Liễu Minh vẫn chẳng đi đâu cả, suốt ngày nằm trên chiếc giường gỗ nhỏ ở căn phòng phía trong.
Cơn giận của người mẹ đã nguôi ngoai, thỉnh thoảng bà lại thò đầu qua khe cửa phòng ngoài nhìn vào con gái. Thấy con đang thức, bà liền vội vã bước vào phòng, ngồi xuống đầu giường khuyên nhủ: "Mẹ bảo này con bé kia, con bị làm sao thế hả? Sao suốt ngày cứ thẫn thờ như mất hồn vậy! 'Trời sập xuống thì có đông người chống đỡ', người Nhật đã tới rồi, con có buồn đến chết đi được thì ích gì chứ? Chi bằng, cứ theo Tiểu Bạch sang Nhật Bản quách cho rồi, chẳng phải sẽ đỡ nhức đầu hay sao?" "Mẹ, mẹ thì hiểu cái quái gì!" Liễu Minh bực bội quay phắt người lại, quay đầu vào trong, không thèm để ý đến bà nữa.
Người mẹ sợ hãi vội vàng đi tìm ông chồng. Bà vừa đi vừa đập tay bôm bốp, chạy đến cạnh chiếc giường ở phòng ngoài, kéo người chồng đang nằm đọc báo lên, la oai oái: "Tôi bảo này — cái ông già nhà ông ấy, ông chỉ biết thân thiết với tờ báo rách: suốt ngày cứ giơ chúng lên mũi mà đọc này với đọc nọ — đọc cái thứ đó thì có tích sự gì chứ? Bột ngô sắp hết rồi kìa, con ranh Minh nhà ông ấy, suốt ngày cứ ưu tư sầu muộn như thế mà ông cũng mặc thây, tôi tốt bụng tốt dạ khuyên bảo nó, thế mà nó lại quay sang mắng nhiếc tôi. Cứ đà này, trà không thiết, cơm chẳng mòn, suốt cả ngày cứ u sầu ủ dột, hòn ngọc quý trên tay của chúng ta chẳng phải sẽ tiêu đời hay sao? Thế thì — cái thân già này của tôi còn sống làm quái gì nữa cơ chứ!..." Thương con gái xót ruột, người mẹ đập đập tay, oà lên khóc nức nở.
Liễu Thanh Tuyền là một ông lão có tính tình cố chấp. Từ khi người Nhật chiếm đóng thành Bắc Bình, ông cũng suốt ngày nằm bẹp trên chiếc giường ở phòng ngoài, thoạt đầu thì vứt báo đi không đọc nữa. Sau đó vì chán chường quá mức nên lại lật đống báo cũ ra xem, thỉnh thoảng còn lắc đầu thở dài. Chỉ có điều mẹ Liễu Minh không để ý đến chồng giống như đối với con gái mà thôi. Lúc này, bị vợ làm cho phiền lòng, ông lấy tay vịn cặp kính trên sống mũi, tay cầm tờ báo, lầm bầm nói: "Bà đập tay đập chân la hét cái gì! Cái gì mà 'Trời sập xuống thì có đông người chống đỡ', đúng là kiến thức của đàn bà con nôi! Bà làm sao hiểu được — 'Dưới cái tổ bị lật đổ thì làm gì có trứng nào còn nguyên'. Bà xem, bà xem, trong bài viết của Phạm Trường Giang có nói, có một thanh niên Đông Bắc tên là Lưu Kỳ, vừa thấy Lư thế kiều đánh thua trận, liền phẫn uất tự sát đấy. Đây đều là chết vì ái quốc, vì đất nước đấy! Bà hiểu được không?" "Tôi chẳng hiểu trứng với chả nước gì cả! Tôi chỉ biết là không có bột ngô, cái bụng đói cồn cào rồi đây!" Mẹ Liễu Minh nghe ông lão cũng mắng nhiếc mình, liền đấm ngực giậm chân la lối, "Hay ho thật đấy, bố con các người đều là một duộc giống hệt nhau! Chỉ biết há mồm chờ cơm, áo mặc tới tay, cái gia đình này trong trong ngoài ngoài, ăn uống mặc cả, thứ nào mà chẳng phải một tay tôi lo toan hầu hạ? Thế mà bận rộn chán chê, lại còn chuốc lấy cảnh ai nấy đều quay sang mắng mỏ tôi..." Bỗng nhiên, một giọng nói trong trẻo cắt ngang tiếng hét của mẹ Liễu Minh.
"Bác ơi, bác không ngủ trưa ạ? Cháu nghe bác nói chuyện rôm rả quá đấy chứ!" "Ái chà, Miêu Hồng là cháu đấy à!" Mẹ Liễu Minh lập tức thay đổi giọng điệu, niềm nở kéo tay Miêu Hồng, cười tủm tỉm nói, "Cháu đến rồi đấy à! Mấy hôm nay con bé Minh nhà bác ấy — cứ như mắc bệnh nặng ấy, cau mày buồn bã suốt thôi! Bác cứ nghĩ, sao con bé Tiểu Miêu này không đến khuyên nhủ chị nó cơ chứ? Đang nghĩ ngợi thì cháu đến ngay." Mẹ Liễu Minh đang nói hăng say, nào ngờ cô con gái đột nhiên từ đằng sau lao tới, kéo giật Miêu Hồng vào căn phòng phía trong, "Rầm" một tiếng đóng sầm cửa lại.
Mẹ Liễu Minh đứng ngây ra ở gian ngoài, trân trân nhìn cánh cửa bức bàn đang đóng chặt. Đồng thời, bàểnh tai lên nghe xem con gái và Miêu Hồng đang nói những chuyện gì.
"Chị Minh ơi, giặc lùn Nhật Bản vào thành đã mấy ngày nay rồi, cảm nhận trong lòng em nhiều lắm cơ! Chỉ rất muốn tìm chị để tâm sự thôi. Thế nhưng, bố mẹ cứ canh chừng em mãi, bắt em ít ra ngoài." "Hải, Tiểu Miêu à, tâm sự cái nỗi gì, tâm sự hay không thì cũng thế cả thôi... Chị hỏi em, chúng ta cứ để mặc bố mẹ canh chừng rồi cứ sống thế này mãi sao? Suốt ngày ăn rồi ngủ, ngủ rồi ăn, sắp biến thành những thây ma biết đi mất rồi!" "Thây ma biết đi cái nỗi gì, chị đừng có nói nhảm nữa chứ! Lòng em còn sốt ruột hơn cả chị ấy chứ. Bố bảo đi thì lại không đi được; muốn đi, thì chúng ta cùng đi một thể!... Cứ mỗi lần đi ra ngoài phố, nhìn thấy cái điều hống hách kiêu ngạo đó của bọn Nhật, em lại tức đến ngứa cả chân răng... Giá mà có ai lại đánh cho đám khốn nạn đó một trận nhừ tử giống như cái ngày chúng vào thành ấy, thế mới gọi là hả giận chứ..." "Rầm, rầm, rầm!" Chưa để Miêu Hồng nói hết câu, mẹ Liễu Minh ở ngoài cửa phòng đã đập cửa thình thịch, quát lớn: "Mở cửa! Mở cửa! Mau mở cửa ra!" Miêu Hồng mở cửa, mẹ Liễu Minh một mạch xộc vào, nơm nớp lo sợ nhìn quanh ngoảnh lại một lượt, rồi hạ thấp giọng, áp sát vào tai hai cô con gái nói: "Hai đứa tụi bay tuyệt đối đừng nhắc đến chuyện quốc sự này nữa nhé! Người Nhật đang lùng sục vây bắt gắt gao lắm đấy. Nhà bên cạnh phía đông nhà mình ngày hôm qua vừa mới bị bắt đi hai người thanh niên rồi đấy... Lỡ để... để người Nhật nghe thấy lời mấy đứa nói, thì cái này — cái này ghê gớm lắm đấy biết chưa!" Miêu Hồng đảo tròn hai con tròng mắt đen láy, cắn chặt đôi môi đỏ mọng, trừng trừng nhìn mẹ Liễu Minh không nói năng gì. Liễu Minh cũng trừng đôi mắt to đen láy nhìn chằm chằm mẹ mình, hồi lâu mới lên tiếng: "Mẹ, chẳng phải mẹ vừa nói 'Trời sập xuống thì có đông người chống đỡ' cơ mà? Sao cứ nhất định là sẽ đè lên đầu chúng ta chứ... Mẹ ra ngoài đi, con còn muốn tâm sự tử tế với Miêu Hồng nữa, mẹ cứ đến phá bĩnh làm gì không biết!" Mẹ Liễu Minh ra điều phớt lờ ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu nhỏ, hai tay chống nạnh nói: "Ta không ra đấy! Các con cứ tâm sự việc của các con, ta nghe ké để mà mở mang tầm mắt." Hai cô con gái đành chịu thua, hết cách, đành ngồi sóng vai nhau trên mép giường nhỏ giọng trò chuyện.
"Chị Minh ơi, Bắc Bình thất thủ rồi, trường học chẳng biết bao giờ mới khai giảng. Chúng ta cứ ngồi ngây ra đây chờ thế này á?... Chị còn muốn học y nữa không? Còn em thì nhất định phải học ca hát cho bằng được! Bây giờ, em vẫn luyện thanh ở nhà suốt ngày. Thế nhưng, cứ hễ em cất giọng lên là lại làm cho mẹ em sợ chết khiếp..." "Em hát cái quái gì mà làm mẹ em sợ ra điều thế hả?" "Em hát bài , hát bài , hát bài , hát cả..." Miêu Hồng nói đến đây, không kìm được lòng cất giọng ngân nga vừa uyển chuyển vừa bi tráng hát lên: ...
Hỡi các bạn học sinh! Mau đem sức mạnh ra — gánh vác lấy vận mệnh — hưng vong của thiên hạ...
Mẹ Liễu Minh nhảy tót đến bên Miêu Hồng tự thủa nào, bịt chặt miệng con bé lại, hoảng hốt la lên: "Con bé ơi, con bé! Đ... đừng có hát mấy thứ này chứ!" Miêu Hồng khúc khích cười rộ lên: "Bác ơi, bác còn nhát gan hơn cả mẹ cháu nữa — mẹ cháu nghe cháu hát thì chỉ biết đóng cửa sổ, đóng cửa ra vào thôi; thế mà bác lại đến bịt miệng cháu cơ chứ. Sợ cái gì chứ? Lũ giặc lùn có nghe thấy đâu nào." "Lỡ mà chúng nghe thấy thì thôi rồi đời có ngày!" Mẹ Liễu Minh xua xua tay liên hồi, thở hổn hển ngồi thụp xuống chiếc ghế đẩu nhỏ, dùng vạt áo lau mồ hôi trên trán.
Liễu Minh liếc nhìn mẹ, cắn môi bực bội một lúc lâu mới cất lời: "Tiểu Miêu, em có còn nhớ người đàn ông gặp ở Tiểu Vũ Trang không?" Liễu Minh nhớ đến Tào Hồng Viễn, bèn nói vòng vo tam quốc. Kể từ sau trận chiến tham gia đánh chặn nghi thức tiến vào thành của giặc Nhật, Liễu Minh chưa từng gặp lại anh ta lần nào nữa. "Nếu như có thể tìm thấy anh ấy, chúng ta sẽ có cách ngay thôi." "Nhớ chứ, sao lại không nhớ cơ chứ. Người đó phẩm chất tốt lắm, những lời anh ấy nói, đã đả thông tư tưởng cho em đấy... Em cũng hay nghĩ, nếu như có thể tìm thấy anh ấy, kêu anh ấy giúp đỡ chúng ta, hai đứa mình nhất định..." Nói đến đây, thấy mẹ Liễu Minh đang trợn tròn mắt nhìn thẳng, lại thò cổ ghé sát sang — Miêu Hồng lè lưỡi, vội vàng ngắt quãng câu chuyện.
"Người mà hai đứa tụi mày nói rốt cuộc là kẻ nào thế hả?" Mẹ Liễu Minh dường như ngửi thấy có mùi mờ ám gì đó, "Kẻ đó làm nghề gì vậy?" Chưa để Liễu Minh và Miêu Hồng kịp trả lời, chỉ thấy Liễu Thanh Tuyền sải bước xồng xộc xông thẳng vào phòng trong, tóm lấy cổ áo mẹ Liễu Minh: "Mấy con súc sinh đó là thân mẫu tổ tông nhà bà đấy à? Bà lại dám đi làm thám tử tình nguyện cho chúng ngay tại chốn này cơ à! Cút! Mau cút ra đây cho tôi..." Vừa nói, ông lão vừa lôi xềnh xệch người vợ ra ngoài.
Chiến trường đã chuyển dời ra phòng ngoài — hai ông bà cãi nhau trâu bò đánh nhau sứt đầu mẻ trán, câu nào câu nấy chát chúa.
Mẹ Liễu Minh chịu ấm ức, trừng mắt quát ông chồng: "Hả!
Chỉ có mỗi hai bố con các người biết ái quốc thôi đấy à? Cái cô gia đây cũng là người Trung Quốc đấy, cái tâm ái quốc chẳng kém cạnh gì các người một chút nào đâu nhé! Ông già, ông còn nhớ không? Hồi chiến dịch Lư Câu Kiều đánh nhau đang hồi gay cấn, mấy người công nhân, học sinh đến nhà mình quyên góp bao tải, chẳng phải tôi vừa vùng lên là đem cả hai chiếc bao tải cúng hiến hết cả rồi sao!" "Tôi muốn đem cả ba cái bao bột mì đi quyên nốt, bà quên mất là mình đã cãi nhau với tôi như thế nào rồi à?" "Hừ! Ông cứ mở miệng ra là ái quốc, ái quốc! Muốn ái quốc thì sao ông không cầm lấy cây súng mà chiến đấu một trận ra trò đi? Sao lại cứ nằm bẹp trên chiếc giường nhỏ mà thở dài thườn thượt thế hả? Còn con bé con này của ông nữa, ông vẫn nên khuyên nó mau chóng từ bỏ cái mộng tưởng hão huyền đi! Trong Quốc Dân Đảng có một lão chóp bu tên là —" Nói đến đây, mẹ Liễu Minh nhíu mày, đập đập trán suy nghĩ một hồi rồi nói, "Ấy chà! Trí nhớ của tôi lại chán thế cơ chứ — phải rồi, cái lão chóp bu đó tên là Uông Tinh Vệ. Chẳng phải lão đã từng nói rồi sao, đánh cũng thua mà không đánh cũng thua. Cái đống đổ nát Trung Quốc này, các người đừng có mong nó khá lên được nữa... Các người mau chóng dập tắt cái tâm kháng Nhật ấy đi cho tôi! Chúng ta ấy à, chỉ cần bột ngô độ nhật qua ngày nhét đầy cái bụng đói là đã thắp nhang tạ ơn trời đất lắm rồi." "Lời lẽ nhảm nhí, kiến thức tiểu nhân!" Liễu Thanh Tuyền đấm ngực hô hào, "Tôi không thể vì để ăn no bụng mà đành lòng làm vong quốc nô được..." Lúc này, bên ngoài rèm cửa vang lên một giọng nói trong trẻo lanh lảnh: "Bạn Liễu Minh có nhà không ạ?" Liễu Minh và Miêu Hồng vội vàng từ trong phòng chạy ra ngoài. Vừa nhìn thấy người tới, hai cô con gái đều ngây người ra.
Miêu Hồng nhanh mồm nhanh miệng nói trước: "Thầy Tào, là anh đấy à! Bọn em đang nhắc đến anh thì anh đã tới rồi — chắc anh không ngờ là em lại ở đây đâu nhỉ?" Liễu Minh vừa thấy đó là Hồng Viễn, bất chợt tim đập thình thịch. Định thần lại, cô quay đầu hướng vào trong phòng hét lớn: "Bố, mẹ ơi, có khách đến nhà rồi ạ!" Tào Hồng Viễn đi theo Miêu Hồng và Liễu Minh bước vào trong nhà.
Mẹ Liễu Minh đưa mắt đánh giá vị khách: Cậu sinh viên trẻ tuổi khôi ngô tuấn tú này trông hơi quen quen, nhưng chốc lát lại không nhớ ra đã từng gặp ở chỗ nào.
Liễu Minh giới thiệu tên họ của Tào Hồng Viễn với bố mẹ.
"Mời ngồi, mời ngồi! Để tôi đi pha trà cho các cháu." Vừa nói, mẹ Liễu Minh vừa đi ra chiếc lán nhỏ ngoài trời để đun nước sôi.
Hồng Viễn ngồi lên một chiếc ghế mây cũ, cười lịch sự nói với Liễu Minh và Miêu Hồng: "Tôi vẫn luôn muốn đến thăm hai người, nhưng mãi vẫn chưa có cơ hội. Hôm nay, chắc là không chê tôi đường đột chứ?" Anh quay mặt sang hướng Liễu Thanh Tuyền, "Bác ơi, làm phiền bác rồi ạ." Liễu Minh ngượng ngùng đỏ bừng mặt: "Anh khách sáo quá rồi đấy. Em và Miêu Hồng vẫn luôn nhắc đến anh, lúc nãy còn đang nhắc tới anh nữa cơ..." "Ồ, lúc nãy vẫn đang nhắc tới tôi cơ à?" Hồng Viễn hơi kinh ngạc, "Tình hình biến chuyển nhanh thật đấy, chắc là hai người lại càng cảm thấy ngột ngạt chán chường lắm phải không?" Miêu Hồng liên tục gật đầu nói: "Anh đoán trúng phóc luôn! Kể từ khi Bắc Bình thất thủ, Liễu Minh thậm chí còn rất ít khi bước chân ra khỏi cửa, suốt ngày cứ nằm lì trên giường. Bản thân cậu ấy tự nói — sắp biến thành cái thây ma biết đi rồi ấy chứ. Đôi lúc em thì vẫn muốn ra ngoài, nhưng hễ cứ ra ngoài là lại thấy bực mình. Tụi em không thể chịu đựng nổi cái cuộc sống đau khổ này đâu... Nhìn thấy rất nhiều thanh niên lần lượt rời khỏi Bắc Bình để tìm lối thoát, thế mà hai tụi em vẫn chưa nghĩ ra được cách nào cả." Mẹ Liễu Minh đặt ấm nước lên bếp lò xong, lại vội vã quay trở vào nhà, hai tay chống nạnh ngồi xuống chiếc ghế đẩu nhỏ, chốc chốc lại đưa mắt liếc nhìn sang phía Liễu Minh và Miêu Hồng — giống như muốn ngăn cản họ nói chuyện, nhưng lại ngại ngùng không dám mở miệng.
Tào Hồng Viễn lập tức nhận ra vấn đề. Anh bèn thay đổi thái độ, quay sang trò chuyện với cặp vợ chồng già.
“Bác trai, bác gái ơi, Bắc Bình thất thủ rồi, giá cả không ngừng leo thang, cuộc sống chắc là khó khăn lắm phải không ạ?" Mẹ Liễu Minh nghe thấy câu nói này gãi đúng chỗ ngứa, lập tức tiếp lời nói: "Cậu Tào, cậu nói chuẩn không cần chỉnh luôn đấy, cuộc sống của gia đình tiểu tư sản chúng tôi chính là ngày một khó khăn hơn rồi. Lúc trước hai đồng một cân bột mì, người Nhật vừa đến, đánh nhau một trận, vèo một phát tăng lên năm, sáu đồng một cân rồi, người nghèo thì đừng có hòng mà mơ tưởng đến chuyện nếm thử hương vị bột mì nữa. Nào chỉ có thế, bột ngô mà người nghèo ăn cũng cứ tăng giá vùn vụt đấy — nay một giá, mai một giá, đúng là khiến người ta phiền muộn phát rồ lên được mà!... Không sợ cậu chê cười đâu, ông lão nhà tôi đây là một ông giáo nghèo túng, mấy tháng nay chẳng phát đồng tiền lương nào, gia đình bốn miệng ăn toàn phải dựa vào việc tôi chạy vạy khắp nơi vay mượn, cầu cứu họ hàng bạn bè đấy — con bé nhà tôi đi học đại học đâu có dễ dàng gì cho cam! Nó phải tranh thủ lúc tan học đi gia sư kiếm tiền, lúc ấy mới kiếm ra nổi tiền học phí đấy chứ..." "Mẹ, mẹ bớt nói mấy câu có được không hả?" Liễu Minh cắt ngang lời lải nhải của mẹ, "Người ta còn có rất nhiều chuyện cần phải nói cơ mà, thế mà mẹ cứ lải nhải mãi không thôi! Thầy Tào là thầy giáo ở trường của con, thầy đến để bàn chuyện ôn bài hộ con cơ mà. Mẹ ra chợ mua ít thức ăn về đi, giữ thầy Tào ở lại nhà mình ăn bữa cơm đi chứ. Đừng có suốt ngày kể khổ với người ta nữa, không sợ người ta cười cho à!" Mẹ Liễu Minh từ trước đến nay việc gì cũng chiều theo ý con gái. Thấy con gái tỏ ra rất cung kính với vị "thầy Tào" này, lại tưởng thật đúng là thầy giáo của con bé. Bà liền vội vã khoác chiếc giỏ đi chợ lên tay, quay đầu dặn dò ông chồng: "Nước trên bếp đang đun đấy, sôi thì rót trà mời cậu Tào đi nhé. Đừng có quên nhóm lại bếp lửa đấy." Hồng Viễn vội đứng dậy ngăn lại: "Bác gái ơi, thức ăn ngoài chợ không dễ mua đâu, bác không cần phải nhọc lòng thế đâu ạ. Cháu ngồi một lát là đi ngay thôi." "Thế sao được!" Mẹ Liễu Minh lại la oai oái lên, "Tiểu Miêu cũng đừng về nhé, ở lại đây ăn cơm chiều luôn đi. Bác tuy nghèo, nhưng không thể để mấy đứa chịu ủy khuất được đâu!" Hồng Viễn còn muốn nói gì đó, Liễu Minh liền lén lút xua xua tay ra hiệu với anh, ý bảo anh cứ đi quách cho rồi. Hồng Viễn hiểu ý, không nói thêm gì nữa. Lúc này mẹ Liễu Minh mới hớn hở xách giỏ tre bước đi.
