Bác Silas: Truyện Ở Bartram-haugh

Lượt đọc: 287 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 19
Au Revoir

❊ ❊ ❊

Bà Rusk thích khẳng định với tôi rằng mụ đó "không thể chịu nổi dù chỉ một cọng tóc trên người tôi". Bản năng mách bảo tôi rằng mụ chẳng có chút thiện cảm nào với tôi cả, dẫu tôi thực sự tin rằng mụ cố tình làm cho tôi nghĩ ngược lại. Dù sao đi nữa, tôi cũng chẳng có mong muốn gì gặp lại mụ trước khi mụ lên đường, nhất là khi mụ vừa ném về phía tôi một cái nhìn chớp nhoáng trong phòng làm việc, thứ mà với tôi dường như chứa đựng những cảm xúc vô cùng kỳ lạ.

Vì vậy, bạn có thể chắc chắn rằng tôi chẳng có chút hứng thú nào với một màn chia tay chính thức khi mụ rời đi. Thế là tôi cầm lấy mũ và áo choàng, rồi lén lút chuồn ra ngoài.

Con đường dạo của tôi là một lối đi biệt lập và được che khuất kỹ càng bởi những tán lá, dẫu đã vào cuối mùa; lối mòn quanh co giữa những thân cây cổ thụ, với mặt đường đan xen và gồ ghề những rễ cây sần sùi. Dù ở gần nhà, nơi đây vẫn là một chốn hoang sơ tĩnh mịch; một con lạch nhỏ chảy róc rách qua bóng râm lấp lánh, những khóm dâu rừng và thực vật dưới tán rừng phủ kín mặt đất, cùng tiếng hót ngọt ngào và tiếng vỗ cánh của lũ chim nhỏ làm cho bóng râm dưới vòm lá trở nên vui tươi hơn.

Tôi đã ở trong chốn tĩnh lặng nên thơ ấy trọn một giờ đồng hồ thì nghe thấy tiếng bánh xe ngựa vang lên từ đằng xa, báo hiệu cho tôi rằng Madame de la Rougierre đã chính thức lên đường. Tôi tạ ơn trời đất; tôi suýt nhảy múa và ca hát vì sung sướng; tôi thở dài một hơi thật sâu và ngước nhìn qua các cành cây lên bầu trời xanh quang đãng.

Nhưng mọi việc thường diễn ra vào những thời điểm trớ trêu. Ngay khoảnh khắc ấy, tôi nghe thấy giọng nói của mụ vang lên sát bên tai, và bàn tay to lớn, xương xẩu của mụ đặt lên vai tôi.

Chúng tôi lập tức giáp mặt nhau — tôi giật lùi lại, sững sờ đến mức câm lặng vì sợ hãi.

Khi còn quá trẻ, chúng ta không đánh giá hết những sự kiềm chế kìm hãm lòng ác độc, cũng chẳng biết sự sợ hãi bảo vệ chúng ta hiệu quả thế nào ở những nơi thiếu vắng lương tâm. Hoàn toàn đơn độc trong chốn vắng vẻ này, bị kẻ thù phát hiện và tóm gọn bằng một bản năng đáng sợ, điều gì có thể sắp xảy ra với tôi vào lúc đó cơ chứ?

'Vẫn sợ hãi như thường lệ thôi, Maud,' mụ nói điềm tĩnh, nhìn tôi với một nụ cười nham hiểm, 'và chắc hẳn cô nghĩ mình có lý do nhỉ. Cô đã làm gì để hại tội nghiệp Madame nào? Chà, ta nghĩ mình biết đấy, cô bé ngọt ngào của ta, và đã khám phá ra sự tinh ranh của con bé Maud ngọt ngào này rồi. Hử — chẳng phải thế sao? Con ranh con — à, ha, ha!'

Tôi bối rối đến mức không thốt nên lời.

'Cô thấy đấy, đứa trẻ dấu yêu của tôi,' mụ nói, lắc ngón tay đưa lên với vẻ tinh quái gớm ghiếc hướng về phía tôi, 'cô không thể giấu nổi những gì mình đã làm với tội nghiệp Madame đâu. Cô có làm điều ngây thơ đến đâu đi nữa thì ta cũng vẫn nhìn thấy rõ mồn một cái sự gian ác xinh xắn của cô — con nhỏ quỷ sứ đáng yêu ạ.'

'Những gì ta đã làm, ta chẳng có gì phải tự trách mình cả. Nếu ta có thể giải thích, cha cô sẽ nói rằng ta làm đúng, và cô phải quỳ gối cảm ơn ta; nhưng hiện giờ ta chưa thể giải thích được.'

Mụ đang nói, có thể coi là vậy, thành từng đoạn ngắn, với một khoảng dừng chớp nhoáng giữa mỗi đoạn để ý nghĩa của nó kịp thấm sâu.

'Nếu ta chọn cách giải thích, cha cô sẽ nài nỉ ta ở lại. Nhưng không — ta sẽ không ở lại — bất chấp ngôi nhà vui vẻ nhường này, những người hầu đáng yêu của cô, sự giao thiệp thú vị của cha cô, cùng trái tim tha thiết và chân thành của cô, con bé hoang đàng ngọt ngào của ta ạ.'

'Trước tiên ta sẽ đến Luân Đôn, nơi ta có, ồ, những người bạn mới tốt làm sao! Tiếp theo ta sẽ đi nước ngoài một thời gian; nhưng hãy cứ chắc chắn rằng, cô Maud ngọt ngào nhất của ta ơi, bất cứ nơi nào ta có dịp đặt chân tới, ta cũng sẽ nhớ đến cô — à, ha! Vâng; chắc chắn nhất là ta sẽ nhớ đến cô.'

Và dẫu ta không ở luôn bên cạnh, ta vẫn sẽ biết mọi thứ về cô Maud đáng yêu của ta; cô sẽ không biết bằng cách nào đâu, nhưng quả thật ta sẽ biết, mọi thứ. Và hãy chắc chắn, đứa trẻ dấu yêu nhất của ta, rằng có lúc ta sẽ có thể trao cho cô những bằng chứng thiết thực về lòng biết ơn và sự ân tình của ta — cô hiểu rồi đấy.'

Chiếc xe ngựa đang đợi ở lối đi qua hàng cây thủy tùng, và ta phải đi tiếp đây. Cô không ngờ lại gặp ta ở đây đâu — có lẽ lần tới ta sẽ xuất hiện đột ngột không kém. Thật là niềm vui lớn cho cả hai chúng ta — dịp này để chào tạm biệt nhau. Tạm biệt! Cô Maud bé nhỏ dấu yêu nhất của ta. Ta sẽ không bao giờ ngừng nghĩ về cô, và về một cách nào đó để đền đáp lòng tốt mà cô đã dành cho tội nghiệp Madame.'

Bàn tay tôi buông thõng bên sườn, và mụ cầm lấy, không phải bàn tay tôi, mà là ngón cái của tôi, rồi lắc lắc nó trong lòng bàn tay rộng bản của mình, vừa giữ vừa nhìn tôi như thể đang mưu tính điều gì xằng bậy. Rồi đột nhiên mụ cất lời —

'Ta nghĩ cô sẽ luôn nhớ đến Madame, và ta cũng sẽ nhắc cho cô nhớ về ta bên cạnh; còn bây giờ thì tạm biệt, và ta hy vọng cô sẽ hạnh phúc như những gì cô xứng đáng nhận được.'

Khuôn mặt to lớn đầy nham hiểm nhìn tôi trong tích tắc với nụ cười đểu cá ẩn giấu, rồi với một cái gật đầu sắc bén và cái lắc giật cục ngón cái đang bị giam cầm của tôi, mụ quay người, túm lấy váy và để lộ phần mắt cá chân to bè xương xẩu, sải bước thật nhanh qua những rễ cây gồ ghề khuất dần vào chiều sâu của hàng cây, và tôi dường như chỉ thực sự tỉnh lại khi mụ đã hoàn toàn biến mất ở đằng xa.

Những sự việc kiểu này chẳng tạo ra chút khác biệt nào đối với cha tôi; nhưng mọi gương mặt khác ở Knowl đều trở nên hân hoan nhờ sự biến mất ấy. Năng lượng của tôi đã trở lại, tinh thần tôi đã hồi phục. Ánh nắng thật hạnh phúc, những đóa hoa thật ngây thơ, tiếng chim hót và vỗ cánh lại vui tươi một lần nữa, và toàn bộ thiên nhiên đều trở nên rạng rỡ, hân hoan.

Sau niềm hân hoan nhẹ nhõm ban đầu, thỉnh thoảng cái bóng mờ ảo của Madame de la Rougierre vẫn lướt qua ánh nắng, và ký ức về lời đe dọa của mụ quay về mang theo nỗi đau đớn bất ngờ của sự sợ hãi.

'Chà, đúng là đồ hỗn láo!' Bà Rusk kêu lên. 'Nhưng tiểu thư đừng có bận tâm về điều đó làm gì. Mấy thể loại đó đều một giuộc cả thôi — cô chưa từng thấy tên bịp bợm nào bị vạch mặt mà lại không đe dọa những người lương thiện hắn bỏ lại đằng sau đủ mọi thứ; tôi nhớ rõ gã Martin người giữ rừng, rồi gã Jervis hầu phòng, chúng đã thề thốt ghê gớm thế nào về những gì chúng sẽ không làm khi rời đi, thế mà có ai còn nghe tin tức gì về chúng từ đó đến nay không? Bọn chúng lúc nào chẳng dọa dẫm kiểu đó — hạng người ấy luôn thế, và chẳng có ai phải chịu thiệt hại gì cả — không phải là mụ ta không muốn làm nếu có thể đâu nhé, nhưng ngặt nỗi là thế đấy; mụ chẳng thể làm gì ngoài việc cắn móng tay và nguyền rủa chúng ta thôi — đời nào có chuyện đó — ha, ha, ha!'

Thế là tôi được an ủi. Tuy nhiên, nụ cười quái ác của Madame thỉnh thoảng vẫn lướt qua tầm nhìn của tôi kèm theo một mối đe dọa thầm lặng, và tinh thần tôi chùng xuống, rồi một Định Mệnh khoác áo đen với gương mặt tôi không thể nhìn thấy đã nắm lấy bàn tay tôi, dẫn dắt tôi đi, trong tâm tưởng, một cách thầm lặng đến một cuộc khám phá đầy kinh hãi mà từ đó tôi giật mình tỉnh giấc, và Madame đã biến mất được một lúc.

Tuy nhiên, mụ đã tính toán rất chuẩn xác màn chia tay của mình. Mụ đã xoay sở để lại thứ bùa chú của mụ vương vấn lấy tôi, và trong những giấc mơ, mụ vẫn làm tôi thổn thức.

Dẫu vậy, tôi cảm thấy nhẹ nhõm đến không sao tả xiết. Tôi viết thư cho Anh họ Monica với tâm trạng phấn khởi; và tự hỏi không biết cha tôi đã vạch ra những kế hoạch gì cho tôi, và liệu chúng tôi sẽ ở lại nhà, hay đến Luân Đôn, hay ra nước ngoài. Về lựa chọn cuối cùng — sắp xếp dễ chịu nhất ở một vài phương diện — tôi vẫn mang một nỗi kinh hoàng thầm kín. Một niềm tin bí mật cứ ám ảnh tôi rằng nếu chúng tôi ra nước ngoài, chúng tôi sẽ gặp lại Madame ở trỏng, điều đó đối với tôi chẳng khác nào chạm trán với hiện thân của ác ma.

Tôi đã nói hơn một lần rằng cha tôi là một người kỳ quặc; và đến lúc này, độc giả hẳn đã nhận thấy có rất nhiều điều ở ông không dễ gì thấu hiểu. Tôi thường tự hỏi rằng, giả như ông cởi mở hơn, liệu tôi có thấy ông ít kỳ quặc hơn tôi tưởng, hay thậm chí còn kỳ quặc hơn nữa. Những sự việc làm tôi xúc động sâu sắc lại bề ngoài chẳng hề tác động gì đến ông. Sự ra đi của Madame, trong những hoàn cảnh đi kèm theo nó, đối với tâm trí trẻ con của tôi dường như là một sự kiện có tầm quan trọng vô cùng lớn lao. Chẳng có ai trong ngôi nhà thờ ơ với sự kiện đó ngoại trừ người chủ của nó. Ông không bao giờ nhắc lại về Madame de la Rougierre nữa. Nhưng không biết có liên quan gì đến việc mụ bị vạch mặt và sa thải hay không, dường như đang có một nỗi lo lắng hoặc phiền muộn mới nào đó nảy sinh trong tâm trí cha tôi.

'Cha đã nghĩ rất nhiều về con, Maud. Cha đang lo lắng. Đã nhiều năm rồi cha không phải bận lòng thế này. Tại sao Monica Knollys lại không có thêm chút nhận thức nào nhỉ?'

Câu nói mang vẻ huyền bí ấy được ông thốt lên, sau khi chặn tôi lại ở sảnh; và đoạn nói 'Chúng ta sẽ xem xét', ông bỏ đi đột ngột hệt như lúc xuất hiện.

Liệu ông có e ngại mối nguy hiểm nào đối với tôi từ sự thù hằn của Madame?

Một hoặc hai ngày sau, khi tôi đang ở trong khu vườn kiểu Hà Lan, tôi nhìn thấy ông trên bậc thềm sân hiên. Ông ra hiệu cho tôi, và tiến lại gặp tôi khi tôi bước đến.

'Con hẳn phải rất cô độc, tiểu thư Maud nhỏ bé ạ; điều đó không tốt đâu. Cha đã viết thư cho Monica: trong một số vấn đề chi tiết, cô ấy đủ khả năng đưa ra lời khuyên; có lẽ cô ấy sẽ đến đây thăm trong một thời gian ngắn.'

Tôi rất vui mừng khi nghe điều này.

'Con quan tâm đến việc minh oan cho nhân phẩm của ông ấy nhiều hơn những gì cha có thể làm trong khoảng thời gian của mình.'

‘Nhân phẩm của ai thưa cha?’ Tôi mạo muội hỏi trong khoảng lặng tiếp theo sau đó.

Một thói quen mà cha tôi đã nhiễm phải từ lối sống cô độc và trầm lặng chính là việc mặc định rằng ngữ cảnh trong suy nghĩ của ông người khác đều có thể đọc được, mà quên mất rằng chúng chưa từng được thốt thành lời.

'Của ai ư? — Của bác Silas của con đấy. Theo quy luật tự nhiên, bác ấy thế nào cũng sống thọ hơn cha. Khi ấy bác ấy sẽ đại diện cho danh tính gia đình. Con có muốn hy sinh một phần để rửa sạch cái tên đó không, Maud?'

Tôi đáp ngắn gọn; nhưng tôi tin rằng gương mặt mình đã thể hiện rõ sự nhiệt thành.

Ông quay sang nhìn tôi với một nụ cười tán thưởng giống như bạn có thể tưởng tượng đang thắp sáng những nét mặt gồ ghề của một bức họa Rembrandt già nua, nhợt nhạt.

'Cha có thể nói với con thế này, Maud; nếu sinh mạng của cha có thể làm được điều đó, thì nó đã chẳng bị bỏ dở — ubi lapsus, quid feci. Nhưng cha suýt chút nữa đã quyết định thay đổi kế hoạch của mình, và phó mặc tất cả cho thời gian — edax rerum — để làm sáng tỏ hoặc để thiêu rụi. Nhưng cha nghĩ Maud nhỏ bé hẳn sẽ muốn đóng góp vào công cuộc phục hồi danh dự cho dòng họ của mình. Việc đó có thể tốn kém ở con một thứ gì đó — liệu con có sẵn sàng đánh đổi nó bằng sự hy sinh không? Liệu có — cha không nói đến tài sản, thứ đó không hề liên quan — nhưng liệu có sự hy sinh đáng kính nào khác mà con sẽ chùn bước không để xua tan đi nỗi ô nhục mà nếu không có nó thì dòng họ cổ xưa và đáng kính nhất của chúng ta sẽ tiếp tục tàn lụi?'

'Ồ, không có đâu — thực sự không có đâu thưa cha — con rất sẵn lòng!'

Một lần nữa tôi lại nhìn thấy nụ cười kiểu Rembrandt ấy.

'Được rồi, Maud, cha chắc chắn là chẳng có rủi ro gì cả; nhưng con cứ phải coi như là có đi. Con vẫn sẵn sàng chấp nhận chứ?'

Tôi lại một lần nữa đồng ý.

'Con xứng đáng với dòng máu của mình, Maud Ruthyn ạ. Chuyện đó sẽ đến sớm thôi, và nó sẽ không kéo dài đâu. Nhưng con không được để những người như Monica Knollys làm mình hoảng sợ.'

Tôi ngập chìm trong ngạc nhiên.

'Nếu con để họ nhồi nhét vào đầu con những điều ngốc nghếch của họ, tốt hơn hết con nên rút lui ngay từ bây giờ — họ có thể biến thử thách đó thành thứ kinh hoàng hệt như địa ngục vậy. Con có sự nhiệt thành — nhưng con có gan dạ không?'

Tôi nghĩ rằng vì một lý do như thế, tôi có đủ gan dạ cho bất cứ điều gì.

'Được rồi, Maud, trong vòng vài tháng tới — và thậm chí có thể sớm hơn — chắc chắn sẽ có một sự thay đổi. Sáng nay cha nhận được một bức thư từ Luân Đôn đảm bảo với cha điều đó. Khi ấy cha phải rời xa con một thời gian; trong lúc vắng cha, hãy trung thành với những bổn phận sẽ phát sinh. Ai được giao phó nhiều, người đó sẽ bị đòi hỏi nhiều. Con phải hứa với cha là không được nhắc đến cuộc trò chuyện này với Monica Knollys. Nếu con là một đứa hay nói và không thể tự kiểm soát bản thân, hãy nói ra, và chúng ta sẽ không mời cô ấy đến nữa. Thêm nữa, đừng mời cô ấy bàn về bác Silas của con — cha có những lý do riêng. Con đã hiểu rõ các điều kiện của cha chưa?'

'Vâng, thưa cha.'

'Bác Silas của con,' ông nói, cất giọng đột ngột to và dữ dội nghe gần như đáng sợ đối với một người già đến vậy, 'đang vướng phải một lời phỉ báng không thể dung thứ. Cha không thư từ với bác ấy; cha không đồng cảm với bác ấy; trước giờ chưa từng hoàn toàn như vậy. Bác ấy đã trở nên sùng đạo, và thế là tốt; nhưng có những điều mà ngay cả tôn giáo cũng không nên khiến một người thỏa hiệp; và theo những gì cha có thể tìm hiểu, bác ấy, người chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất — nguyên nhân, dẫu là nguyên nhân vô tội — của thảm họa lớn lao này — lại đối mặt với nó bằng sự dửng dưng dễ dãi vốn là một sự hiểu lầm, và rất dễ bị hiểu lầm, thứ mà không một thành viên nhà Ruthyn nào, trong hoàn cảnh đó, nên bày tỏ. Cha đã bảo bác ấy phải làm gì, và đề nghị mở hầu bao vì mục đích đó; nhưng bác ấy không chịu, hoặc đã không làm thế; quả thực, bác ấy chưa từng nghe theo lời khuyên của cha; bác ấy chỉ làm theo ý mình, và đã trôi dạt vào một bãi cạn dơ dáy và ảm đạm. Không phải vì lợi ích của bác ấy — sao cha phải làm thế chứ? — mà cha đã hằng ao ước và nỗ lực để gột rửa vết nhơ đáng hổ thẹn mà vận rủi của bác ấy đã giáng lên chúng ta. Cha tin là bác ấy chẳng bận tâm mấy về điều đó đâu — bác ấy nhu mì, còn nhu mì hơn cả cha. Bác ấy quan tâm đến con cái ít hơn cha quan tâm đến con, Maud ạ; bác ấy ích kỷ chìm đắm trong tương lai — một kẻ mộng mơ yếu đuối. Cha không như thế. Cha tin rằng gánh vác trách nhiệm chăm sóc những người khác ngoài bản thân mình là một bổn phận. Phẩm chất và sức ảnh hưởng của một dòng tộc cổ xưa là một di sản đặc biệt — linh thiêng nhưng dễ bị hủy hoại; và khốn thay cho kẻ nào hủy hoại nó hoặc để mặc cho nó lụi tàn!'

Đây là bài phát biểu dài nhất mà tôi từng nghe cha mình nói trước hay sau đó. Ông đột ngột nói tiếp —

'Được, chúng ta sẽ làm thế, Maud — cả cha và con — chúng ta sẽ để lại một bằng chứng bằng văn bản, nếu được đọc một cách công tâm, sẽ góp phần thuyết phục thế giới.'

Ông nhìn xung quanh, nhưng chúng tôi chỉ có một mình. Khu vườn hầu như lúc nào cũng vắng lặng, và hiếm có vị khách nào tiếp cận ngôi nhà từ hướng đó.

‘Cha nói hơi nhiều rồi đấy, cha tin là vậy; chúng ta đều là những đứa trẻ cho đến tận cuối đời. Hãy rời đi đi, Maud. Cha nghĩ cha đã hiểu con hơn trước, và cha rất hài lòng về con. Đi đi con — cha sẽ ngồi đây.’

Nếu ông đã thu nhận những ý tưởng mới mẻ về tôi, thì tôi cũng có cái nhìn khác về ông từ cuộc gặp gỡ đó. Cho đến lúc ấy, tôi chẳng hề hay biết có bao nhiêu niềm đam mê vẫn đang âm ỉ cháy trong khung xương già cưa ấy, cũng chẳng biết gương mặt vốn thường vô cùng nghiêm nghị và tái mét kia lại có thể trông tràn đầy năng lượng và lửa cháy đến nhường nào. Khi tôi để ông ngồi lại trên chiếc ghế mộc bên những bậc thềm, những dấu vết của cơn giông bão ấy vẫn còn hiển hiện rõ nét trên các đường nét gương mặt ông. Hàng chân mày nhíu lại, đôi mắt rực sáng, gương mặt ửng đỏ một cách kỳ lạ, cùng cái mím môi đầy vẻ nghiêm nghị của ông vẫn cho thấy sự chấn động mà, cách nào đó, ở tuổi xế chiều tóc bạc, lại gây ra sự kinh hoàng và lo lắng cho tuổi trẻ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Joseph Sheridan Le Fanu

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.