Khi Milly đến ăn sáng cùng tôi, đôi mắt con bé đỏ hoe và sưng húp. Nó vẫn còn sụt sịt với tiếng nấc nghẹn ngào – dù chẳng cần dấu hiệu nào khác, ai cũng có thể nhận ra nó vừa trải qua một trận khóc lóc dữ dội. Nó ngồi xuống, hoàn toàn im lặng.
— Em có sao không, Milly? — Tôi lo lắng hỏi.
— Không, chẳng có gì không ổn với ổng cả; ổng khỏe re là đằng khác, — Milly hằn học đáp.
— Thế có chuyện gì vậy, Milly ngốc nghéc của chị?
— Cái mụ phù thủy độc ác! Mụ ta méc với lão Gia chủ chuyện em nói chính gã Cormoran đi trên chiếc xe ngựa thuê tối qua đấy.
— Cormoran là ai vậy em? — Tôi hỏi.
— Ơ hay, lại thế rồi; em thì rất muốn kể, chị lại rất muốn nghe — nhưng em không dám đâu, vì nếu em nói, ổng sẽ tống cổ em sang một trường học ở Pháp ngay lập tức — khỉ thật — chết tiệt tất cả bọn chúng! — nếu em hé răng.
— Sao chú Silas lại phải bận tâm chuyện đó chứ? — Tôi ngạc nhiên hỏi.
— Bọn chúng đang nói dối.
— Ai cơ? — Tôi hỏi.
— L'Amour chứ ai vào đây nữa. Ngay khi mụ ta phàn nàn về em, lão Gia chủ liền gặng hỏi gay gắt xem tối qua có ai đến không, hay có chiếc xe ngựa nào không; và mụ ta sẵn sàng thề thấu rằng chẳng có ma nào xuất hiện cả. Maud này, cậu có chắc là cậu thực sự nhìn thấy gì không, hay tất cả chỉ là một giấc mơ?
— Đó không phải là giấc mơ, Milly; chị đảm bảo với em là chị đã nhìn thấy chính xác những gì đã kể cho em nghe, — tôi đáp.
— Dằng nào thì lão Gia chủ cũng chẳng đời nào tin đâu; và ổng đang giận em tím mặt đây;
[trang 227]
rồi ổng dọa sẽ đày em sang Pháp; ước gì em chìm xuống đáy biển cho rồi. Em căm thù nước Pháp — thật đấy — như ghét quỷ dữ vậy. Chẳng lẽ cậu cũng thế sao? Bọn chúng cứ lăm lăm dọa ném em sang Pháp nếu em dám ho loe nửa lời về cái xe ngựa thuê, hay—hay về bất cứ ai.
Thú thực, tôi rất tò mò về cái gã Cormoran ấy; nhưng Milly chẳng tài nào cắt nghĩa nổi; và thực ra, nó cũng chẳng biết gì nhiều hơn tôi về sự việc đến vào đêm hôm trước.
Có một hôm, tôi ngạc nhiên khi thấy bác sĩ Bryerly đang ở trên cầu thang. Tôi đang đứng trong một hành lang tối khi ông bước qua sàn sảnh để đến phòng chú tôi, đầu đội mũ và tay cầm vài tập tài liệu.
Ông không nhìn thấy tôi; và khi ông đã bước vào phòng chú Silas, tôi đi xuống và thấy Milly đang đợi mình ở đại sảnh.
— Ôi, bác sĩ Bryerly ở đây cơ à, — tôi nói.
— Có phải cái tay gầy gò, ánh mắt sắc lẹm, mặc chiếc áo khoác đen bóng loáng, vừa đi lên lúc nãy không hả cậu? — Milly hỏi.
— Đúng rồi, bác ấy vào phòng bố em đấy, — tôi đáp.
— Biết đâu chính ổng là kẻ đến vào tối hôm trước. Ổng có thể đang ở lại đây, dù chúng ta hiếm khi gặp mặt, vì cái nhà này rộng như doanh trại ấy — đúng thế thật.
Ý nghĩ ấy cũng từng lướt qua đầu tôi trong chốc lát nhưng rồi bị gạt đi ngay. Hình bóng mà tôi nhìn thấy chắc chắn không phải là bác sĩ Bryerly.
Thế là, chẳng thu lượm thêm được chút ánh sáng nào từ sự xuất hiện bất ngờ ấy, chúng tôi lại tiếp tục bước đi để phác họa bức tranh chiếc cầu đổ nát. Chúng tôi thấy cánh cổng vẫn khóa chặt như trước; và vì Milly không tài nào thuyết phục nổi tôi trèo qua, đành phải lách qua hàng rào cọc dọc theo bờ sông.
Trong lúc đang vẽ, chúng tôi thoáng thấy gương mặt ngăm đen, mái tóc xù như nhọ nồi và chiếc áo khoác đỏ cũ kỹ nhàu nát của Zamiel. Gã đang lườm nguýt chúng tôi đầy ác ý từ giữa những thân cây trong rừng, đứng bất động như một bức tượng đài ở gian phụ của một ngôi thánh đường. Khi chúng tôi nhìn lại lần nữa thì gã đã biến mất.
Dù là một ngày đẹp trời và dịu nhẹ so với tiết trời mùa đông, nhưng dẫu có khoác áo choàng, chúng tôi cũng không thể duy trì một công việc đòi hỏi sự tĩnh lặng như vẽ phác thảo quá mười hay mười lăm phút. Trên đường quay về, khi đi ngang qua một lùm cây, chúng tôi chợt nghe tiếng cãi vã bùng lên đầy giận dữ và phàn nàn; và thấy ngay dưới tán cây, gã Zamiel độc ác đang nện cho con gái mình hai cú đập trời giáng bằng chiếc gậy gỗ, một cú trúng thẳng vào đầu. "Beauty" chỉ chạy ra được một
[trang 228]
đoạn ngắn, trong khi gã quỷ rừng mặt đen vẫn hung hăng đuổi theo sau, miệng nguyền rủa và vung vẩy cây gậy tày.
Máu trong người tôi sôi lên. Tôi bàng hoàng đến mức nghẹn lời trong giây lát; nhưng rồi ngay sau đó, tôi thét lên:
— Đồ vũ! Sao anh dám đánh cô gái tội nghiệp đó?
Cô ta mới chỉ chạy được vài bước liền quay đầu lại đối mặt với hắn và chúng tôi, đôi mắt lóe lên những tia giận dữ, nét mặt tái mét và đang run lên để kìm nén một trận khóc òa. Hai dòng máu nhỏ đang rỉ ra trên thái dương cô.
— Bố ơi, nhìn đây này, — cô ta nói, nở một nụ cười méo mó kỳ lạ, giơ bàn tay dính đầy máu lên.
Có lẽ vì cảm thấy hổ thẹn nên gã càng thêm lồng lộn, liền gầm lên một tiếng chửi rủa khác rồi lao tới đuổi theo con bé một lần nữa, tay vung vẩy cây gậy giữa không trung. Tuy nhiên, tiếng la của chúng tôi đã kịp ngăn gã lại.
— Chú tôi sẽ biết chuyện về sự tàn ác của anh cho mà xem. Tội nghiệp cô bé!
— Đánh chết ổng đi, Meg, nếu ổng còn dám giở trò đó nữa; rồi tiện tay ném chân ổng xuống sông vào tối nay lúc ổng ngủ say đi.
— Tao cũng sẽ đối xử với mày y như thế; — kèm theo đó là một tràng chửi thề. — Mày xúi con bé quay sang đánh cả bố nó đấy à? Cẩn thận cái thân mày đấy!
Rồi gã ngoắt đầu, lườm Milly bằng ánh mắt gầm ghè và vung gậy đe dọa.
— Thôi im đi, Milly, — tôi thì thầm, bởi Milly đang thủ thế chuẩn bị chiến đấu; và tôi lại quay sang gã, quả quyết rằng khi về đến nhà, tôi sẽ mách chú tôi về cách đối xử tệ bạc của gã với cô gái tội nghiệp.
— Chính cậu là kẻ mà nó phải mang ơn đấy, nhờ cậu dụ dỗ nó mở cánh cổng đó ra chứ gì, — gã gầm gừ.
— Nói láo; chúng tao đi đường vòng qua suối cơ mà, — Milly cãi lại.
Tôi thấy không cần thiết phải tranh chấp đôi co với gã thêm nữa; và với vẻ mặt vô cùng giận dữ, trông có vẻ hơi bực bội, gã lẩm bẩm rồi lắc lư người khuất dạng. Tôi chỉ lặp lại lời hứa sẽ mách chú mình khi gã đang bước đi, và đáp lại lời tôi, gã ngoái cổ gào lên:
— Silas thèm đếm xỉa gì đến cậu; — vừa nói gã vừa búng ngón tay và ngón cái chai sần.
Cô gái vẫn đứng nguyên ở đó, dùng lòng bàn tay thô bạo lau vết máu rồi ngắm nghía nó trước khi quệt vào tạp dề.
[trang 229]
— Cô gái tội nghiệp, — tôi nói, — em đừng khóc nữa. Chị sẽ nói chuyện với chú chị về hoàn cảnh của em.
Nhưng cô ta chẳng khóc chút nào. Cô ngẩng đầu lên, liếc nhìn chúng tôi với vẻ khinh miệt và lì lợm.
— Chắc là cô thích mấy quả táo này lắm phải không? — Trong giỏ của chúng tôi có mang theo hai hoặc ba quả táo tuyệt hảo nổi tiếng của vùng Bartram.
Tôi ngập ngừng không dám đến gần, vì đám người nhà Hawkes này, từ Beauty cho đến Pegtop, đều là những kẻ hoang dã. Thế nên tôi đành nhẹ nhàng lăn những quả táo trên mặt đất về phía chân cô ta.
Cô ta vẫn trơ mắt nhìn chúng tôi với vẻ mặt lì lợm ấy, rồi dùng chân hắt hủi đá văng những quả táo đang lăn đến gần. Sau đó, lau thái dương và trán bằng vạt tạp dề, chẳng nói chẳng rằng, cô quay lưng lững thững bước đi.
— Tội nghiệp quá! Tôi sợ rằng cuộc sống của cô ấy khổ cực lắm. Đúng là những con người kỳ lạ và đáng sợ làm sao!
Khi chúng tôi về đến nhà, ngay đầu cầu thang lớn, mụ già L'Amour đang đợi tôi; và với một cái nhún gối chào cực kỳ cung kính, mụ thông báo rằng Đại nhân muốn gặp tôi.
Liệu có phải vì lời chứng của tôi về sự xuất hiện của chiếc xe ngựa bí ẩn kia mà ngài triệu tập tôi đến cuộc gặp này không? Dù phong thái của chú Silas rất mực dịu dàng, ở ngài vẫn tỏa ra một thứ uy lực vô hình khiến người ta phải e sợ; và có lẽ chẳng có điều gì khiến tôi ngán ngẩm bằng việc phải đối mặt với ánh mắt ngài trong vai một kẻ phạm tội.
Thêm vào đó là sự thấp thỏm không biết tinh thần ngài ra sao, cùng nỗi sợ hãi tột cùng khi phải nhìn thấy ngài trong trạng thái như lần gần đây nhất tôi từng chứng kiến.
Vì thế, tôi bước vào phòng với không ít hồi hộp, nhưng rồi được an tâm ngay lập tức. Chú Silas có vẻ khỏe mạnh bình thường, và – theo trí nhớ tôi có thể mường tượng lại – ngài diện đúng bộ trang phục nhung đen kiểu Rembrandt tuy hơi luộm thuộm nhưng vô cùng bảnh bao mà tôi từng thấy khi mới gặp ngài.
Bác sĩ Bryerly – một sự tương phản rõ rệt đến thô kệch, thế nhưng, chẳng hiểu sao lại mang đến cảm giác thật vững chãi làm sao! – đang ngồi bên chiếc bàn gần đó để cột lại những tập tài liệu. Đôi mắt ông dõi theo tôi, tôi có cảm giác thế, với một cái nhìn dò xét đầy lo lắng khi tôi tiến lại gần; và tôi nghĩ mãi cho đến khi tôi chào hỏi, ông mới chợt nhớ ra là mình chưa từng gặp tôi ở Bartram, liền đứng dậy chào tôi theo cái cách bỗ bã và có phần suồng sã quen thuộc của ông. Kiểu cách ấy tuy thô thiển và chẳng mấy niềm nở, nhưng lại chân thành và ẩn chứa một thứ lòng tốt khó tả.
[trang 230]
Bác tôi đứng phắt dậy, một bức tranh chân dung nhợt nhạt mang vẻ uy nghiêm kỳ lạ trong bộ áo nhung đen rộng thùng thình phong cách Rembrandt. Trông ngài mới dịu dàng, nhân từ, phi trần tục và khó đoán làm sao!
— Ta không cần phải nói xem con bé trông thế nào nữa. Những đóa ly, đóa hồng kia, bác sĩ Bryerly ạ, đang tự cất lời ca ngợi bầu không khí tuyệt diệu của Bartram đấy chứ. Ta suýt thấy tiếc vì xe ngựa của nó sẽ phải về nhà sớm thôi. Ta chỉ cầu mong điều đó không làm gián đoạn những chuyến dạo chơi của con bé. Ngắm nhìn nó thực sự mang lại cho ta niềm sảng khoái. Nó tựa như ánh hồng của trăm hoa trong mùa đông, và hương thơm từ một cánh đồng được Chúa ban phước.
— Không khí đồng quê, cô Ruthyn ạ, chính là nhà bếp tuyệt hảo cho những món ăn dân dã. Tôi thích nhìn phụ nữ trẻ ăn uống ngon miệng. Cô cũng tăng được vài cân thịt bò lẫn thịt cừu từ lần gặp trước đến nay rồi đấy chứ, — bác sĩ Bryerly lên tiếng.
Nói xong câu châm chọc ấy, ông lặng lẽ quan sát nét mặt tôi với một vẻ săm soi có phần ngượng ngùng.
— Hệ tư tưởng của tôi, thưa bác sĩ Bryerly, với tư cách là một đồ đệ của thần Aesculapius, hẳn ông sẽ đồng tình – sức khỏe là trên hết, tài nghệ tính sau. Lục địa châu Âu là mảnh đất màu mỡ nhất cho nền giáo dục thanh nhã, và chẳng mấy chốc nữa chúng ta sẽ phải ra ngoài ngắm nhìn thế giới một chút, Maud ạ; còn với bản thân ta, nếu ơn trên cho phép ta giữ được sức khỏe, ta sẽ tìm thấy một vẻ quyến rũ không gì tả nổi dẫu đượm buồn tại những chốn xưa – nơi ta từng trải qua biết bao năm tháng tuổi trẻ hạnh phúc, dẫu có lúc bướng bỉnh và dại khờ; và ta nghĩ mình sẽ trở về với chốn thâm sơn cùng cốc đẹp như tranh vẽ này, có chăng, với một niềm hứng thú đong đầy hơn xưa. Chắc ông còn nhớ những vần thơ ngọt ngào của lão Chaulieu chứ –
Hỡi chốn hoang vu, chốn ẩn dật êm đềm,
Miền đất của sự tĩnh lặng và bình yên,
Nơi ẩn náu chưa từng một lần bị bước chân của
Sự hỗn loạn và muộn phiền xâm chiếm.
Ta không dám khẳng định rằng lo âu và phiền muộn chưa từng đặt chân đến những chốn thâm u rừng rậm này; nhưng những náo động của thế gian thì – tạ ơn Chúa! – chưa bao giờ.
Tôi thoáng thấy một nét hoài nghi ranh mãnh hiện lên trên gương mặt góc cạnh của bác sĩ Bryerly; và gần như chẳng đợi đến từ "chưa bao giờ" đầy vẻ trang trọng ấy dứt hẳn, ông đã cất lời:
— Tôi quên mất chưa hỏi, ngân hàng của ngài là ở đâu vậy?
— À! Bartlet và Hall, phố Lombard, — chú Silas khô khan đáp gọn lỏn.
Bác sĩ Bryerly liền ghi chú lại, với một biểu cảm trên gương mặt
[trang 231]
trông như thể đang ngấm ngầm quyết tâm rằng: "Đừng có mà giở trò tu khổ hạnh với tôi."
Tôi thấy ánh mắt hoang dại và sắc bén của chú Silas dừng lại trên người tôi đầy nghi kỵ trong chốc lát, như muốn dò xem tôi có cảm nhận được dụng ý trong câu nói suýt thì ngắt lời của bác sĩ Bryerly hay không; và gần như cùng lúc đó, vừa nhét đống giấy tờ vào túi áo rộng thênh thang, bác sĩ Bryerly vừa đứng dậy cáo từ.
Khi ông đi rồi, tôi chợt nghĩ đây chính là cơ hội tốt để phàn nàn về vụ việc của Dickon Hawkes. Thấy chú Silas đã đứng dậy, tôi ngập ngừng lên tiếng:
— Thưa chú, con có thể thưa về một sự việc... mà con tận mắt chứng kiến được không ạ?
— Cứ nói đi con, — ngài đáp, đăm đăm dán đôi mắt sắc lạnh vào tôi. Thực tình tôi nghĩ ngài đang tưởng câu chuyện sắp xoay quanh chiếc xe ngựa ma quái kia.
Thế là tôi kể lại cảnh tượng đã khiến cả tôi lẫn Milly bàng hoàng cách đây khoảng một tiếng đồng hồ trong Rừng Cối Xay Gió.
— Con thấy đấy, đứa cháu bé bỏng của ta ạ, bọn họ đều là những kẻ thô lỗ; quan niệm của họ không giống chúng ta; con cái nhà họ cần phải được dạy dỗ bằng roi vọt, theo một cách thức và mức độ mà nếu nhìn dưới lăng kính của chúng ta thì có vẻ trầm trọng. Ta nhận ra rằng việc nhúng tay vào các tranh chấp thuần túy trong gia đình là một ý tồi, và ta thà không can thiệp thì hơn.
— Nhưng gã đã nện mạnh một gậy nặng vào đầu con bé, thưa chú, và máu chảy đầm đìa.
— Thế à? — chú tôi khô khốc đáp.
— Và nếu không có con với Milly dọa rằng sẽ mách chú, thì gã đã đánh nó thêm lần nữa rồi; và con thực sự nghĩ rằng nếu gã cứ tiếp tục đối xử với con bé bằng sự bạo lực và tàn nhẫn ấy, gã có thể làm nó thương tật nặng, hoặc thậm chí tước đoạt mạng sống của nó.
— Ôi dào, cô bé lãng mạn của ta ơi, những kẻ ở tầng lớp đáy xã hội đó chẳng mảy may bận tâm đến một cái đầu u sưng đâu con, — chú Silas thản nhiên đáp.
— Nhưng đó chẳng phải là một sự tàn bạo đáng sợ sao, thưa chú?
— Đương nhiên đó là sự tàn bạo rồi; nhưng con phải nhớ rằng bản chất họ là lũ thú vật, và điều đó rất phù hợp với họ, — ngài nói.
Tôi vô cùng hụt hẫng. Tôi vẫn đinh ninh rằng bản tính hiền hòa của chú Silas sẽ phải kinh hoàng và phẫn nộ trước một hành vi bạo ngược như thế; thế mà giờ đây, chính ngài lại đang đóng vai trò biện hộ cho cái gã lưu manh tàn bạo Dickon Hawkes ấy.
— Hơn nữa gã lúc nào cũng thô lỗ và xấc láo với cả Milly lẫn con, — tôi tiếp lời.
[trang 232]
— Ồ! Xấc láo với con á – đó lại là chuyện khác. Ta phải xem lại việc này mới được. Còn gì nữa không con?
— Dạ, không còn gì nữa ạ.
— Hawkes là một tên đầy tớ có ích; và dẫu bề ngoài của hắn không mấy thiện cảm, cách cư xử lẫn ngôn từ có phần thô kệch, nhưng hắn lại là một người cha rất mực chu đáo và là một gã cực kỳ trung thực – một con người vô cùng đạo đức dẫu có phần nghiêm khắc – hắn đúng là một viên ngọc thô chưa gọt giũa, và chẳng hề biết gì đến những chuẩn mực tinh tế của xã hội thượng lưu. Ta dám cá là hắn thành tâm tin rằng bản thân luôn đối xử lịch sự một cách hoàn hảo với con, thế nên chúng ta cần phải châm chước cho hắn.
Nói rồi, chú Silas dịu dàng vuốt tóc tôi bằng bàn tay gầy gò già nua, và đặt một nụ hôn lên trán tôi.
— Phải, chúng ta phải biết châm chước; chúng ta phải mở lòng nhân ái. Sách Thánh có dạy gì nào? – "Đừng xét đoán, để các ngươi không bị xét đoán." Người cha kính yêu của con đã hành xử dựa trên châm ngôn ấy – thật cao cả và trang nghiêm biết bao – và ta cũng đang phấn đấu để làm điều đó. Hỡi ôi! Người anh em Austin thân mến ơi, longo intervallo, ta còn thua kém chàng biết bao! Và chàng nay đã đi xa – người thầy, người chỗ dựa của ta; chàng đã về cõi vĩnh hằng, còn ta vẫn phải lê bước dưới còng gỏi nặng nề này, tiếp tục hành trình qua những cung đường hoang vu lạnh lẽo nơi chốn sơn cước, dưới bầu đêm u ám.
Ôi đêm đen, đêm đằng đẵng đau thương! Hỡi bình minh đến muộn,
Mi có về chăng? Sắp về chưa? Hay còn cách xa vời vợi?
Vừa cất lên những vần thơ ấy của Chénier, ngài vừa ngước mắt lên trời, giơ một tay ra và biểu lộ một nỗi buồn cùng sự kiệt quệ không sao tả xiết, ngài đờ đẫn ngả người ra ghế, nhắm nghiền mắt im lặng hồi lâu. Sau đó, ngài vội vã chấm chiếc khăn mùi xoa thơm phức lên mắt, nhìn tôi đầy trìu mến và nói:
— Còn gì nữa không con yêu?
— Dạ không, thưa chú, con cảm ơn chú rất nhiều, chỉ có chuyện về cái gã Hawkes đó thôi ạ; con tin chắc là hắn không có ý định cư xử xấc láo như vậy đâu, nhưng thú thực con rất sợ hắn, và sự hiện diện của hắn khiến những buổi dạo chơi của chúng con theo hướng đó trở nên vô cùng tồi tệ.
— Ta hiểu rõ lắm rồi, con yêu ạ. Ta sẽ cho xử lý chuyện này; và con phải nhớ rằng không gì được phép làm phiền lòng đứa cháu gái kiêm người giám hộ thân yêu của ta trong suốt thời gian ở Bartram này cả – bất cứ điều gì mà người họ hàng già nua Silas Ruthyn này có thể khắc phục được.
Thế là với một nụ cười dịu dàng cùng lời dặn dò hãy khép cửa "thật kín kẽ, nhưng đừng để phát ra tiếng sập mạnh", ngài cho phép tôi lui ra.
[trang 233]
Bác sĩ Bryerly không ngủ lại Bartram mà trú ở quán trọ nhỏ tại Feltram, và sau đó tôi được biết là ông sẽ đi thẳng về Luân Đôn.
— Cái tay bác sĩ xấu xí của cậu vừa chuồn thẳng bằng xe ngựa thuê rồi kìa, — Milly nói khi chúng tôi chạm mặt nhau trên cầu thang, nó chạy ngược lên còn tôi đi xuống.
Tuy nhiên, khi bước vào căn phòng nhỏ dùng làm phòng khách của chúng tôi, tôi nhận ra rằng nó đã nhầm; bởi bác sĩ Bryerly – đầu đội mũ, tay đeo đôi găng tay len dày sụ, khoác chiếc áo khoác dài màu xám Oxford cũ kỹ tôn lên vóc dáng lêu khêu của ông, và cài khuy kín mít lên tận cổ – đã đặt chiếc túi da màu đen lên bàn, và đang đứng đọc một cuốn sách nhỏ bên cửa sổ mà tôi vừa mượn từ thư viện của chú tôi.
Đó là tác phẩm viết về các thế giới khác, Thiên đường và Địa ngục, của Swedenborg.
Ông kẹp ngón tay vào trang sách đang đọc dang dở khi tôi bước vào, và quên xừ cả việc cất chiếc mũ trên đầu, ông bước đến chỗ tôi vài bước với đôi giày bẹt đế kêu cót két. Liếc nhanh ra cửa, ông cất giọng:
— Rất vui được nói chuyện riêng với cô trong một phút – cực kỳ vui đấy.
Trái lại với lời nói, gương mặt ông lúc ấy trông vô cùng lo lắng.