Bác Silas: Truyện Ở Bartram-haugh

Lượt đọc: 312 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 23
Tôi Trò Chuyện Với Bác Sĩ Bryerly

❊ ❊ ❊

Bác sĩ Bryerly quả thực đã đến vào lúc mười hai giờ rưỡi đêm. Tiếng gõ cửa của ông hầu như chẳng mấy ai nghe thấy ở cánh phía xa khuất của ngôi nhà cổ Knowl; và khi người đầy tớ ngái ngủ, ăn mặc xộc xệch ra mở cửa, vị bác sĩ gầy gò trong bộ đồ đen bóng loáng đang đứng một mình, chiếc va-li đặt dựng đứng trên các bậc thềm, còn chiếc xe thì đang khuất dần vào bóng rợp của những hàng cây cổ thụ.

Ông bước vào, vẻ mặt nghiêm nghị và sắc sảo hơn ngày thường.

"Tôi đã được mong đợi chứ? Tôi là Bác sĩ Bryerly. Phải không nào? Vậy, hãy gọi người có trách nhiệm coi sóc thi hài ra đây. Tôi phải vào thăm ngay lập tức."

Thế là vị bác sĩ ngồi trong căn phòng khách nhỏ phía sau, bên một ngọn nến đơn độc; còn bà Rusk bị gọi dậy, vừa lẩm bẩm càu nhàu vừa tỏ vẻ vô cùng khó chịu, mặc quần áo rồi đi xuống, cơn thịnh nộ của bà dịu dần thành một thứ nỗi sợ khi đến gần vị khách.

"Bà khỏe chứ? Đây là một chuyến thăm buồn. Có ai đang canh thức trong căn phòng quàn linh cữu của người chủ quá cố của bà không?"

"Không."

"Thế thì tốt hơn; đó là một tập tục ngớ ngẩn. Xin vui lòng dẫn tôi đến căn phòng đó chứ? Tôi phải cầu nguyện nơi ông ấy nằm — mà giờ đây không còn là ông ấy nữa! Và làm ơn chỉ cho tôi phòng ngủ của mình, như vậy sẽ chẳng ai phải thức đợi, tự tôi sẽ tìm được đường."

Được đi cùng người đàn ông xách chiếc va-li nhỏ, bà Rusk dẫn ông đến phòng của mình; nhưng ông chỉ nhìn thoáng qua, rồi đảo mắt thật nhanh để nắm bắt "phương hướng" của cánh cửa.

"Cảm ơn — vâng. Bây giờ chúng ta đi tiếp, lối này, dọc theo đây phải không? Để tôi xem nào. Rẽ phải rồi lại rẽ trái — vâng. Ông ấy đã qua đời được vài ngày rồi. Đã nhập quan chưa?"

"Thưa ông; từ chiều hôm qua rồi ạ."

Bà Rusk càng lúc càng cảm thấy sợ hãi trước dáng hình gầy guộc khoác trong bộ y phục đen bóng ấy, với đôi mắt ánh lên một thứ vẻ ranh mãnh đầy đáng sợ, và những ngón tay dài màu nâu khua khoắng phía trước, như thể đang dò dường đoán lối.

"Nhưng, dĩ nhiên là chưa đóng nắp chứ; các người chưa bắt ốc vít lại chứ, hử?"

"Thưa ông, chưa ạ."

"Thế thì tốt. Tôi phải nhìn vào gương mặt ấy khi cầu nguyện. Ông ấy đang ở nơi của ông ấy; còn tôi ở đây trên mặt gian trần. Ông ấy thuộc về cõi linh hồn; tôi thuộc về cõi xác thịt. Miền trung lập nằm ở đó. Sự rung động được truyền đi như thế, và ánh sáng của trần gian cùng thiên đàng cứ thế phản chiếu qua lại — apaugasma, một cỗ máy kỳ diệu nhưng cũng thật bất lực, chiếc thang của Giac-cốp, và kìa các thiên sứ của Thiên Chúa đang lên lên xuống xuống trên đó. Cảm ơn, tôi xin giữ chiếc chìa khóa. Những bí ẩn đối với ai chỉ chịu sống mãi trong những ngôi nhà bằng đất sét, nhưng lại chẳng hề là bí ẩn đối với những kẻ biết dùng đôi mắt và đọc lấy những gì được mặc khải. Cây nến này, xin hãy lấy cây dài hơn; không — không cần một đôi đâu, cảm ơn; chỉ cây này thôi, để tôi cầm trong tay. Và hãy nhớ rằng, tất cả đều tùy thuộc vào một tâm hồn tự nguyện. Sao trông cô sợ hãi thế? Đức tin của cô đâu rồi? Bộ cô không biết rằng các linh hồn vẫn luôn ở xung quanh chúng ta sao? Sao phải sợ khi ở gần thể xác? Linh hồn là tất cả; xác thịt chẳng ích gì."

"Dâng ông," bà Rusk nói, cúi đầu chào ông thật sâu ngay tại ngưỡng cửa.

Bà bị dọa cho khiếp vía bởi những lời lẽ kỳ dị của ông, mà theo bà tưởng tượng, càng trở nên lắm lời và sôi nổi hơn khi họ tiến đến gần cỗ quan tài.

"Vậy hãy nhớ rằng, khi cô tưởng mình đơn độc và chìm đắm trong bóng tối, thực ra cô đang đứng ở trung tâm của một sân khấu rộng lớn như vòm trời đầy sao, với một khán giả đông vô kể không ai đếm xuể đang chiêm ngưỡng cô dưới một luồng ánh sáng ngập tràn. Do đó, dù thân xác cô có ở nơi cô độc và giác quan phàm trần chìm trong bóng tối, hãy nhớ bước đi như đang ở giữa ánh sáng, được bao quanh bởi một đám mây các nhân chứng. Hãy bước đi như thế; và khi giờ phút đến, và cô bước ra khỏi cái lều tạm bằng xác thịt mà không còn bị xiềng xích, dẫu cho nó vẫn còn những mối quan hệ và những quyền hạn của mình" — vừa nói, khi giơ cao ngọn nến đơn độc ở khung cửa, ông vừa gật đầu về phía cỗ quan tài có hình dáng đen sì hiện lên mờ ảo giữa những bóng tối phía xa — "cô sẽ vui mừng; và được mặc lấy ngôi nhà của mình từ trên cao, cô sẽ không bị tìm thấy trong trạng thái trần truồng. Ngược lại, kẻ nào ưa chuộng sự mục nát sẽ nhận lấy phần tương xứng. Hãy suy ngẫm những điều này. Chúc ngủ ngon."

Và vị bác sĩ phái Swedenborg bước vào phòng, mang theo ngọn nến, rồi khép cửa lại trước cõi tĩnh lặng mờ ảo bên trong cùng chính khuôn mặt sắc nét và sạm đen của ông, để mặc bà Rusk trong cơn hoảng loạn giữa bóng tối một mình, tự tìm đường về phòng bằng cách nào khéo nhất.

Sáng sớm hôm sau, bà Rusk đến phòng tôi để báo rằng Bác sĩ Bryerly đang ở phòng khách, và tha thiết muốn biết liệu tôi có nhắn gửi gì cho ông không. Tôi đã mặc quần áo xong xuôi, thế nên, dẫu cho việc gặp một người xa lạ vào tâm trạng lúc bấy giờ thật là kinh khủng, tay cầm chiếc chìa khóa tủ, tôi vẫn đi theo bà Rusk xuống lầu.

Đẩy cửa phòng khách bước vào, bà khẽ nhún gối chào và nói:—

"Thưa ông, tiểu thư ạ — Cô Ruthyn."

Khoác chiếc áo đen, dáng người cao mảnh dẻ và vô cùng tái nhợt, đó chính là "tiểu thư"; và khi tôi bước vào, tôi nghe thấy tiếng giấy báo sột soạt cùng tiếng bước chân đang tiến đến để gặp mình.

Chúng tôi đối mặt nhau gần cửa; và không nói một lời, tôi cúi chào ông thật sâu.

Ông cầm lấy tay tôi, hoàn toàn không cần sự chủ động từ phía tôi, bằng cái nắm tay cứng rắn và gầy gò, rồi lắc nó một cách thân thiện nhưng suồng sã, vừa siết chặt vừa đăm đăm nhìn vào mặt tôi với một sự tò mò nghiêm nghị. Bộ đồ đen bóng may không vừa người, dáng vẻ vụng về cùng những nét mặt sắc bén, ngăm đen và giống loài chồn của ông, như tôi đã nói trước đó, mang cái vẻ thô tục của một thợ thủ công Glasgow trong bộ đồ đi lễ chủ nhật. Tôi có động tác muốn rút tay lại ngay lập tức, nhưng ông giữ chặt lấy nó.

Dù ẩn chứa một vẻ suồng sã có phần khắc nghiệt, gương mặt sạm đen của ông đồng thời cũng thể hiện sự quyết đoán, sự tinh khôn, và hơn hết là lòng tốt — một thứ ánh lên của sự tài trí và ngay thẳng — thứ biểu hiện cùng với một vẻ xanh xao nào đó, theo tôi nghĩ là để lộ nỗi xúc động bị nén lại, đã bày tỏ sự đồng cảm và mời gọi sự tin cậy.

"Tôi hy vọng cô tiểu thư vẫn bình an?" Ông phát âm từ "pretty" đúng như cách nó được đánh vần. "Tôi đến đây là do một lời hứa thiêng liêng đã được đinh ninh từ hơn một năm trước bởi người cha quá cố của cô, cố ông Austin Ruthyn xứ Knowl, người mà tôi hằng dành trọn lòng quý mến, lại còn gắn kết với ông ấy trong những mối dây tâm linh nữa. Đó quả là một cú sốc đối với cô phải không, tiểu thư?"

"Thưa vâng, quả thực là vậy, thưa ông."

"Tôi có học vị bác sĩ đấy — Bác sĩ Y khoa, thưa cô. Giống như Thánh Luca, vừa là nhà thuyết giáo vừa là thầy thuốc. Trước đây tôi từng buôn bán, nhưng nghề này thì tốt hơn. Khi con đường này đứt đoạn, Chúa lại ban cho con đường khác. Dòng đời thì đen đúa và cuồng nộ; làm thế nào mà bao nhiêu người trong chúng ta qua được sông mà không chết đuối, tôi vẫn thường tự hỏi. Cách tốt nhất là đừng nhìn quá xa về phía trước — cứ đi từ bước đệm này sang bước đệm khác; và dù chân cô có ướt, Ngài cũng không để cô chết đuối đâu — Ngài đã không để tôi chết đuối."

Và Bác sĩ Bryerly ngẩng cao đầu, quả quyết lắc lư nó.

"Cô sinh ra đã thừa hưởng sự giàu có của thế gian này; xét theo khía cạnh nào đó thì đó là một ân phuớc lớn lao, dẫu cũng là một thử thách lớn, thưa tiểu thư, và là một sự ủy thác trọng đại; nhưng đừng cho rằng vì thế mà cô được định sẵn là miễn nhiễm với rắc rối, cũng giống như tội nghiệp Emmanuel Bryerly này vậy. Tựa như tia lửa bay lên cao, thưa cô Ruthyn! Chiếc xe đệm nhung của cô có thể lật nhào trên đường cái, cũng như tôi có thể vấp ngã trên lối mòn. Còn có những rắc rối khác ngoài nợ nần và túng thiếu. Ai có thể nói trước sức khỏe duy trì được bao lâu, hay khi nào tai họa xảy ra cho bộ não; những nỗi nhục nhã nào đang chờ đợi cô trong chính tầng lớp cao sang của cô; những kẻ thù vô hình nào sẽ trỗi dậy trên đường đi của cô; hay những lời vu khống nào sẽ bôi nhọ tên tuổi cô — ha, ha! Thật là một sự cân bằng tuyệt diệu — một sự an bài kỳ diệu — ha, ha!" và ông bật cười cùng một cái lắc đầu, mà tôi nghĩ là có phần châm biếm, như thể ông không lấy làm tiếc khi tiền bạc của tôi chẳng thể dùng để mua lấy sự miễn trừ khỏi lời nguyền chung của nhân loại.

Nhưng những gì tiền bạc không làm được thì lời cầu nguyện lại làm được — hãy ghi nhớ điều đó, thưa cô Ruthyn. Tất cả chúng ta đều có thể cầu nguyện; và dẫu gai góc, cạm bẫy, cùng những hòn đá lửa có rải đầy trên đường đi, chúng ta cũng chẳng cần phải sợ hãi chúng. Ngài sẽ giao các thiên sứ của Ngài gìn giữ chúng ta, và trong tay họ sẽ nâng chúng ta lên, bởi Ngài hằng nghe và thấu suốt mọi nơi, và các thiên sứ của Ngài thì nhiều vô số kể.

Bấy giờ ông đang nói bằng giọng ôn tồn và trang nghiêm, rồi dừng lại. Nhưng ông đã vô tình khơi gợi một mạch suy nghĩ khác trong tâm trí tôi, và tôi cất lời:—

"Và cha kính yêu của tôi không còn vị cố vấn y khoa nào khác nữa sao?"

Ông nhìn tôi sắc sảo, và hơi đỏ mặt dưới làn da ngăm đen của mình. Tay nghề y thuật của ông có lẽ là điểm mà sự kiêu hãnh phàm trần của ông tự hào nhất, và tôi dám cá là trong giọng điệu của tôi có điều gì đó mang tính hạ thấp rất nhiều.

"Và nếu ông ấy không có ai khác, ông ấy có lẽ đã tồi tệ hơn rồi. Tôi đã từng tiếp nhận nhiều ca bệnh hiểm nghèo, thưa cô Ruthyn. Tôi không thể tự trách mình về bất kỳ sự sai sót nào do sự dốt nát gây ra. Chẩn đoán của tôi trong trường hợp của ông Ruthyn đã được kết quả chứng thực. Nhưng tôi không đơn độc; Ngài Clayton Barrow đã đến khám cho ông ấy, và đồng quan điểm với tôi; một bức thư sẽ gửi tới ông ấy ở Luân Đôn. Nhưng xin lỗi cô, điều này không liên quan đến mục đích chính hiện tại. Cố ông Ruthyn bảo tôi rằng tôi sẽ nhận được từ cô một chiếc chìa khóa để mở một chiếc tủ — ha! cảm ơn — nơi ông ấy đã đặt di chúc của mình trong phòng nghiên cứu. Và tôi nghĩ, vì có thể có những chỉ dẫn về tang lễ, bản di chúc tốt hơn nên được đọc ngay lập tức. Có vị quý ông nào — là họ hàng hay người làm ăn — ở gần đây mà cô muốn cho gọi đến không?"

"Thưa không, không có ai đâu ạ, cảm ơn ông; tôi đặt trọn niềm tin vào ông."

Tôi nghĩ mình đã nói và nhìn một cách thẳng thắn, vì ông mỉm cười rất hiền hậu, dù đôi môi mím chặt.

"Và cô có thể chắc chắn, thưa cô Ruthyn, niềm tin của cô sẽ không bị phụ bạc đâu." Đến đây là một khoảng lặng dài. "Nhưng cô còn rất trẻ, và bên cạnh cô phải có một ai đó vì lợi ích của cô, một người có chút kinh nghiệm trong việc kinh doanh. Để tôi xem nào. Chẳng phải vị Mục sư, Tiến sĩ Clay, đang ở gần đây sao? Ở trong thị trấn ấy? — rất tốt; và ông Danvers, người quản lý điền trang, ông ấy phải tới. Và gọi cả Grimston nữa — cô thấy đấy tôi biết tất cả các tên — Grimston, tay luật sư; bởi dù ông ta không được thuê để lo bản di chúc này, ông ta vẫn là cố vấn pháp lý của ông Ruthyn rất nhiều năm nay: chúng ta phải mời Grimston; vì, như tôi đoán là cô đã biết, dẫu đó là một bản di chúc ngắn, nó lại là một bản di chúc rất kỳ lạ. Tôi đã phản đối, nhưng cô biết đấy, khi đã có quan điểm riêng thì ông ấy rất quyết đoán. Ông ấy đã đọc nó cho cô nghe chưa, hử?"

"Thưa chưa ạ."

"Ồ, nhưng ông ấy đã kể cho cô nghe phần liên quan đến cô và người bác của cô, ông Silas Ruthyn xứ Bartram-Haugh chứ?"

"Thưa không, thực sự là không ạ, thưa ông."

"Ha! Giá mà ông ấy làm thế thì hay biết mấy."

Và với những lời đó, nét mặt Bác sĩ Bryerly sầm lại.

"Ông Silas Ruthyn là một người sùng đạo chứ?"

"Ồ, rất sùng đạo ạ!" tôi đáp.

"Cô gặp ông ta nhiều chưa?"

"Dạ không, tôi chưa từng gặp ông ấy bao giờ," tôi trả lời.

"H'm? Lại càng kỳ lạ hơn! Nhưng ông ấy là một người tốt phải không?"

"Thưa rất tốt ạ — một người rất sùng đạo."

Bác sĩ Bryerly đang dõi theo nét mặt tôi khi tôi nói, bằng một ánh mắt sắc bén và đầy lo âu; rồi ông cúi xuống, đọc chăm chú các hoa văn trên thảm giống như đang đọc một tin tức tồi tệ trong chốc lát, và khi ngước lên nhìn thẳng vào mặt tôi với ánh mắt liếc xéo, ông nói:—

"Ông ấy suýt chút nữa đã gia nhập với chúng tôi — chỉ còn thiếu một bước nữa thôi. Ông ấy đã thư từ qua lại với Henry Voerst, một trong những người xuất sắc nhất của chúng tôi. Cô biết đấy, người ta gọi chúng tôi là những tín đồ phái Swedenborg; nhưng tôi dám chắc điều đó sẽ chẳng đi đến đâu nữa đâu. Tôi cho rằng, thưa cô Ruthyn, một giờ chiều sẽ là một khung giờ thích hợp, và tôi tin chắc rằng, trong hoàn cảnh này, các vị quý ông sẽ sắp xếp thời gian để có mặt."

"Vâng, thưa Bác sĩ Bryerly, các bức thư sẽ được gửi đi, và anh họ của tôi, phu nhân Knollys, tôi chắc chắn sẽ cùng tham dự với tôi trong lúc bản di chúc được đọc — sẽ không có sự phản đối nào về sự hiện diện của bà ấy chứ?"

"Không có gì là không thể cả. Tôi không chắc chắn lắm về những ai cùng làm người thi hành di chúc với tôi. Tôi thậm chí còn hơi tiếc vì đã không từ chối; nhưng giờ hối tiếc thì đã muộn. Có một điều cô phải tin, thưa cô Ruthyn: khi soạn thảo các điều khoản của bản di chúc, tôi chưa bao giờ được tham vấn — mặc dù tôi đã kịch liệt phản đối điều khoản duy nhất rất bất thường mà nó chứa đựng ngay khi tôi nghe thấy điều đó. Tôi đã làm thế một cách quyết liệt, nhưng vô ích. Có một điều khoản khác mà tôi cũng đã lên tiếng phản đối — vì tôi có quyền làm thế — với kết quả tốt hơn. Ngoài ra, bản di chúc này hoàn toàn không mang ơn bất kỳ lời khuyên hay sự can ngăn nào của tôi. Xin cô vui lòng tin điều này; cũng như hãy tin rằng tôi là bạn của cô. Vâng, quả thực đó là bổn phận của tôi."

Những lời sau cùng được ông thốt lên khi lại cúi nhìn xuống, tựa như đang độc thoại; và sau khi cảm ơn ông, tôi cáo lui.

Khi ra đến sảnh, tôi lại thấy hối hận vì đã không yêu cầu ông nêu rõ những sắp xếp trong bản di chúc đã ảnh hưởng sâu sắc đến thế nào, theo như có vẻ thế, đến các mối quan hệ của tôi với người bác Silas, và trong khoảnh khắc tôi đã nghĩ đến việc quay lại để xin một lời giải thích.

Nhưng rồi, tôi tự nhủ, đợi đến một giờ thì cũng chẳng lâu là mấy — ít ra thì ông ấy cũng sẽ nghĩ vậy. Do đó, tôi đi lên lầu, tới "phòng học," nơi chúng tôi hiện đang dùng làm phòng sinh hoạt chung, và ở đó tôi thấy Anh họ Monica đang đợi mình.

"Em có hoàn toàn khỏe không, cục cưng?" phu nhân Knollys hỏi khi bà bước đến đón và hôn tôi.

"Hoàn toàn khỏe ạ, Chị Monica."

"Đừng có nói nhảm, Maud! Em trắng bệch như chiếc khăn tay kia kìa — chuyện gì thế? Em bị ốm à — em hoảng sợ à? Đúng rồi, em đang run rẩy — em đang khiếp sợ đấy, đứa trẻ ngốc ạ."

"Em tin là mình đang sợ. Có điều gì đó trong di chúc của tội nghiệp cha em nhắc đến Bác Sĩ Silas — nhắc đến em. Em không biết nữa — Bác sĩ Bryerly nói vậy, và bản thân ông ấy cũng có vẻ vô cùng bất an và sợ hãi, em chắc chắn đó là một điều gì đó rất tồi tệ. Em đang rất sợ — thực sự — thực sự rất sợ. Ồ, Chị Monica! Chị sẽ không bỏ rơi em chứ?"

Thế là tôi ôm chầm lấy cổ bà, ôm thật chặt, và chúng tôi hôn nhau, tôi khóc nức nở như một đứa trẻ hoảng sợ — và quả thực về mặt từng trải ở đời thì tôi chẳng khác nào một đứa trẻ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Joseph Sheridan Le Fanu

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.