Mọi người đều đang làm công tác chuẩn bị để vượt đường sắt.
Sự ra đời và phát triển của căn cứ địa kháng Nhật biên khu đã khiến giặc Nhật xâm lược Hoa Lược như mọc gai sau lưng, từ Bắc Bình cho đến dọc tuyến đường sắt Thạch Gia Trang, kẻ thù đều cắt cử trọng binh canh gác. Do đó, muốn đi qua tuyến phong tỏa này để đến bình nguyên, bắt buộc phải làm rất nhiều công tác chuẩn bị.
Sắp xuất phát rồi. Buổi sáng hôm nay, đội bộ thông báo mọi người chuẩn bị hành trang vượt tuyến: Cần phải mang theo đồ đạc thật gọn nhẹ — chỉ trong một đêm, phải đi bộ hơn một dặm đường, một mạch xuyên qua vùng địch chiếm đóng ở hai bên đường sắt, đồ đạc mà nhiều quá thì không gánh nổi, đi không đày. Tiếp theo là phải vá lại giày cho thật tốt — giày vải đen đế vải mặt vải do phụ nữ biên khu làm cho bộ đội, nếu đã rách đến mức không thể đi được nữa thì có thể lãnh đôi mới.
Các đội viên dân vận ở cùng một cái sân lớn đang lục đục thu dọn hành trang. Vương Phúc Lai không thu dọn đồ đạc của mình, mà lại ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ trong căn phòng của người đồng bào, không biết kiếm đâu ra một cây kim lớn, búa, giũa, dây thối nhỏ, ruột xe đạp cũ, các mảnh vải rách, còn có cả dao, kéo và những thứ đại loại thế, bắt đầu vá giày rách. Anh ta trông giống như một người thợ sửa giày, xung quanh chất đống hơn chục đôi giày vải rách nhặt được từ đâu không rõ, nheo nheo đôi mắt tập trung cao độ khâu vá. Con người không chịu ngồi yên này từ sớm đã mày mò học lấy cái kỹ nghệ này, hiện giờ trong đội dân vận giày của ai bị rách, đều tìm anh ta để sửa chữa.
Vương Phúc Lai đang dùng búa đóng đinh vào gót giày, Miêu Hồng chạy xộc vào nhà, nhảy cẫng lên cười lớn và hét: "Các đồng chí nam thanh nữ tú ơi, báo cho các cậu một tin mừng nhé! Thủ trưởng bộ đội dẫn đường cho chúng ta, các cậu đoán là ai nào?" Cô gái làm mặt quỷ, còn lè lưỡi về phía Ngô Hoa Lâm ở bên cạnh.
"Cái cô chim khách nhỏ này, đi đến đâu là ríu rít đến đấy! Thủ trưởng dẫn đội là ai? Nói mau lên xem nào! Đừng có mà úp úp mở mở nữa." Ngô Hoa Lâm trừng mắt nhìn Miêu Hồng, ra vẻ nghiêm túc.
"Cái đồ giả vờ nghiêm túc này nhà anh, không thèm bảo anh!" Miêu Hồng ra vẻ giận dỗi, nhất quyết không chịu nói.
"Không nói à? Nhất định phải bắt cô nói! Đến lúc cần ríu rít thì cô lại chẳng thèm ríu rít nữa!" Biến giả thành thật, hai người thế mà lại cãi nhau.
Lúc này, Liễu Minh bước vào trong nhà. Liếc xéo Miêu Hồng một cái rồi cất giọng nhẹ nhàng nói: "Lại cãi nhau rồi đấy à! Cái con bé Miêu Miêu này đúng là bướng bỉnh..." Chưa để Liễu Minh nói hết câu, Miêu Hồng đã nhảy chồm lên.
"Chị lại nói em rồi!" Cô bé bĩu môi, liếc xéo Liễu Minh, "Cũng chẳng thèm hỏi xem ai đúng ai sai, các người chỉ giỏi bắt nạt em!" Đối với Miêu Hồng, Liễu Minh luôn giống như một người chị gái lớn. Về tin tức giáo sư Miêu bị bắt, cô sợ Miêu Hồng biết sẽ đau lòng, nên mãi vẫn không dám tiết lộ cho người ta biết. Lúc này nhìn thấy cái vẻ được chiều chuộng đó của Miêu Hồng, nghĩ đến bố của con bé sống chết chưa rõ, liền ôm lấy bờ vai cô bé, ân cần nói: "Đúng sai có lớn có nhỏ, hơi một tí là nổi giận. Có đáng không? Chuyện nhỏ bằng con vi khuẩn thôi, mà cũng coi như một con sâu róm lớn — Chị đây là phấn đấu chứ không hờn dỗi." Liễu Minh rõ ràng là có cảm xúc nên mới nói vậy.
Một tiếng "phì" vang lên, Miêu Hồng phì cười: "Cái chị tiến sĩ y khoa này đúng là, trong đầu toàn là vi khuẩn, động vật nguyên sinh với lại virus..." "Mấy chuyện hai người tranh cãi tớ đều nghe thấy cả rồi. Chẳng qua chỉ là một câu nói, sao cứ cãi nhau hoài không dứt thế!" Vương Vĩnh Thái vừa nói vừa bước vào cửa, "Thủ trưởng dẫn đường cho chúng ta, chính là đồng chí Nham Phong — người đã cứu chúng ta khi chạm trán với tàn quân Quốc Dân Đảng trên đường chúng ta đến biên khu ấy — hiện anh ấy là chi đội trưởng chi đội bảy tiến về bình nguyên." Vương Phúc Lai đang cúi đầu sửa giày, nghe thấy lời con trai nói, vui mừng ngẩng phắt đầu lên, giơ một chiếc giày lên và nói: "Là cậu ấy à, thế thì tốt quá rồi!" Ông quay đầu hỏi con trai, "Nó ở ngay trong thôn này chứ? Lát nữa chúng ta qua thăm nó." "Ura! Ura!..." Miêu Hồng vỗ tay hét lớn lên, "Bác Vương ơi, bác đừng sửa giày nữa, bây giờ, tranh thủ lúc bọn mình đều ở đây, vẫn còn chút thời gian, mau đi thăm chú ấy đi nào!" Mọi người đều tán thành. Vương Phúc Lai không sửa giày nữa, Miêu Hồng kéo Cao Ung Nhã, Liễu Minh tìm Văn Tuyết Đào, một đám người hớn hở bước về phía chi đội bộ ở con phố bên cạnh.
Vừa bước vào sân của sở chỉ huy chi đội, Miêu Hồng đã reo lên: "Chi đội trưởng Nham! Còn nhận ra chúng cháu không? Chúng cháu đến thăm chú đây!" Nham Phong mặc bộ quân phục chỉnh tề, thần thái phơi phới bước ra từ trong nhà. Anh nhiệt tình bắt tay từng người một, cười nói: "Nhận ra chứ! Nhận ra chứ. Em là Vương Vĩnh Thái. Em là bác Vương Phúc Lai. Em là Liễu Minh. Ừ, em là Ngô Hoa — Lâm. Em là Cao Ung Nhã. Em là Văn Tuyết Đào..." Anh gọi tên từng người một, cuối cùng hất cằm lên, mang theo một dáng vẻ phóng khoáng, mở to mắt nhìn chằm chằm Miêu Hồng và nói, "Còn con ranh này — tên là Miêu Hồng, biết hát hò đúng không? Bây giờ chắc lại học được rất nhiều bài hát mới rồi chứ, hoan nghênh em hát một bài nào!" Đối với trí nhớ của Nham Phong, mọi người cảm thấy vô cùng kinh ngạc. Phong thái hào sảng, chân thành, gần gũi của anh khiến cho mỗi người đến thăm đều vô cùng cảm động.
Nham Phong ân cần mời mọi người vào nhà. Mọi người quây quần ngồi xuống xung quanh anh, tự nhiên, cười nói vui vẻ.
Vương Vĩnh Thái nói: "Chi đội trưởng, nghe nói anh sắp dẫn chúng ta vượt đường sắt, tiến về bình nguyên rồi. Lúc chúng ta qua đường sắt đánh cho chúng một trận mới đã thèm chứ nhỉ!" "Đánh giặc là một chuyện rất thú vị phải không? Bọn tôi chưa đánh giặc bao giờ, vẫn chưa biết mùi vị đó ra sao đâu!" Miêu Hồng lại cất lời, hơn nữa còn học theo dáng điệu của Nham Phong — cởi mở, thích quơ quơ tay.
"Các đồng chí có tư tưởng chuẩn bị đánh giặc là rất tốt. Súng ống sinh ra chính quyền mà! Mở
cạn căn cứ địa sau lưng địch, thiết lập chính quyền kháng Nhật do Đảng Cộng sản lãnh đạo, không đánh giặc thì không được. Thế nhưng, không chỉ có đánh giặc, còn có những cuộc đấu tranh phức tạp hơn thế nữa cơ." "Cuộc đấu tranh phức tạp hơn là gì ạ?" Miêu Hồng mở to đôi mắt đầy tò mò.
Những người đến thăm Nham Phong đều kinh ngạc lắng nghe.
Nham Phong đưa mắt nhìn quanh mọi người, mỉm cười, bẻ từng ngón tay kể lể, giống như đang trò chuyện với những người bạn thân thiết vậy: "Chúng ta ngoài việc phải đấu tranh lâu dài và gian khổ với giặc Nhật, Hán gian ra, còn phải đấu tranh với phái phản động Quốc Dân Đảng, địa chủ, phú nông, tư bản; đồng thời, cũng phải đấu tranh với tư tưởng cơ hội chủ nghĩa 'tả', hữu khuynh trong nội bộ chúng ta nữa... Các đồng chí thử nghĩ xem, phải đấu tranh với từng ấy mặt như vậy, thì có thể nói đấu tranh không phức tạp sao? Cùng với việc đại quân và cán bộ của chúng ta tiến sâu vào hậu phương địch, cùng với việc phát động sâu rộng quần chúng nhân dân, cùng với chiến tranh ngày càng dâur dội, ác liệt hơn, các cuộc đấu tranh trên mọi mặt sẽ càng trở nên gay gắt hơn nữa — các đồng chí đều phải có sự chuẩn bị tư tưởng này đấy nhé!" Cao Ung Nhã ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ, liên dùng tay gõ gõ vào đầu, bỗng mang theo một vẻ mặt nghiêm nghị, như đang chất vấn mà nói: "Chi đội trưởng, anh quả không hổ danh là Hồng quân lão thành, hễ mở miệng là lại có cả một bộ lý luận. Nhưng tôi cứ thấy rằng, cái quốc đảo kia có thể có bao nhiêu binh lực chứ, mà còn lo được cho cả hậu phương địch nữa ư? Nhân cơ hội này chúng ta đi đến bình nguyên, chắc chắn là thuận buồm xuôi gió, đầy tính thơ ca rồi. Tại sao anh lại cứ phải nhìn nhận mọi thứ..." Cậu ta vừa định nói tiếp, liếc thấy Miêu Hồng đang trừng mắt ra hiệu với mình, vội vàng ngậm miệng lại.
Nham Phong vuốt ve khẩu súng lục Browning đeo bên hông, nhìn Cao Ung Nhã, mỉm cười nói: "Đồng chí, đã nói mà anh không tin, thế thì tôi không nói nữa. Chẳng bao lâu nữa, sự thật sẽ nói chuyện với anh — nó có sức mạnh hơn tôi, chắc chắn sẽ khiến anh phải tin!" "Ừ, cứ chờ mà xem. Có lẽ đến lúc đó tôi vẫn cứ không tin..." "Cái đầu óc của mấy người tri thức các cậu nhiều thêm mấy khúc ruột hay sao thế? Sao chuyện gì cũng cứ phải vặn vẹo vài câu thế nhỉ..." Vương Vĩnh Thái bất mãn cắt ngang lời Cao Ung Nhã.
"Cậu?!..." "Chi đội trưởng, kể cho chúng cháu nghe câu chuyện về Vạn lý Trường Chinh đi ạ! Nghe nói đó là kỳ tích kinh ngạc nhất trên thế giới đấy." Ngô Hoa Lâm vừa thấy lời nói của Vương Vĩnh Thái khiến Cao Ung Nhã tức giận đến đỏ bừng cả mặt, vội vàng đổi chủ đề.
Nham Phong đứng dậy đi đến bên cạnh Ngô Hoa Lâm, vỗ vỗ vai cậu ấy: "Tiểu Ngô, bây giờ không có thời gian kể chuyện xưa nữa rồi. Chiều nay, chúng ta phải bắt đầu hành quân rồi. Mấy người các cậu, cộng thêm một số cán bộ khác cùng nhau hợp thành đội dân vận, đêm nay sẽ phải cùng bộ đội vượt qua tuyến Bình Hán đang bị địch phong tỏa. Hai bên tuyến đường sắt đều có 'thôn ái hộ' của địch, cho nên phải một mạch hành quân hơn một trăm ba mươi dặm. Các đồng chí, bây giờ hãy đi thu dọn hành trang đi thôi! Cố gắng mang theo đồ đạc thật gọn nhẹ. Thu dọn xong rồi, tranh thủ ngủ một giấc. Đêm nay không chỉ phải hành quân suốt đêm, nói không chừng còn phải đánh giặc nữa đấy." Cao Ung Nhã nhìn chằm chằm Nham Phong qua cặp kính cận, hoảng hốt nói: "Vượt đường sắt thực sự sẽ đánh giặc sao?" Nham Phong vẫn mang nụ cười trên môi nắm lấy tay Cao Ung Nhã, nhưng ánh mắt lại dán chặt vào người Liễu Minh, chậm rãi nói: "Dắt theo nhiều cán bộ như các cậu, lúc qua đường, bọn tôi sẽ cố gắng tránh né kẻ thù, tuyệt đối không chủ động đánh giặc. Thế nhưng, giặc giã thì thế nào cũng phải đánh. Vượt đường sắt không đánh, thì đến bình nguyên cũng thế nào phải đánh. Không đánh giặc, thì làm sao tiêu diệt được kẻ thù? Kháng chiến làm sao có thể giành được thắng lợi?" "Chi đội trưởng nói hay quá!" Vương Vĩnh Thái và Văn Tuyết Đào hưng phấn hét lớn lên. Những người khác cũng gật đầu tán thành. Chỉ có Cao Ung Nhã giống như nghe không hiểu, ngẩn ngơ mở to đôi mắt cận thị nặng của mình, không biết đang ngó cái gì.
Sau bữa cơm trưa, Thường Lợi Bình triệu tập các đội viên trong đại đội dân vận do anh ta dẫn dắt — hơn năm mươi cán bộ sẽ được phân công làm công tác địa phương, lại với nhau. Anh ta ngậm điếu thuốc lá ngồi trên một chiếc ghế đẩu nhỏ, nói với giọng đều đều đối với các đồng chí nam nữ đang chen chúc kín đặc một căn phòng: "Các đồng chí, phải giảm những thứ mang theo người đến mức tối thiểu — mỗi người không được vượt quá mười hai cân. Đại đa số các đồng chí ở đây đều là cán bộ, mang theo đồ đạc nhiều quá, lúc vượt tuyến phong tỏa mà bị rớt lại phía sau thì nguy to đấy! Chỉ có nửa ngày một đêm nay thôi, không mang theo bất cứ đồ đạc gì, chỉ đi không một trăm ba mươi dặm đường thôi cũng đủ khổ rồi! Cho nên, mọi người bắt buộc phải nhẹ nhàng, nhẹ nhàng, lại nhẹ nhàng hơn nữa! Nhất là các đồng chí nữ lại càng phải mang đồ gọn nhẹ... Thế nhưng, mỗi người bắt buộc phải mang theo một túi gạo bên mình, đây là truyền thống của Hồng quân chúng ta. Mang theo nó, nhỡ đến thôn mà không tìm được lương thảo thì cũng không sợ đói. Còn nữa, lúc vượt tuyến phong tỏa, không được rớt lại phía sau, không được nói chuyện, không được ho... Ồ, còn một điểm nữa, vấn đề giày dép cũng rất quan trọng. Mỗi người đều phải khâu hai dải vải vào thân giày, buộc chặt và cột thật chắc các dải vải đó lên mu bàn chân, phải buộc cho thật kiên cố. Như thế thì giày của các cậu, dù trong hoàn cảnh nào cũng sẽ không bị rơi mất." Nói đến đây, Thường Lợi Bình quay đầu lại nói với Vương Phúc Lai đang ngồi trên bậc cửa vá giày, "Đồng chí lão Vương, sao bác vẫn còn vá giày rách thế? Lại còn kiếm một đống to thế kia nữa, lát nữa là xuất phát rồi, bác thật là..." Thường Lợi Bình hất đầu một cái, không nói hết câu định nói nữa.
Cuộc họp kết thúc, ai nấy đều bận rộn chuẩn bị cho việc xuất phát. Liễu Minh đi ra phố để thăm một đứa trẻ bị ốm ở nhà đồng bào — đứa trẻ này đêm qua bị sốt cao, Liễu Minh nghe tin, cho dù tâm trạng rất tệ, nhưng vẫn đi khám bệnh và phát thuốc cho nó, giờ đây sắp xuất phát rồi, cô không biết tình hình bệnh tình của đứa trẻ thế nào, bèn tranh thủ thời gian chạy qua xem thử. Vừa đi ra đến phố, liền chạm mặt Thường Lợi Bình.
"À, Tiểu Liễu, sắp xuất phát rồi, em còn muốn đi đâu nữa thế?" Mỗi lần gặp Liễu Minh, hễ có cơ hội, hoặc là khi xung quanh không có ai, anh ta thế nào cũng phải tìm một câu chuyện để nói vài câu với Liễu Minh.
"Đi thăm một đứa trẻ bị ốm ở nhà đồng bào ạ." Liễu Minh nói xong, quay đầu bỏ đi.
"Đáng quý biết bao, đáng quý biết bao!" Thường Lợi Bình đuổi theo sau Liễu Minh, cảm thán nói, "Tinh thần này của em quá ư là đáng quý! Tiểu Liễu, em chưa từng đi con đường xa thế này bao giờ, trải qua cuộc hành trình dài như vậy, hơn nữa lại còn phải vượt qua tuyến phong tỏa, mệt lắm đấy! Tiểu Liễu, túi gạo và hành lý của em cứ để hết lên ngựa của anh đi — anh có túi đôi vắt ngang yên ngựa, đồ đạc của em đều có thể cho hết vào trong đó, không thành vấn đề đâu." Liễu Minh quay đầu hỏi: "Túi đôi vắt ngang yên ngựa của anh là đội trưởng đây, mà có thể nhét vừa túi gạo và hành lý của hơn năm mươi người cơ à?" Thường Lợi Bình sững người: "Tiểu Liễu, đừng nói đùa nữa chứ. Đồ đạc của mấy tiểu tử đó, đương nhiên là để bọn chúng tự gác rồi. Em là một đồng chí nữ cơ mà, lại còn là bác sĩ..." "Em gác nổi! Đồ của người khác anh không quan tâm, cứ bắt em phải để đồ đạc vào túi ngựa của anh — em không thèm." Cô gái nói xong, đầu cũng không ngoảnh lại chạy thẳng về phía đầu đại lộ.
Thường Lợi Bình đứng tại chỗ, dùng đôi mắt mang chút buồn man mác nhìn theo bóng lưng thanh mảnh, xinh xắn ấy, khẽ thở dài một tiếng, tự lẩm bẩm giống như đang ngâm thơ vậy: "Đẹp như đào lý — lạnh lùng như băng sương... Hơi, đúng là, đúng là..." Ba giờ chiều, mặt trời trong tiết trời giá lạnh mùa xuân đã sớm ngả về phía đầu núi. Đội dân vận xuất phát cùng với chi đội.
Các chiến sĩ Bát Lộ Quân, ai nấy đều đeo chiếc nón rộng vành lớn có vẽ ngôi sao năm cánh màu sơn đỏ trên lưng, mặc quân phục màu xám, quấn xà cạp chỉnh tề, đi trên chân những đôi giày Hồng quân — một loại giày vừa nhẹ vừa bền được bện bằng các dải vải đủ màu sắc, bên hông đeo đủ các loại súng ống, đại đao, oai phong lẫm liệt, hùng dũng chỉnh tề.
Đại quân bước những bước thật dài lướt qua những người đồng bào bịn rịn không nỡ rời xa. Đội dân vận được sắp xếp ở chính giữa đội ngũ. Khi họ nhìn thấy các chiến sĩ ở phía trước nối đuôi nhau kéo dài khoảng cách trèo lên ngọn núi đối diện, lúc này mới bắt đầu cất bước — ở phía sau họ, vẫn còn một đội ngũ dài dằng dặc.
Ánh chiều đỏ rực rỡ chiếu rọi làm cho đỉnh núi chỗ thì thành màu xanh lam, chỗ thì thành màu tím, chỗ thì thành màu xanh lục, chỗ thì thành màu vàng, trông hệt như một tấm thảm rực rỡ muôn màu muôn vẻ. Một con đường núi ngoằn ngoèo uốn lượn đi lên, giống như một con rồng lớn vậy, cuồn cuộn bay lượn. Đội ngũ cứ thế dần đi xa trên thân con rồng lớn này, rồi dần khuất dạng ở phía bên kia ngọn núi.
Đội ngũ tiến lên khí thế cuồn cuộn.
Liễu Minh mặc quân phục bông màu xám, thắt lưng một chiếc dây da bản rộng, chân quấn xà cạp, mái tóc ngắn đen nhánh giấu dưới chiếc mũ quân đội, dáng người nhẹ nhàng linh hoạt mang theo ba lô bước những bước dài. Miêu Hồng ăn vận hoàn toàn giống cô, chỉ có điều sau khi quấn xà cạp vào thì trông cao hơn trước một chút. Hai người bọn họ sóng bước bên nhau, Miêu Hồng vừa đi vừa dẫn đầu mọi người hát. Hồi còn đi học ở trường, Liễu Minh chỉ cắm cúi học tập, rất ít khi hát. Từ khi đến vùng núi non này, những thanh niên tham gia kháng chiến này, ai nấy đều biến thành ca sĩ, hễ rảnh rỗi là lại hát hò suốt cả ngày. Liễu Minh bị lây nhiễm, cũng đâm ra thích hát. Thế nhưng hôm nay, cô lại trầm mặc không hé răng nửa lời.
"Chị Minh, sao hôm nay chị không hát hò gì thế? Hát đi chứ, vui thế cơ mà, hát đi!" Nói rồi, cô bé dẫn đầu cất giọng hát to: Tiến lên — tiến lên — tiến lên, đội ngũ chúng ta hướng về phía mặt trời.
Đạp chân lên mảnh đất tổ quốc, gánh vác hy vọng — của dân tộc, chúng ta là một lực lượng bách chiến bách thắng!
---❊ ❖ ❊---
Vùng lên! Những nô lệ khổ đau đói rét, vùng lên! Những "tội nhân" trên toàn thế giới.
Máu nóng dâng trào sục sôi, quyết chiến một trận cuối cùng!
Tiếng hát lúc trầm lúc bổng, vang vọng giữa các hẻm núi đèo non, tựa như có hàng ngàn hàng vạn người cùng hòa giọng cất cao khúc ca. Nó làm rung chuyển bầu trời, rung chuyển núi non, rung chuyển tâm can của mỗi một người thanh niên, khiến cho họ càng thêm hăng hái sải bước chân, học theo dáng vẻ của Bát Lộ Quân lão thành, dũng mãnh tiến bước...
Cao Ung Nhã lúc nào cũng muốn đi sát bên cạnh Miêu Hồng. Thế nhưng Miêu Hồng lại cứ tránh mặt cậu ta, lúc nào cũng kè kè bên Liễu Minh. Cao Ung Nhã ban đầu còn cố nhịn không lên tiếng, sau đó không nhịn được nữa, chạy đến bên cạnh Miêu Hồng, nghiêng đầu đăm đăm nhìn vào khuôn mặt Miêu Hồng, giọng lẩm bẩm khe khẽ: "Miêu Miêu, vì em, anh đã hy sinh tất cả mọi thứ rồi. Thế mà, em, vì anh — đến cả bước chân cũng không nỡ hy sinh một chút sao... Đi sát lại gần anh một chút thôi, cũng không được sao..." Miêu Hồng khúc khích cười rộ lên, thò đầu qua hỏi: "Tiểu Cao, anh vì em á? Thế em vì ai cơ chứ... Đi mau lên đi, nhà thơ ạ! Em không thích nghe mấy lời vô bổ này của anh đâu!" Cao Ung Nhã đeo ba lô trên lưng, mồ hôi nhễ nhại, hết cách đành phải đuổi theo mấy đồng chí nam ở phía trước. Cậu ta vừa đi vừa không ngừng ngoảnh đầu nhìn lại về phía Miêu Hồng.
