Triệu Ôn đứng bên bờ sông, nhìn vệt ráng chiều tà dần dần bị bóng đêm nuốt chửng, trời đất chìm vào màn đêm, tâm tình vô cùng nặng nề, giống như những ngọn núi kia đều đè nặng trên vai, đè nặng trong lòng ông.

Dẫu cách xa mấy trăm bước, dẫu không hoàn toàn hiểu rõ phong tục đất Ngô, ông vẫn có thể cảm nhận được sự hân hoan và náo nhiệt của tôn tộc họ Tôn lúc này. Những chiếc lâu thuyền như những bức tường thành san sát bên bờ sông, che khuất cả dòng nước, tỏa ra uy thế không lời, phô bày thực lực mạnh mẽ của Tôn Sách. Triều đình Trường An lại giống như vầng tà dương kia, lặn xuống rồi không biết có thể mọc lại được nữa hay không. Hạn hán, tuyết tai nối tiếp nhau ập đến, lần này đến lần khác giáng đòn nặng nề, hy vọng trung hưng ngày càng mịt mờ.

Có tiếng bước chân từ trong bóng tối truyền đến, chẳng mấy chốc, một bóng người vạm vỡ bước ra từ màn đêm, rảo bước đến trước mặt Triệu Ôn. Triệu Ôn chăm chú nhìn, thấy là Tôn Sách, vội vàng thu liễm tâm trạng, chắp tay hành lễ.

"Khách không mời mà tới, mong tướng quân rộng lòng bao dung."

Tôn Sách phóng một bước nhảy lên thuyền, đánh giá xung quanh một chút, chắp tay cười nói: "Triệu công đến thuyền cũng không chịu xuống, là vội vã về Trường An, hay là định đi nơi nào? Chẳng lẽ là Trưởng công chúa sốt ruột muốn gả vào nhà họ Tôn của ta sao?"

Triệu Ôn cười khổ, không có ý định hàn huyên với Tôn Sách, vén vạt áo định quỳ xuống. Tôn Sách mắt nhanh tay lẹ, vươn tay đỡ lấy Triệu Ôn, khiến Triệu Ôn quỳ thế nào cũng không xuống được. Tôn Sách trên mặt đang cười, nhưng ánh mắt lại rất không vui: "Triệu công, ngày tết ngày nhất mà ông làm thế này, bảo ta làm sao chịu nổi?"

Triệu Ôn thở dài một tiếng, chưa nói lời nào lệ đã tuôn rơi: "Tướng quân, ta cũng là bất đắc dĩ, chỉ đành mặt dày đến cầu xin tướng quân. Quan Trung tuyết lớn, bách tính đói rét, triều đình vì cứu tai đã dùng sạch mỗi một hạt lương thực trong kho, nhưng vẫn không đủ dùng. Bất đắc dĩ, chỉ đành thỉnh tướng quân ra tay cứu giúp, mau chóng vận chuyển lương thuế nộp lên kinh thành, để giảm bớt tai ương."

Ánh mắt Tôn Sách khẽ lóe lên, lặng lẽ nhìn Triệu Ôn: "Triệu công, ta có thể hỏi trước vài câu không?"

"Mời tướng quân cứ nói thẳng."

"Quan Trung hiện có bao nhiêu nhân khẩu?"

"Tháng tám thượng kế, Quan Trung hiện có mười ba vạn một nghìn năm trăm linh ba hộ, tổng cộng sáu mươi bảy vạn hai nghìn một trăm bảy mươi lăm nhân khẩu."

"Thu hoạch mùa thu năm nay thế nào?"

"...Vẫn ổn."

"Trận tuyết đầu mùa rơi khi nào?"

"Mùng ba tháng mười một."

"Tiền lương của Ích Châu đã chuyển đến chưa? Số lượng bao nhiêu?"

"Khi ta rời kinh, tiền lương của Ích Châu chưa tới, nhưng đã ở trên đường rồi." Triệu Ôn cố tình nhấn mạnh giọng điệu: "Số lượng đương nhiên đúng theo luật định."

Tôn Sách cười: "Câu hỏi cuối cùng, Triệu công, ông ngày đêm gấp rút, vượt ngàn dặm xa xôi tới cầu viện, là ý của triều đình, hay là ý của cá nhân ông?"

Triệu Ôn nhớ tới lời nhắc nhở của Thái Diễm, không dám dễ dàng trả lời: "Ý của tướng quân là sao?"

Nụ cười trên mặt Tôn Sách càng thêm rạng rỡ, nhưng ánh mắt lại càng thêm lạnh lẽo: "Nếu là ý của triều đình, ta cho rằng triều đình có lẽ đang lừa ông. Nếu là ý của cá nhân ông, ta chỉ có thể nói Triệu công là quan tâm quá nên loạn, hoặc là Triệu công chưa nói hết, có điều che giấu."

"Tướng quân, thứ cho ta ngu muội, không biết tướng quân có ý gì?"

"Vậy được thôi, ta nói cho rõ ràng hơn chút. Quan Trung chỉ còn hơn mười ba vạn hộ, hơn sáu mươi vạn nhân khẩu, đất hoang ở Quan Trung nhiều như thế, tùy tiện khai khẩn chút đất là có thể tự nuôi sống mình. Hơn nữa hai năm nay đồn điền có thành tựu, năm ngoái tuy có hạn hán, thu hoạch không tốt, năm nay dường như không có tai ương lớn, thu hoạch dù không nhiều, nuôi sống mười ba vạn hộ này hẳn là không thành vấn đề chứ? Cho dù có chút thiếu hụt, có thuế của Ích Châu bổ sung vào chẳng lẽ còn chưa đủ?"

Triệu Ôn nhíu chặt mày, ngậm chặt miệng, không nói một lời.

"Triệu công là lo lắng thuế của Ích Châu không đủ số, chỉ là con số trên giấy, hay là lo lắng những khoản thuế này sẽ bị người ta chiếm dụng vào việc khác, không thể dùng để cứu tai? Triệu công, sổ sách này tính không đúng rồi. Theo ta thấy, tai tình ở Quan Trung không phải thiên tai, mà là nhân họa. Tính thế nào cũng thấy có số lượng không ít tiền lương không cánh mà bay, rốt cuộc đã đi đâu rồi? Triệu công có thể giải hoặc giúp ta không?"

Triệu Ôn bấm đốt ngón tay, ước tính đại khái, cũng cảm thấy có gì đó không đúng, nhưng ngay sau đó ông đã biết số tiền lương không cánh mà bay kia đã đi đâu. Một là quân trú đóng ở Quan Trung và tông thất, du sĩ lũ lượt kéo đến; hai là thế gia Lương Châu; ba là hào cường Quan Trung. Quan Trung không phải không có lương thực, nhưng phần lớn lương thực ở Quan Trung nằm trong tay hào cường, thứ triều đình trực tiếp nắm giữ rất hữu hạn, trái lại còn phải nuôi dưỡng ba bốn vạn quân đội, đặc biệt là kỵ binh - tiêu hao của chiến mã rất kinh người, một con chiến mã tương đương khẩu phần ăn của hai binh sĩ. Tông thất tập trung về Quan Trung rất đông, đám người này ngày thường vốn quen hưởng thụ, không thể chỉ cầu cơm ba bữa, họ còn cần uống rượu, cần ăn thịt, cần nô tỳ, thị tòng hầu hạ, những người này tiêu hao mất lượng lớn tiền lương trong tay triều đình. Thêm nữa, gần đây Thiên tử muốn liên hôn với thế gia Lương Châu, cũng là một khoản chi tiêu lớn. Lương Châu khổ hàn, ngoài ngựa, trâu dê ra thì sẽ không có nhiều lương thực cung cấp cho triều đình, trái lại còn vươn tay xin triều đình.

Mấu chốt của việc triều đình thu không đủ chi chính là ở đây, dù không có tuyết tai, triều đình cũng sẽ như vậy. Ông chỉ nhìn thấy tuyết tai, lại không thấy được nguyên nhân đằng sau sự thiếu hụt tiền lương, bây giờ bị Tôn Sách chỉ ra ngay trước mặt, rất đỗi xấu hổ. Ông cũng hiểu vì sao Thái Diễm nhắc nhở ông đừng nhắc đến triều đình, bởi vì triều đình vốn dĩ không nói chuyện này, có tiền lương của Ích Châu cứu nguy, triều đình không hề muốn phơi bày hư thực của Quan Trung trước mặt Tôn Sách.

Triệu Ôn thở dài một tiếng. Bản thân chỉ nhìn thấy bách tính đói rét dọc đường, căn bản không nghĩ tới nhiều như vậy, Tôn Sách lại là người đứng ngoài sáng tỏ, một câu vạch trần tai tình Quan Trung không phải thiên tai, mà là nhân họa.

Tôn Sách nhếch miệng, cười: "Triệu công, đã đến thì hãy an tâm, đi thôi, theo ta lên bờ, cái tết này cứ ở Phú Xuân đi. Ông là người Thục, đến đất Ngô, một tây nam, một đông nam, hy vọng ông có thể thích nghi với khẩu vị của đất Ngô chúng ta."

Triệu Ôn cười khổ, cũng không từ chối, theo Tôn Sách lên bờ. Dẫu vậy, ông vẫn không bỏ cuộc, bất kể Quan Trung là thiên tai hay nhân họa, những bách tính chịu tai ương kia vẫn là thật. "Tướng quân, ta đi từ Quan Trung tới đây, nhìn thấy vô số bách tính vật vã gào khóc vì đói, dù có sơn hào hải vị cũng không thể nuốt trôi..."

"Triệu công, ông lo xa quá rồi."

"Tướng quân sao lại nói vậy?"

"Bách tính là thông minh nhất, vừa thấy tình thế không ổn, họ sẽ đưa ra lựa chọn thông minh nhất. Nếu ta đoán không lầm, sau trận tuyết lớn đầu tiên sẽ có người bắt đầu lánh nạn, hoặc vào Hán Trung, hoặc vào Nam Dương. Vào Hán Trung thế nào, ta không rõ lắm, nhưng chỉ cần vào được Vũ Quan, họ đều có thể sống sót. Ông cũng thấy rồi đấy, Vũ Quan Đô úy Từ Thứ đang toàn lực cứu giúp bách tính, từ Vũ Quan đến Huyện Tích, chẳng có mấy người chết cóng đâu nhỉ?"

Triệu Ôn chợt hiểu ra, trong lòng vừa có chút nhẹ nhõm, lại vừa có nỗi buồn khó tả. Tháng tám tính người, tuyết lớn rơi vào đầu tháng mười một, con số ông vừa báo với Tôn Sách là con số trên sổ sách, tuyết lớn ập đến, dấu hiệu tai ương mới xuất hiện, bách tính Quan Trung đã bắt đầu chạy nạn, giờ nhân khẩu Quan Trung chắc chắn không còn nhiều như vậy nữa. Mấy năm lăn lộn, bách tính từ Lạc Dương dời đến Trường An đã đi gần hết, ngay cả bách tính bản địa Quan Trung cũng đi không ít, số người này một phần nhỏ đi Ích Châu, phần lớn đi Kinh Châu, trở thành dân dưới quyền Tôn Sách.

Không có nhân khẩu, trung hưng chỉ là một lời nói suông.

Màn đêm buông xuống, lòng Triệu Ôn càng thêm tối tăm, không tự chủ được mà rảo bước nhanh hơn, theo kịp bước chân Tôn Sách.