Mây đen dày đặc. Tiếng sấm rền vang trên bầu trời Bắc Bình.
Bên cạnh công sự trên đại lộ trong Tuyên Vũ Môn ở Bắc Bình, có hai thanh niên đang đi dạo và quan sát. Họ vuốt ve những bao cát được chất cao nửa người, trong ánh mắt lộ ra vẻ ưu sầu. Một người trong số họ đeo kính, tuổi lớn hơn một chút, nói với người thanh niên mặc chiếc áo dài bằng vải thô sạch sẽ, trông giống một nhân viên văn phòng nhỏ: "Uông Tinh Vệ trong Quốc Dân Đảng vẫn đang lớn tiếng hô hào: 'Sự hy sinh chưa đến lúc cuối cùng, tuyệt đối không dễ dàng nói hai chữ hy sinh'. Tưởng Giới Sạch vào ngày mùng 9 tháng 7 đã ra lệnh cho Bộ Ngoại giao Nam Kinh đi cầu hòa với Nhật Bản — đi bàn cái gọi là 'phương pháp rút quân'; lại còn mơ tưởng 'giải quyết hòa bình chiến sự Hoa Bắc'..." "Còn phía chúng ta thì sao?" Người kia lo lắng liếc nhìn xung quanh, thấy gần đó không có ai, bèn hạ giọng nói: "Thầy, mấy ngày nay không gặp thầy, tình hình hiện tại biến đổi rất nhanh, những gì em biết quá ít. Thầy kể cho em nghe đi!" "Lại gần đây chút," người đeo kính kéo đối phương một cái, "Ngày thứ hai sau sự kiện Lư Cầu Kiều, Đảng đã phát đi bức điện khẩn tới đồng bào các giới trên toàn quốc ở Thiểm Bắc, kiên quyết chủ trương chống lại cuộc tấn công của chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản; đề xuất vũ trang bảo vệ Hoa Bắc, bảo vệ toàn Trung Quốc — tình hình nghiêm trọng lắm rồi hỡi ơi, Trung Quốc đã đến thời khắc sinh tử còn mất rồi! Cuộc kháng chiến của Sư đoàn 29 rất gian khổ, không hề dễ dàng chút nào — tôi thấy những công sự đường phố này e là sẽ không dùng đến nữa đâu..." "Thầy ơi, em cũng nhìn thấy tính chất nghiêm trọng của tình hình rồi. Mấy ngày liền ăn không ngon ngủ không yên — người dân Bắc Bình cũng thế... Thầy nói những công sự này không dùng đến nữa, chẳng lẽ Sư đoàn 29 sẽ rút lui sao? Tinh thần kháng chiến của họ rất cao, đánh rất anh dũng mà!" "Quốc Dân Đảng chần chừ không chịu xuất binh; còn lính Nhật thì lũ lượt kéo đến Hoa Bắc từ ngoài Sơn Hải Quan. Nhìn tình hình này, Sư đoàn 29 đơn độc chiến đấu, dù có anh dũng đến đâu đi nữa cũng không thể xoay chuyển cục diện địch đông ta ít, địch mạnh ta yếu đâu!" Cả hai đều không nói gì nữa, nhìn những chiếc bao tải đơn độc như đang run rẩy trong gió, được chất đống mới cũ tốt xấu lẫn lộn, khẽ lắc đầu thở dài.
"Chúng ta bàn chuyện khác đi. Việc buôn bán của công ty, mấy ngày nay có tiến triển gì không?" Người đeo kính ân cần hỏi.
"Hàng mua được đều đã được vận chuyển đi bằng tàu hỏa. Vẫn còn lại một khoản tiền chưa mua được hàng có sẵn, bởi vì chiến sự Lư Cầu Kiều vừa nổ ra, các thương gia đều không chịu bán hàng nữa. Hơn nữa là tàu hỏa, từ ngày 11 trở đi mọi giao dịch đi ra ngoài của thành phố Bắc Bình đều đã bị cắt đứt. Em đang phiền lòng vì việc buôn bán không có tiến triển, nên mới tìm thầy để bàn biện pháp." "Tôi biết hoàn cảnh của anh đang khó khăn... nhưng việc buôn bán này dù thế nào cũng phải làm cho thành công!" "Đúng vậy, em cũng nghĩ thế." Người thanh niên ăn mặc như nhân viên gật đầu, hai người im lặng bước đi thêm một lúc, đi đến trước cửa một rạp chiếu phim, một tấm áp phích vẽ cô gái tóc vàng nước ngoài trên tường cùng hai dòng chữ lớn bên cạnh đập ngay vào mắt họ: Nữ sao chổi mới rực rỡ của làng ca nhạc Dianna Du Ping thủ vai chính "Mãn Đình Hương" bộ phim ca nhạc tình yêu lãng mạn tinh tế chân thiện mỹ đầu tiên trong suốt mười năm qua. Nhìn tấm quảng cáo phim to đến mức chiếm trọn một mặt tường này, họ không khỏi nhíu chặt mày, trên gương mặt trầm uông lộ ra một nụ cười gượng gạo. Nghĩ đến mấy ngày nay, những người dân Bắc Bình già trẻ trai gái đủ mọi ngành nghề, bất chấp cái nóng như thiêu đốt, mồ hôi đầm đìa dùng những bao cát đựng đầy đất cát để xây dựng công sự đường phố, chuẩn bị chiến đấu một mất một còn với bọn đế quốc chủ nghĩa Nhật Bản, rồi nhìn lại rạp chiếu phim vẫn đang ca múa thái bình chiếu những thước phim lãng mạn. Người thanh niên ăn mặc kiểu nhân viên văn phòng thở dài một hơi thật sâu: "Đây chính là 'Thương nữ bất tri vong quốc hận' phải không? Thầy ơi, em thật sự rất muốn lập tức quay về bên mẹ. Nhưng việc vẫn chưa làm xong, đi thế nào được đây?" "Đừng vội, tiểu Tào, bên mẹ e là chốc lát chưa về được đâu. Còn những việc khác, chúng ta sẽ cùng nhau nghĩ cách." Người thanh niên được gọi là tiểu Tào chính là Tào Hồng Viễn, anh được tổ chức cử từ Diên An đến Bắc Bình để mua thuốc men. Người đồng hành cùng anh là Trương Di, vừa là thầy giáo kiêm bạn bè trước đây của anh, đồng thời cũng là người lãnh đạo của Đảng sau khi anh đến Bắc Bình. Bọn họ hiện đang gặp mặt để bàn bạc công việc mua thuốc.
"Tiểu Tào, chiến sự Lư Cầu Kiều vừa bùng nổ, nhiệt tình kháng Nhật của nhân dân Trung Quốc càng thêm sục sôi, điểm này, anh nhất định nhìn rất rõ phải không?" Trương Di vừa bước đi vừa lấy khăn tay lau bụi bẩn và mồ hôi trên tròng kính.
"Thầy ơi, thầy hỏi em câu hỏi này, nhất định có dụng ý của nó, đúng không?" Tào Hồng Viễn thông minh vừa nghe Trương Di đặt ra câu hỏi này, đã ý thức được rằng trong chuyện này có uẩn khúc.
Trương Di mỉm cười: "Em nói rất đúng. Những khó khăn mà em đưa ra, giải quyết thế nào đây? Thầy thấy, chỉ có thể dựa vào những quần chúng yêu nước mà em đã nói để giải quyết. Chỉ có dựa vào quần chúng nhân dân mới có thể giành được thắng lợi trong chiến tranh, đạo lý này em rất rõ." Nghe Trương Di nói xong, Hồng Viễn không trả lời ngay, trầm mặc suy tư. Nghĩ một lát, đã nghĩ thông suốt, bèn dừng bước, siết chặt tay Trương Di, trong ánh mắt lộ ra vẻ kích động.
"Thầy ơi, có cách rồi! Liễu Minh và Miêu Hồng mà em mới quen đều có quan hệ với giới y dược, em có thể thông qua họ để nghĩ cách hoàn thành —" Nói đến đây, Tào Hồng Viễn dừng lại một chút, nhìn xung quanh rồi mỉm cười nói: "Tận dụng những mối quan hệ này để hoàn thành việc buôn bán của chúng ta. Thầy nói có đúng không?" "Đúng, em nên thông qua những người bạn yêu nước ấy — dù là quen biết mới hay quen biết từ trước, để mua những thứ vẫn chưa mua được ấy. Thầy có một người em họ tên là Hoa Hưng, làm nhân viên ở tiệm Tây dược Dụ Phong Tây Đơn, có thể giới thiệu em đến tìm cậu ấy, bảo cậu ấy giúp em đi mua. Nhân lúc bây giờ Sư đoàn 29 vẫn đang kháng chiến, chúng ta cứ nói là đi mua thuốc để cứu chữa thương binh và người tị nạn. Có lý do danh chính ngôn thuận như thế để làm việc, chẳng phải mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn một chút sao!" Lời nói của Trương Di khiến tâm trạng Hồng Viễn trở nên thoải mái và sáng sủa hơn. Khi họ đi đến trước thối Lâu Tây Tứ, Trương Di dừng lại ở đầu một con hẻm nhỏ, nắm lấy tay Hồng Viễn, ân cần nói: "Tiểu Tào, nhìn em gầy đi nhiều quá, chắc chắn là do mắc bệnh sốt rét rồi. Trong tay em chẳng phải vẫn còn ít tiền đó sao, nên dùng một ít vào việc trị bệnh và bồi bổ dinh dưỡng, nên uống một ít quinine mà em mua được để chữa khỏi bệnh sốt rét của mình đi — đây là để làm việc tốt hơn mà!" Hồng Viễn mỉm cười, cảm kích nhìn Trương Di: "Thầy ơi, thầy yên tâm, chút bệnh này của em không tính là gì, xin thầy đừng bận tâm. Lần sau, chúng ta vẫn gặp nhau ở chỗ cũ nhé? Em hy vọng lúc đó vị giám đốc là thầy đây sẽ hài lòng với công việc của một nhân viên nhỏ bé như em." Trương Di khẽ gật đầu. Nhìn xung quanh không có ai, bèn vỗ vai Hồng Viễn, hạ giọng nói: "Tôi tin tưởng em — nhưng em nhất định phải quý trọng cơ thể của mình. Tốt nhất là chuyển vào trong thành ở cho thuận tiện. Không thì, em cứ đến ở nhà em họ Hoa Hưng của tôi trước — thím tôi là một cụ bà rất tốt, em họ Hoa Hưng là người tị nạn từ vùng Đông Bắc ngoài quan ngoại chạy trốn đến Bắc Bình, cậu ấy yêu nước và cũng có đầu óc — sau này, có chỗ ở thích hợp rồi hãy chuyển nhà. Nơi ở của em phải thường xuyên thay đổi, phải nâng cao cảnh giác bất cứ lúc nào — mặc dù Nhật Bản hiện tại đã trở thành kẻ thù số một của chúng ta, nhưng..." Trương Di lắc đầu, không nói tiếp nữa.
"Thầy ơi, thầy yên tâm, em đã chuyển từ Trường Tân Điếm vào trong thành rồi... Hôm nay, lời nói của thầy lại giúp em lĩnh hội thêm một chân lý..." "Chân lý gì?" "Chính là dựa vào quần chúng!" Hồng Viễn tinh nghịch cười cười, "Em hình như cũng vướng phải thói quen của trí thức — lý thuyết rời xa thực tiễn. Về mặt lý thuyết thì em cũng hiểu đạo lý này, nhưng hễ cứ gặp phải công việc thực tế, là em lại vứt nó ra sau đầu ngay." "Vậy em mau chóng vặt nó ra trước cổ đi. Như thế, mỗi ngày em đều nhìn thấy nó, niệm nó vài lần, lý thuyết sẽ không rời xa thực tiễn nữa." Trương Di nói năng hóm hỉnh. Những ngày nay, trong lòng luôn đè nặng tảng đá lớn như Hồng Viễn, không khỏi mỉm cười nhẹ.
"Em thử nói xem, Liễu Minh và Miêu Hồng mà em mới quen là hai người thế nào?" Hai người lại chầm chậm đi về hướng Phụ Thành Môn.
"Hai người họ đều là sinh viên đại học, cũng đều nhiệt tình kháng chiến..." Tiếp đó, Hồng Viễn thuật lại cho Trương Di nghe quá trình anh quen biết Liễu Minh và Miêu Hồng như thế nào, đồng thời, chuyện làm sao quen biết hai cha con Vương Phúc Lai cũng được kể ra.
Trương Di chăm chú lắng nghe hết câu chuyện của Hồng Viễn, cuối cùng mỉm cười nói với Hồng Viễn: "Mấy người mà em mới kết giao này đều rất được, hơn nữa em lại còn có chút ân huệ với họ, phải làm tốt công việc của họ nhiều hơn, bồi dưỡng họ nhiều hơn — em sẽ hiểu rằng, bất cứ lúc nào, em cũng không thể chỉ làm một kẻ buôn bán, một nhân viên nhỏ, mà đồng thời phải làm một số công việc phát động quần chúng. Vừa rồi em đã hiểu được đạo lý này rồi, thế nhưng, phải vặt chúng ra trước cổ..." "Thầy nói rất đúng, em nhất định sẽ làm theo. Thầy sẽ tin tưởng em, đúng không?" "Nhưng mà tôi vẫn phải nói em, em làm việc vẫn có chút chưa đủ vững vàng, vẫn còn mang theo một chút mùi vị anh hùng mang tính truyền kỳ — em không làm công tác tư tưởng thật tỉ mỉ đối với Vương Vĩnh Thái, lại để mặc anh ta cầm dao phay đi giết người Nhật; rồi lại bám theo mạo hiểm đi cứu anh ta... Những cách làm này của em, có phải hơi không thỏa đáng không?" Khuôn mặt Tào Hồng Viễn đỏ bừng lên. Từ khi còn thiếu niên, mỗi khi công việc của anh xuất hiện sai sót, mắc phải khuyết điểm, Trương Di luôn không hề nể nang mà phê bình anh, chỉnh đữa anh. Anh cũng có thể tiếp nhận phê bình, nỗ lực sửa chữa khuyết điểm của mình. Không ngờ hôm nay nhắc đến chuyện của Vương Vĩnh Thái, lại tiếp tục bị phê bình. Cậu đỏ mặt, trầm ngâm một lúc, cảm thấy Trương Di phê bình rất có lý — bản thân mang trọng trách của Đảng đến Bắc Bình để mua thuốc men, loại hành vi anh hùng hay xông pha ra mặt khắp nơi đó không những sẽ hủy hoại chính mình, mà còn mang lại tổn thất to lớn cho Đảng...
"Thầy ơi, em đã hiểu rõ khuyết điểm của mình rồi. Hồi nhỏ, đọc những cuốn tiểu thuyết hiệp nghĩa đó, chịu ảnh hưởng rất sâu. Hễ gặp phải trường hợp nào đó, là không nhịn được mà đứng ra, rút đao tương trợ... Xin hãy tin em, thưa thầy, em sẽ sửa đổi." "Được rồi, hôm nay cứ nói đến đây thôi, ba ngày sau, tôi dẫn em đi gặp Hoa Hưng."
