Tôn Sách nhíu chặt mày. Hắn hiểu nỗi lo của Trương Hoành là gì, hơn nữa biết nỗi lo của Trương Hoành không phải là "kỷ nhân ưu thiên", chắc chắn là đã nghe được phong thanh, cho nên dù biết sẽ bị coi là hủ lậu, vẫn phải trung thành nói thẳng.

Tại sao người cải cách đa phần đều không có kết cục tốt đẹp? Phản tư lại sự việc, sơ tâm của người cải cách đa phần đều là tốt, biện pháp cũng chưa chắc toàn là "chỉ thượng đàm binh", nhưng cuối cùng đa phần đều thất bại, không những bị tập đoàn lợi ích nhóm phản đối, mà ngay cả bách tính được hưởng lợi từ cải cách cũng phản đối.

Nguyên nhân rất đơn giản, dư luận nằm trong tay tập đoàn lợi ích nhóm, mà bách tính bình thường đa phần là ô hợp chi chúng, họ là những người bị dư luận lôi kéo, chứ không phải người chủ đạo dư luận, dù có vài người lý trí cũng khó có cơ hội cất tiếng nói. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là nhân tính. Chẳng phải đã thấy thế kỷ hai mươi mốt khoa học kỹ thuật hưng thịnh, mỗi người một chiếc điện thoại, kênh tiếp nhận thông tin vô cùng thông suốt, vòng bạn bè lại trở thành nơi tập trung phát tán tin đồn đấy sao.

In thư phường có thể in ấn công văn thì đã sao, công văn có thể dán lên cửa từng lý thì đã sao? Giấy tờ lạnh lẽo có thể so sánh với con người sống động ư? Hắn đẩy mạnh giáo dục, mở rộng tuyển sinh quận học, ấu trĩ viên, nhưng một là những người này so với toàn bộ dân số vẫn là "bôi thủy xa tân", hai là những người này vẫn chưa cắm rễ ở cơ sở, quan lại cơ sở thực thụ vẫn nằm trong tay thế gia hào cường. Công văn đã phát xuống, họ tuyên truyền thế nào, ai có thể bảo đảm?

Sái gia tham được vô yếm, Bàng gia, Dương gia nhất định có thể giữ vững giới hạn? Hắn để Đỗ Kỳ đến tra Sái gia, không muốn để lại ấn tượng là vì Sái Phúng không đến nghênh đón nên đả kích báo thù, nhưng người khác nhìn thế nào, ai có thể bảo đảm? Thuyết âm mưu chưa bao giờ thiếu thị trường. Những người này bề ngoài không nói gì, sau lưng rốt cuộc nghĩ thế nào, không ai nắm chắc được. Có thể lạnh mắt bàng quan đã là khách khí rồi, lấy sai truyền sai, thậm chí cố ý tạo tin đồn bôi nhọ là điều khó tránh khỏi. Có lẽ không có ai nhảy ra phản kháng, nhưng giữa đôi bên không có sự tin tưởng, tiêu cực kháng cự là điều khó tránh khỏi.

Lúc này mở rộng ra bên ngoài, quân phí khổng lồ làm sao huy động, là tăng thuế hay vay mượ? Nếu không vay được, có phải là muốn cưỡng đoạt? Dù là cách nào, đều chẳng khác gì giết gà lấy trứng. Một khi xảy ra chuyện như thế, tất cả những gì hắn khổ công tinh doanh đều sẽ đổ sông đổ biển. "Nhương ngoại tất tiên an nội", nội bộ không yên, mở rộng ra ngoài chính là đánh bạc, bất kể trước đó thắng bao nhiêu, chỉ cần thua một lần, đều có khả năng thua đến trắng tay.

Tôn Sách nhìn Trương Hoành, cười nhạt: "Theo ý tiên sinh, ta nên làm thế nào?"

"Thủ biên an nội, ổn định thế cục, tiếp tục đẩy mạnh tân chính."

Tôn Sách nhích về phía trước. "Tiên sinh hãy nói rõ hơn."

"Bốn năm trước, tướng quân bắt đầu hưng công thương tại Tương Dương, tân chính khởi nguồn từ đó. Sái gia là tấm gương đầu tiên tướng quân nâng đỡ. Nay Sái gia chỉ biết lợi, không những không ủng hộ tướng quân, ngược lại vì tư lợi của bản thân, lũng đoạn in thư phường mưu lợi lớn, không màng đến bản ý khai dân trí của tướng quân. Tướng quân đả kích là cần thiết, phái Đỗ Kỳ đến tra chứ không đơn giản là sát phạt cũng là hành động anh minh. Nhưng làm vậy vẫn chưa đủ để xóa bỏ nghi ngờ, chưa kể Bàng gia, Dương gia có theo vết xe đổ của Sái gia hay không, chỉ riêng mối quan hệ của hai nhà họ với tướng quân cũng đủ khiến người ta nghi ngờ sự công chính của tướng quân."

Tôn Sách nghĩ ngợi, cười khổ. "Tiên sinh nói rất đúng, "qua điền lý hạ", ta có chút làm khéo hóa vụng rồi."

"Vong dương bổ lao, do vị vãn dã." Trương Hoành nói: "Ngày mai tướng quân đến Hồi Hồ, ngày kia đến Bàng gia, đây đều là giao lưu bình thường với thế gia Tương Dương, chỉ cần không liên quan đến lợi ích, trong lòng vô tư, hoàn toàn có thể đường hoàng mà làm. Sái gia có lỗi, cũng không cần tránh lỗi che giấu công trạng, để Đỗ Kỳ đi tra, chỉ cần tra xong phải công bố. In thư phường cần xây, nhưng không thể chỉ để Tương Dương thư viện xây, hoàn toàn có thể công khai kỹ thuật in ấn ra ngoài, ai muốn xây thì xây, tự chủ kinh doanh, tự chịu lỗ lãi. Như vậy, để tranh giành thị trường, giá sách tự nhiên giảm xuống, mục đích của tướng quân cũng đạt được."

Tôn Sách gật đầu liên tục. Phương pháp xử lý này của Trương Hoành rất phù hợp với nguyên tắc kinh tế thị trường.

"Sái gia cần xử lý, nhưng nợ của Sái gia không thể quỵt." Trương Hoành uống một ngụm nước, hắng giọng. "Để an ủi lòng người, ta đề nghị tướng quân công bố một kế hoạch trả nợ, trước cuối năm phát đợt trả nợ đầu tiên, vốn lãi đều bày ra ngoài sáng, một là cho thấy tướng quân giữ chữ tín, hai là cho mọi người thấy lợi lộc. Hiện nay các nhà ở Nam Dương đều có tiền nhàn rỗi trong tay, chỉ cần có lợi mà đồ, sẽ có người muốn cho tướng quân vay tiền."

Tôn Sách bỗng nhiên nói: "Tiên sinh, ta có một ý này."

Trương Hoành rất ngạc nhiên. "Tướng quân, ngài có ý gì?"

Tôn Sách cười lên. Hắn nợ không ít người, Sái gia cũng là một trong số chủ nợ, hơn nữa là chủ nợ lớn. Hắn xử lý Sái gia, tự nhiên có người nghi ngờ hắn muốn quỵt nợ. Trương Hoành đề nghị công bố kế hoạch trả nợ, năm nay trả trước một đợt để an lòng mọi người, đây đương nhiên là một cách hay, nhưng cách này vẫn chưa hoàn mỹ, còn có thể quy phạm hơn nữa. "Chúng ta có thể biến những món nợ này thành một loại phiếu nợ, chỉ cần cho ta vay một số tiền nhất định, đều có thể nhận được phiếu nợ tương ứng, ghi rõ khi nào trả, vốn lãi bao nhiêu, để họ nắm chắc trong lòng, không cần nghi thần nghi quỷ. Những phiếu nợ này vừa có thể làm chứng từ khi trả nợ, cũng có thể chuyển nhượng. Như vậy, nếu ai cần tiền gấp để xoay sở, thì không cần đến đòi nợ, trực tiếp chuyển nhượng trái phiếu này cho người chấp nhận là được."

Tôn Sách nói qua về ý tưởng đại khái liên quan đến quốc trái. Trương Hoành nghe xong, gật đầu liên tục. "Đây là một cách không tồi, đem mọi chuyện bày ra ngoài sáng, trả nợ đúng kỳ hạn, sự nghi kỵ tự nhiên sẽ ít đi."

"Chuyện này cứ để tiên sinh chủ trì, thế nào?"

"Đa tạ tướng quân tín nhiệm, ta sẽ không chối từ." Trương Hoành quay sang nói với Quách Gia: "Đến lúc đó còn phải nhờ các hiền sĩ thông hiểu kinh tế dân sinh của Quân mưu xứ giúp đỡ nhiều hơn."

Quách Gia cười ha hả. "Tiên sinh có lệnh, sao dám không tuân. Tuy nhiên, điều ta quan tâm nhất hiện giờ vẫn là thiên mệnh mà tiên sinh đã nói."

Trương Hoành cũng cười. "Phụng Hiếu đừng vội, thực ra những điều ta vừa nói chính là thiên mệnh, chỉ là chưa điểm đề mà thôi."

"Ha ha, là ta nôn nóng rồi."

Trương Hoành thu lại nụ cười. "Tướng quân tôn sùng Mạnh Tử, thường nói "thiên thị tự ngã dân thị, thiên thính tự ngã dân thính", đây là phúc của bách tính, nhưng bách tính ngu muội, nếu vừa mới đủ ăn đủ mặc, lại phải tăng thuế hoặc trưng binh tòng quân, có nỗi lo sinh tử, nỗi lo đói rét, họ làm sao hiểu được lương tâm khổ nhọc của tướng quân? Nhẹ thì càm ràm đầy bụng, nặng thì cả nhà dời đi. Phải đợi vài năm sau, cuộc sống ổn định, nhà có dư lương, con cái đọc sách biết chữ, khi đó mới biết được nhân đức của tướng quân."

"Cho nên tiên sinh đề nghị lấy an dân làm trọng, không nên vội vàng mở rộng biên cương?"

"Tướng quân nói rất đúng. Thường có câu: "Tam niên canh nhi hữu nhất niên dư, cửu niên canh nhi hữu tam niên trữ". Nam Dương đẩy mạnh tân chính bốn năm, mới có thể chi viện tướng quân quyết chiến tại Quan Độ. Nay tướng quân đại thắng, tích trữ mấy năm cũng đã tiêu hao gần hết, đang lúc cần nghỉ ngơi dưỡng sức, không nên khinh suất mở ra chiến tranh biên giới. Đất năm châu, bằng một nửa thiên hạ, tướng quân nếu có thể chiếm giữ mấy năm, binh tinh lương túc, tiến có thể lấy trọn thiên hạ, lui cũng có thể quan sát biến động thiên hạ, hà tất phải vội trong một lúc? Vạn nhất bị thất bại, lòng người xao động, ngược lại không hay. Alexander mà tướng quân tôn sùng viễn chinh vạn dặm, trông có vẻ công nghiệp hiển hách, nhưng một sớm qua đời, giang sơn vạn dặm tan rã, chẳng lẽ đây là kết quả tướng quân muốn nhìn thấy sao? Tướng quân, "dục tốc tắc bất đạt", mong ngài hãy thận trọng."

Tôn Sách nhìn Quách Gia, cười mà không nói. Trương Hoành cuối cùng đã nói rõ tâm ý, ông chính là phản đối Quách Gia mạo tiến.

Quách Gia nửa cười nửa không. "Những lời tiên sinh nói, quả thực là kế sách lão thành, nhưng quân tử "kiến cơ nhi tác", một mực giữ vững sự cẩn trọng, cũng có khả năng bỏ lỡ chiến cơ."

Trương Hoành dừng lại một chút, dùng ngón tay gõ nhẹ lên án kỷ. "Ta phản đối xuất chinh, nhưng không đồng nghĩa với ngồi yên. Ngoài chinh chiến, tướng quân còn rất nhiều việc có thể làm. "Bách phát bách trúng" quả nhiên thần dũng, nhưng giữ cung đầy không bắn, "bất chiến nhi khuất nhân chi binh", chưa hẳn không tốt."

"Ví dụ như?"

"Danh nghĩa. Tướng quân còn thiếu một danh nghĩa, "danh bất chính tắc ngôn bất thuận", tướng quân lấy thân phận Trấn Bắc tướng quân thống lĩnh năm châu không hợp lẽ thường, khó phục chúng, nhưng nếu triều đình xác nhận, thì sẽ không có vấn đề gì nữa."

Tôn Sách hiểu ý của Trương Hoành. Thân phận hiện tại của hắn là Trấn Bắc tướng quân kiêm Thái thú Hội Kê, chức vụ này chắc chắn không thể thống lĩnh năm châu. Văn võ dưới quyền cũng vậy, bách tính cũng thế, chỉ coi hắn là quan viên tạm thời phụ trách, sẽ không cho rằng là thần dân của hắn, hiện tại tiếp nhận sự quản lý của hắn, một là bị vũ lực của hắn trấn nhiếp, hai là bị lợi ích dụ dỗ. Một khi hắn bị thất bại trên chiến trường, lợi ích lại không thể làm họ thỏa mãn -- đây gần như là kết quả tất yếu, không có ai là thỏa mãn cả, Sái gia chính là ví dụ rõ ràng nhất -- năm châu tùy thời có thể tan rã. Đến lúc đó đại tướng phân chia cai quản các châu không bị hào cường địa phương lôi kéo tự lập, thì cũng bị hào cường địa phương đuổi đi thậm chí sát hại, càng có khả năng hơn là, chính họ cũng muốn thử cảm giác "trục lộc thiên hạ". Đã là võ phu xuất thân hàn môn như Tôn Sách có thể làm được, tại sao người khác lại không thể?"

Trương Hoành lấy Alexander làm ví dụ, quả thực chuẩn xác. Sau khi Alexander chết, đại tướng dưới quyền liền cát cứ tự lập. Nếu có triều đình xác nhận, thì tình hình đã khác. Một là hắn có thể danh chính ngôn thuận khống chế năm châu, hai là hắn và các tướng dưới quyền xác lập quan hệ quân thần, có lợi cho đoàn kết nội bộ, sau này còn có người muốn tự lập, ít nhiều sẽ có chút kiêng dè.

Tất nhiên, sau này hắn muốn tự lập cũng phiền phức.

"Triều đình có thể đồng ý sao?"

"Đối với triều đình mà nói, đây chưa hẳn không phải là một cách." Trương Hoành nói: "Triều đình và tướng quân nước sông không phạm nước giếng, mới có khả năng đứng vững gót chân, chấn chỉnh cờ trống. Thiên tử hùng tâm bộc lộ, dám vì thiên hạ tiên, noi gương Tử Anh, bế quan tự thủ, khả năng thừa nhận tướng quân cát cứ một phương là không nhỏ."

Quách Gia phản vấn: "Vậy sau này thì sao, cứ đối đầu như vậy?"

"Mặc dù hiện giờ không dám khẳng định, nhưng thống nhất là đại thế tất yếu. Tướng quân nghĩ thế, thiên tử càng sẽ nghĩ thế, nếu không ông ta làm sao đối mặt với thiên hạ, làm sao đối mặt với liệt đại tiên đế? Đất triều đình chiếm giữ đa phần nghèo nàn, Ký Châu bị Viên Đàm chiếm giữ, chỉ có Ích Châu có thể cung ứng cho triều đình, lấy đất một châu cung ứng cho nửa thiên hạ, Ích Châu cũng không chống đỡ được bao lâu, cho nên thiên tử nhất định sẽ hành hiểm, sẽ nóng lòng cầu thành, để thay đổi cục diện bất lợi này với ông ta. Đã là hành hiểm, thì khó tránh khỏi sẽ xảy ra ngoài ý muốn."

Trương Hoành dừng lại một chút, nhìn sâu vào Quách Gia một cái. Quách Gia nhếch miệng, cười có chút miễn cưỡng. Trương Hoành lại quay sang Tôn Sách, từng chữ từng câu nói: "Nếu thiên tử xảy ra chuyện ngoài ý muốn, tướng quân có thể không đánh mà thắng. Nếu thiên tử quả thực mạo hiểm thành công, đối đầu với tướng quân trên chiến trường, cũng chẳng qua là cơ hội thượng đế ban tặng cho tướng quân mà thôi."