn gốc của nó ở đâu không phải là điều tối quan trọng, người ta tin rằng người châu Âu khi xâm lấn đất đai của người Hispanic đã để xổng ra một fukú, yểm lên cả thế giới, làm chúng ta phải hứng chịu điêu linh từ khi ấy. Santo Domingo có thể là trạm đầu tiên, cổng vào của fukú, nhưng tất cả chúng ta đều là con của nó, dù chúng ta có nhận biết điều này hay không.

Nhưng fukú không phải chỉ là lịch sử thời cổ xưa, một dạng chuyện ma cũ không còn làm ai sợ nữa. Vào thời của cha mẹ tôi, fukú có thật và rất đáng sợ, một điều mà bất cứ người bình thường nào cũng tin. Ai ai cũng biết một người nào đó đã bị fukú giết, cũng giống như tất cả mọi người đều có quen người có uy thế làm việc trong Palacio[1]. Nó bay lơ lửng trong không gian, bạn có thể nói thế, mặc dù, cũng như tất cả mọi chuyện quan trọng nhất trên Đảo, không ai muốn nhắc đến nó. Vào thời các cụ, fukú quan trọng lắm; mỗi khi xuất hiện đều có người giới thiệu quảng bá cho nó, bạn có thể gọi đó là một Đạo sĩ, người ấy chính là Rafael Leónidas Trujillo Molinai[2] của chúng tôi, nhà cai trị độc tài cho đến ngày ông ta chết. Không ai biết Trujillo là tôi tớ hay là chủ nhân của fukú, là nhân viên hay là người lãnh đạo, nhưng rõ ràng, giữa ông ta và nó có sự liên hệ mật thiết, cấu kết chặt chẽ với nhau. Người ta tin là, ngay cả những người trí thức cũng tin thế, bất cứ ai, nếu có âm mưu lật đổ Trujillo sẽ mắc phải một fukú độc địa nhất, ảnh hưởng đến cả bảy thế hệ, có khi hơn. Nếu bạn ước một chuyện không lành cho Trujillo, fuá, một cơn bão sẽ cuốn gia đình bạn ra khơi, fuá, một tảng đá đồ sộ sẽ rơi từ bầu trời quang đãng và nghiền nát bạn, fuá, con tôm bạn ăn ngày hôm nay sẽ biến thành cơn đau quặn trong bụng giết bạn ngày mai. Điều này giải thích tại sao tất cả mọi người âm mưu ám sát ông ta luôn luôn bị tiêu diệt, ngay cả những người đã bắn gục ông ta đều bị chết rất thê thảm. Thế còn cái nhà phải gió Kenedy? Ông ta là người bật đèn xanh cho phép ám sát Trujillo năm 1961, người đã ra lệnh cho CIA giao vũ khí lên Đảo. Đó là một hành động sai lầm, ông sếp ạ! Bởi vì chuyên viên tình báo của Kenedy đã không báo cáo với ông ta rằng tất cả dân của xứ Dominic, từ anh jabao[3] giàu nhất ở Mao cho đến anh güey[4] nghèo rớt mồng tơi ở El Buey, từ ông già nhất đến thằng bé nhất ở San Francisco, đều biết: người nào giết Trujillo, cả gia đình hắn sẽ chịu một fukú rất đáng sợ, đến độ, cái fukú đã yểm vào Phó Đô đốc chỉ là trò đùa so với nó. Bạn muốn có câu trả lời thật trọn vẹn cho câu hỏi của Hội đồng Warren, ai đã giết JFK[5]? Để tôi, Người Quan Sát tầm thường thổ lộ cho bạn biết, chỉ một lần này thôi nhé, một sự thật, thật hơn tất cả mọi sự thật: không phải là xã hội đen, hay LBJ[6], hay hồn ma của Marylin Monroe đã giết Kenedy. Cũng không phải người không gian, hay KGB, hay một tay súng đơn độc. Không phải anh em nhà họ Hunt ở Texas, hay Lee Harvey, hay Uỷ ban Ba bên. Đó là Trujillo; đó là fukú. Thế bạn nghĩ Lời nguyền của dòng họ Kenedy phát xuất từ coñazo nào chứ? Thế còn Việt Nam thì sao? Bạn nghĩ tại sao cái quốc gia có thế lực mạnh nhất trên thế giới lại thua trận lần đầu tiên với một nước nhỏ như Việt Nam? Chẳng phải fukú thì là cái quái gì? Bạn có thể thú vị biết rằng lúc Mỹ dính sâu hơn trong chiến tranh Việt Nam, LBJ cũng âm thầm phát động cuộc xâm lăng Cộng hoà Dominic vào ngày 28 tháng 4 năm 1965. (Santo Domingo là Iraq trước khi Iraq là Iraq). Một thành công rạng rỡ về mặt quân sự của quân đội Mỹ và tất cả các đơn vị cũng như các tình báo viên đã tham gia trong việc “dân chủ hoá” của Santo Domingo đều được đưa đến Sài Gòn. Bạn đoán xem những người lính, kỹ thuật viên, điệp viên này đã mang theo vật gì trong người, trong hành lý, trong cặp da, trong túi áo, trong cọng lông nơi lỗ mũi, trong đất bám cứng quanh đôi giày của họ? Một món quà nhỏ của dân tộc tôi dành cho nước Mỹ, sự trả giá nhỏ bé cho cuộc chiến tranh không chính đáng. Đúng thế, các bạn. Fukú.

Chúng ta phải nhớ fukú không phải lúc nào cũng tấn công đối tượng ngay lập tức như sét đánh. Đôi khi nó làm việc thật kiên nhẫn, nhận chìm người ta từng chút một, như nó đã làm với ông Đô đốc hay với lĩnh Mỹ trên đồng ruộng ngoài Sài Gòn. Đôi khi nó chậm rãi và đôi khi nó nhanh chóng. Bởi vì nó trù ếm theo kiểu ấy, chúng ta khó xác định cách nó hoạt động, để có thể tự bảo vệ. Nhưng chắc chắn là: cũng như năng lượng Omega của Darkseid, như lời nguyền của Morgoth[7], cho dù bao nhiêu lần nó phải chạy trốn hay rút lui, nó luôn luôn - tôi nhấn mạnh, luôn luôn - hạ gục đối tượng của nó.

Khi tôi đang lớn lên ở DR[8], nếu một đứa trẻ cư xử không tốt hoặc khóc lóc, những người thân sẽ nói rằng: Hãy nín đi hoặc hãy cư xử tốt hơn nếu không Đô đốc sẽ đến và ăn thịt đấy.

Tôi không biết gì nhiều về Đô đốc khi tôi chỉ mới là đứa trẻ lên ba lên năm, nhưng tốt hơn hết bạn nên tin rằng ông ta đã làm cho chúng tôi thật sự sợ hãi. Tôi luôn chạy đi tìm cô Yrma của tôi mỗi khi có bất cứ người nào đó đề cập đến từ Đô đốc. Tôi phải giấu mình thật kĩ trong chiếc váy của cô càng nhanh càng tốt. Ý tôi là, trời ơi, bạn không biết nỗi sợ của trẻ thơ là như thế nào trừ khi bạn đã biết về nỗi sợ của trẻ thơ ở Thế giới Thứ ba.

Chuyện tôi có thật sự tin đây là số mệnh không may của người Mỹ hay không chẳng phải là việc quan trọng. Nếu bạn sống trong một quốc gia tin về fukú lâu đời, bạn luôn được nghe những chuyện như thế. Tất cả mọi người ở Santo Domingo đều có một câu chuyện về fukú để kể trong gia đình. Tôi có một ông bác có mười hai người con gái ở Cibao, ông tin do bị một người tình cũ ếm nên không bao giờ ông có thể có con trai. Đó là fukú. Tôi có một người dì, bà tin mình sẽ không bao giờ được hạnh phúc vì đã trót cười ở một đám tang. Fukú. Ông nội tôi tin rằng những người sống ở hải ngoại là cách Trujillo trả thù người dân đã phản bội ông ta. Fukú.

Nếu bạn không tin vào “những chuyện dị đoan” thì cũng tốt. Thật ra điều này còn hơn là tốt, phải nói là nó tuyệt vời, hoàn hảo. Bởi vì cho dù bạn tin hay không tin, fukú luôn tin vào bạn.

Một vài tuần trước đây, trong lúc đang kết thúc quyển sách này, tôi có viết về sự nguy hiểm của fukú trong diễn đàn DRI, chỉ vì tò mò. Lúc này tôi thường hay chướng đời như thế. Những lời phản biện, vượt ngoài sức tưởng tượng. Bạn nên biết là tôi nhận rất nhiều câu trả lời. Mà con số cứ tiếp tục tăng. Không phải chỉ những câu trả lời của Domo[9]. Mấy cục đá Puerto[10] muốn nói về fufus, và người Haiti cũng có cái đồ quỷ này. Có cả triệu triệu câu chuyện về fukú. Ngay cả mẹ tôi, người hầu như chẳng bao giờ nói đến Santo Domingo, cũng bắt đầu kể chuyện fukú của bà cho tôi nghe.

Tôi chắc bây giờ bạn đã có thể đoán được, tôi cũng có câu chuyện về fukú. Tôi ước gì có thể tuyên bố chuyện của mình là chuyện hay nhất - fukú số một - nhưng tôi không thể. Chuyện của tôi không phải là câu chuyện ghê rợn nhất, rõ ràng nhất, đau đớn nhất hay đẹp nhất.

Nó chỉ tình cờ là câu chuyện mà những ngón tay của nó đang bóp nghẹt cổ tôi.

Tôi không chắc Oscar sẽ hoàn toàn thích cái lối đặt tên truyện như thế này. Câu chuyện fukú. Hắn là một người hoàn toàn yêu thích truyện khoa học giả tưởng, viễn tưởng, và cho rằng đó chính là loại truyện diễn tả cuộc đời và thời đại của chúng ta. Hắn có thể hỏi: Có cái gì đầy giả tưởng khoa học hơn là Santo Domingo? Có cái gì hoang đường hơn là Antilles?

Nhưng bây giờ vì tôi đã biết tất cả mọi diễn tiến, tôi phải hỏi trả lại: Có cái gì fukú hơn?

Ghi chú cuối cùng: theo truyền thống ở Santo Domingo, cứ mỗi khi bạn nhắc đến, hay tình cờ nghe tên của Đô đốc, hay bất cứ lúc nào một fukú làm tất cả mọi người phải chú ý, chỉ có vỏn vẹn một cách để ngăn ngừa tai hoạ quyện vào người bạn, chỉ có một lời giải nguyền giữ cho bản thân và gia đình bạn được an toàn. Cũng chẳng có gì phải ngạc nhiên, đó chỉ là một chữ thôi. Một chữ thật đơn giản (được đi kèm bằng một cái tréo hai ngón tay, ngón trỏ và ngón giữa, vào nhau thật chắc).

Zafa.

Thời trước, chữ này phổ biến và quan trọng ở Macondo hơn là ở McOndo. Cũng có nhiều người, tuy thế, như bác Miguel của tôi ở Bronx, vẫn zafa bất cứ chuyện gì. Bác là người theo trường phái cũ. Nếu đội banh Yanks phạm lỗi ở sân lúc gần cuối giờ, đó là zafa; nếu có người nào mang vỏ ốc ở biển vào nhà, đó là zafa; nếu cho một người đàn ông ăn parcha[11], đó là zafa. Hai mươi bốn giờ zafa với hy vọng là những xui xẻo không có thì giờ kịp vận vào. Ngay cả khi đang viết những chữ này, tôi tự hỏi không biết quyển sách này có phải là một loại zafa không. Đây là cách giải nguyền của cá nhân tôi.

❀ ❀ ❀

[1] Lâu đài, dinh tổng thống

[2] Xem phần Chú thích Đặc biệt (1)

[3] Chữ của Cuba dùng để chỉ những người da đen lai trắng, nhưng vẫn còn đậm chất da đen như tóc quăn, mũi hếch.

[4] Tiếng lòng dùng để chỉ một người.

[5] Tổng thống John F. Kenedy (1961 - 1963)

[6] Tổng thống Lyndon B. Johnson (1963 - 1969)

[7] Một nhân vật trong truyện của Tolkien, tượng trưng cho nhà độc tài, đàn áp mọi người, được dùng như bài học khuyên loài người nên tránh hành động tham quyền lực quá mức. (Chú thích của tác giả: “Tôi là Vua của các Trưởng lão: Melkor, người đầu tiên và mạnh nhất trong tất cả Valar, người đã có mặt trước thế giới và tạo ra thế giới. Bóng tối của mục đích của tôi nằm trên Arda, và tất cả những thứ trong ấy sẽ vâng theo ý chí của tôi. Nhưng trên tất cả những người mà các ngươi yêu mến, ý nghĩ của tôi sẽ nặng như đám mây u ám và nó sẽ mang họ vào bóng tối, tuyệt vọng. Bất cứ nơi nào họ đi đến, ác quỷ sẽ hiện ra. Bất cứ lúc nào họ nói, lời nói của họ sẽ mang đến chuyện không may. Bất cứ những gì họ làm sẽ chống lại họ. Họ sẽ chết không hy vọng, bị nguyền rủa trong cả sự sống và cái chết.)

[8] Dominic Republic

[9] Chỉ người Dominic

[10] Chỉ người Puertorica

[11] Một loại trái cây có thể làm tăng sinh dục.