Một năm trước, thành tích phòng vé hai trăm triệu đô tại Bắc Mỹ của "Inside Llewyn Davis" cho đến nay vẫn được mọi người bàn tán sôi nổi. Ngay cả với Lam Lễ, một đề tài như vậy mà tạo ra thành tích tốt như thế cũng là một kỳ tích khó tin, đáng để cả ngành điện ảnh phải tốn nhiều bút mực ca ngợi. Trong năm 2014 tiếp theo, các công ty điện ảnh lớn ở Hollywood đều có thể cảm nhận rõ ràng ảnh hưởng sâu rộng của tác phẩm này.
Nhưng nếu nói mức độ kinh ngạc của thành tích hai trăm triệu USD tại Bắc Mỹ của "Inside Llewyn Davis" là chín trên thang điểm mười, thì mức doanh thu cuối cùng của "Whiplash" tại Bắc Mỹ đạt tới một trăm tám mươi tám triệu USD, mức độ kinh ngạc ấy đã tương đương mười hai điểm. Sự chấn động này khiến cả Bắc Mỹ đều tiến vào chế độ sùng bái. Ngay cả đối với Lam Lễ, kỳ tích như vậy cũng đáng được ghi vào sử sách, thậm chí là một cú đột phá làm đảo lộn quan niệm cố hữu của cả ngành.
Khác với những tác phẩm độc lập được đánh giá cao khác, "Whiplash" bị hạn chế bởi đề tài và thể loại của chính mình, vốn dĩ không phải là phong cách được thị trường ưa chuộng. Từ chiếu sớm cho đến mở rộng quy mô đều đối mặt với vô vàn khó khăn – lo ngại của Sony Pictures Classics tuyệt đối không phải là vô căn cứ, mà phần nhiều là sự đúc kết chuẩn xác của các chuyên gia trong ngành; nhưng đường cong phát triển sau khi phim chính thức công chiếu lại khiến tất cả mọi người phải ngã ngửa, cuối cùng tạo nên một huyền thoại không thể lý giải.
Không thể giải thích! Cũng không thể sao chép!
Ngay cả một con cáo già am hiểu đạo lý thị trường và lòng người như Harvey Weinstein cũng không tìm được một lời giải thích hợp lý. Ông ta cố gắng đổ lỗi cho "chiêu trò ác ý" của Lam Lễ, nhưng cách nói này có thể lừa được những kẻ ghét bỏ, lại chẳng thể lay động được các vị giám khảo Viện Hàn lâm dày dạn kinh nghiệm. Chỉ cần sơ sẩy một chút, Harvey có thể tự chuốc họa vào thân, vì vậy ông ta mới từ bỏ ý định đứng sau lan truyền tin đồn này.
Có lẽ, sự việc thực sự có thể tìm thấy lời giải, lời giải duy nhất trông có vẻ hợp lý:
Lam Lễ Hoắc Nhĩ.
Nhưng rõ ràng, đây không phải là câu trả lời mà Harvey mong đợi.
"Whiplash" sau khi thể hiện sức sống khó tin tại thị trường Bắc Mỹ, thị trường hải ngoại cũng lần lượt đổ dồn ánh mắt chú ý vào – thực tế là, mức độ công nhận của thị trường quốc tế đối với phim giật gân còn vượt trên cả kỳ vọng.
Ngay từ khi Sisyphus Pictures công bố hợp tác với Sony Pictures Classics để phát hành "Whiplash", nhiều nhà phát hành ở thị trường hải ngoại đã lần lượt chìa cành ô liu ra. Đứng đầu là các thị trường lớn ở châu Âu như Pháp, Tây Ban Nha, Đức và Anh, các công ty phát hành lớn lần lượt tìm đến để tìm kiếm cơ hội hợp tác. Chỉ riêng danh hiệu của Lam Lễ thôi cũng đủ để họ sẵn lòng mở hầu bao mua quyền phát hành bộ phim, tin rằng đây là một thương vụ không bao giờ lỗ.
Thành tích phòng vé hải ngoại của "Inside Llewyn Davis" không quá xuất sắc, bởi vì tác phẩm này tập trung vào thời đại nhạc folk, tình cảm hoài niệm xuyên suốt cùng các chi tiết xây dựng dựa trên nền tảng đó rất "Mỹ", sức hút đối với khán giả hải ngoại khá hạn chế. Cuối cùng, doanh thu hải ngoại đạt bảy mươi triệu, so với các tác phẩm độc lập trong mùa giải thưởng thì đã rất xuất sắc, nhưng so với thành tích nghịch thiên ở Bắc Mỹ thì khoảng cách lại cực kỳ rõ rệt.
Tất nhiên, "Whiplash" cũng phải đối mặt với khó khăn tương tự – ban nhạc jazz không phải là văn hóa đại chúng kiểu "kẹo bông gòn", mức độ chấp nhận của khán giả hải ngoại rõ ràng là một thách thức.
Tuy nhiên, ưu thế của "Whiplash" nằm ở chỗ đây là một tác phẩm giật gân đầy đam mê và máu lửa, hiệu ứng xem phim tiết tấu nhanh và kích thích cao dễ thích nghi hơn với đại chúng – những bộ phim thuộc thể loại giật gân, ly kỳ, kinh dị máu me luôn chiếm giữ một vị thế vững chắc trong thị trường phòng vé. Có lẽ nó không thể sao chép được hiệu ứng bùng nổ của những bộ phim gia đình, nhưng đó cũng là một lực lượng thị trường quan trọng không thể xem thường.
Do đó, triển vọng thị trường hải ngoại của "Whiplash" đáng mong đợi hơn nhiều so với "Inside Llewyn Davis", xét từ góc độ thương mại.
Cơn sốt mà bộ phim tạo ra khi bước vào giai đoạn chiếu sớm đã lan tỏa khắp toàn cầu thông qua mạng internet. Trong những tiếng nói "thỉnh nguyện trên mạng" cũng không thiếu khán giả hải ngoại – tha thiết mong "Whiplash" có thể được công chiếu thuận lợi tại quốc gia của mình. Điều này cũng khiến nhiều công ty phát hành hải ngoại nhìn thấy cơ hội kinh doanh. Sisyphus Pictures thuận lý thành chương trở thành miếng bánh thơm ngon, điện thoại công việc của André Hamilton hoàn toàn trở thành đường dây nóng.
Kéo theo đó, "Nightcrawler" cũng đang tranh giải trong cùng thời kỳ nhận được nhiều sự chú ý, số lượng các nhà phát hành hải ngoại gọi điện hỏi về vấn đề phát hành đã tăng ít nhất gấp đôi.
Mặc dù nói "dựa hơi cây đại thụ thì mát", nhưng ai có thể ngờ được, năm đầu tiên của Sisyphus Pictures lại mở ra cục diện thuận lợi đến vậy.
Dần dần, thị trường hải ngoại của "Whiplash" bắt đầu được thắp sáng, hết cái này đến cái khác, giống như đang mở khóa kỹ năng vậy. Cuối cùng, có tới năm mươi lăm quốc gia và khu vực nhập khẩu bộ phim này – con số này đã vượt qua các tác phẩm cùng mùa giải thưởng như "Birdman", "The Theory of Everything", "Foxcatcher", chỉ đứng sau "The Imitation Game" do Weinstein dốc toàn lực thúc đẩy, thậm chí đã ngang ngửa với không ít phim thương mại.
Đối với một tác phẩm mùa giải thưởng có đối tượng khán giả tương đối hẹp, đặc biệt là một tác phẩm có chi phí sản xuất chỉ ba triệu đô, thì đó có thể gọi là một bất ngờ lớn – dự kiến của Sisyphus Pictures là hai mươi lăm quốc gia và khu vực, giờ đây đã gấp hơn hai lần. Dù nói là "kinh ngạc" cũng không quá lời, thậm chí không cần tính đến phần chia lợi nhuận phòng vé Bắc Mỹ, chỉ riêng bản quyền hải ngoại đã đạt mức lợi nhuận hơn mười lần, kiếm được một khoản bộn tiền.
Nằm ngoài dự đoán nhưng cũng hợp tình hợp lý, thị trường Pháp đã vượt qua quê hương của Lam Lễ, với thành tích ba mươi bảy triệu đô la, trở thành nguồn thu phòng vé hải ngoại lớn nhất của "Whiplash".
Thị trường Pháp vốn luôn coi trọng phim nghệ thuật và sáng tạo nghệ thuật, sự bao dung đối với thể loại, phong cách, đề tài phim... có thể nói là đứng đầu thế giới. Đồng thời, sự ủng hộ và tán thưởng đối với các tác phẩm xuất sắc cũng nổi tiếng gần xa. Dù là "Whiplash" hay "Inside Llewyn Davis", tỷ lệ ủng hộ của khán giả Pháp đều ở mức cao – "Inside Llewyn Davis" là một trong mười phim hay nhất năm ngoái của "Cahiers du Cinéma", có thể thấy mức độ yêu thích tác phẩm này lớn thế nào.
Việc "Whiplash" một lần nữa chiếm được cảm tình của nước Pháp cũng không có gì đáng ngạc nhiên.
Tất nhiên, nước Anh vẫn là sân nhà của Lam Lễ. Đúng như lời trêu chọc của Martin Freeman, mặc dù sức nóng thảo luận về Benedict Cumberbatch đang tăng lên toàn diện, nhưng rốt cuộc anh ta không phải là Lam Lễ Hoắc Nhĩ. Nói chính xác hơn, không phải ai cũng có thể trở thành Lam Lễ, lý do khiến thành tựu của Lam Lễ khó tin đến vậy nằm ở chỗ không thể sao chép được. Trong toàn bộ giới điện ảnh và kịch nghệ nước Anh, tầm ảnh hưởng của Lam Lễ đã đạt đến một tầm cao mới, cả về chiều sâu lẫn chiều rộng đều chạm đến đỉnh cao chưa từng có.
Điều này gắn liền mật thiết với xuất thân quý tộc của Lam Lễ – giống như cách Công nương Diana từng giành được sự yêu mến của dân chúng năm xưa, Lam Lễ hiện tại chính là đại diện cho quý tộc, thậm chí còn hơn thế nữa. Điều này đã mang lại cho Lam Lễ một địa vị siêu nhiên, một sự tồn tại độc nhất vô nhị.
Benedict Cumberbatch và Eddie Redmayne, những người nổi lên trong mùa giải thưởng năm nay, cũng đều xuất thân từ tầng lớp tinh anh, bối cảnh gia đình và lý lịch học vấn đều rất rất xuất sắc. Không ít cư dân mạng liên tục liệt họ vào phạm vi "quý tộc", bàn tán sôi nổi về viễn cảnh hiếm thấy này, nhưng công chúng Anh lại giữ thái độ khác biệt:
Tinh anh và quý tộc là hai nhóm người khác nhau. Tinh anh, không phải quý tộc.
Nói cách khác, chỉ có một Lam Lễ duy nhất, người duy nhất không thể thay thế.
Không còn nghi ngờ gì nữa, khán giả bản địa Anh đã thể hiện sự ủng hộ vượt trội đối với "Whiplash". Nhưng trước sự công phá liên tiếp của các tác phẩm thương mại như "The Hobbit 3" và "The Hunger Games 3", dữ liệu phòng vé vẫn bị ảnh hưởng ở một mức độ nhất định, doanh thu phòng vé tích lũy cuối cùng đạt ba mươi bốn triệu đô la.
Tất nhiên, "The Imitation Game" do Benedict Cumberbatch đóng chính và "The Theory of Everything" do Eddie Redmayne đóng chính cũng rất được săn đón tại Anh.
Tác phẩm trước là tiểu sử của cha đẻ máy tính hiện đại Alan Turing – người Anh; tác phẩm sau là tiểu sử của nhà vật lý vĩ đại đương đại Stephen Hawking – người Anh. Hai bộ phim tiểu sử kể về những nhân vật vĩ đại lưu danh sử sách của nước Anh đương nhiên có sức hiệu triệu không hề nhỏ trên quần đảo Anh, có sức hấp dẫn hơn hẳn "Whiplash", chưa kể hai diễn viên chính cũng chẳng phải là hạng xoàng.
"The Imitation Game" đạt hai mươi chín triệu doanh thu tại Anh, thành tích của "The Theory of Everything" tại Anh là ba mươi mốt triệu.
Sau khi so sánh ngang, có thể thấy thành tích của "Whiplash" khó tin đến nhường nào – mặc dù ưu thế dẫn đầu không đạt đến mức đè bẹp, nhưng cần lưu ý rằng, doanh thu của "Whiplash" tại Pháp và Anh đều vượt ba mươi triệu. So với "The Imitation Game" và "The Theory of Everything" thì đúng là một trời một vực – "The Imitation Game" chỉ có ba khu vực hải ngoại vượt mười triệu, còn "The Theory of Everything" thì chỉ có một.
Cũng là tác phẩm mùa giải thưởng, cũng là tác phẩm do diễn viên xuất thân "quý tộc" đóng chính, cũng là tác phẩm thuộc nhóm đầu trong cuộc chiến giành ngôi ảnh đế mùa giải thưởng, đơn thuần xét từ dữ liệu phòng vé mà nói, ưu thế của "Whiplash" rất rõ ràng. Tuy nhiên… lại có ai đang so sánh chứ? Dẫu sao thì sức hút của Lam Lễ là vô địch.
Ngoài Anh và Pháp ra, Đức, Brazil, Tây Ban Nha, Argentina và Nhật Bản là những thị trường có doanh thu giảm dần, cùng nhau tạo thành bảy khu vực mà "Whiplash" đạt doanh thu phòng vé hải ngoại vượt mười triệu đô la. Trong đó, thành tích xuất sắc tại thị trường Brazil và Argentina thực sự khiến người ta phải trầm trồ, hoàn toàn có thể gọi là cấp độ hiện tượng, một lần nữa khiến người ta cảm nhận được sự nổi tiếng cực cao của Lam Lễ tại Nam Mỹ, thậm chí ngầm sánh ngang với châu Âu.
Đơn thuần nhìn vào dữ liệu có thể thấy, thành tích phòng vé hải ngoại của "Whiplash" dễ dàng đánh bại hoàn toàn "Inside Llewyn Davis", tầm ảnh hưởng toàn cầu cũng một lần nữa nâng lên một tầm cao mới. Đây là kết quả mà không ai ngờ tới, Damien Chazelle một bước thành danh, vị đạo diễn mới vô danh này bỗng chốc trở nên cực kỳ đắt hàng.
Doanh thu hải ngoại của "Whiplash" tăng vọt và tỏa sáng, từ lúc ra mắt khiêm tốn đến cơn sốt bàn tán, rồi lan rộng khắp toàn cầu, con số tích lũy liên tục tạo nên bất ngờ, từng bước một dần phá vỡ kỳ vọng. Mười triệu! Ba mươi triệu! Năm mươi triệu! Mỗi lần đột phá đều mang đến vô vàn tiếng reo hò.
Sau đó, một cách thản nhiên, "Whiplash" cứ như vậy vượt qua một trăm triệu, rồi lại vượt qua một trăm năm mươi triệu, thị trường hải ngoại cũng tạo nên kỳ tích của riêng mình.
