Không ai biết được niềm yêu thích bộ môn khoa học giả tưởng quá độ này xuất phát từ đâu. Có thể bởi vì (Oscar) có tổ tiên nguồn gốc ở xứ Antilles (có ai mà có nguồn gốc đầy khoa học giả tưởng hơn chúng tôi chứ?), hay là bởi vì hắn sống ở Cộng hòa Dominic một vài năm đầu tiên trong đời rồi bất chợt bị bắt định cư ở New Jersey – một cái thẻ xanh duy nhất thay đổi không những chỉ hai thế giới (từ thứ ba nghèo và lạc hậu, sang thứ nhất tân tiến và hiện đại) mà còn thay đổi cả mấy thế kỷ (từ một nơi hầu như không có tivi hay điện, qua một nơi có thừa mứa cả hai thứ). Sau một cuộc chuyển tiếp như thế tôi đoán rằng chỉ có những trường hợp quá độ mới có thể thỏa mãn. Có lẽ tại vì khi còn ở Cộng hòa Dominic, hắn đã xem Người Nhện nhiều lần quá, đã được dẫn đi xem phim võ thuật Run Run Shaw rất nhiều lần, hay là đã nghe ông của hắn kể đi kể lại bao nhiêu lần những câu chuyện kinh dị về el Cuco (quái vật) và La Ciguapa? Có lẽ bởi vì người quản thủ thư viện đầu tiên trên đất Mỹ đã làm cho hắn mê đọc sách, cái cảm giác như bị chạm điện trong lần đầu tiên hắn sờ vào quyển sách Danny Dunn đầu tiên? Có lẽ bởi vì zeitgeist[1], (thế những năm đầu của thập niên bảy mươi không phải là bình minh của thời đại mọt sách hay sao chứ?) hay sự thật là trong suốt thời niên thiếu của hắn hoàn toàn không có bạn? Hay đó là nguyên nhân sâu xa hơn, bắt nguồn từ thời tiên cổ?

Ai có thể xác định điều này chứ?

Chỉ có một điều rất rõ ràng rằng bởi vì hắn là một đứa nhỏ mê đọc sách (không một chữ nào có thể diễn tả đúng hơn) điều này đã giúp hắn vượt qua những ngày khó khăn thời niên thiếu, nhưng điều này cũng làm cho hắn có vẻ khác biệt lộ liễu trên hè phố khốc liệt của Paterson hơn là lúc trước đây. Đám con trai biến hắn thành nạn nhân bằng những cú đấm, xô, tuột quần, đập kính đeo mắt, những quyển sách mới keng mua từ trong trường do Scholastic xuất bản, giá năm chục xu mỗi cuốn bị xé làm hai trước cặp mắt của hắn. Mày thích sách? Bây giờ mày có hai! Ha ha! Không ai, trời ạ, có thể chà đạp người khác hơn là những người từng bị chà đạp. Ngay cả mẹ của hắn cũng thấy cái tật đãng trí vì mê truyện của hắn khá điên rồ. Ra ngoài sân chơi! Bà ra lệnh ít nhất mỗi ngày một lần. Thử một lần cư xử như một thằng bé bình thường xem nào.

(Chỉ có chị của hắn, một người cũng thích đọc sách, ủng hộ hắn. Cô mang cho hắn những quyển sách ở thư viện trường của cô bởi vì ở đó có nhiều sách hay).

Bạn thật sự muốn biết cảm nghĩ thật của X-man? Chỉ cần bạn là một thằng bé da màu thông minh ham đọc sách sống trong một khu ổ chuột hiện đại trên nước Mỹ. Mamma mia![2] Cũng giống như có cánh dơi, hay một cặp râu tua như vòi voi, hay râu bạch tuộc đâm ra từ trên ngực.

Ra ngoài chơi! Mẹ hắn gầm lên. Thế là hắn ra ngoài sân, như một thằng bé bị trừng phạt, mất vài tiếng đồng hồ cho bọn nhóc trai tra tấn – Xin mẹ để con chơi trong nhà, hắn van nài mẹ hắn, nhưng bà đẩy hắn ra ngoài – Mày không phải là đàn bà ru rú trong nhà – một giờ, hai giờ, cho đến khi hắn có thể lẻn vào bên trong mà không ai để ý, trốn trong cái tủ nhỏ chứa quần áo trên lầu, ở trong đó hắn có thể đọc sách bằng một vạt ánh sáng mỏng như dao cạo hắt ra từ kẽ hở của cánh cửa. Chẳng bao lâu, mẹ hắn lại lôi cổ hắn ra: Mày mắc dịch hay sao thế?

(Và, hắn đã bắt đầu viết ngoáy trên giấy nháp, trong vở luận văn, trên mu bàn tay, không có gì đáng để chú ý, chỉ một vài phác thảo lại ý tưởng của những cuốn truyện mà hắn yêu thích nhất, chẳng có dấu hiệu gì chứng tỏ những trang sao chép ấm ớ đó là Định Mệnh của hắn).

❀ ❀ ❀

[1] Tinh thần trí thức và văn hóa của một thời đại

[2] Tác giả dùng chữ “Mamma mia” là tên một vở nhạc kịch nói về một người phụ nữ có cuộc đời sóng gió nhưng bà đủ sức lướt qua mọi nghịch cảnh. Ở đây chỉ được dùng như một lời than