Hành Trình Tìm Thuyền Trưởng Grant

Lượt đọc: 434 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8
Quyết Định Của Nhà Địa Lý Học

❊ ❊ ❊

TRONG KHI ĐÓ, chiếc du thuyền, nhờ tận dụng được các dòng hải lưu từ miền bắc châu Phi, đang tiến về xích đạo với tốc độ rất nhanh. Vào ngày 30 tháng 8, họ trông thấy quần đảo Madeira, và Glenarvan, giữ đúng lời hứa của mình, ngỏ ý muốn ghé vào đó để đưa vị khách mới lên bờ.

Nhưng Paganel liền nói:

– Thưa lãnh chúa quý mến của tôi, tôi xin phép không khách sáo với ngài nữa. Xin cho tôi hỏi, trước khi tôi bước lên tàu, ngài có dự định ghé qua Madeira không?

– Không, – Glenarvan đáp.

– Vậy thì, xin phép cho tôi được tận dụng cái sự nhầm lẫn trớ trêu của mình nhé. Madeira vốn là một hòn đảo quá nổi tiếng nên giờ đây chẳng còn mấy sức hút đối với một nhà địa lý học nữa. Mọi thứ về quần đảo này đã được bàn tán và viết sách cạn sạch rồi. Hơn nữa, nơi đây đang lụi tàn thê thảm về mặt nghề trồng nho. Thử nghĩ mà xem, ở Madeira bây giờ hầu như chẳng còn lấy nổi một gốc nho nào ra hồn! Vào năm 1813, người ta từng sản xuất tới 22.000 thùng rượu vang ở đó, thế mà đến năm 1845, con số ấy đã tụt xuống chỉ còn 2.669 thùng. Thật là một cảnh tượng xót xa! Nếu ngài không phiền, chi bằng chúng ta cứ đi tiếp đến quần đảo Canary đi thì hơn.

– Chắc chắn rồi. Việc đó chẳng làm ảnh hưởng mảy may gì đến hải trình của chúng ta cả.

– Tôi biết là không mà, lãnh chúa thân mến. Ngài thấy đấy, ở quần đảo Canary có tới ba cụm đảo để nghiên cứu, chưa kể đỉnh Teneriffe mà từ lâu tôi vẫn luôn hằng mong ước được đặt chân đến. Đây chính là một cơ hội bằng vàng, và tôi rất muốn chớp lấy nó để leo lên ngọn núi nổi tiếng ấy trong lúc chờ đợi một con tàu đưa tôi trở về châu Âu.

– Tùy ngài thôi, Paganel thân mến, – Lord Glenarvan nói, dẫu ông không khỏi mỉm cười; cũng dễ hiểu thôi, bởi những hòn đảo này cách Madeira chưa đầy 250 dặm, một khoảng cách vô cùng nhỏ nhoi đối với một con tàu chạy nhanh như chiếc DUNCAN.

Hôm sau, vào khoảng 2 giờ chiều, John Mangles và Paganel đang dạo bước trên sàn tàu phía sau. Vị học giả người Pháp đang dội lên đầu người bạn đồng hành đủ loại câu hỏi về Chile, thì đột nhiên viên thuyền trưởng cắt ngang lời ông, vừa chỉ tay về phía chân trời phương nam, vừa nói:

– Thưa ông Paganel?

– Vâng, thưa thuyền trưởng quý mến.

– Xin phiền ông nhìn theo hướng này. Ông có thấy gì không?

– Chẳng thấy gì cả.

– Ông không nhìn đúng hướng rồi. Nó không nằm ở đường chân trời, mà ở tận trên mây cơ.

– Trên mây á? Thảo nào tôi không tài nào thấy được.

– Kìa, kìa, ngay phía đầu trên của cột buồm dọc ấy.

– Tôi chẳng thấy gì sất.

– Thế thì là do ông không muốn thấy đấy thôi. Dù sao đi nữa, dẫu chúng ta đang cách xa tới bốn mươi dặm, tôi vẫn xin khẳng định rằng đỉnh Teneriffe đang hiện ra rõ mồn một đằng kia phía trên đường chân trời.

Nhưng dù Paganel có không thể hay cố tình không chịu nhìn thấy đi chăng nữa, thì hai tiếng sau, ông cũng buộc phải khuất phục trước bằng chứng nhãn tiền hoặc tự nhận mình mù.

– Cuối cùng thì ông cũng thấy nó rồi đấy chứ, – John Mangles lên tiếng.

– Vâng, vâng, rõ mười mươi, – Paganel đáp, rồi bồi thêm bằng một giọng điệu đầy vẻ chê bai, – và đấy là cái gọi là đỉnh Teneriffe đấy phỏng!

– Đúng là đỉnh núi đó rồi.

– Trông cũng chẳng cao lắm nhỉ.

– Thế mà nó cao tới 11.000 bộ so với mực nước biển đấy, thưa ông.

– Vẫn chưa thấm vào đâu so với Mont Blanc.

– Có lẽ vậy, nhưng khi nào ông thân chinh trèo lên đó, có lẽ ông sẽ thấy nó đủ cao rồi đấy.

– Ồ, leo lên á! Leo lên cơ đấy, thuyền trưởng thân mến của tôi ơi! Trèo làm gì cho nhọc sức sau khi đã có Humboldt và Bonpland? Hắn cái ông Humboldt ấy đúng là một thiên tài lớn. Ngài ấy đã chinh phục ngọn núi này và để lại một bài miêu tả chẳng sót một chi tiết nào. Ngài cho chúng ta biết rằng nó bao gồm năm vành đai khác nhau — vành đai cây nho, vành đai nguyệt quế, vành đai thông, vành đai thạch thảo xứ Anpơ, và cuối cùng là vành đai cằn cỗi. Ngài đã đặt chân lên tận đỉnh cao nhất, và nhận ra rằng diện tích ở đó thậm chí không đủ chỗ để ngồi. Cảnh sắc nhìn từ đỉnh núi vô cùng khoáng đạt, trải rộng trên một vùng lãnh thổ rộng lớn tương đương cả nước Tây Ban Nha. Sau đó, ngài còn đi thẳng xuống lòng núi lửa và khảo sát cái miệng núi lửa đã tắt. Thử hỏi sau bậc vĩ nhân ấy, tôi còn có thể làm được gì nữa đây?

– Ờ thì quả thật, chẳng còn mấy thứ sót lại để mà mót mỏi nữa. Mà thế thì cũng buồn chán thật đấy, bởi vì ông sẽ thấy việc mòn mỏi chờ đợi một con tàu ở cái đỉnh Teneriffe đó là một cực hình.

– Mà này, Mangles anh bạn quý, ở quần đảo Cabo Verde không có cảng nào mà chúng ta có thể ghé qua sao?

– Ồ có chứ, chẳng có gì dễ dàng hơn việc thả ông xuống Villa Praya cả.

– Và khi đó tôi sẽ có được một lợi thế không thể coi nhẹ – tôi sẽ tìm thấy những người đồng hương ở Senegal, mà từ các hòn đảo đó đến đó cũng chẳng xa xôi gì. Tôi thừa biết là quần đảo này vốn nổi tiếng là hoang vu, nghèo nàn về cảnh quan và không tốt cho sức khỏe; nhưng đối với một nhà địa lý học thì mọi thứ đều đáng tò mò. Quan sát là cả một khoa học. Có những kẻ chẳng biết cách sử dụng đôi mắt của chính mình, và đi du lịch với trí tuệ chẳng hơn gì một con sò biển. Nhưng tôi thì không bao giờ có chuyện đó đâu, xin đảm bảo với anh.

– Tùy ý ông thôi, thưa ông Paganel. Tôi tin chắc rằng ngành khoa học địa lý sẽ được hưởng lợi không nhỏ từ chuyến lưu trú của ông tại quần đảo Cabo Verde. Dù sao thì chúng ta cũng phải ghé vào đó để lấy than, thế nên việc ông lên bờ sẽ chẳng gây ra chút chậm trễ nào đâu.

Viên thuyền trưởng lập tức ra lệnh cho du thuyền tiếp tục hải trình, rẽ về phía tây quần đảo Canary và để đảo Teneriffe ở mạn trái. Con tàu lướt đi nhanh chóng và vượt qua Chí tuyến Bắc vào lúc 5 giờ sáng ngày 2 tháng 9.

Thời tiết lúc này bắt đầu chuyển biến, bầu không khí trở nên ẩm ướt và nặng nề. Đó là mùa mưa, “le tempo das aguas” theo cách gọi của người Tây Ban Nha, một khoảng thời gian đầy thử thách cho những lữ khách, nhưng lại vô cùng hữu ích đối với cư dân các hòn đảo châu Phi – những nơi vốn thiếu thung lũng cây xanh và hệ quả là thiếu cả nước ngọt. Thời tiết khắc nghiệt khiến các hành khách không thể lên boong tàu, nhưng lại chẳng hề làm cho những câu chuyện trong phòng khách bớt phần sôi nổi.

Vào ngày 3 tháng 9, Paganel bắt đầu thu dọn hành lý để chuẩn bị lên bờ. Chiếc DUNCAN lúc bấy giờ đã tiến vào vùng biển giữa các quần đảo. Tàu lướt qua đảo Sal, một nấm mồ bằng cát trơ trọi và hoang tàn, rồi tiếp tục rẽ qua những rạn san hô bạt ngàn cùng hòn đảo Saint-Jacques với chuỗi núi bazan kéo dài dằng dặc, cho đến khi tiến vào cảng Villa Praya và thả neo ở độ sâu tám tầm nước ngay trước thị trấn. Thời tiết thật tồi tệ, sóng biển vỗ bờ dữ dội khôn tả dù vịnh đã được che chắn khỏi những cơn gió biển. Mưa trút xuống xối xả đến mức người ta hầu như chẳng thể nhìn rõ thị trấn qua màn nước mờ mịt. Thị trấn nằm trải trên một vùng đồng bằng hình bậc thang, tựa lưng vào những vách đá núi lửa cao ba trăm thước. Khung cảnh hòn đảo ẩn sau tấm màn mưa dày đặc mang một vẻ đượm buồn đến tận cùng.

Quý bà Helena không thể lên bờ như dự định ban đầu; thực ra, ngay cả việc lấy thêm than cũng là một công việc đầy khó khăn, và các hành khách đành phải quây quần bên dưới boong tàu tùy theo khả năng thích nghi của mỗi người. Lẽ dĩ nhiên, chủ đề bàn tán chính vẫn là thời tiết. Ai nấy đều có chuyện để phàn nàn về nó, ngoại trừ viên Thiếu tá, kẻ vẫn dửng dưng đến tột cùng trước trận đại hồng thủy đang bao trùm vạn vật. Paganel cứ đi qua đi lại, đầu lắc lư liên tục.

– Rõ ràng là các yếu tố tự nhiên đang chống lại ông đấy, Paganel ạ, – Lord Glenarvan cất lời.

– Dẫu vậy tôi vẫn sẽ trị cho chúng một trận, – vị học giả người Pháp đáp.

– Ông không thể chịu nổi kiểu mưa gió thế này đâu, thưa ông Paganel, – quý bà Helena nói.

– Ồ, hoàn toàn được chứ, thưa phu nhân, nếu chỉ tính riêng bản thân tôi. Chỉ là tôi lo cho số hành lý và các dụng cụ khoa học của mình thôi. Mọi thứ sẽ hỏng bét mất.

– Việc lên bờ mới là phần tệ hại nhất. Một khi đã đặt chân tới Villa Praya, thế nào ông cũng tìm được dăm ba chỗ ở tạm ổn. Dù chúng không được sạch sẽ cho lắm, và đôi khi ông sẽ thấy lũ khỉ hay bầy heo không phải lúc nào cũng là những người bạn đồng hành dễ chịu. Nhưng lữ khách thì đâu có thể quáén kén chọn, hơn nữa, tôi dám cá là chỉ trong bảy hoặc tám tháng nữa thôi, ông sẽ bắt được một con tàu đưa mình trở về châu Âu.

– Bảy với tám tháng cơ á! – Paganel kêu lên kinh hãi.

– Ít ra là thế. Quần đảo Cabo Verde vốn không mấy khi có tàu thuyền ghé qua vào mùa mưa. Nhưng ông có thể tận dụng thời gian một cách hữu ích. Quần đảo này vẫn còn là một ẩn số ít người biết đến.

– Ông có thể ngược dòng những con sông lớn, – quý bà Helena gợi ý.

– Làm gì có con sông lớn nào, thưa phu nhân.

– Ờ, vậy thì sông nhỏ vậy.

– Cũng chẳng có luôn, thưa phu nhân.

– Thế thì những dòng suối chảy róc rách vậy.

– Suối thì lại càng không có nốt.

– Nếu vậy thì ông có thể tự an ủi bằng những khu rừng, – Thiếu tá chêm vào.

– Làm sao mà dựng lên được rừng nếu không có cây cối, mà ở đây thì chẳng có lấy một bóng cây.

– Quả là một xứ sở tuyệt diệu làm sao! – Viên Thiếu tá lẩm bẩm.

– Thôi nào hãy tự khuây khỏa đi, Paganel thân mến, ít ra thì ông cũng còn có những ngọn núi cơ mà, – Glenarvan an ủi.

– Ồ, chúng chẳng cao lớn cũng chẳng có gì thú vị cả, thưa lãnh chúa, và vả lại, người ta đã viết chán chê về chúng rồi.

– Viết rồi á? – Lord Glenarvan ngạc nhiên.

– Vâng, lúc nào tôi cũng xui xẻo thế đấy. Ở quần đảo Canary, tôi đã thấy mình bị gã Humboldt hớt tay trên, còn ở đây thì lại bị ông Charles Sainte-Claire Deville, một nhà địa chất học, nẫng tay trên trước.

– Không thể nào!

– Sự thật rành rành ra đấy, – Paganel đáp bằng một giọng não nề. – Ông Deville từng có mặt trên chiếc tàu hộ tống của chính phủ mang tên La Decidee khi nó ghé qua quần đảo Cabo Verde, và ngài đã thám hiểm những hòn đảo thú vị nhất trong cụm, lại còn leo lên tận đỉnh núi lửa trên đảo Fogo nữa. Sau ngài ấy thì tôi còn lại gì để mà làm cơ chứ?

– Thật sự là quá đáng tiếc, – Helena nói. – Rồi điều gì sẽ chờ đón ông đây, thưa ông Paganel?

Paganel lặng thinh không đáp.

– Chắc chắn là ông đã làm đúng hơn rất nhiều nếu chịu lên bờ ở Madeira, dẫu ở đó chẳng có lấy một giọt rượu vang nào đi nữa, – Glenarvan nhận xét.

Vị thư ký uyên bác vẫn tiếp tục im lặng.

– Còn tôi thì tôi sẽ chờ, – Thiếu tá cất giọng, y như thể ông vừa nói “Tôi sẽ không chờ” vậy.

Cuối cùng Paganel cũng mở lời trở lại, ông nói:

– Này Glenarvan thân mến, điểm đến tiếp theo mà các anh định ghé qua là ở đâu?

– Tại Concepcion.

– Quỷ thật! Nơi đó lệch khỏi con đường đến Ấn Độ một đoạn xa lắm đấy.

– Nào có đâu! Ngay từ khoảnh khắc ông vòng qua Mũi Horn, là ông đã tiến gần hơn đến đó rồi.

– Tôi thì nghi ngờ điều đó lắm.

– Vả lại, – Lord Glenarvan điềm nhiên nói tiếp, – khi người ta đã lên đường tìm đường sang Ấn Độ thì việc đi về hướng Đông hay hướng Tây cũng chẳng có gì khác biệt cho lắm.

– Cái gì cơ! Lại không khác biệt cho lắm á?

– Chưa kể đến một thực tế là cư dân vùng Pampas ở Patagonia cũng chính gốc là người da đỏ chẳng khác gì thổ dân xứ Punjaub cả.

– Hay lắm, thưa ngài lãnh chúa. Đó là một lý lẽ mà có nằm mơ tôi cũng chẳng thể nghĩ tới được!

– Và rồi, Paganel thân mến của tôi ơi, kiểu gì thì ông cũng có thể giành được tấm huy chương vàng thôi. Công việc cần làm, cần tìm kiếm, cần nghiên cứu và khám phá ở dãy Cordilleras cũng chẳng kém cạnh gì so với những ngọn núi ở Tây Tạng đâu.

– Thế còn hạ lưu sông Yarou-Dzangbo-Tchou thì sao – anh tính sao về nó đây?

– Chi bằng hãy ngược dòng sông Rio Colorado đi. Đó là một con dòng sông ít được ai biết đến, và đường đi của nó trên bản đồ phần lớn chỉ được vẽ ra theo trí tưởng tượng của các nhà địa lý mà thôi.

– Tôi thừa biết điều đó, thưa lãnh chúa; họ đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng. Ồ, tôi hoàn toàn không hoài nghi chuyện Hội Địa lý học sẽ sẵn sàng cử tôi đến Patagonia chẳng kém gì Ấn Độ, nếu tôi nộp đơn xin việc đó. Chỉ là tôi chưa từng nghĩ tới mà thôi.

– Đúng là cái tính của ông rồi.

Nào, thưa ông Paganel, ông có muốn đi cùng chúng tôi không? – Quý bà Helena cất lời bằng giọng điệu ngọt ngào nhất của mình.

– Thưa phu nhân, thế còn sứ mệnh của tôi thì sao?

– Chúng tôi sẽ đi ngang qua Eo biển Magellan, tôi phải bật mí cho ông điều đó trước, – Lord Glenarvan nói.

– Thưa lãnh chúa, ngài đúng là một kẻ chuyên đi cám dỗ người khác.

– Xin được bật mí thêm với ông rằng, chúng tôi sẽ ghé thăm cả Cảng Famine nữa.

– Cảng Famine ư! – Vị học giả người Pháp thốt lên, cảm thấy mình đang bị vây tứ phía. – Cái hải cảng nổi tiếng trong lịch sử nước Pháp ấy á!

– Ông hãy thử nghĩ mà xem, thưa ông Paganel, bằng việc tham gia vào chuyến hành trình của chúng tôi, ông sẽ góp phần thắt chặt tình hữu nghị giữa nước Pháp và Scotland.

– Không thể chối cãi được.

– Sự hiện diện của một nhà địa lý học sẽ đóng vai trò vô cùng hữu ích cho đoàn thám hiểm của chúng tôi, và còn điều gì cao quý hơn việc đem khoa học phục vụ cho nhân loại cơ chứ?

– Lời nói của phu nhân thật thấm thía làm sao.

– Vậy thì hãy nghe lời khuyên của tôi, hãy phó mặc cho số phận, hay đúng hơn là cho sự quan phòng của Thượng đế. Hãy noi gương chúng tôi. Chính sự quan phòng đã mang tài liệu đến cho chúng ta, và nhờ thế chúng tôi mới lên đường. Cũng chính sự quan phòng ấy đã đưa ông bước lên chiếc DUNCAN. Đừng rời bỏ nó nữa.

– Tôi có nên nói vâng không hỡi những người bạn hiền của tôi? Nào, nói cho tôi nghe đi, các bạn tha thiết muốn tôi ở lại lắm đúng không? – Paganel hỏi.

– Thế còn ông, chẳng phải ông đang vô cùng khao khát được ở lại lắm rồi sao, hỡi Paganel? – Glenarvan đáp lời.

– Chắc là thế rồi, – vị nhà địa lý học uyên bác đành thú nhận; – nhưng ngặt nỗi tôi cứ sợ thế thì có vẻ bất lịch sự quá chăng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.