Ánh mắt mỉa mai của Khổng Dung lướt qua mặt Tuân Úc và Lưu Diệp, hắn cười lạnh một tiếng. Hắn quay người hành lễ với Thiên tử: "Thần có mắt không tròng, tiến cử không rõ, không kham nổi trọng trách, xin tự miễn chức Thiếu phủ, đóng cửa tự kiểm điểm."

Thiên tử rất khó xử, nhìn về phía Tuân Úc, Lưu Diệp. Khổng Dung tuy nói nhiều phiền phức, nhưng lòng trung thành đáng khen, danh tiếng lại vang xa, nếu cứ thế miễn chức, đối với dư luận bất lợi, sau này ai còn muốn đến Trường An?

Lưu Diệp dửng dưng không chút động lòng. Tuân Úc bình thản ung dung, mỉm cười chắp tay: "Bệ hạ, thần mạo muội."

Thiên tử nhìn Tuân Úc, có một cảm giác kỳ lạ khó tả: "Người nói không có tội, Lệnh quân cứ nói thẳng."

"Tuân lệnh! Thần cho rằng, Bệ hạ bổ nhiệm Văn Cử làm Thiếu phủ, ý ở trọng dụng danh thần, khen thưởng trung trinh, vốn dĩ không có gì không được. Nhưng Thiếu phủ quản lý tài chính hoàng thất, các giám chế tác khí cụ, là công việc phức tạp vụn vặt. Hiện nay Quan Trung nhân khẩu không đủ, thuế má sụt giảm, Bệ hạ vì thế mà tiết kiệm ăn mặc, các giám đều dùng vào công vụ, Thiếu phủ chỉ có hư danh mà không có thực quyền, không thể phát huy hết tài năng của Văn Cử, đó chẳng phải là cách dùng người."

Thiên tử gật đầu. Ngài cũng vô cùng hối hận về việc bổ nhiệm này: "Lời Lệnh quân nói rất đúng, Trẫm thấy Khổng quân vui mừng quá, nên đã thiếu suy xét."

Khổng Dung lạnh lùng đứng xem, không nói một lời.

"Thần cho rằng, duy trì tồn vong, nối tiếp dòng dõi là công lao của người quân tử. Trong lúc Đại Hán tồn vong, không chỉ cần chấn hưng phong khí thượng võ, chỉnh đốn quân đội, bình định phản loạn, mà còn phải uốn nắn lòng dân, khiến bách tính biết liêm sỉ, hiểu thật giả, tin tưởng triều đình. Phu tử từng nói: 'Đủ lương, đủ binh, đủ tín, lương và binh có thể bỏ, nhưng tín thì không thể bỏ'. Hiện nay lòng người hoang mang, đi ở không định, chính là cần những danh thần thạc nho như Văn Cử cổ vũ tuyên truyền, khiến dân tin theo. Tôn Sách kẻ võ phu còn biết tôn sùng Thái Bá Giai, khiến ông ấy ở Tương Dương soạn sử. Viên Đàm thằng bé con, cũng biết phụng thờ Trịnh Khang Thành để nuôi danh vọng. Triều đình là nơi chính thống, lẽ nào không có người chống lại? Thần cho rằng, luận về đức về tài, chỉ có Văn Cử mới xứng đáng đối đầu. Luận về tuổi tác tư cách, Văn Cử đang độ tuổi bất hoặc, hơn hẳn Thái Bá Giai, Trịnh Khang Thành một bậc, nếu có thể ủy thác trọng trách cho Văn Cử, đại nghiệp có thể thành."

Thiên tử hiểu ra, không khỏi thở phào nhẹ nhõm. Ngài quay sang nhìn Khổng Dung: "Thiếu phủ thấy thế nào?"

Khổng Dung hiểu Tuân Úc là chê mình phiền, muốn đuổi mình rời xa bên cạnh Thiên tử. Thiên tử cũng có tâm tư như vậy, chỉ là không tiện nói ra, phải mượn lời Tuân Úc. Nhưng hắn không bận tâm, hắn cảm thấy việc này vô cùng quan trọng, hơn nữa đúng như lời Tuân Úc nói, không ai phù hợp làm việc này hơn hắn. Đây quả thực là vận mệnh. Thời Xuân Thu loạn lạc, lễ nhạc sụp đổ, tiên nhân Khổng Tử chỉnh lý Lục kinh, để lại đạo thống cho Hoa Hạ. Nay Đại Hán như mặt trời sắp lặn sau núi, có thể kéo dài sinh mệnh được nữa hay không, không ai biết rõ. Hắn không cứu vãn nổi loạn thế này, nhưng ít nhất hắn có thể để lại một vài ghi chép cho đời sau, không thể để Thái Ung một mình nắm quyền diễn thuyết được.

"Thần vô cùng vinh hạnh." Khổng Dung quay sang nhìn Tuân Úc: "Soạn sử viết văn, những thứ cung cấp khác có thể bớt, nhưng giấy bút không thể bớt. Lệnh quân có thể đảm bảo cung cấp kịp thời không?"

"Không dám đảm bảo, nhưng chắc chắn sẽ cung cấp kịp thời. Quan Trung có giấy, Nam Sơn có mực khói, nghĩ rằng chắc không thành vấn đề." Tuân Úc vừa nói, vừa lấy ra một cuộn giấy khác: "Đợi đại tác của Văn Cử hoàn thành, ta sẽ tìm mọi cách huy động vốn, in ấn lưu hành thiên hạ cho Văn Cử, để chấn chỉnh dư luận."

"In ấn?" Không chỉ Khổng Dung sững sờ, mà ngay cả Thiên tử và Lưu Diệp cũng giật mình, đồng thanh kêu lên.

"Phải, ta vừa mới có được công nghệ của xưởng in sách." Tuân Úc dừng một chút, lại nói: "Nói chính xác ra, đây đã không còn là bí mật, Tôn Sách đã công bố công nghệ của xưởng in sách, ta chẳng qua là biết trước vài ngày mà thôi. Chẳng bao lâu nữa, Quan Trung sẽ xây dựng rất nhiều xưởng in sách."

Thiên tử cùng Lưu Diệp, Khổng Dung nhìn nhau. Xưởng in sách là một lợi khí lớn của Tôn Sách, sách in ở Nam Dương, Bình Dư rất bán chạy, là lựa chọn hàng đầu để văn nhân nhã sĩ tặng quà cho nhau. Gần đây bộ "Thuyết văn giải tự" được in ấn lại càng làm mưa làm gió ở Trường An, có giá mà không có hàng, không ít người phải đi đặt trước. Sao hắn lại đột nhiên công bố công nghệ in sách, từ bỏ nguồn tài chính lớn này?

"Chuyện này là thế nào? Là thật hay giả?" Khổng Dung cướp lấy cuộn giấy xem kỹ, rất nhanh đã ngậm miệng. Bí mật in sách thực ra rất đơn giản, cực kỳ giống với việc thác bản bia đá, chỉ là chuyển văn bia viết xuôi thành bản in viết ngược mà thôi, những cái khác đều rất đơn giản, nói ra thì không đáng một xu. Khổng Dung có cảm giác bị người ta lừa dối, giận dữ hét lên: "Nếu ngươi đã biết phương pháp in sách, tại sao không in bài văn phê phán lưu độc của Thái Diễm trước?"

Tuân Úc bình thản: "Không phải không muốn, mà là không thể. Một là, có công nghệ chưa chắc đã in được, xây dựng một xưởng sách, rồi đưa công nghệ vào thực tế, không có hai tháng thì không thể thực hiện được. Hai là, công nghệ in sách này không rõ nguồn gốc, có khả năng là do nữ tử phát minh. Ta lo Văn Cử không thèm sử dụng, cho nên không nói."

Gò má Khổng Dung co giật hai cái, nóng ran, thức thời ngậm miệng lại. Nếu dệt vải may áo là bổn phận của phụ nữ, quần áo phụ nữ làm vẫn mặc bình thường, nhưng văn chương đều là việc của đàn ông, bây giờ lại do phụ nữ phát minh kỹ nghệ in sách, hắn là nam nhi, quả thực có chút mất mặt.

Thấy Khổng Dung ngậm miệng, không còn ồn ào nữa, Thiên tử thở phào nhẹ nhõm, suy nghĩ hồi lâu, càng nghĩ càng cảm thấy khó hiểu: "Tại sao Tôn Sách lại công bố công nghệ in sách này, liệu có phải là một âm mưu?"

Lưu Diệp lắc đầu: "Bệ hạ, đây không phải âm mưu, là dương mưu."

"Ồ?"

Lưu Diệp nhìn về phía Tuân Úc, hỏi: "Lệnh quân, mật thám của ngài có biết tại sao Tôn Sách lại công bố công nghệ này không?"

"Đại khái đã nghe được một chút, nói là nhà họ Thái độc quyền công nghệ in sách, khiến giá sách cao ngất ngưởng. Tôn Sách công bố công nghệ in sách, khuyến khích nhiều người thành lập xưởng in sách hơn, muốn hạ giá sách xuống. Hắn nói, muốn để bách tính bình thường đều có thể mua được sách, đọc được sách. Ta suy nghĩ, hắn làm vậy tất nhiên có ý định phổ cập giáo dục, cũng có vấn đề giải quyết đầu ra cho xưởng giấy Nam Dương. Sau vài năm phát triển, công nghệ xưởng giấy Nam Dương đã chín muồi, sản lượng tăng gấp đôi so với vài năm trước. Lợi nhuận của giấy rất hậu hĩnh, các châu quận khác sẽ không ngồi yên, chắc chắn cũng sẽ xây xưởng giấy, lượng giấy nhiều như vậy bán cho ai? Tôn Sách không thể không cân nhắc vấn đề này. Hạ giá sách xuống, in được nhiều sách hơn, xưởng giấy mới có lợi nhuận, không bị thua lỗ vì ế hàng."

Thiên tử thở dài một tiếng: "Đây có thể coi là nhất cử lưỡng tiện nha, quả nhiên là dương mưu."

Tuân Úc khom người nói: "Bệ hạ, đây không phải là nhất cử lưỡng tiện, mà là nhất cử tứ tiện."

"Nhất cử tứ tiện?"

"Phải, xưởng sách nhiều lên, công nhân cần thiết cũng nhiều hơn, thợ thủ công cũng có nhiều nơi để đến hơn, xưởng in vì muốn giữ chân họ, không thể không tăng tiền công. Đây là lợi thứ ba. Giá sách giảm, bách tính có thể đọc được sách, người biết chữ sẽ ngày càng nhiều, trong số những người này, có thiên phú nghiên cứu kinh điển thánh hiền rốt cuộc chỉ là thiểu số, đại đa số người tương lai sẽ trở thành thợ thủ công, thương nhân, đây là lợi thứ tư." Tuân Úc cầm "Sĩ Luận" trên bàn, nhẹ nhàng rung rung: "Bệ hạ, người có thể tưởng tượng mấy năm sau, dưới quyền cai trị của Tôn Sách sẽ có bao nhiêu thợ sĩ, bao nhiêu thương sĩ không?"

Sắc mặt Thiên tử thay đổi dữ dội, ngây người ngồi trước bàn, hồi lâu không nói được lời nào. Lưu Diệp cũng ngồi ngẩn người, không nhúc nhích. Hắn phản ứng nhanh hơn Thiên tử, sớm đã nhìn thấu tất cả, nhưng hắn không có cách nào đối phó. Âm mưu có thể phá, dương mưu khó địch, Tôn Sách đã dám công bố công nghệ in sách, thì không sợ họ học theo, thực tế là họ cũng không học được.

Tôn Sách dùng "Sĩ Luận" để tạo dư luận, đẩy mạnh nam nữ bình đẳng, bốn tầng lớp dân cùng được tôn trọng, Quan Trung có làm được không? Họ có thể đuổi Khổng Dung đi soạn sách, nhưng họ không thể khiến Khổng Dung và đám quan lại già kia ngậm miệng. Dù không có trở ngại dư luận, dân số Quan Trung còn chưa đầy hai mươi vạn, đến một Nam Dương còn không sánh bằng, sao cạnh tranh được với Tôn Sách? Nhìn từ lâu dài, đây chính là thế cục tất bại.

Trừ khi họ có thể đánh bại Tôn Sách trong vài năm tới.