Kèm theo bức thư trước.
Kia, người bạn tàn nhẫn! đó là câu trả lời của tôi. Khi bạn đọc nó, nếu bạn thấu hiểu trái tim tôi, bạn sẽ oà khóc, trừ khi trái tim bạn đã mất đi cảm giác; nhưng đừng tiếp tục dằn vặt tôi bằng thứ sự kính trọng nhẫn tâm ấy nữa, thứ mà tôi phải đánh đổi quá đắt, và chẳng mang lại ích gì ngoài việc làm tăng thêm nỗi thống khổ của tôi.
Thế tay bạn nỡ lòng nào phá vỡ mối liên kết dịu dàng được vun đắp dưới ánh mắt bạn, gần như từ thuở ấu thơ, và dường như đã được tình bạn của bạn chia sẻ với bao niềm vui thích? Giờ đây tôi bất hạnh đúng như điều bạn muốn, và ở mức độ tột cùng mà người ta có thể chịu đựng. Bạn có thấu hiểu hết những điều tội lỗi mà mình đã gây ra không? bạn có nhận thức được rằng bạn đã rứt bỏ linh hồn tôi khỏi thể xác? rằng những gì tôi đã mất là không tài nào lấy lại được, và thà chết một trăm lần còn hơn không được sống vì nhau? tại sao bạn cứ thúc giục hạnh phúc của Eloisa? liệu cô ấy có thể hạnh phúc khi không có sự thanh thản trong tâm hồn? tại sao bạn lại nhắc đến hiểm nguy từ người mẹ của cô ấy? à! cuộc đời của một người mẹ, của mẹ tôi, của mẹ bạn, hay chính mẹ cô ấy, sự tồn tại của cả thế giới này là gì chứ, so với cảm giác ngây ngất mà qua đó chúng ta hòa làm một? Ôi thứ đạo đức vô hồn và dã man! Ta tuân theo tiếng nói vô nghĩa của ngươi, ta căm ghét ngươi, trong khi ta hy sinh tất cả cho mệnh lệnh của ngươi. Những lời an ủi hão huyền của ngươi có ích gì trước những cơn quằn quại đau đớn của tâm hồn? đi đi, hỡi thần tượng u ám của những kẻ bất hạnh, ngươi chỉ biết làm gia tăng sự khốn khổ của họ bằng cách tước đi những cứu cánh mà vận mệnh ban tặng: thế mà tôi vẫn vâng lời; vâng, người bạn tàn nhẫn, tôi vâng lời; tôi sẽ trở nên, nếu có thể, vô cảm và dã man chẳng kém gì bạn. Tôi sẽ quên đi mọi thứ trên đời từng vô cùng thân thiết với mình. Tôi sẽ không còn nghe hay thốt lên cái tên Eloisa, hay tên của bạn. Tôi sẽ không bao giờ gợi lại ký ức không tài nào chịu nổi ấy nữa. Sự bực dọc và cơn thịnh nộ cứng rắn sẽ che chở tôi khỏi những tai ương ấy. Sự cố chấp kiên định sẽ thay thế cho lòng dũng cảm: tôi đã trả giá quá đắt cho sự nhạy cảm của mình; thà từ bỏ cả nhân tính còn hơn.
