Ngay khi đặt chân lên chiếu nghỉ của bậc cầu thang lớn, tôi khẩn khoản vui mừng khi trông thấy khuôn mặt thân thiện của Mary Quince. Bà đang cầm nến trên tay, đón chào chúng tôi bằng vô số cái cúi chào nhỏ nhẻ cùng một nụ cười vô cùng hốc hác và tái nhợt.
– Chào mừng cô, tiểu thư, mong là cô vẫn khỏe.
– Mọi thứ đều ổn cả, còn cô khỏe không, Mary? Ôi, hãy nói cho chúng tôi biết nhanh lên, chú Silas thế nào rồi?
– Tụi tôi cứ ngỡ ngài ấy đã đi rồi đấy, thưa tiểu thư, ngay từ sáng nay, nhưng giờ thì đỡ hơn nhiều rồi; bác sĩ bảo là ngài ấy rơi vào trạng thái lơ mơ như người mê sảng. Tôi đã phụ giúp cụ Wyat hầu như cả ngày, và có mặt ở đó lúc bác sĩ rích máu cho ngài ấy, rồi cuối cùng ngài ấy cũng cất tiếng nói; nhưng chắc ngài ấy phải yếu lắm, thưa tiểu thư, bác sĩ rút đi một lượng máu lớn từ cánh tay ngài ấy; chính tay tôi đã giữ cái chậu đấy.
– Và chú ấy đỡ hơn rồi chứ — quả thực đã khá hơn rồi phải không? — tôi hỏi.
– Vâng, ngài ấy đã khá hơn, bác sĩ bảo vậy; ngài ấy có lẩm bẩm vài câu, và bác sĩ dặn rằng nếu ngài ấy lại chìm vào giấc ngủ rồi bắt đầu ngáy khò khò như trước, chúng tôi phải tháo băng ra và để máu chảy cho đến khi ngài ấy tỉnh lại; điều này, theo như tôi và con mụ Wyat thấy, thì chẳng khác nào bảo đem ngài ấy đi giết quách cho rồi, vì tôi tin chắc ngài ấy chẳng còn lấy một giọt máu dư thừa nào nữa, và tiểu thư cũng sẽ nói vậy thôi, nếu tiểu thư vui lòng ngó vào cái chậu.
Đó không phải là một lời mời gọi mà tôi mảy may có hứng thú làm theo. Tôi tưởng mình sắp ngất lịm đi đến nơi. Tôi ngồi phịch xuống bậc cầu thang, nhấp một ngụm nước nhỏ, rồi được Quince vốc chút nước vỗ nhẹ lên mặt, sức lực trong người lúc bấy giờ mới dần hồi phục.
Milly chắc hẳn phải cảm nhận mối nguy hiểm của cha mình nhiều hơn tôi, bởi vì con bé vốn giàu tình cảm và yêu thương ông theo bản năng ruột thịt, dẫu cho ông đối xử với nó chẳng mấy ôn hòa. Nhưng tôi lại là kẻ dễ chấn động và bồng bột hơn, những xúc cảm trong lòng tôi vừa dễ bị kích động lại vừa dễ dàng lấn át tôi. Ngay khoảnh khắc tôi có thể đứng vững trở lại, tôi liền thốt lên — trong đầu chẳng nghĩ ngợi gì ngoài duy nhất một ý nghĩ —
– Chúng ta phải vào thăm chú — nào, Milly.
Tôi bước vào phòng khách của chú; một ngọn nến "nhúng" thông thường đang cắm
lệch hẳn sang một bên trông giống như ngọn tháp Pisa, với cái bấc vừa dài vừa mờ nhạt nằm chỏng chơ trong chiếc chân đèn bám đầy dầu mỡ, đã làm uế tạp cả chiếc bàn của người bệnh vốn nổi tiếng khó tính. Ánh sáng leo lắt chẳng khác nào bóng tối là bao, thế nhưng tôi vẫn sải bước thật nhanh qua căn phòng, tâm trí vẫn bị chi phối hoàn toàn bởi ý nghĩ duy nhất là phải gặp được người chú của mình.
Cánh cửa phòng ngủ của ông nằm cạnh lò sưởi đang để hé mở, và tôi liền ghé mắt nhìn vào.
Cụ Wyat già, trông tựa như một con ma mặc đồ trắng với chiếc mũ trùm cao cổ, đang lạch bạch bước đi trong đôi giày vải ở chốn góc tối phía bên kia chiếc giường. Vị bác sĩ, một người đàn ông lùn đậm người, đầu hói, bụng phệ và mang một chùm chìa khóa to sụ, đang đứng quay lưng về phía lò sưởi — chiếc lò sưởi vốn được thiết kế thông với căn phòng bên cạnh — thản nhiên quan sát bệnh nhân qua màn buông của chiếc giường với một vẻ ta đây hờ hững.
Phần đầu của chiếc giường bốn cọc lớn kê sát vào bức tường đối diện. Phần đuôi giường hướng thẳng về phía lò sưởi; thế nhưng tấm rèm che ở phía bên hông, thứ duy nhất tôi có thể nhìn thấy từ vị trí của mình, lại đang khép kín.
Vị bác sĩ nhỏ thó đã nhận ra tôi, và chắc hẳn nghĩ tôi là một nhân vật có máu mặt, ông liền rút hai tay khỏi vạt áo sau, buông thả tà áo bành tô rủ xuống phía trước, rồi với một tác phong vô cùng nhanh nhẹn và trang trọng, ông cúi chào tôi một cái thật sâu nhưng đầy vẻ quan trọng; đoạn, như muốn thể hiện mong muốn được làm quen với tôi một cách kỹ càng hơn, ông tiến lên thêm vài bước, và kèm theo một cái cúi chào nữa, ông cất tiếng trầm trầm tựa âm vực diapason để tự giới thiệu mình là Bác sĩ Jolks. Ông cúi đầu dẫn dắt tôi quay trở lại căn phòng làm việc của chú tôi, dưới ánh sáng của ngọn nến ghê rợn do cụ Wyat để lại.
Bác sĩ Jolks tỏ ra vừa lịch thiệp lại vừa ra dáng kẻ cả. Lúc đó, tôi chỉ khao khát có được một vị thầy thuốc nhanh nhẹn, người mà có thể giải quyết xong xuôi mọi chuyện chỉ trong một nửa khoảng thời gian ấy mà thôi.
Hôn mê, thưa phu nhân; hôn mê. Thưa cô Ruthyn, tôi có thể nói cho cô hay, chú của cô đã rơi vào một trạng thái vô cùng nguy kịch; hết sức nguy kịch. Tình trạng hôn mê thuộc thể ngoan cố nhất. Ngài ấy suýt nữa thì không qua khỏi — thực ra ngài ấy đã có thể mất mạng rồi, nếu như tôi không nhờ cậy đến một biện pháp vô cùng cực đoan là trích huyết thật nhiều cho ngài ấy, và may thay phương pháp ấy đã phát huy tác dụng chính xác như những gì chúng ta vẫn hằng mong đợi. Quả là một thể chất tuyệt vời — một thể chất kỳ diệu — cấu trúc thần kinh phi thường; thật là một điều đáng tiếc khôn tả trên đời khi ngài ấy cứ nhất quyết không chịu đối xử tử tế với chính bản thân mình. Những thói quen sinh hoạt của ngài ấy, cô biết đấy, hoàn toàn mang tính chất, tôi có thể nói là, tự hủy hoại. Chúng tôi đã cố gắng hết sức — đã làm tất cả những gì có thể, nhưng nếu bệnh nhân không chịu hợp tác thì kết quả hoàn toàn không thể nào viên mãn được.
Và Jolks đi kèm lời nói ấy bằng một cái nhún vai đầy vẻ ghê rợn. — Liệu có còn điều gì không? Ông nghĩ việc thay đổi không khí có ích gì không? Quả là một căn bệnh thật kinh khủng làm sao, — tôi thốt lên.
Ông ta mỉm cười một cách đầy vẻ bí hiểm khi nhìn xuống đất, rồi lắc đầu hệt như một tay mai táng.
– Ồ, chúng ta khó mà gọi đó là một căn bệnh được, thưa cô Ruthyn. Tôi nhìn nhận theo chiều hướng là ngài ấy đã bị trúng độc — ngài ấy đã dùng quá liều, cô hiểu ý tôi chứ, — ông tiếp lời khi nhận thấy vẻ mặt giật mình của tôi, — quá liều thuốc phiện; cô biết đấy, ngài ấy có thói quen dùng thuốc phiện thường xuyên; ngài ấy uống nó dưới dạng cồn thuốc, ngài ấy hòa nó vào nước, và nguy hiểm nhất là ngài ấy dùng trực tiếp ở dạng nguyên chất, tức là dạng viên ngậm. Tôi từng biết có những người dùng nó một cách chừng mực. Tôi từng biết những người lạm dụng nó quá mức, nhưng tất cả bọn họ đều rất cẩn trọng về liều lượng, và đó chính xác là điều điểm mấu chốt mà tôi vẫn luôn cố gắng khắc ghi vào đầu ngài ấy. Thói quen ấy, tất nhiên rồi, cô hiểu đấy, đã hình thành từ lâu, chẳng tài nào nhổ tận gốc được; thế nhưng ngài ấy lại chẳng bao giờ đo đạc đàng hoàng — ngài ấy chỉ án chừng bằng mắt và theo cảm giác của bản thân, mà điều đó thì tôi thiết nghĩ chẳng cần phải nói với cô nữa, thưa cô Ruthyn, chẳng khác nào phó mặc cho vận may rủi; và thuốc phiện, không còn nghi ngờ gì nữa, như cô cũng đã biết, đích thị là một chất độc; một loại độc dược mà chắc chắn rằng thói quen sẽ cho phép cơ thể cô hấp thụ, tôi có thể nói là, với một số lượng đáng kể mà không dẫn đến hậu quả chết người, nhưng tóm lại nó vẫn là chất độc; và việc sử dụng một chất độc theo cái cách đó, tôi thiết nghĩ chẳng cần phải nói nhiều, chính là đùa giỡn với tử thần. Ngài ấy đã từng bị cảnh báo như thế, và có đôi lúc ngài ấy chịu thay đổi cái lối xử lý tùy tiện đối với nó, nhưng rồi đâu lại vào đấy; ngài ấy có thể thoát nạn — dĩ nhiên, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra — nhưng cũng có ngày ngài ấy sẽ lạm dụng quá đà. Tôi không cho rằng cơn nguy kịch hiện tại sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đâu. Tôi vô cùng lấy làm mừng, ngoài vinh dự được làm quen với cô, thưa cô Ruthyn, là cô và người họ hàng của mình đã quay trở lại; bởi vì, dù cho có nhiệt tình đến đâu đi nữa, tôi vẫn e rằng đám gia nhân ở đây hoàn lắm bề thiếu hụt về mặt trí tuệ; và ngỡ như có sự tái diễn của các triệu chứng — tuy nhiên, điều đó là không dễ xảy ra — tôi vẫn xin được thông báo trước cho cô về bản chất của chúng, cũng như cách thức chuẩn xác nhất để đối phó với chúng.
Thế là xoay quanh những vấn đề này, ông ta đã ban phát cho chúng tôi một bài thuyết giảng ngắn đầy vẻ ta đây, đồng thời khẩn khoản đề nghị hoặc Milly hoặc tôi nên ở lại trong phòng với bệnh nhân cho đến khi ông quay trở lại vào lúc hai hoặc ba giờ sáng; bởi vì sự tái xuất hiện của chứng "hôn mê có thể thực sự rất tồi tệ đấy."
Tất nhiên là Milly và tôi đã làm theo đúng những gì được hướng dẫn. Chúng tôi ngồi bên đống lửa, đến việc thì thầm cũng chẳng dám nữa là. Chú Silas, nhân vật mà một mối nghi ngờ mới mẻ và khủng khiếp bắt đầu ám ảnh trong tâm trí tôi, vẫn nằm im lìm và bất động hệt như đã thực sự qua đời rồi vậy.
– Liệu chú ấy có mưu toan tự sát hay không?
Nếu chú tin rằng hoàn cảnh của mình bi đát y như những gì mà phu nhân Knollys từng mô tả, thì liệu phỏng đoán này, suy cho cùng, có phải là điều vô lý hay sao? Người ta từng kể cho tôi nghe về những học thuyết kỳ quái và hoang dã đan xen trong tôn giáo của chú.
Thỉnh thoảng, cách quãng một tiếng đồng hồ, một dấu hiệu của sự sống lại xuất hiện — một tiếng rên rỉ phát ra từ hình hài cao lớn bị quấn chăn kín mít trên giường — một tiếng rên rỉ kèm theo tiếng mấp máy của đôi môi. Đó có phải là lời cầu nguyện hay không — rốt cuộc đó là gì? ai mà đoán được những suy nghĩ nào đang cuồn cuộn trôi qua phía sau lớp băng trắng trán kia chứ?
Tôi từng lén liếc nhìn chú: một mảnh vải trắng ngâm trong hỗn hợp giấm và nước được quấn chặt quanh đầu chú; đôi mắt to trân trối nhắm nghiền, đôi môi lạnh giá như tạc tượng cũng mím chặt; vóc dáng thẳng đuột, gầy gò và cao ngòng, khoác trên mình chiếc áo choàng tắm trắng toát, trông chẳng khác nào một cõi tử thi đang được "khâm liệm" nằm ngay trên giường; cánh tay gầy guộc bị băng bó nằm thõng bên ngoài tấm ga trải giường che phủ thân thể chú.
Với hình ảnh hiện thân của tử thần đầy rợn ngợp ấy, chúng tôi đã canh chừng cho đến khi tội nghiệp con bé Milly ngả màu buồn ngủ đến độ cụ Wyat già phải đề nghị để bà thay thế chỗ của nó và cùng tôi thức canh.
Dẫu cho tôi chẳng mảy may ưa gì mụ già đội chiếc mũ trùm cao cổ ấy, thì ít ra mụ ta cũng sẽ giữ được tỉnh táo, điều mà Milly lúc bấy giờ không thể nào làm nổi. Và thế là vào lúc một giờ đêm, sự sắp xếp mới mẻ này chính thức bắt đầu.
– Ông Dudley Ruthyn không có nhà sao? — tôi thì thầm hỏi cụ Wyat.
– Ngài ấy đã cuốn xéo đi từ tối hôm qua rồi, thưa tiểu thư, tới Cloperton để xem thi đấu vật; sự kiện đó diễn ra vào sáng nay cơ.
– Có ai cho gọi ngài ấy về không?
– Đời nào có chuyện đó.
– Và tại sao lại không?
– Tui dám cá là ngài ấy chẳng thèm bỏ cuộc vui vì chuyện này đâu, — và mụ già nhe răng cười một cách vô cùng gớm ghiếc.
– Khi nào thì ngài ấy quay về?
– Khi nào ngài ấy túng tiền.
Thế là chúng tôi chìm vào im lặng, và trong đầu tôi lại một lần nữa nghĩ về chuyện tự sát, cùng với người đàn ông lớn tuổi bất hạnh, kẻ vừa lúc ấy lại lẩm bẩm vài từ với một tiếng thở dài.
Trong suốt tiếng đồng hồ sau đó, chú hoàn toàn giữ im lặng, và cụ Wyat già thông báo với tôi rằng mụ phải xuống dưới nhà để lấy nến. Những ngọn nến của chúng tôi đã cháy trụi đến tận đế rồi.
– Vẫn còn một ngọn nến ở căn phòng bên cạnh mà, — tôi gợi ý, trong lòng vô cùng căm ghét ý nghĩ phải ở lại một mình với bệnh nhân.
– Hừm! Tiểu thư ơi. Đời nào tôi dám đặt ngọn nến nào khác ngoài nến sáp hiện diện trước mặt ngài ấy, — mụ già thì thầm với giọng điệu đầy khinh miễn.
– Tôi nghĩ nếu chúng ta cời đống lửa lên, rồi bỏ thêm chút than vào, chúng ta sẽ có thừa thãi ánh sáng ấy chứ.
– Ngài ấy phải có nến cơ, — mụ Wyat quả quyết đáp lời; rồi mụ lảo đảo lê bước rời khỏi căn phòng, vừa đi vừa lẩm bẩm một mình; và tôi nghe tiếng mụ lấy đi ngọn nến ở căn phòng bên cạnh rồi bước đi, khép chặt cánh cửa lớn phía sau lưng.
Lúc bấy giờ, tôi hoàn toàn trơ trọi một mình, ngoại trừ kẻ đồng hành quái dị không thuộc về cõi trần này — kẻ mà tôi vô cùng khiếp sợ, vào lúc hai giờ sáng, giữa cơ ngơi Bartram rộng lớn và cổ kính.
Tôi cời đống lửa. Ngọn lửa đã lụi và chẳng chịu bùng cháy lên. Tôi đứng dậy, tay đặt lên bệ lò sưởi, cố gắng suy nghĩ về những điều vui vẻ. Thế nhưng đó là một cuộc đấu tranh chống lại gió và thủy triều — hoàn toàn vô ích; và cứ thế, tôi trôi dạt vào những chốn vùng đất bị ám ảnh bởi hồn ma.
Chú Silas hoàn toàn bất động. Tôi tự nhủ không được phép để tâm suy nghĩ về vô số những căn phòng tối tăm cùng các hành lang dằng dặc giờ đây đang chia cắt tôi với những con người sống khác trong căn nhà. Tôi kiên nhẫn chờ đợi sự trở lại của cụ Wyat với một dáng vẻ điềm tĩnh giả tạo.
Phía trên bệ lò sưởi là một chiếc gương soi. Vào những lúc khác, thứ này có thể đã giúp tôi giải khuây trong những giây phút đơn độc, nhưng giờ đây tôi chẳng dám mạo hiểm liếc nhìn vào đó một cái. Một cuốn Kinh Thánh nhỏ bìa dày nằm trên bệ lò sưởi, và tựa phần lưng sách vào mặt gương, tôi bắt đầu đọc chăm chú hết mức có thể. Trong lúc đang cặm cụi lật giở từng trang sách như thế, tôi bất chợt bắt gặp hai hoặc ba tờ giấy trông kỳ lạ được kẹp gấp gọn gàng bên trong. Một tờ là một bản in khổ lớn với tên tuổi và ngày tháng được điền thủ công vào những khoảng trống, kích thước to bằng chừng một thước tư của loại ruy-băng bản rất rộng. Những tờ còn lại chỉ là vài mẩu giấy vụn đơn thuần, với dòng chữ "Dudley Ruthyn" được viết cẩu thả bằng kiểu chữ tròn thường thấy của người anh họ tôi ở phần chân trang. Trong lúc tôi đang gấp lại và nhét chúng về chỗ cũ, thú thực tôi chẳng tài nào nhớ nổi điều gì đã khiến tôi linh cảm rằng có thứ gì đó đang cựa quậy ở phía sau lưng, khi tôi đang đứng quay lưng về phía chiếc giường. Tôi hoàn toàn không nhớ có bất kỳ âm thanh nào phát ra; thế nhưng theo bản năng, tôi liếc nhìn vào tấm gương, và ánh mắt tôi ngay lập tức bị đóng đinh bởi những gì mình vừa trông thấy.
Hình bóng của chú Silas chồm dậy, khoác trên mình chiếc áo choàng tắm trắng muốt dài thượt, lướt nhanh qua phía cuối giường, và chỉ với hai ba bước chân thoăn thoắt không một tiếng động, chú đã đứng ngay sau lưng tôi, hiện lên một cái lườm nguýt chết chóc kèm theo nụ cười nhạt nhẽo. Cao và gầy một cách quái đản, chú đứng đó trong giây lát gần như chạm sát vào tôi, với mảnh băng trắng được ghim ngang trán, cánh tay bị băng bó giữ cứng đờ bên thân, rồi chồm qua bãi vai tôi, dùng bàn tay dài và gầy giật phăng cuốn Kinh Thánh, đồng thời thì thầm ngay trên đỉnh đầu tôi — "Con rắn đã phỉnh phờ ta và ta đã ăn;" và sau một khoảng lặng chốc lát, chú lướt đến ô cửa sổ ở vị trí xa nhất, rồi đăm đăm nhìn ra khung cảnh tối mịt mùng ngoài kia trời đêm.
Trời rất lạnh, nhưng chú dường như chẳng hề cảm thấy gì. Vẫn với cái lườm nguýt và nụ cười không đổi sắc ấy, chú tiếp tục nhìn ra ngoài suốt mấy phút liền, rồi với một tiếng thở dài não nề, chú ngồi phịch xuống bên mép giường, gương mặt bất động hướng trọn về phía tôi, mang theo vẻ mặt đau đớn đến nao lòng.
Tôi có cảm giác như đã qua cả tiếng đồng hồ thì cụ Wyat mới quay trở lại; và chưa bao giờ có một kẻ si tình nào lại cảm thấy hạnh phúc hơn khi ngắm nhìn người thương của mình bằng tôi lúc trông thấy mụ mụ già cỗi héo mòn ấy.
Bạn có thể chắc chắn rằng tôi chẳng dại dột gì mà kéo dài thêm thời gian canh gác nữa. Lúc này thì hoàn toàn không còn chút rủi ro nào về việc chú tôi sẽ tái phát cơn hôn mê nữa rồi. Tôi đã có một cơn khủng hoảng thần kinh khóc lóc nức nở khi đặt chân được về phòng mình, bên cạnh là sự hiện diện của người bảo mẫu trung thực Mary Quince.
Mỗi khi tôi nhắm mắt lại, khuôn mặt của chú Silas lại hiện nguyên hình trước mắt tôi, hệt như những gì tôi từng thấy nó phản chiếu qua tấm gương. Những phép thuật hắc ám của Bartram một lần nữa lại vây bọc lấy tôi.
Sáng hôm sau, bác sĩ thông báo chú đã hoàn toàn qua cơn nguy kịch, nhưng cơ thể vẫn còn rất suy yếu. Milly và tôi đã vào thăm chú; và rồi trong buổi dạo chơi buổi chiều hôm đó, chúng tôi lại bắt gặp vị bác sĩ đang sải bước dưới những tán cây theo hướng đi về phía Rừng Cối Xay Gió.
– Lại đang trên đường đi thăm cô bé tội nghiệp ở đằng kia à? — ông lên tiếng sau khi đã chào hỏi chúng tôi, tay chỉ chĩa về phía trước bằng cây gậy cầm ngang. — Hawke, hoặc Hawkes, thì phải.
– Con bé Beauty đang ốm đấy, Maud, — Milly thốt lên.
– Hawkes. Con bé nằm trong danh sách phát thuốc miễn phí của tôi. Vừa đúng lúc, — vị bác sĩ nói, đồng thời liếc nhìn vào cuốn sổ ghi chép nhỏ — Hawkes.
– Và căn bệnh của con bé là gì thế ạ? — tôi hỏi.
– Sốt thấp khớp.
– Không có khả năng lây nhiễm chứ ạ?
– Hoàn toàn không — thưa cô Ruthyn, cũng giống như việc gãy chân vậy thôi, chẳng hơn gì đâu, — và ông ta cười xòa một cách rất nhã nhặn.
Ngay sau khi vị bác sĩ rời đi, Milly và tôi liền bảo nhau rảo bước đến căn lều của nhà Hawkes để thăm hỏi rõ ràng hơn tình hình của cô bé. Phải thú thực một điều rằng, tôi e là chúng tôi làm thế cốt để chuyến đi dạo của mình có thêm một mục đích và một điểm dừng chân cụ thể, hơn là vì bất kỳ mối quan tâm từ thiện thực sự nào dành cho người bệnh.
Vượt qua những triền dốc nhấp nhô lúp xúp bóng cây, chúng tôi đã đến được căn lều có mái hiên tam giác với phần sân nhỏ nhếch nhác phía trước. Một bà lão mắc bệnh thấp khớp là người chăm sóc duy nhất ở đó; và sau khi nghiêng đầu làm điệu bộ chú ý lắng nghe — điều khiến chúng tôi phải dùng giọng nói ngày càng cao vót để hỏi thăm xem tình hình con bé Meg thế nào — bà cụ liền đáp lại bằng một âm thanh cực lớn rằng bà đã bịãng tai từ lâu và điếc đặc hoàn toàn. Rồi bà cụ còn chu đáo bổ sung thêm —
– Khi nào thằng già đó bước vào nhà, may ra nó sẽ nói cho mấy cô biết mấy thứ mấy cô muốn.
Qua ô cửa của một căn phòng nhỏ nằm ở tột cùng phía bên kia căn phòng chúng tôi đang đứng, chúng tôi có thể nhìn thấy một góc không gian chật hẹp của người bệnh, đồng thời nghe rõ những tiếng rên rỉ cùng giọng nói của vị bác sĩ.
– Chúng ta sẽ gặp ổng khi ổng bước ra, Milly. Cứ đứng đợi ở đây xem sao.
Thế là chúng tôi đứng chờ sẵn ngay bậc thềm cửa. Những âm thanh của sự đớn đau đã khơi gợi lòng trắc ẩn trong tôi và khiến chúng tôi thêm phần quan tâm đến cô bệnh nhân khốn khổ.
– Có mà bị điên mới đi xài cái áo khoác của gã Pegtop, — Milly càu nhàu.
Và chiếc áo khoác đỏ sờn màu vì thời tiết, gương mặt ngăm đen khó coi cùng mái tóc đen nhánh bết bát như bồ hóng của lão Hawkes già đã xuất hiện trong tầm mắt, khi lão bước khập khiễng, tay chống gậy dò dẫm trên nền sân gồ ghề. Lão gật đầu chào tôi một cách cục cằn, nhưng có vẻ chẳng mấy hài lòng khi thấy chúng tôi đứng lù lù ở đó, vì lão trừng mắt nhìn vẻ hằn học rồi gãi đầu ngay dưới vành chiếc mũ rộng.
– Con gái ông có vẻ đang ốm nặng lắm đấy, — tôi lên tiếng.
– Ừ — thể nào nó cũng ngốn của tôi khối tiền đây, y như cách mà mẹ nó từng làm vậy, — gã Pegtop làu bàu.
– Tôi hy vọng phòng ốc của con bé được thoải mái, tội nghiệp nó.
– Ừ, thì là thế đấy; chắc chắn nó được thoải mái chán — hơn cả tôi cơ. Lúc nào cũng chỉ là con Meg với chả con Meg, chẳng có mảy may một chút cho cái thân già Dickon này.
– Con bé bắt đầu ngã bệnh từ khi nào vậy? — tôi hỏi.
– Cái ngày con ngựa cái được lắp móng ấy — Thứ Bảy. Tôi có lân la đôi câu với mấy kẻ ở nhà tế thế, nhưng đời nào bọn chúng chịu nhả ra một xu — quỷ tha ma bắt chúng nó đi — và tôi biết tính sao đây? Cuộc sống với lão Silas lúc nào cũng gian khó như gặm bánh mì mốc — và giờ lại càng gian khó hơn gấp bội khi con bé dính phải ba cái thứ đau đớn ấy. Tôi không tài nào chịu đựng thêm cái cảnh này mãi được đâu. Xạo sự thật đấy! Nếu con bé cứ tiếp tục giở cái trò đó ra, tôi sẽ chuồn thẳng cho rồi. Để xem mấy gã ở nhà tế thế thích thú ra sao nhé!
– Bác sĩ chữa bệnh miễn phí cho cô ấy mà, — tôi nói.
– Thế mà chẳng làm được cái tích sự gì sất, ơn Chúa ban phước cho lão! Ha ha. Chẳng khác gì cái mụ già điếc đặc ngoài kia đang ngốn của tôi ba xu mỗi tuần, mà chẳng đáng giá lấy nổi một xu rưỡi — cũng chẳng khác gì con Meg đằng kia, đang cố làm quá lên mấy cái cơn đau đớn nhức nhối ấy. Tất cả bọn chúng đang xúm lại dắt mũi tôi, và tưởng là tôi chẳng biết quái gì chắc. Hả? Rồi chúng ta sẽ rõ.
Suốt quãng thời gian đó, lão ta vẫn đang cặm cụi dùng dao cắt nhỏ từng mẩu thuốc lá ngay trên bệ cửa sổ.
– Một gã thợ thuyền cũng chẳng khác nào một con ngựa; nếu không được chăm nom tử tế, gã ta chẳng thể nào làm việc nổi đâu — sức đâu mà chịu nổi — và thốt xong những lời đó, khi đã nhồi đầy thuốc lá vào tẩu, lão ta dùng mũi gậy chọc một cách khá tàn nhẫn vào người mụ già điếc đang lú húi đi lại với tấm lưng quay về phía lão, đồng thời ra hiệu đòi lửa.
– Sức không kham nổi đâu, mấy người có moi ruột gan nó ra cũng chẳng tài nào lấy nổi đâu, y như việc các người cố hút lấy làn khói từ cái thứ này vậy, — và lão giơ chiếc tẩu thuốc lên cao thêm một hoặc hai inch, với ngón cái đè lên miệng tẩu, — nếu thiếu đi lửa và thuốc lá. Chẳng tài nào có được đâu.
– Liệu tôi có thể giúp được chút ít gì không? — tôi ngẫm nghĩ rồi cất lời.
– Biết đâu đấy, — lão ta cụt lủn đáp lại.
Vào khoảnh khắc đó, lão nhận được một cuộn giấy nâu đang bốc cháy ngùn ngụt từ mụ già điếc, rồi gật đầu chào tôi và lững thững bước đi, vừa đi vừa châm tẩu thuốc, thả lên bầu không khí những làn khói trắng nhỏ nhắn hệt như hiệu lệnh chào tạm biệt của một con tàu đang rời bến.
Thế ra lão chẳng mảy may bận tâm đến việc hỏi han tình hình con gái mình ra sao, mà lặn lội tới đây chỉ cốt để châm chiếc tẩu thuốc mà thôi!
Ngay lúc đó, vị Bác sĩ bước ra.
– Chúng tôi đứng đợi để muốn biết tình hình hôm nay của bệnh nhân ra sao rồi thưa bác sĩ? — tôi hỏi.
– Vô cùng ốm yếu, và tôi e rằng đã bị bỏ mặc đến độ chẳng ai mảy may chăm sóc. Nếu thể trạng con bé kham nổi — nhưng ngặt nỗi lại không — tôi nghĩ tốt hơn hết nên đưa con bé đến bệnh viện ngay lập tức.
– Mụ già tội nghiệp kia thì điếc đặc, còn người đàn ông kia thì vừa cục cằn lại vừa ích kỷ! Bác sĩ có thể giới thiệu một người điều dưỡng nào đó đến đây ở lại chăm sóc cho đến khi con bé khỏe lại được không? Tôi sẵn lòng trả thù lao hậu hĩnh, cùng với bất cứ thứ gì mà bác sĩ nghĩ là tốt cho cô bé tội nghiệp này.
Thế là mọi chuyện được định đoạt ngay tại chỗ. Bác sĩ Jolks, dẫu sao cũng giống như phần lớn những người làm nghề y khác, rất đỗi tốt bụng, đã nhận trách nhiệm cử người điều dưỡng từ Feltram đến kèm theo vài vật dụng thiết yếu cho người bệnh; và ông gọi gã Dickon ra tận cổng sân, có lẽ để thông báo về thỏa thuận đó; và Milly cùng tôi tiến đến cánh cửa phòng của cô gái tội nghiệp rồi cất tiếng hỏi, — "Chúng tôi vào trong được chứ?"
Hoàn toàn không có tiếng trả lời. Thế là, theo cách suy luận thông thường xem sự im lặng là đồng ý, chúng tôi đẩy cửa bước vào. Vẻ bề ngoài của cô bé đã tố cáo rõ mồn một tình trạng ốm yếu đến nhường nào. Chúng tôi
liền xốc lại chăn gối, kéo rèm che tối căn phòng, và làm tất cả những gì có thể cho cô bé — đồng thời ghi chú thêm những vật dụng thiết yếu nhất cho sự thoải mái của bệnh nhân. Cô bé không hề đáp lại bất kỳ câu hỏi nào. Con bé cũng chẳng thèm nói lời cảm ơn. Suýt chút nữa tôi đã lầm tưởng rằng nó hoàn toàn không cảm nhận được sự hiện diện của chúng tôi, nếu như tôi không để ý thấy đôi mắt trũng sâu đen sẫm của con bé có một hai lần ngước lên nhìn thẳng vào khuôn mặt tôi, với một vẻ ngạc nhiên và dò hỏi đầy ảm đạm.
Cô bé thực sự rất ốm, và ngày nào chúng tôi cũng ghé qua thăm nom. Có những bận con bé chịu trả lời câu hỏi của chúng tôi — nhưng cũng có lúc chẳng buồn hé răng. Trông con bé có vẻ trầm ngâm, kín đáo và lầm lì; và vì con người ta thường thích được nghe lời cảm ơn, đôi khi tôi tự hỏi tại sao chúng tôi vẫn tiếp tục ném những hạt giống lòng tốt của mình xuống dòng nước vô ơn ấy. Milly tỏ ra vô cùng thiếu kiên nhẫn trước thái độ này, liên tục phàn nàn và cuối cùng tuyệt đối từ chối không chịu theo tôi bước vào căn phòng bệnh của con bé Beauty nữa.
– Chị nghĩ rằng, bé Meg ngoan của tôi ơi, — tôi lên tiếng cất lời một ngày nọ khi đứng bên cạnh giường bệnh — lúc này con bé đang dần hồi phục nhờ vào sức sống dồi dào của tuổi trẻ — rằng em nên nói lời cảm ơn với cô Milly đi thì hơn.
– Em sẽ chẳng đời nào cảm ơn cô ta đâu, — Beauty bướng bỉnh đáp lại.
– Thôi được rồi, Meg; chị chỉ nghĩ là nên nhắc em thế thôi, vì chị thấy em thực sự nên làm vậy.
Vừa lúc tôi thốt lên những lời đó, con bé rất dịu dàng dùng các ngón tay nắm lấy phần đầu ngón tay của tôi — thứ đang buông thõng ngay sát mép chăn — kéo nó vào phía dưới, và trước khi tôi kịp định thần, vùi chặt đầu vào lớp chăn bông, con bé đột ngột nắm lấy bàn tay tôi bằng cả hai tay rồi áp lên môi, say sưa hôn ngấu nghiến hết lần này đến lần khác, nức nở không thành tiếng. Tôi cảm nhận rõ những giọt nước mắt của con bé.
Tôi cố gắng rút tay mình về, nhưng con bé cứ khăng khăng nắm chặt với một cái giật nhẹ đầy bướng bỉnh, vừa tiếp tục khóc rấm rức vừa hôn lên bàn tay tôi.
– Em có muốn nói điều gì không, bé Meg tội nghiệp của chị? — tôi hỏi.
– Chẳng có gì đâu, thưa cô, — con bé khẽ khàng nức nở; và nó tiếp tục hôn lên bàn tay tôi rồi tuôn trào nước mắt. Nhưng bỗng nhiên, con bé thốt lên, — Em sẽ không cảm ơn Milly đâu, bởi vì tất cả là nhờ ở một tay cô; chẳng phải do cô ta, cô ta chẳng hề nghĩ đến đâu — không, không, tất cả đều là nhờ cô cả, thưa cô. Tối hôm qua nằm trong bóng tối, em đã khóc nghẹn ngào khi nghĩ về mấy quả táo, và cách mà em hất văng chúng đi bằng một cú đá chân vào cái ngày mà cha giáng cho em một cú tơi bời bằng cây gậy của ổng; sự quan tâm đó là do cô tốt bụng, còn em thì quá đỗi tồi tệ. Ước gì cô cứ đánh đập em đi, thưa cô; cô đối xử với em còn tốt hơn cả cha lẫn mẹ — tốt hơn tất cả mọi người trên đời; và em chỉ ước gì mình có thể chết thay cho cô, thưa cô ạ, bởi vì em chẳng còn mặt mũi nào để dám ngước nhìn cô nữa.
Tôi vô cùng kinh ngạc. Tôi bắt đầu bật khóc. Lúc đó, tôi chỉ muốn ôm chầm lấy con bé Meg tội nghiệp.
Tôi chẳng hề hay biết về quá khứ của con bé. Và cho đến tận bây giờ tôi cũng chưa từng tường tận điều đó. Con bé thường hay thưa gửi trước mặt tôi với một thái độ tự ti đến cùng cực. Đó hoàn toàn chẳng phải là một thứ cảm xúc tôn giáo nào cả — mà đó chính là một hình thức bộc lộ tình yêu thương cùng sự tôn sùng tuyệt đối của nó dành cho tôi — điều càng trở nên kỳ lạ hơn khi bản tính tự nhiên của con bé vốn dĩ rất kiêu hãnh. Chẳng có bất kỳ điều gì mà con bé không thể chịu đựng nổi từ phía tôi, ngoại trừ mảy may một chút nghi ngờ về lòng trung thành trọn vẹn của nó, hoặc việc nó có thể làm điều sai trái hay lừa dối tôi dù chỉ là trong những chuyện vặt vãnh nhất.
Bây giờ tôi không còn trẻ nữa. Tôi đã trải qua biết bao nỗi buồn, và cùng với chúng là tất cả những gì mà sự giàu có — với mức độ gần như vô tận — có thể mang lại; và xuyên suốt qua tấm màn hồi tưởng, một vài tia sáng rực rỡ và tinh khôi vẫn đang leo lét trên dòng suối tối tăm của cuộc đời tôi — một cuộc đời vốn dĩ đã chìm trong bóng tối, nếu không nhờ có chúng; và những thứ ánh sáng ấy không được tỏa ra từ vẻ hào nhoáng của một gia tài kếch xù, mà được thắp lên bởi hai hoặc ba kỷ niệm dung dị và ấm áp nhất, thứ mà ngay cả cuộc đời nghèo khó và bình dị nhất cũng có thể đếm kể được, và đứng trước chúng, trong những khoảng không tĩnh lặng của ký ức, mọi chiến thắng phù phiếm đều phai nhạt rồi biến mất, bởi vì chúng chẳng bao giờ bị phai mờ bởi thời gian hay khoảng cách, vì chúng được xây đắp trên nền tảng của tình cảm chân thành, và do đó mang một vẻ đẹp thuộc về thiên đàng.