Ở phía tây thành Bắc Bình, gần khu vực Đại học Trung Quốc, tại một căn chung cư mang tên Đại Thành mới khai trương chưa lâu, hơn hai mươi căn phòng nhỏ đã kín chỗ bởi đủ loại khách khứa — có những thanh niên đến Bắc Bình thi đại học nhưng vì chiến sự bùng nổ, giao thông đứt đoạn nên không thể về quê; có những sinh viên chưa thuê được ký túc xá, hoặc dẫn theo vợ đến Bắc Bình đi học; thỉnh thoảng cũng có cả thanh niên thất nghiệp và thương gia ở lại đây.

Trương Di tạm thời cư trú tại căn chung cư này. Một căn phòng nhỏ không lấy gì làm rộng rãi, chỉ có một chiếc giường ván gỗ, một chiếc bàn học nhỏ hai ngăn kéo và một giá sách nhỏ. Lúc chạng vạng tối, Tào Hồng Viễn đã tới. Hai người ngồi sát chiếc bàn nhỏ, đầu kề đầu nhỏ giọng trò chuyện.

Trương Di mặt mày thanh tú, đôi mắt vì bị cận thị nên trông vô cùng mảnh dài. Anh dùng giọng điệu trầm đục vang bên tai Hồng Viễn: "Quốc Dân Đảng vẫn đang lớn tiếng bàn về hòa bình. Không xuất binh kháng chiến, cũng chẳng ủng hộ Lộ quân thứ hai kháng chiến. Nhân dân Bắc Bình và Lộ quân thứ hai đều muốn tử thủ thành phố cô lập này, nhưng trên thực tế e rằng rất khó giữ. Nghe nói Tống Triết Nguyên sắp rời khỏi Bắc Bình, để lại Trương Tự Trung ở lại đối phó với giặc Nhật. Cứ đà này, sự mất nước của Bắc Bình sẽ càng diễn ra nhanh hơn..." Âm điệu đau xót của Trương Di đã lây sang Tào Hồng Viễn. Anh đăm đăm nhìn khuôn mặt thanh tú của Trương Di, từng chữ từng chữ nói: "Thầy ơi, nếu Bắc Bình thất thủ, công việc của em phải làm sao đây? Lẽ ra em phải nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ để trở về Diên An rồi. Thế nhưng thuốc men, giao thông..." "Nghe nói cậu đã vận động không ít người giúp cậu mua thuốc. Số thuốc này vẫn chưa mua đủ sao?" Thái độ của Trương Di trước sau vẫn điềm đạm. Anh không nhắc đến chuyện về Diên An, chỉ hỏi tình hình mua thuốc, "Cậu đã tìm Hoa Hưng chưa?" Hồng Viễn cười khổ một tiếng: "Tìm rồi. Cậu ấy đồng ý sẽ nghĩ cách mua thêm. Nhưng ở các hiệu thuốc thông thường, dù cậu có nói những lời hay ý đẹp đến đâu, mỗi lần họ cũng chỉ chịu bán cho cậu mấy trăm viên aspirin, mấy tay buôn thuốc men này còn bảo đây là hàng hiếm nữa cơ! Thế nên, thuốc men đến giờ vẫn chưa mua đủ." "Hai nữ sinh viên mà cậu mới quen ấy, họ giúp cậu mua thế nào rồi?" "Họ rất nhiệt tình. Liễu Minh còn vận động cả bạn trai của cô ấy — người đó có họ hàng mở hiệu thuốc Tây, cô ấy đã ủy thác cho anh ta mua giúp thêm một ít. Em thấy nếu mua nhiều một lần, cứ bảo hiệu thuốc thu tiền xong thì viết phiếu nhận hàng, đỡ phải xách đi xách lại đống lớn thuốc men vừa lộ liễu lại vừa phiền phức. Em đã dặn dò Liễu Minh rồi. Hoa Hưng cũng tán thành cách làm này." Nói đến đây, Hồng Viễn hơi nhíu đôi mày kiếm đậm, nhìn vào mắt Trương Di, vẻ mặt đăm chiêu nói tiếp, "Miêu Hồng là một cô gái nhiệt tình, tâm sự bộc trực, cô ấy bảo em hãy tìm bố cô ấy là Giáo sư Miêu Chấn Vũ để nhờ giúp đỡ — như thế có lẽ sẽ mua được nhiều hơn và nhanh hơn. Chỉ có điều, em không muốn tìm đến những nhân vật cao cấp thế này..." "Tại sao lại không thể tìm những nhân vật cao cấp như vậy?" Trương Di bỗng phá vỡ nguyên tắc thường ngày, ngắt lời Hồng Viễn, trên mặt lộ vẻ kinh ngạc, "Mùa xuân năm ngoái, tôi từng đại diện cho học sinh Đông Bắc đến Tây An tìm Trương Xhọc Lương. Lẽ nào Giáo sư Miêu lại là nhân vật cao cấp hơn cả Trương Học Lương sao?" Hồng Viễn đỏ bừng mặt. Trương Di không hề trực tiếp chỉ trích hay trách mắng anh, thế nhưng, điều đó lại khiến anh cảm thấy sự bất an còn sâu sắc hơn cả việc bị chỉ trích và trách mắng. Anh ngẫm nghĩ một lát, khẽ nói: "Tiếp cận công nông hoặc học sinh bình thường thì em còn thấy đỡ khó khăn. Cứ hễ bảo đi tiếp cận những nhân vật lớn — giống như trí thức cao cấp như Giáo sư Miêu chẳng hạn, em lại thấy không nắm chắc, chẳng biết nên nói gì cho phải." "Tình hình hôm nay còn có gì khác để bàn nữa chứ? Đang bàn chuyện kháng chiến cứu quốc cơ mà." Trương Di vỗ vai Tào Hồng Viễn cười nói, "Những tướng lĩnh cao cấp như Trương Học Lương, Dương Hổ Thành, lại còn là những tướng lĩnh cao cấp mang sứ mệnh đi 'đốc chiến' theo lệnh của Tưởng Giới Thạch, Đảng ta còn có thể gây ảnh hưởng để họ phát động 'Sự biến Tây An', bức bách Tưởng kháng chiến. Hiện nay, sự xâm lược ngày càng ráo riết của chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản đang thúc đẩy toàn thể nhân dân Trung Quốc thức tỉnh, đoàn kết lại để đồng lòng kháng chiến. Miêu Chấn Vũ là người Đông Bắc, quê hương chìm đắm, giặc nước lâm nguy, ông ấy chắc chắn sẽ có cảm xúc sâu sắc. Hơn nữa, ông ấy lại là lưu học sinh từng học ở Nhật. Chúng ta chính ra nên đến làm công tác vận động ông ấy, thúc đẩy ông ấy bước vào hàng ngũ kháng chiến." Tào Hồng Viễn siết chặt bàn tay Trương Di, một làn sóng cảm kích xuất phát từ tận đáy lòng đang cuộn trào trong anh. Anh nhớ lại bảy năm trước, khi ấy anh mới mười lục tuổi. Đêm mùa đông giá rét, sau khi vác nặng ở ga Tiền Môn, anh đã mệt đến mức lảo đảo, đứng gần như không vững. Trời lại đổ tuyết lớn. Vừa gặm bánh ngô, anh vừa bước về chỗ trọ lúc bấy giờ của mình — một "cửa hiệu lông gà" khu Thiên Kiều. Thế nhưng, vì trời lạnh và có tuyết nên khách trọ trong quán hôm đó vô cùng đông đúc. Hồng Viễn muốn chen vào một chỗ nhưng cách mấy cũng không chen vào nổi. Cậu chạy qua mấy quán trọ nhỏ, chỗ nào cũng rơi vào tình trạng tương tự. Cậu lại không muốn đánh nhau tranh giành địa bàn với những kẻ nghèo khổ giống mình, thế là đành cắn răng, bất chấp gió lạnh và tuyết dày chạy đến căn chung cư của Trương Di. Lúc này trời đã gần nửa đêm, Trương Di vẫn đang đọc sách dưới ngọn đèn. Vừa nhìn thấy bộ dạng run lẩy bẩy vì rét của Hồng Viễn, anh liền vội vàng giúp cậu cởi chiếc áo bông rách đã ướt sũng, giục cậu chui vào ổ chăn của mình, đắp cả hai chiếc chăn lên người cậu. Cậu đã quá mệt mỏi, đầu vừa chạm gối là chìm vào giấc ngủ say. Tỉnh dậy sau giấc ngủ ấm áp, trời đã sáng rõ. Mở mắt ra, Trương Di vẫn đang ngồi đọc sách trước chiếc bàn nhỏ — để cho cậu có được một giấc ngủ thật ngon suốt đêm dài, người thầy Trương ấy vậy mà đã thức trắng đêm không hề chợp mắt. Lúc đó, Hồng Viễn bật dậy khỏi giường, ôm chàng cổ Trương Di mà khóc lớn... Còn ngày hôm nay, lời nói của Trương Di lại giống như một chiếc chìa khóa thần kỳ, mở toang cánh cửa nhỏ hẹp trong tâm trí Hồng Viễn, khiến lồng ngực và tâm trí anh bỗng chốc trở nên khoáng đạt.

"Thầy ơi, em sẽ đi tìm Giáo sư Miêu, tranh thủ sự ủng hộ để đưa ông ấy gia nhập hàng ngũ kháng chiến." "Phải dũng cảm triển khai công tác mặt trận thống nhất dân tộc kháng chiến, dốc sức đoàn kết tất cả những ai sẵn sàng kháng chiến vây quanh chúng ta, đó là phương châm chiến lược hiện nay của Đảng. Cậu không thể lúc nào cũng chỉ nghĩ đến chuyện mua thuốc. Phải thông qua việc mua thuốc để làm công tác vận động con người nhiều hơn. Tiểu Tào, cậu nói xem có đúng không? Ừm! Ba chữ 'Được! Đúng vậy!' chính là cửa miệng của cậu đấy nhé!" Hồng Viễn liên tục gật đầu: "Đúng! Đúng ạ! Giờ thì em không dám hỏi thầy xem có đúng hay không nữa đâu." Hai người bạn nhìn nhau, mỉm cười đầy ý vị.

Hồng Viễn chuẩn bị rời đi, Trương Di bỗng nhỏ giọng thì thầm bên tai anh: "Ở phía Đông Bắc có một đội du kích đã tiến đến khu vực lân cận Bắc Bình, đang hoạt động ở vùng Mộ Phong Sơn, Thập Lăng. Họ đang thiếu súng ống, thiếu người. Nếu có người đáng tin cậy, cậu có thể giới thiệu họ gia nhập, càng nhiều càng tốt. Nếu có thể giúp họ kiếm được một ít súng ống thì lại càng tuyệt vời hơn... Thế nào? Cậu không chê gánh nặng trên vai ngày càng nặng nề đấy chứ?" "Ôi, có đội du kích tới đây ư? Thầy ơi, thầy có thể cho em đi tham gia không? Em từng học một chút quân sự ở 'vân thê học hiệu' tại Diên An, cũng từng tham gia chiến đấu. Cho em đi đi!" "Thế thì cậu không mua thuốc nữa à? Không làm công tác vận động Giáo sư Miêu nữa à? Ừm!" Hồng Viễn cúi đầu không nói. Trầm mặc một lúc, cậu ngẩng đầu lên, quả quyết nói: "Em lại bốc đồng rồi. Lời vừa nói xin thu hồi. Em nên làm gì thì vẫn làm nấy." "Được, chuẩn bị cho cậu thu hồi đấy. Tôi thấy cậu vẫn nên đến thăm Giáo sư Miêu trước đi, có thể kéo theo Liễu Minh đi cùng. Tranh thủ lôi kéo được con người này, chắc chắn sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho công việc sau này của chúng ta." Tào Hồng Viễn rời khỏi chung cư Đại Thành, lập tức đến bệnh viện trực thuộc trường y để tìm Liễu Minh. Những ngày này, trong bối cảnh tiếng đại bác ở Lô Cầu Kiều lúc nặng lúc nhẹ, chiến sự đánh đánh dừng dừng, một số thương binh nặng đã được chuyển đi khỏi Bắc Bình, nhưng trong bệnh viện vẫn chật ních những thương binh hoặc người dân liên tục được khiêng từ tiền tuyến về. Kể từ khi bố bảo đọc bài phóng sự của Phạm Trường Giang và còn phải nhận lời phê bình từ ông, Liễu Minh lại càng dồn toàn bộ tâm trí vào việc cứu chữa thương binh, cố gắng ít gặp Bạch Sĩ Ngô hơn, lại càng không thèm cùng anh ta tay trong tay dạo công viên dưới trăng nữa. Sau khi giao phó việc mua thuốc cho Bạch Sĩ Ngô, cô lại quay trở lại bệnh viện.

Chạy qua mấy phòng bệnh, Hồng Viễn mới tìm thấy Liễu Minh. Nghe nói gọi cô đi cùng để đến gặp Giáo sư Miêu, Liễu Minh không nói hai lời, dặn dò vài câu với một người bạn học khác, gọn gàng cởi chiếc áo blouse trắng trên người ra, tháo chiếc mũ trắng xuống. Mái tóc ngắn đen nhánh cùng vóc dáng yểu điệu trong bộ sườn xám vải hoa mộc lập tức mang đến cho thiếu nữ nhiệt tình, thuần khiết này một nét đẹp tao nhã, dịu dàng. Hai người bước ra khỏi bệnh viện, sóng vai bước đi trên con đường tối mịt, cả hai rất ít khi trò chuyện. Khi họ đi được hơn nửa tiếng đồng hồ, đến phòng khách nhà Giáo sư Miêu, thì kim đồng hồ đã chỉ tám giờ.

Phòng khách không lớn lắm, có sofa kiểu mới, có mấy chiếc tủ sách bằng kính, bên trong xếp đầy những cuốn sách bìa cứng bằng tiếng Anh, tiếng Đức và tiếng Nhật. Gần cửa sổ còn đặt một cây đàn piano cũ một nửa. Miêu Hồng lúc này đang đánh một bản nhạc ngoại quốc. Một thanh niên tóc dài, da trắng trẻo, đeo một cặp kính cận thị dày cộm đang tựa người sang một bên, chăm chú lắng nghe. Trong phòng không có ai khác.

Hồng Viễn vừa bước vào nhà cùng Liễu Minh, đập vào mắt đầu tiên chính là chàng thanh niên tóc dài đó. Cậu thấp giọng hỏi Liễu Minh: "Đó là Cao Ung Nhã, phải không?" Liễu Minh gật đầu, cất cao giọng hướng về hai người trong phòng: "Miêu Hồng, Cao Ung Nhã, nhã hứng của hai người lớn thật đấy! Đại bác nổ vang trời mà lại có cả tiếng piano đệm đàn..." Chưa để Liễu Minh nói hết câu, Miêu Hồng đã nhảy cót từ chiếc ghế đẩu nhỏ ra, mặt đỏ bừng, thở hổn hển, kéo tay Liễu Minh nói: "Chị Minh, chiến sự đánh đấm bất lợi thế này, trong lòng em khó chịu chết đi được! Thế nhưng — anh ta..." Cô chỉ tay về phía Cao Ung Nhã, bĩu môi, "Anh ta cứ bắt em phải đàn cho anh ta nghe khúc Dạ khúc của Schubert cơ đấy. Bảo rằng việc này có thể gợi lên thi hứng của anh ta, giải tỏa nỗi buồn phiền..." Cao Ung Nhã cũng rời khỏi cây đàn piano, chào hỏi Liễu Minh đang bước vào phòng: "Miss Liễu, sao cô lại nỡ rời khỏi chốn thần thánh là bệnh viện kia để đến thăm Miêu Hồng thế?" Nói xong, anh ta lại dùng ánh mắt cận thị liếc xéo Tào Hồng Viễn một cái, kiêu ngạo khẽ gật đầu chào cậu một cái.

Miêu Hồng vội vàng giới thiệu thay cho họ: "Tiểu Cao, đây chính là nhân vật mang tính huyền thoại mà em từng kể với anh, người đã cứu chúng ta, tiên sinh Tào Hồng Viễn." Lại chỉ sang Cao Ung Nhã, "Anh ấy chính là Cao Ung Nhã. Thích làm thơ, đặc biệt thích thơ của Baudelaire. Là sinh viên khoa tiếng Anh Đại học Yên Kinh... Người này hay kiêu ngạo lắm, tiên sinh Tào, anh đừng chấp nhặt nhé." Tào Hồng Viễn lập tức đưa tay ra nắm lấy tay Cao Ung Nhã: "Thích làm thơ ư? Thế thì tuyệt quá! Trong thời đại vĩ đại biến đổi khôn lường này, thơ của anh sẽ phát huy tác dụng thức tỉnh quần chúng đối với tổ quốc đang lâm nguy. Mọi người nói có đúng không?" Cậu quay đầu nhìn Liễu Minh và Miêu Hồng, nở nụ cười lộ ra hàm răng trắng muốt.

“Em bảo anh ấy viết thơ ca ngợi kháng chiến, thế nhưng anh ấy — anh ấy —” Mặt Miêu Hồng lại đỏ bừng, ngượng ngùng không nói nên lời, vội vàng đổi chủ đề, “Chị Minh, chị dẫn tiên sinh Tào đến tìm bố em phải không? Em đã nói với bố rồi, bố rất hoan nghênh tiên sinh Tào đến đấy.” Miêu Hồng vừa nói vừa chạy về phía gian nhà phía bắc. Chẳng mấy chốc, một vị giáo sư dáng người cao lớn, mặt mày hồng hào, đeo cặp kính gọng đen, hơi mập mạp đã bị con gái lôi kéo bước vào phòng khách.

Giáo sư Miêu vừa nhìn thấy Tào Hồng Viễn, lập tức nắm chặt tay cậu, săm soi khuôn mặt cậu. Nhìn chằm chằm vài giây, ông mới cất giọng vang sảng cười lớn: “Cậu thanh niên, trông cậu quen mặt quá nhỉ! Ba năm trước, cậu từng làm thực tập sinh ở trường y chúng ta. Trí nhớ của tôi không tệ chứ? Có điều, cậu thực tập sinh này khác hẳn với những thực tập sinh khác — lúc tôi giảng bài, tôi thường phát hiện cậu đến nghe trộm bài giảng của tôi... Lúc đó, trong lòng tôi cảm thấy vô cùng kinh ngạc. Nhưng tinh thần hiếu học của cậu đã làm cảm động tôi, để lại cho tôi ấn tượng rất sâu sắc. Ha ha, thế nên tôi chưa từng đuổi cậu ra khỏi lớp học lần nào, có phải vậy không?” Giáo sư Miêu mặc chiếc áo sơ mi lụa trắng, quần đùi vải kaki màu xám, trên khuôn mặt tròn béo đỏ hồng để một chòm râu con kiến. Nhìn qua là biết ngay một người hào sảng, nhiệt tình, tâm sự khoáng đạt. Đối mặt với vị giáo sư nói cười vui vẻ này, cảm giác câu nệ bất an của Hồng Viễn lập tức tan biến, cậu cúi đầu chào Giáo sư Miêu một cái, mỉm cười nói: “Giáo sư Miêu, trí nhớ của thầy tốt thật đấy! Mấy năm rồi mà thầy vẫn nhớ ra em, một cậu thực tập sinh nhỏ từng nghe bài giảng của thầy. Em quả thật rất thích học tập, chỉ vì gia cảnh khó khăn, không học nổi đại học — nên chỉ có thể lén lút vào một số trường để nghe ké vài bài giảng...” Giáo sư Miêu chưa để Hồng Viễn nói hết câu, đã kéo phắt cậu ngồi xuống ghế sofa, hai con mắt tròn xoe nhìn qua cặp tròng kính, lộ ra vẻ tán thưởng, cảm thông: “Cậu tên là Tào Hồng Viễn phải không? Tôi cứ gọi cậu là Tiểu Tào nhé. Tiểu Tào à, xưa nay trong ngoài nước, rất nhiều nhà khoa học, nhà văn, nhà phát minh có thành tựu, không nhất thiết đều tốt nghiệp từ các trường đại học chính quy đâu. Có thành tựu hay không, có nên vóc nên hình hay không, mấu chốt nằm ở sự nỗ lực khổ công, không ngừng nghiên cứu của bản thân — giống như Edison, nghèo đến mức ngay cả trường học cũng không bước vào nổi, thế nhưng lại phát minh ra bóng đèn điện cho nhân loại, sáng tạo ra hàng ngàn thành quả khoa học...” “Bố ơi, người ta tiên sinh Tào đến tìm bố có việc chính sự cơ mà, nhìn cái hộp thoại của bố vừa mở ra là nói mãi không thôi!” Miêu Hồng cắt ngang lời bố, sốt ruột muốn giục Tào Hồng Viễn đem chuyện mua thuốc ra thưa với Giáo sư Miêu.

Giáo sư Miêu dường như đã sinh ra thiện cảm bất thường đối với chàng thanh niên có thần thái điềm tĩnh, khí độ phi phàm trước mắt này. Ông vỗ vỗ tay con gái, sờ sờ chòm râu con kiến của mình, nói với Hồng Viễn: “Cậu tìm tôi có việc à? Tôi đã biết là việc gì rồi. Cậu nghĩ xem, tôi có một đứa con gái tâm sự bộc trực giống hệt mình thế này, nó lại có thể không nói với tôi sao? Có điều, tôi rất đau lòng, tôi đã dốc hết sức lực mọn của mình rồi — có lẽ cậu không biết đâu, dẫu tôi dạy môn Nội khoa, nhưng không ngờ lần này chiến sự Lô Cầu Kiều vừa bùng nổ, tôi liền giống như việc vứt bút tòng quân vậy, vứt xó luôn cả môn Nội khoa, ngày đêm túc trực trên bàn phẫu thuật để giúp các bác sĩ ngoại khoa phẫu thuật cho thương binh, mấy ngày mấy đêm không về nhà, khiến cho lão bà nhà tôi lo sốt vó lên được. Thế nhưng kết quả thì sao chứ?...” Giáo sư Miêu bỗng nhiên trầm mặc, hai mắt đăm đăm nhìn chằm chằm vào khuôn mặt Hồng Viễn, dường như có nỗi đau đớn nào đó đang dằn vặt ông. Dừng lại một lát, ông mới khẽ khàng nói tiếp, “Hỡi ôi, tôi chẳng hiểu gì về chính trị cả, suốt ngày chỉ cắm đầu vào phòng thí nghiệm và lớp học... Có điều sau đó, tình hình đã khác rồi — sau khi Đông Bắc thất thủ, tôi mang theo gia quyến trốn chạy đến Bắc Bình. Vốn tưởng rằng ở đây có thể né tránh nguy hiểm, không phải làm vong quốc nô. Nào ngờ, ma trảo của nước Nhật giờ đây lại vươn đến Hoa Bác — không, chúng còn muốn vươn đến toàn Trung Quốc. Có những vị giáo sư tiến bộ nói với tôi rằng, họ đang từng bước thực hiện âm mưu độc ác trong 'Thôn mông kế hoạch' — trước tiên chiếm Đông Bắc Mãn Mông, rồi sau đó xâm chiếm toàn Trung Quốc. Tiểu Tào, không giấu gì cậu, tôi đã cảm thấy thất vọng trước sự vô dụng mềm yếu của Tưởng Giới Thạch, vừa không chịu xuất binh viện trợ Lô quân thứ hai, lại còn chỉ biết một mực cầu cứu Hội Quốc liên, thế nên, bây giờ tôi muốn hỏi cậu một câu, xin cậu nhất định phải trả lời tôi một cách thẳng thắn. Bằng không, tôi sẽ...” Nói đến đây, Giáo sư Miêu thở dài thườn thượt, liên tục lắc đầu. Bầu không khí trong phòng bỗng chốc trở nên ngột ngạt, ngay cả Miêu Hồng giống như chim khách cũng không ríu rít nữa. Chỉ có chiếc quạt điện trên chiếc bàn trà nhỏ vẫn đang vù vù phát ra một thứ âm thanh đơn điệu khiến người ta phiền não.

Hồng Viễn đã có sự thấu hiểu nhất định đối với tâm cảnh của vị giáo sư ái quốc lớn tuổi này.

“Giáo sư Miêu, tấm lòng ái quốc của thầy khiến em vô cùng cảm động, cũng khiến em vô cùng khâm phục. Có vấn đề gì, thầy cứ nói đi, em nhất định sẽ đem những gì mình biết nói ra một cách thẳng thắn, sau đó xin được thỉnh giáo thầy.” “Thái độ hiện nay của phía Đảng Cộng sản đối với kháng chiến ra sao? Họ có thể gánh vác nổi trọng trách kháng chiến chống Nhật — tức là kiên quyết kháng chiến đến cùng hay không?” Câu hỏi mà Giáo sư Miêu đưa ra chính là vấn đề mà các nhân sĩ dân chủ ái quốc và đông đảo trí thức lúc bấy giờ đang vô cùng sốt ruột muốn tìm hiểu, đồng thời cũng là vấn đề nằm trong dự liệu của Hồng Viễn. Quốc Dân Đảng suốt mười năm qua chỉ nhiệt tình đánh nội chiến, còn đối ngoại thì một mực nhượng bộ cầu hòa. Thế nên, không ít người có đầu óc thời bấy giờ buộc phải chuyển hy vọng lãnh đạo kháng chiến từ Quốc Dân Đảng sang phía Đảng Cộng sản.

Hồng Viễn còn chưa kịp mở miệng thì có một người phụ nữ với dáng người đoan trang, khuôn mặt trắng trẻo, mặc chiếc sườn xám vừa vặn bước vào. Người phụ nữ này trông rất giống Miêu Hồng — mặt tròn, mắt to, đôi lông mày đen nhánh và đôi môi đỏ mọng. Người không biết còn tưởng cô ấy là chị gái của Miêu Hồng nữa cơ. Chỉ có điều mái tóc của cô ấy uốn lượn xõa dài trên vai, trông mới giống một người “phu nhân”. Trên tay cô ấy bôi một chiếc mâm khay sơn hoa, bước qua cửa, ân cần gật đầu với Liễu Minh và Hồng Viễn: “Tiểu Liễu, cháu đến rồi... Vị tiên sinh này là?...” Cô ấy khơi tay về phía Hồng Viễn biểu thị ý hỏi tên họ của cậu.

“Mẹ ơi, anh ấy là tiên sinh Tào Hồng Viễn.” Miêu Hồng nhanh chân nhảy tót đến bên mẹ, mỉm cười giới thiệu thay cho Hồng Viễn, “Vị tiên sinh này tốt lắm ạ! Chính là người hôm ấy ở Tiểu Vũ Trang đã cứu hai bố con nhà họ Vương, đồng thời cũng cứu cả con và chị Minh nữa.” Hồng Viễn mỉm cười nhìn Miêu Hồng một cái, đứng dậy cúi người chào phu nhân Miêu: “Bác gái, chào bác! Hôm nay cháu đặc biệt đến thăm bác và bác trai — làm phiền hai bác nhiều rồi.” Thấy Hồng Viễn mặt mũi khôi ngô, lại vô cùng lịch sự lễ phép, phu nhân Miêu trong lòng rất ư ưng ý. Bà khoát tay một cái, ra hiệu cho Hồng Viễn ngồi xuống, nói: “Tiểu Tào, rất vui được gặp cậu. Miêu Hồng đã nhắc đến cậu mấy lần rồi. Hôm nay gặp mặt, biết lấy gì để cảm ơn cậu đây? Cậu đã xả thân cứu Miêu Hồng và Liễu Minh, cảm ơn cậu nhiều lắm!” Vừa nói, phu nhân Miêu vừa lấy ấm trà, tách trà trong mâm ra, rót trà cho mọi người trong phòng.

“Mẹ ơi, để con rót cho.” Miêu Hồng giật lấy ấm trà trong tay mẹ, vừa rót trà vừa nói với Hồng Viễn, “Mẹ em tên là Dương Tuyết Mai, tốt nghiệp trường y tá cao cấp Tokyo ở Nhật Bản. Lúc du học ở Nhật, mẹ đã kết hôn với bố, sinh ra anh trai em và em. Anh trai em bây giờ vẫn đang du học ở Nhật... Em còn có một người cậu tên là Dương Phi, là họa sĩ, dạy vẽ tranh sơn dầu ở trường Nghệ thuật Bắc Bình — cậu ấy học vẽ ở Paris đấy.” Chẳng có ai hỏi cả, thế mà Miêu Hồng lại tự mìnhu ríu rít giới thiệu về mẹ và cậu, khiến cả phòng đều phì cười. Liễu Minh nhẹ nhàng vỗ nhẹ Miêu Hồng một cái, cười nói: “Con chim khách nhỏ này, ríu rít ríu rít! Miêu Hồng, sao cậu lại mọc được cái miệng khéo léo thế cơ chứ?” “Vui thì nói nhiều thôi. Tiên sinh Tào đến rồi, chị không vui à?...” Mặt Liễu Minh hơi ửng đỏ, không lên tiếng nữa.

Giáo sư Miêu vẫy tay ra hiệu với vợ: “Tuyết Mai, em mau ngồi xuống nghe đi. Chúng ta đang thảo luận chuyện đại sự quốc gia với Tiểu Tào đây, em vào làm cắt ngang lời bọn anh rồi. Tiểu Tào, cậu cứ nói tiếp đi.” “Bác trai, bác quá khiêm tốn rồi. Kiển thức học thức của cháu nông cạn, chỉ có thể kể cho mọi người nghe vài câu chuyện thôi — không biết mọi người có muốn nghe hay không?” “Kể đi! Kể đi! Kể chuyện thì càng hay chứ sao...” Miêu Hồng không nhịn được lại chen mồm vào.

“Kể chuyện à? Thế cũng được.” Giáo sư Miêu có chút ngơ ngác hùa theo.

Đợi Giáo sư Miêu bày tỏ thái độ xong, Hồng Viễn mới bắt đầu cất lời: “Chắc mọi người đều đã từng nghe nói về cuộc Vạn lý trường chinh của Hồng quân rồi chứ? Tôi xin kể một câu chuyện về việc Hồng quân vượt qua thảo nguyên. Thảo nguyên nằm trong địa phận Tây Khang, nơi đó mênh mông vô tận, không bóng người qua lại. Khi hành quân chỉ có thể dẫm lên phần cỏ xanh mọc ngập trong nước mà đi, chỗ nào không mọc cỏ thì chính là đầm lầy. Những đầm lầy này vô cùng kỳ lạ, cái nào cái nấy đều là hố đen không đáy. Bất kể người hay súc vật, nếu không cẩn thận rơi xuống đầm lầy thoạt nhìn tưởng là đất phẳng, sẽ càng lúc càng lún sâu xuống, chẳng có cách nào cứu vãn. Cho đến khi chìm nghỉm hoàn toàn, cả người lẫn ngựa đều biến mất, thì những đầm lầy ấy mới khôi phục lại trạng thái ban đầu. Hồng quân ăn gì ư? Ban đầu trên người mọi người vẫn mang theo một ít lúa mạch rang, bột lúa mạch rang. Sau đó, số thức ăn đó ăn hết rồi, thì họ ăn cỏ xanh, rau dại, rễ cỏ, vỏ cây, thậm chí có người còn đem cả dây nịt da ra nấu để ăn. Một số chiến sĩ Hồng quân vì mắc bệnh, cộng thêm việc thiếu thốn lương thực, vừa đi vừa gục ngã trên thảo nguyên, vĩnh viễn ngừng thở... Những người còn sống sót, nhặt lấy khẩu súng của người đã khuất, ngậm nước mắt lại tiếp tục tiến bước... Mọi người đều biết Chu Ân Lai tiên sinh chứ — giải quyết hòa bình 'Sự biến Tây An', chính là do Trung ương Đảng Cộng sản phái ông ấy đi thuyết phục hai vị tướng Trương Học Lương và Dương Hổ Thành, không giết Tưởng Giới Thạch, từ đó giành lấy cục diện Quốc-Cộng hợp tác lần thứ hai ngày nay. Hồi trường chinh, Hồng quân vừa vượt sông Đại Độ không lâu, Chu tiên sinh lâm bệnh nặng, suốt ngày sốt cao không lui. Lúc bấy giờ thuốc men của Hồng quân cực kỳ khan hiếm, ngay cả những loại thuốc thông thường nhất cũng rất khó kiếm được. Nhân viên hộ lý chăm sóc cho Chu tiên sinh tên là Lưu Giang Bình, lo lắng đến mức ruột gan nóng như lửa đốt, cô ấy bàn bạc với bác sĩ, muốn đến các đơn vị tìm ít thuốc về chữa bệnh cho Chu tiên sinh. Thế nhưng, Chu tiên sinh đang mắc bệnh mủ gan, mặc dù cơn đau vùng gan cứ quằn quại kịch liệt không dứt, vẫn kiên quyết ngăn cản rằng: 'Tiền tuyến cần thuốc hơn tôi, không thể lấy thuốc của tiền tuyến để chữa bệnh cho tôi được.' Lúc bấy giờ Trung ương Đảng phê chuẩn cấp cho ông một chiếc cáng, thế nhưng ông chưa từng sử dụng bao giờ, đều nhường cho các thương bệnh binh khác dùng. Cho đến khi bệnh tình trở nặng đến mức thực sự không đi nổi nữa, ông mới ngồi lên. Chẳng bao lâu sau khi bệnh đỡ hơn một chút, ông lại bận rộn làm việc trở lại. Để giúp ông bồi bổ ăn uống ngon miệng hơn, nhân viên y tế đã có lần nghĩ cách nấu một nồi cháo nhỏ mang đến cho ông. Chu tiên sinh lại nói: 'Bữa cơm của chiến sĩ thế nào, tôi cũng ăn thế ấy!' Ông kiên quyết không ăn bát cháo này, vẫn cùng các chiến sĩ ăn rau dại như thường...” “Ôi, Hồng quân! Hồng quân! — Chu Ân Lai! Chu Ân Lai!...” Nghe xong câu chuyện Hồng Viễn kể, Miêu Hồng kích động kêu lên, “Trên đời lại có cuộc sống gian khổ thế này, đây là lần đầu tiên em nghe thấy. Trên đời lại có người tốt đến thế — giống như nhân vật như Chu Ân Lai tiên sinh vậy, đây cũng là lần đầu tiên em nghe thấy. Bây giờ, họ đều rất tốt chứ ạ?” “Ừm, Tiểu Miêu. Hồng quân đã đến được Thiểm Bắc. Tôi hỏi cô, họ đột phá biết bao lớp phong tỏa của Tưởng Giới Thạch, trải qua muôn vàn cay đắng khó khăn để đến Thiểm Bắc là vì điều gì? Cô có thể trả lời câu hỏi này không?” Hồng Viễn uống một ngụm trà, quay đầu mỉm cười hỏi Miêu Hồng.

“Ấy chà, tiên sinh Tào, chẳng lẽ chúng ta cứ ngồi chờ nước mất nhà tan thế này sao?” Miêu Hồng kêu lên.

Trong mắt Liễu Minh bỗng ngấn lệ, trong lòng kích động nghĩ ngợi: “Cỗ Tào này — anh ấy có lẽ chính là Hồng quân chăng? Quả là một nhân vật phi thường làm sao...” Thấy Hồng Viễn không cất lời nữa, Miêu Hồng bỗng dùng tay che mắt rồi lại kêu lên: “Không! Không! Em quyết không làm vong quốc nô! Vì sự giải phóng của dân tộc Trung Hoa, em, em sẵn sàng...” “Em sẵn sàng cái gì?” Cao Ung Nhã vội vàng kéo tay cô ra, lôi từ trong túi ra một chiếc khăn tay, vừa lẩm bẩm như muốn lau nước mắt cho cô vừa nói, “Miêu Miêu, em sẵn sàng cái gì chứ?...” “Mặc kệ anh! Cứ hễ một hai là động cước động tay thế đấy, cũng chẳng xem lại đây là lúc nào.” Miêu Hồng rút tay mình ra khỏi tay Cao Ung Nhã, đôi mắt cô đỏ hoe.

Câu chuyện Tào Hồng Viễn kể và bức tranh phác họa giản lược về tình hình kháng chiến đã đè nặng lên tâm trí mọi người một tầng mây âu lo, đồng thời cũng như mang đến cho mọi người một tia hy vọng mong manh.

“Tiểu Miêu, cô vẫn chưa hiểu câu chuyện của tôi rồi! Việc gì phải tuyệt vọng đau thương chứ? Trung Quốc vẫn còn hy vọng mà!” Thấy mấy người trong phòng đều mang vẻ mặt lo âu, Hồng Viễn ngồi trên ghế sofa nhẹ nhàng giải thích.

“Em hiểu rồi!” Giáo sư Miêu bỗng vỗ mạnh bàn tay dày cộp xuống, sảng khoái cười lớn, “Ý nghĩa câu chuyện Tiểu Cào kể rất sâu sắc — nó nói lên rằng trong hoàn cảnh gian khổ cùng cực như thế, Hồng quân vẫn có thể chiến thắng sự 'vây quét' của quân đội Quốc Dân Đảng, Bắc thượng kháng chiến, đến được Thiểm Bắc; nó còn nói cho chúng ta biết rằng, lãnh đạo của Hồng quân và Đảng Cộng sản — giống như Chu Ân Lai tiên sinh vậy, thân mang trọng bệnh nhưng vẫn cùng chịu ngọt sẻ bùi với binh lính... Ồ, Miêu Miêu, con còn lo lắng cái gì nữa? Tiểu Tào đã nói với chúng ta — Đảng Cộng sản hoàn toàn có thể làm được việc lớn cứu nước! Các con ơi, ồ! ồ!...” Giáo sư Miêu mặt đỏ bừng, kích động kêu lên. Cảm xúc của vị cao niên này vừa thay đổi, toàn bộ bầu không khí trong phòng khách cũng thay đổi theo — trên khuôn mặt mọi người đã có nét rạng rỡ. Vẫn là Miêu Hồng người đầu tiên nhảy dựng lên, ôm chặt lấy cổ Liễu Minh, cười nói: “Lời của tiên sinh Tào em đều tin cả! Chị Minh, chị có tin không?” Liễu Minh mạnh mẽ gật đầu: “Chị cũng tin.” Giáo sư Miêu đứng dậy cái vóc dáng cao lớn, với tay tắt chiếc quạt điện đang kêu vù vù đi. Sau đó, ông quay người lại, dùng đôi bàn tay to lớn siết chặt lấy đôi bàn tay của Tào Hồng Viễn, mang theo giọng điệu đậm đặc thổ âm Đông Bắc nói: “Tiểu Tào, trước đây cậu từng nghe bài giảng của tôi, tôi được tính là nửa người thầy của cậu; ngày hôm nay, cậu lại đến làm thầy của tất cả chúng tôi, đến để cho chúng tôi một bài học thật tuyệt vời — tôi hy vọng nó không phải là 'Buổi học cuối cùng' đâu... Thôi được, việc cậu nhờ tôi làm, vì sự sinh tồn của dân tộc Trung Hoa, vì những tướng lĩnh dũng cảm kháng chiến, tôi nhất định sẽ dốc hết sức mọn. Thế này đi, năm ngày sau, cậu đến lấy phiếu nhận hàng nhé. Mấy viên aspirin một trăm, một trăm viên ấy thì đến đời nào mới mua đủ số lượng cơ chứ!” Nghe xong lời của bố, Miêu Hồng cứ như một con búp bê gắn lò xo, bỗng chốc nhảy cẫng lên — ôm chặt lấy cổ bố, phát ra tiếng kêu kinh ngạc đầy vui sướng: “Bố! Bố đúng là một ông bố tuyệt vời!” Giáo sư Miêu cũng dào dạt cảm xúc, cúi đầu ôm lấy khuôn mặt xinh đẹp của con gái, hôn lên trán con một cái, lẩm bẩm như người nói mê: “Con ngoan! Miêu Miêu, con đúng là cô con gái ngoan của bố!” Liễu Minh ngồi trên ghế vui vẻ mỉm cười. Khi cô cười, chiếc lúm đồng tiền nhỏ bên má trái lại hơi rung rinh.