Tào Hồng Viễn theo sự chỉ đạo của Trương Di, tạm thời ở lại Bắc Bình làm việc. Để chuyển vận nhân lực và súng đạn cho các đội du kích hoạt động ở vùng ngoại ô Bắc Bình, anh đã bận rộn suốt mấy ngày. Sau khi công việc tạm lắng xuống, Trương Di mới dặn dò anh có thể tìm một thời điểm thích hợp, tranh thủ đưa một nhóm học sinh thanh niên như Liễu Minh rời khỏi Bắc Bình để tham gia chiến tranh du kích ở Hoa Bắc.
Tin đồn về việc địch lùng sục ngày càng gắt gao. Đã mấy lần anh bị thám tử địch bám theo trên phố, mặc dù lần nào cũng được anh khôn khéo cắt đuôi, nhưng không thể không nâng cao cảnh giác. Vì vậy, mỗi khi ra ngoài, tung tích của anh lúc ẩn lúc hiện, trang phục cũng thường xuyên thay đổi. Anh lại lục tìm khắp các tài liệu, ấn phẩm, sách vở, thư từ... trong phòng căn hộ, đốt hết lần này đến lần khác để đề phòng địch đột xuất lục soát.
Hôm nay, anh bị cảm lạnh, uống thuốc xong liền trùm chăn ngủ liền nửa ngày. Đến tối tinh thần khá hơn chút, anh liền lấy cuốn sách nhỏ duy nhất còn giữ lại — "Bàn về sách lược chống đế quốc Nhật Bản", ngồi trước chiếc bàn nhỏ chăm chú đọc. Cuốn sách nhỏ này là do anh mang từ Diên An đến. Sau khi sự biến "Bảy tháng bảy" bùng nổ, anh đã thỉnh thị Trương Di, tranh thủ thời gian chép lại thành rất nhiều bản, giống như gieo mầm lửa, lén lút phát tận tay cho rất nhiều thanh niên yêu cầu kháng Nhật.
Đêm đã khuya, anh vẫn nâng niu cuốn sách nhỏ này, đọc không chút mệt mỏi, suy ngẫm về đủ loại vấn đề có thể phát sinh trong chiến tranh kháng Nhật. Mãi cho đến trước khi lên giường đi ngủ, anh mới đốt đi tài liệu duy nhất còn trong tay.
Khu nhà Đại Thành nơi Hồng Viễn ở có bức tường phía đông áp sát cổng lớn, tường phía bắc giáp đường cái. Anh vốn là người ngủ rất cảnh giác, trời còn chưa sáng, bỗng nhiên tỉnh giấc — nghe thấy ngoài cửa lớn cách đó không xa có tiếng thì thầm to nhỏ, vội vàng tung chăn nhảy xuống giường, áp tai vào cửa sổ nhỏ phía sau: "Giữ chặt cửa lớn trước. Người của hiến binh đội vẫn chưa tới, đợi lát nữa hãy gọi cửa lục soát..." Hồng Viễn không khỏi giật mình — quả nhiên địch đã đến đây lục soát rồi! Lúc này, anh chợt nghĩ đến người hàng phòng bên cạnh tên là Thường Lý Bình.
Hàng ngày, Hồng Viễn đều thông qua Vương Vĩnh Thái — người đưa nước trà và dọn dẹp phòng — để tìm hiểu tình hình khách thuê trọ ra vào căn hộ — anh hy vọng từ đây nắm bắt xem trong khu nhà có hoạt động gì của địch hay không; hy vọng được nghe tin tức về phía Diên An mà anh hằng đêm quan tâm; anh cũng muốn tìm hiểu tình hình tư tưởng của những khách trọ bình thường để tiện bề làm một số công việc thích hợp ngay tại chỗ. Ở đây có hơn ba mươi khách trọ, phần lớn là học sinh từ nơi khác đến Bắc Bình thi đại học, một phần nhỏ là thương nhân hoặc trí thức thất nghiệp.
Năm ngày trước, Vương Vĩnh Thái đã nói với anh rằng phòng bên cạnh mới chuyển đến một người họ Thường, nhìn rất giống một người cách mạng — vừa đến là cắm mặt khắc bản sáp suốt cả ngày. Vương Vĩnh Thái lén nhìn ra, thứ được khắc là tài liệu gì đó của Đảng Cộng sản. Sau đó, bản sáp không khắc nữa, nhưng dưới gầm giường cạnh chiếc túi cói lại xuất hiện một bọc đồ in roneo. Khi Hồng Viễn nghe thấy, vừa kinh ngạc vừa mừng rỡ. Kinh ngạc là vì người này nếu là đảng viên mà lại sơ suất bất cẩn thế này thì quá nguy hiểm; mừng rỡ là vì người này có lẽ biết được một số tin tức mới nhất liên quan đến Đảng, thông qua anh ta có thể nắm bắt động thái hiện từ của Hồng quân. Kể từ khi Bắc Bình thất thủ, Trương Di càng thêm bận rộn, Hồng Viễn rất khó gặp mặt anh ấy, cho dù có gặp cũng chỉ vội vàng trao đổi vài công việc cụ thể trước mắt. Thế là, Hồng Viễn liền nhân lúc rảnh rỗi sang phòng bên cạnh thăm Thường Lý Bình.
Thường Lý Bình khoảng hai mươi sáu, hai mươi bảy tuổi, vóc dáng thấp lùn, mặt vuông quai hàm bạnh, đôi mắt lại vô cùng tinh anh, sáng ngời. Anh ta vô cùng nhiệt tình, niềm nở với Hồng Viễn, chuyện trò về đề tài kháng Nhật cũng rất tâm đầu ý hợp. Đến lúc sau, anh ta mang theo điệu bộ mãn nguyện đầy tự do: "Mặt trận thống nhất giữa Đảng Cộng sản và Quốc Dân Đảng đã được thiết lập. Đế quốc Nhật Bản cái đất nước đảo quốc ba hòn ấy thì có thể có sức mạnh bao nhiêu chứ? Bạn tôi ơi, tình hình kháng chiến chẳng mấy chốc sẽ thay đổi lớn đấy!" "Nghe nói Hồng quân chuẩn bị tiến về tiền tuyến Hoa Bắc để kháng Nhật, hiện tại họ đã tiến đến đâu rồi? Anh có thể cho tôi biết chút tình hình về mặt này không?" "Đúng vậy, tin tức này thật sự khiến người ta vui mừng khôn xiết!" Thường Lý Bình trả lời không đúng trọng tâm: "Quốc Dân Đảng trong vấn đề kháng chiến đã có tiến bộ lớn — họ đã bày tỏ công nhận Chính phủ Khu biên giới Thiểm Cam Ninh vào ngày mười bảy tháng bảy; ngày hai mươi hai tháng tám lại cải biên Hồng quân Tây Bắc thành Tập đoàn quân số 18 — cũng chính là Bát Lộ quân của Quốc dân Cách mạng quân rồi. Thật sự là rất tuyệt! Hơn nữa còn cho phép Bát Lộ quân tiến về tiền tuyến Hoa Bắc đánh giặc Nhật. Quá tuyệt vời! Ngoài ra, nghe nói hiện tại hai đảng Quốc - Cộng đang đàm phán một số bước đi kháng Nhật khác... Tóm lại, người Quốc Dân Đảng có tiến bộ lớn, Quốc - Cộng hợp tác đánh bại Nhật Bản là chuyện không thành vấn đề." Nghe Thường Lý Bình đánh giá cao về sự tiến bộ của Quốc Dân Đảng như vậy, Hồng Viễn trầm ngâm một lúc, nói: "Quốc Dân Đảng kháng Nhật kiên quyết như vậy, thế mà lúc Lư Cầu Kiều đánh nhau gian khổ thế, sao họ không phái viện binh đến hỗ trợ?" Thường Lý Bình cười đáp: "Tôi thấy cậu rất quan tâm đến đại sự hợp tác Quốc - Cộng và tương lai kháng chiến. Bạn tôi ơi, nói thật với cậu nhé, tôi là đảng viên dưới đất của thành phố Bắc Bình. Bây giờ là thời đại mặt trận thống nhất cao hơn tất cả, ngoại trừ Hán gian thì toàn bộ đều là bạn của chúng ta — tình hình đã thay đổi này, tôi thấy cậu cũng nên nhìn nhận cho rõ chứ!" Nghe Thường Lý Bình khoe khoang bản thân là một đảng viên cộng sản, nói năng lại mang theo vẻ dạy đời, Hồng Viễn cảm thấy người này quá kiêu ngạo, quá tê liệt, cũng thực sự quá khinh suất, quá thiếu cảnh giác cách mạng. Anh vốn không hiểu rõ đối phương là loại người gì, sao có thể vừa gặp mặt lần đầu đã phơi bày bộ mặt chính trị của mình ra như thế? Nhưng Hồng Viễn không tiện phê bình anh ta, chỉ nhẹ nhàng nói: "Lão Thường, nghe nói địch đang điên cuồng lùng sục khắp toàn thành các đảng viên cộng sản và nhân dân kháng Nhật, chúng ta đều phải cẩn thận gấp đôi mới tốt." Thường Lý Bình bật cười ha hả. Anh ta lật đệm lên, lấy ra một cuộn tài liệu in roneo nhỏ, lại rút từ trong đó ra một tờ đưa vào tay Hồng Viễn: "Địch đang tìm kiếm đội du kích đánh chúng ở Vĩnh Định Môn, cho nên chúng ta không cần phải lo lắng quá mức. Người Nhật sẽ không làm khó quá đáng đối với dân thường — bởi vì họ còn phải dùng việc đó để mua chuộc lòng người mà. Không sao đâu! Cậu em à, tôi tin cậu là một thanh niên yêu cầu kháng Nhật, cho nên đối với cậu không cần phải giữ bí mật. Tập tài liệu in roneo này là "Thư gửi quần chúng nhân dân" của Đảng bộ dưới đất thành phố Bắc Bình chúng ta, cậu xem đi." Hồng Viễn nhận tài liệu xem qua một chút, mang về phòng của mình, sau khi xem xong liền nhanh chóng đốt nó đi.
Đó là chuyện vào buổi trưa. Sau bữa tối, Hồng Viễn cảm thấy Thường Lý Bình cứ vứt bừa những tài liệu đó dưới đệm, thực sự quá nguy hiểm. Liền lại sang phòng bên cạnh khuyên bảo Thường Lý Bình, mong anh ta mau chóng xử lý những thứ này đi.
Thường Lý Bình vẫn thản nhiên nói: "Cái này là đang đợi một đồng chí đến lấy. Tiểu Tào, cảm ơn sự quan tâm của cậu nhé. Sợ cái gì! Không sao đâu." "Dù thế nào đi nữa, anh cũng đừng để chúng dưới đệm. Cạy một viên gạch lên giấu chúng xuống dưới đất, hoặc giấu trong kẽ tường, trên trần nhà sẽ tốt hơn một chút..." "Tôi biết rồi, tôi biết rồi!" Chưa để Hồng Viễn nói xong, Thường Lý Bình đã cười hì hì cắt ngang lời anh.
Hồng Viễn đành chịu, buồn bã bước ra khỏi phòng của Thường Lý Bình.
Lúc này, Hồng Viễn nghe thấy từ ô cửa sổ nhỏ phía sau tiếng địch sắp vào lục soát, người đầu tiên anh nghĩ đến chính là người hàng xóm tê liệt bất cẩn Thường Lý Bình. Tài liệu của anh ta rất có thể vẫn chưa giấu kỹ, mà anh ta lại là một đảng viên có quan hệ với Đảng bộ dưới đất thành phố Bắc Bình, nếu một khi bị bắt, tình hình sẽ rất nghiêm trọng... Phải làm sao đây? Hồng Viễn căng thẳng suy nghĩ.
"Không, tuyệt đối không thể để anh ta bị bắt!..." Vừa nghĩ, Hồng Viễn vừa nhẹ nhàng hé mở cửa phòng một chút, thò đầu thăm dò ra cái sân trước bình minh — sân nhỏ không có lấy một tiếng động, xám ngắt, yên lặng tĩnh mịch, các khách trọ vẫn còn đang ngủ say. Anh lại ngẩng đầu nhìn quanh những mái nhà xung quanh — trên đó cũng không có bóng dáng địch. Thế là, anh lóe người đến trước cửa phòng Thường Lý Bình — cửa phòng vốn dĩ không cài then, Hồng Viễn chỉ chạm nhẹ là cửa đã mở hé một khe hở. Anh nghiêng người lách vào phòng, bước nhanh đến mép giường Thường Lý Bình, cất tiếng gọi nhỏ: "Lão Thường! Tình hình không ổn rồi — khu nhà đã bị địch chặn kín cửa lớn. Đồ đạc của anh đã giấu kỹ chưa?" "Cái gì? Địch chặn cửa lớn rồi á?" Thường Lý Bình bật dậy từ trên giường, mơ màng ngơ ngác như vẫn đang nằm mơ.
"Mấy tài liệu đó vẫn ở dưới đệm phải không?" Hồng Viễn cũng chẳng màng xin phép Thường Lý Bình, với tay liền lật đệm lên — quả nhiên, bọc tài liệu in roneo hôm qua vẫn nằm y nguyên ở dưới. Anh vồ lấy bọc tài liệu ôm vào lòng, lại hỏi: "Ngoài những thứ này ra, còn nữa không?" "Hết rồi." "Mấy tờ giấy sáp, bản kẽm đâu?" "Đã được đưa đi rồi." Lúc này Hồng Viễn mới thở phào nhẹ nhõm, cầm bọc tài liệu bước ra khỏi phòng Thường Lý Bình. Thoắt mình đến cửa nhà bếp ở khu nhà ngang chéo đối diện — nơi này chất đống than tổ ong lớn, bên cạnh còn có một chiếc xẻng xúc than lớn. Hồng Viễn dùng xẻng xúc than nhẹ nhàng bới một cái hố trên đống than tổ ong, nhanh chóng chôn bọc tài liệu đó xuống. Trời sáng rõ hơn một chút, anh lại cẩn thận quan sát — mọi thứ vẫn như cũ, không có sơ hở. Sau đó, quay người đi về phía phòng mình.
Đi ngang qua cửa phòng Thường Lý Bình, Thường Lý Bình bỗng bước ra ngạch cửa chặn anh lại, nhỏ giọng nói bên tai anh: "Hỏng bét rồi! Vừa nãy tôi lại lục ra thêm một bọc nữa. Tiểu Tào, cậu xem xử lý thế nào cho ổn?" Hồng Viễn nhíu mày, không nói hai lời liền cầm bọc đồ trong tay Thường Lý Bình sang tay mình. Ngay lúc ấy, ngoài cửa lớn vang lên tiếng đập cửa thô bạo "Binh! Binh! Binh!", kèm theo tiếng quát tháo liên hồi: "Kiểm tra hộ khẩu! Mẹ kiếp mau mở cửa đi — mở cửa!" Muốn ra khu nhà ngang để chôn thì không kịp nữa rồi. Hồng Viễn đẩy Thường Lý Bình vào trong phòng, nhanh nhẹn cầm bọc đồ lách vào phòng mình.
Hồng Viễn vừa cài then cửa phòng lại thì cửa lớn ngoài đường cái đã bật mở. Ồ ạt tràn vào hơn hai mươi tên cảnh sát, do một tên đặc vụ đầu đội mũ phớt Panama chải chuốt, mặc áo dài lụa mỏng màu xám dẫn đầu, đi thẳng đến phòng kế toán của chủ nhà để kiểm tra sổ sách khách trọ.
Hồng Viễn cầm bọc đồ ngồi xổm dưới chân cửa sổ, lật một tờ ra xem — vẫn là bản "Thư gửi quần chúng nhân dân" của Thành ủy dưới đất Bắc Bình... Anh không kịp trách mắng Thường Lý Bình, trong lòng nhanh chóng xoay chuyển đủ loại ý niệm — một bọc lớn thế này, nuốt thì nuốt không trôi; đốt đi sẽ bốc ra khói dầu, vả lại thời gian cũng không cho phép... Phải làm sao đây? Anh đặt bọc đồ xuống, đứng dậy nhìn ra ngoài qua khe cửa: Trời đã sáng hẳn, tên đặc vụ kia đang cầm sổ đăng ký khách trọ đứng giữa sân, hạ lệnh cho cảnh sát canh giữ cửa ra vào của các gian phòng ở ngoại viện; sau đó, hắn ta tự dẫn theo bốn, năm tên cảnh sát đi vào nội viện rồi. Xem ra, địch vốn không có mục tiêu cụ thể nào, càng không hề phát hiện ra kẻ tham gia "Sự kiện Vĩnh Định Môn" như anh lại đang ở trong khu nhà này. Điều này khiến anh yên tâm hơn chút ít. Thế nhưng, đống tuyên truyền kháng Nhật này phải tính sao đây? Trước cửa phòng mình đã có cảnh sát đứng gác, muốn mang chúng ra ngoài là điều không thể. Giấu trên trần nhà ư? Nhưng đó lại là trần trát vôi xám. Tìm cách cạy gạch đất xuống chôn đi ư, cũng không an toàn... Phải làm sao đây? Hồng Viễn lo lắng nghĩ, cứ tiếp tục ở lỳ thế này, lát nữa tên đặc vụ đến phòng anh chắc chắn sẽ phát hiện ra bọc đồ này. Hậu quả... Trong nỗi lo âu, anh nhớ tới bản thân là một đảng viên cộng sản từ nhỏ đã được Đảng nuôi dưỡng giáo dục, hôm nay vì giải cứu đồng chí cách mạng thoát hiểm, vì để tổ chức đảng ở thành phố Bắc Bình tránh khỏi sự phá hoại, vì sự an toàn của đông đảo đảng viên, bản thân dù có hy sinh cũng rất đáng giá... Nghĩ đến đây, tâm trạng anh ngược lại bỗng trở nên tĩnh lặng. Anh gói ghém đống ấn phẩm tuyên truyền gọn gàng như lúc thu dọn đồ đạc bình thường, nhẹ nhàng đặt chúng xuống gầm giường, sau đó đứng dậy, lục soát lại túi áo của mình một cách cẩn thận.
Lúc này, ước chừng khoảng tám giờ sáng, bỗng có người gõ cửa phòng anh. Hồng Viễn không khỏi giật mình: Đặc vụ đến nhanh thế sao?... Nhưng anh không kịp nghĩ nhiều, bước lại gần cửa, điềm tĩnh hỏi: "Ai đấy?" "Tôi..." Giọng một người phụ nữ.
Hồng Viễn mở cửa phòng, người bước vào lại chính là Liễu Minh. Điều này nằm ngoài dự đoán của anh. Đang lúc địch đại lùng sục, Liễu Minh lại xông vào đây, rốt cuộc là chuyện thế nào?
Chưa để Hồng Viễn lên tiếng, Liễu Minh với vẻ mặt hoảng hốt nhỏ giọng hỏi: "Em đến tìm anh thăm dò xem khi nào có thể đi. Sao thế này? Sao cửa phòng phía các anh đều đứng cảnh sát thế?" Hồng Viễn nhìn Liễu Minh, nhẹ nhàng đáp: "Em đến thật đúng lúc — thám tử Nhật đang lùng sục từng phòng ở đây đấy. Lúc ở ngoài cửa lớn sao em không chú ý nhìn ngắm hả? Nhìn thấy tình hình có biến thì nên mau chóng chuồn đi mới phải chứ." "Cửa lớn mở toang, em hoàn toàn không ngờ tới..." Liễu Minh bất an cúi đầu xuống.
Hồng Viễn cảm thấy Liễu Minh thiếu kinh nghiệm công tác ngầm, không thể trách cô ấy được, anh suy nghĩ rồi ghé sát tai cô nói: "Đã cho em bước vào rồi, thì chưa lục soát xong họ sẽ không đời nào cho em ra ngoài đâu. Em nhất định phải bình tĩnh, trầm sức, có thể giả làm em họ của anh, chúng ta phải làm ra vẻ thân mật. Nếu địch hỏi em về vấn đề chính trị, em cứ trả lời không biết gì hết, chỉ nói là đến thăm anh thôi..." Nói đến đây, anh nhìn thoáng qua ngoài cửa sổ — sau khi chuyển đến căn hộ này, để có thể tùy thời quan sát tình hình bên ngoài, Hồng Viễn đã treo một tấm vải xả làm rèm cửa trên kính cửa sổ. Nhờ vậy, ban ngày ở bên ngoài không thể nhìn thấy tình hình trong phòng, nhưng trong phòng lại có thể nhìn thấy bên ngoài. Lúc này, anh trông thấy tên cảnh sát đứng ngoài cửa phòng đang lững thững đứng ở chỗ râm mát bên cạnh khung cửa, không hề chú ý nghe người trong phòng nói gì. Hồng Viễn cười một tiếng, kéo Liễu Minh ngồi song song bên mép giường.
Hai người im lặng — từ khoảnh khắc Liễu Minh bước chân vào phòng, tâm trạng của Hồng Viễn lại càng thêm căng thẳng nặng nề, lại sinh lòng lo lắng cho sự an toàn của cô. Nhưng anh lại không thể nói cho cô biết tình hình cực kỳ nguy hiểm mà họ đang phải đối mặt. Anh lặng lẽ suy nghĩ làm sao để Liễu Minh vừa giữ được sự trầm tĩnh, trấn định, vừa thể hiện ra vẻ ngây thơ non nớt, cái gì cũng không biết. Cuối cùng, anh phá vỡ sự im lặng, nhỏ giọng nói: "Tiểu Liễu, hôm nay anh hơi bị cảm, muốn nằm nghỉ một lát. Em ngồi trên ghế đẩu cạnh giường, chúng ta trò chuyện nhé?" Nói đoạn, Hồng Viễn ngả người nằm lên gối, đắp trên người một chiếc chăn mỏng cũ, giả vờ như đang đổ mồ hôi giải cảm. Liễu Minh ngoan ngoãn ngồi xuống chiếc ghế đẩu bên cạnh anh, từ khi bước qua ngưỡng cửa này, từ khi hiểu ra cô và người đàn ông cô vô cùng kính trọng này, sinh mệnh và vận mệnh của họ đã gắn kết chặt chẽ vào nhau, trong lòng cô trào dâng một thứ cảm xúc vô cùng phức tạp — vừa cảm thấy sợ hãi lo âu, lại vừa cảm thấy sự pha trộn giữa may mắn và rủi ro...
Hai người nhỏ giọng trò chuyện. Liễu Minh thường xuyên trả lời lạc đề. Hồng Viễn tưởng là vì cô hoảng sợ, bèn hết sức an ủi, khích lệ cô. Càng như vậy, tim Liễu Minh lại càng đập loạn nhịp dữ dội.
Hồng Viễn im lặng. Qua một lát, anh bỗng mở mắt nhìn Liễu Minh cười bảo, họ qua lại với nhau đã không ít, nhưng Liễu Minh vẫn chưa biết rõ thân thế của anh. Nhân cơ hội này, anh vừa hay kể cho Tiểu Liễu nghe về gia thế và cuộc sống trước đây của mình. Tinh thần Liễu Minh phấn chấn hẳn lên, cô cũng đang muốn tìm hiểu thêm về người đàn ông này. Thế là Hồng Viễn bắt đầu kể về thân thế của mình. Anh nói, hồi nhỏ nhà anh là nông dân tá điền, thuê cày cấy mấy sào ruộng cằn cỗi của địa chủ để duy trì cuộc sống cả nhà. Bốn anh em trai, tính anh là lớn nhất, cũng là đứa gan lì nhất. Người nhà đều gọi anh là "Gát-xơ". Một năm nọ sau mùa gặt, địa chủ dắt lợn lòi (con lợn/con la) đến thu tô, hai đấu lương thực ít ỏi duy nhất trong nhà bị địa chủ lục sạch, mấy đấu cám cũng bị lục sạch, ngay cả mấy nắm rau khô cũng bị nhốt vào giỏ trên lưng con lợn lòi của địa chủ. Mẹ chỉ vào một lũ trẻ con cởi trần trụi như những con giun đỏ, lạnh đến mức run lẩy bẩy, nói với địa chủ: "Bọn trẻ không có gì ăn, xin chừa lại chút ít đi!" Địa chủ trợn trừng mắt: "Thiếu tô của tao thì phải trả! Đều không nộp tô, cả nhà tao ăn gì?" Nhìn quanh trong nhà ngoài một chiếc chăn rách nát tả tơi ra thì không còn thứ gì khác có thể lấy được, lúc này địa chủ mới dắt lợn lòi l lủi bước đi. Tào Hồng Viễn năm đó mười hai tuổi, thấy tên địa chủ ác độc như vậy, tức giận đến mức lồng ngực muốn nổ tung. Anh muốn trút giận, báo thù, bèn cầm mấy viên đá, trèo lên một cái cây ven đường, đợi lúc địa chủ dắt lợn lòi đi qua dưới gốc cây, anh nắm chặt hòn đá ngắm chuẩn, giống như ngày thường chăn cừu đánh con cừu đầu đàn cho địa chủ, nhắm thẳng vào đầu địa chủ mà ném từng viên đá thật mạnh. Tên địa chủ bị đánh cho sứt đầu mẻ trán, choáng váng quay cuồng phát hiện ra người đánh hắn là Gát-xơ nhà tá điền họ Tào, thì Tiểu Gát-xơ đã chạy mất tăm mất tích từ đời nào rồi. Lần này khiến lão địa chủ tức điên lên được! Lão ta chạy thục mạng quay lại ngôi nhà tranh của nhà Tào, phát điên dùng gậy đập phá nồi niêu bát chọi, đồ đạc trong nhà vỡ nát tung tóe. Tiện thể lại đánh đập mẹ của Gát-xơ một trận tơi bời, còn tru tréo lên rằng: "Đợi bắt được thằng Gát-xơ, nhất định tao phải lấy cái mạng nhỏ của nó!" Tiểu Gát-xơ biết mình gây họa, không dám về nhà, trốn biệt tích trong núi sâu trọn hai ngày. Đến tận ngày thứ ba đói lả chịu hết nổi, đêm khuya cậu mới lén lút mò về nhà. Mẹ vội vàng nhét cho cậu mấy cái bánh ngô cám, vừa khóc vừa nói: "Con ơi, mau trốn đi giữ lấy mạng đi! Lão địa chủ đó mà bắt được con, thì con chẳng còn đường sống đâu... Mau — mau đi đến mỏ than Đại Đồng tìm người chú thứ hai của con đi!" Tiểu Gát-xơ ôm chầm lấy đùi mẹ, tuôn dòng nước mắt: "Mẹ ơi, con đi đây! Mẹ đừng buồn..." Cắn răng chịu đựng nỗi đau đớn xé lòng, ôm trong ngực mấy chiếc bánh ngô cám, cậu rời xa người mẹ và các em, vừa đi xin ăn vừa tiến về Đại Đồng. Cậu không biết chú làm việc ở mỏ nào, đành ngày ngày lảng vảng bên ngoài mấy mỏ than. Cuối cùng vào một ngày nọ, nghe một công nhân già nói rằng, chú cũng giống như bố cậu, đã bị đè chết trong mỏ than rồi... Sau đó, chính người công nhân già này đã giới thiệu cậu vào làm công nhân kéo than nhỏ tuổi ở một mỏ than nhỏ. Cậu mới mười hai tuổi, vóc dáng lại gầy nhỏ, mỗi lần vác là vác bảy, tám mươi cân, cúi rạp người, từng bước trèo lên dốc đứng, bám vào thang lò,tùy thời có thể ngã xuống... Ăn không no, mặc không ấm, lại thường xuyên bị đánh đập bắt nạt, cuộc sống như trâu ngựa này, một đứa trẻ làm sao chịu nổi!... Trong lòng Tiểu Gát-xơ nung nấu mối hận thù sâu sắc với cái thời đại ăn thịt người ấy, cuối cùng cùng một người bạn nhỏ trốn đến Bắc Bình. Cậu từng đi ăn mày, bán báo. Sau này lớn hơn một chút, liền ra ga tàu làm cử vử — làm nghề bốc vác. Lúc này, cậu đã mười five, mười six tuổi, tình cờ gặp được một người đồng hương, là sinh viên khoa luật đại học Bắc Bình, họ Trương. Cậu gọi người đó là thầy. Người đó đồng cảm với Tiểu Gát-xơ, thường xuyên dẫn Tiểu Gát-xơ đến căn hộ mình ở, dạy cậu kiến thức văn hóa, dạy cậu làm một người có lý tưởng. Từ đó, Tiểu Gát-xơ bắt đầu cặm cụi đọc sách — đọc sách văn hóa, cả sách chính trị. Thậm chí cậu còn cầm một cuốn thơ Đường để học thuộc lòng ngay cả trong lúc nghỉ ngơi sau khi khiêng vác nặng. Sau đó, thầy Trương giới thiệu cậu đến học viện y khoa Bắc Bình làm công nhân và thực tập sinh. Cậu thích học tập, còn từng đến Đại học Bắc Kinh nghe ké các lớp triết học, văn học, tranh thủ thời gian nghe thêm một số môn y dược học tại học viện y khoa. Bởi vì ngoại hình đoan chính, một số đoàn kịch học đường thường xuyên tìm cậu đến diễn kịch nói. Từ đó, cậu tiếp xúc với nhiều trí thức và sinh viên đại học hơn.
Tháng mười hai năm 1935, phong trào học sinh "Chín tháng mười hai" bùng nổ. Tào Hồng Viễn đi theo thầy Trương cùng tham gia phong trào này — trong đoàn diễu hành cuồn cuộn, anh cưỡi xe đạp chạy đi chạy lại làm nhiệm vụ giao liên. Sau đó, lại được thầy Trương giới thiệu đi Diên An. Trước sự biến "Bảy tháng bảy", Diên An phái anh đến Bắc Bình mua thuốc. Nhưng gặp lúc chiến sự, anh không thể quay về Diên An được, nên ở lại Bắc Bình...
"Lão Tào, hóa ra anh có một trải nghiệm lận đận nhường ấy — hèn chi anh lại là một người thế này..." Liễu Minh chăm chú lắng nghe Tào Hồng Viễn kể, quên mất hiểm cảnh trước mắt, chìm đắm trong một niềm vui bình yên, mới mẻ. Cô vốn định nói, "Hèn chi anh lại tốt như vậy"; nhưng chữ "tốt" chưa kịp thốt ra đã bị Hồng Viễn đưa miệng "suỵt" một tiếng: "Em nghe xem — bên ngoài..." Liễu Minh lập tức im bặt, tim trong lồng ngực lại đập thình thịch loạn nhịp.
