Cho đến nay, không có sự kiện gì quan trọng xảy ra trong chuyến hành trình qua Chile; nhưng giờ đây, mọi trở ngại và khó khăn vốn gắn liền với những chuyến vượt núi sắp dồn dập đổ lên đầu đoàn người.
Trước hết, một vấn đề quan trọng cần phải được giải quyết. Con đèo nào sẽ đưa họ vượt qua dãy Andes mà vẫn không lệch khỏi lộ trình đã định?
Khi đem câu hỏi này ra thảo luận với CATAPEZ, hắn đáp:
“Ở phần này của dãy Cordilleras, tôi chỉ biết có hai con đèo là đi qua được.”
“Đèo Arica chắc chắn là con đèo do Valdivia Mendoze phát hiện ra,” Paganel nói.
“Chính xác.”
“Và đèo Villarica là con đèo thứ hai.”
“Đúng vậy.”
“À, anh bạn hiếm có của tôi ơi, cả hai con đèo ấy chỉ mắc một lỗi duy nhất; chúng đưa chúng ta đi quá xa khỏi lộ trình, hoặc về phía bắc hoặc về phía nam.”
“Anh không còn con đèo nào khác để đề xuất sao?” Thiếu tá hỏi.
“Dĩ nhiên là có chứ,” Paganel đáp. “Đó là đèo Antuco, nằm trên sườn núi lửa, ở vĩ tuyến 37 độ 30 phút, hay nói cách khác, chỉ lệch có nửa độ so với đường đi của chúng ta.”
“Thế thì được đấy, nhưng anh có rành con đèo Antuco này không, hả CATAPEZ?” Glenarvan hỏi.
“Thưa lãnh chúa, tôi đã từng đi qua đó, nhưng tôi không nhắc đến vì chẳng có ai đi lối đó ngoài những kẻ chăn cừu người da đỏ cùng đàn gia súc của họ.”
“Ồ, rất tốt; nếu ngựa, cừu và bò đi được lối đó, chúng ta cũng đi được, thế nên hãy lên đường ngay thôi.”
Hiệu lệnh khởi hành được phát đi ngay lập tức, và họ tiến thẳng vào trung tâm thung lũng Las Lejas, giữa những khối thạch anh trắng khổng lồ. Từ điểm này, con đèo bắt đầu trở nên khó khăn và thậm chí nguy hiểm. Các góc dốc ngày càng mở rộng còn các gờ đá thì thu hẹp lại, mở ra trước mắt họ những vực thẳm kinh hoàng. Những con la cẩn thận bước đi, cúi sát đầu xuống mặt đất như thể đang đánh hơi tìm đường. Chúng nối đuôi nhau thành một hàng. Thỉnh thoảng, tại một khúc cua gấp trên đường, con la đầu đàn MADRINA lại khuất dạng, và đoàn lữ hành nhỏ bé buộc phải dò đường theo tiếng lục lạc vang vọng từ xa. Nhiều khi, những khúc quanh co kỳ quặc đưa đoàn người vào hai đường song song, khiến CATAPEZ có thể trò chuyện với đám phu la PEONS của mình qua một khe núi rộng chưa đầy hai sải tay, nhưng sâu tới hai trăm thước, tạo thành một khoảng cách biệt không thể vượt qua giữa họ.
Glenarvan bước theo sát gót người dẫn đường. Ông thấy sự bối rối của hắn ngày càng tăng lên theo độ khó của con đường, nhưng ông không dám gặng hỏi, có lẽ hoàn toàn đúng đắn khi nghĩ rằng cả la lẫn những kẻ dẫn la đều bị chi phối mạnh mẽ bởi bản năng, và tốt nhất là nên phó mặc cho chúng.
Thêm khoảng một tiếng đồng hồ nữa, CATAPEZ cứ quanh quẩn hầu như theo sự ngẫu hứng, dẫu rằng vẫn liên tục tiến lên các tầng cao hơn của núi non. Cuối cùng, hắn buộc phải dừng sững lại. Họ đang ở trong một thung lũng hẹp, một trong những hẻm núi mà người da đỏ gọi là “quebrads”, và khi đi đến tận cùng, một bức tường đá porphyr dựng đứng sừng sững trước mặt, chặn kín lối đi. Sau những nỗ lực vô ích nhằm tìm một lối thoát, CATAPEZ xuống ngựa, khoanh tay đứng chờ. Glenarvan bước lại gần và hỏi xem có phải hắn đã lạc đường hay không.
“Thưa lãnh chúa, không ạ,” câu trả lời là vậy.
“Nhưng anh không ở trong đèo Antuco.”
“Chúng ta đang ở đó.”
“Anh chắc chắn là mình không nhầm chứ?”
“Tôi không nhầm. Hãy nhìn kìa! Kia là tàn tích đống lửa do người da đỏ để lại, và kia là dấu chân của ngựa và cừu.”
“Chắc chắn là họ đã đi tiếp rồi.”
“Đúng vậy, nhưng sẽ chẳng còn ai đi nữa; trận động đất vừa qua đã khiến con đường không thể qua lại được nữa.”
“Đối với loài la thì thế,” Thiếu tá nói, “nhưng con người thì không.”
“À, điều đó tùy thuộc vào các ngài; tôi đã làm hết sức có thể rồi. Lũ la của tôi và bản thân tôi xin sẵn sàng phục vụ các ngài nếu muốn thử những con đèo khác của dãy Cordilleras.”
“Và điều đó sẽ làm chúng ta chậm trễ chứ?”
“Ít nhất là ba ngày.”
Glenarvan lặng lẽ lắng nghe. Ông thấy CATAPEZ nói đúng. Lũ la của ông không thể đi xa hơn nữa. Tuy nhiên, khi hắn nhắc đến chuyện quay đầu, Glenarvan liền quay sang đồng đội và nói:
“Các anh có muốn tiếp tục tiến bước dẫu cho muôn vàn khó khăn không?”
“Chúng tôi sẽ đi theo lãnh chúa,” Tom Austin đáp.
“Thậm chí còn đi trước ngài nữa ấy chứ,” Paganel bổ sung. “Rốt cuộc thì có gì to tát đâu? Chúng ta chỉ việc vượt qua đỉnh của dãy núi, và một khi qua rồi, việc xuống những sườn dốc ở bên kia sẽ dễ dàng hơn bất cứ thứ gì ta tìm thấy. Khi xuống đến chân núi, chúng ta sẽ gặp những BAQUEANOS, những kẻ chăn gia súc người Argentina, họ sẽ dẫn đường cho chúng ta băng qua vùng Pampas cùng những con ngựa phi nhanh quen thuộc với thảo nguyên. Vậy thì ta hãy tiến lên, tôi nói thế, và không mảy may do dự nữa.”
“Tiến lên!” tất cả đồng thanh hô vang. “Thế ra anh sẽ không đi cùng chúng tôi nữa sao?” Glenarvan hỏi CATAPEZ.
“Tôi là người dẫn la,” câu trả lời là vậy.
“Tùy anh vậy,” Glenarvan nói.
“Chúng ta có thể tự xoay sở mà không cần hắn,” Paganel nói. “Ở bên kia sườn núi, chúng ta sẽ bắt lại con đường dẫn tới Antuco, và tôi hoàn toàn tin chắc mình có thể dẫn các ngài xuống tận chân núi một cách thẳng tắp chẳng kém gì vị hướng đạo cừ khôi nhất của dãy Cordilleras.”
Thế là Glenarvan thanh toán sòng phẳng với CATAPEZ, rồi chào tạm biệt hắn cùng đám phu la PEONS và bày la. Vũ khí, dụng cụ cùng một ít lương thực dự trữ được chia đều cho bảy lữ khách, và mọi người đồng thuận rằng việc leo núi nên được bắt đầu lại ngay lập tức, và nếu cần thiết, sẽ tiếp tục qua cả một phần đêm. Có một lối mòn uốn lượn vô cùng hiểm trở bên trái mà loài la chẳng bao giờ dám bén mảng đến. Đó là một công việc nhọc nhằn, nhưng sau hai giờ gắng sức cùng vô số đoạn leo trèo vòng vèo, nhóm người nhỏ bé lại một lần nữa đặt chân lên đèo Antuco.
Giờ đây họ không còn cách đỉnh cao nhất của dãy Cordilleras bao xa nữa, nhưng lại chẳng hề có lấy một dấu tích dù là nhỏ nhất của con đường mòn quen thuộc. Toàn bộ khu vực đã bị xới tung bởi những trận động đất gần đây, và tất cả những gì họ có thể làm là tiếp tục leo lên cao mãi, cao mãi. Paganel tỏ ra hơi bối rối khi không tìm thấy lối sang sườn bên kia của dãy núi, và ông tính toán rằng mình sẽ phải chịu đựng những mệt mỏi lớn lao trước khi có thể chạm tới những đỉnh cao nhất của dãy Andes, bởi chiều cao trung bình của chúng dao động từ mười một nghìn đến mười hai nghìn sáu trăm thước. May thay thời tiết yên tĩnh và bầu trời quang đãng, cộng thêm việc mùa mạc đang rất thuận lợi, chứ nếu vào mùa đông, từ tháng Năm đến tháng Mười, một chuyến leo núi như thế này sẽ là điều bất khả thi. Cái lạnh cắt da cắt thịt sẽ nhanh chóng cướp đi sinh mạng của lữ khách, và những ai dù có xoay sở chống chọi lại được với nó thì cũng ngã gục trước sự hung bạo của những cơn TEMPORALES, một thứ cuồng phong đặc quánh của riêng những vùng đất ấy, năm này qua năm khác chất đầy những thây người xuống các vực thẳm của dãy Cordilleras.
Họ cứ thế kiên cường nhọc nhằn leo suốt đêm, tự kéo mình lên những cao nguyên gần như không thể đặt chân tới và nhảy qua những khe vực rộng lớn, sâu thẳm. Họ chẳng có lấy một sợi dây thừng nào, nhưng những cánh tay đan chặt vào nhau đã khỏa lấp đi thiếu sót đó, và những đôi vai thay cho thang leo. Sức mạnh của Mulrady cùng sự tháo vát của Wilson giờ đây được thử thách dữ dội. Hai người Scotland dũng cảm này có thể nói là đã tự nhân đôi sức mình. Không ít lần, nếu không nhờ lòng tận tụy và sự dũng cảm của họ thì nhóm người nhỏ bé đã chẳng thể tiếp tục bước đi. Glenarvan không một phút lơi lỏng cậu thiếu niên Robert, bởi tuổi trẻ và sự hoạt bát khiến cậu bé trở nên liều lĩnh. Paganel đúng là một người Pháp đích thực với sự hăng hái bồng bột, cứ thế lao đi một cách cuồng nhiệt. Ngược lại, vị Thiếu tá chỉ tiến bước nhanh vừa đủ mức cần thiết, không hơn không kém, leo trèo mà chẳng lộ chút mệt nhọc nào trên nét mặt. Có lẽ ngài thậm chí còn chẳng biết rằng mình đang leo núi nữa, hoặc biết đâu ngài lại tưởng tượng rằng mình đang đi xuống.
Toàn bộ diện mạo của vùng đất giờ đây đã thay đổi hoàn toàn. Những khối băng khổng lồ lấp lánh, mang sắc xanh nhạt trên một số sườn dốc, nhô lên ở khắp mọi nơi, phản chiếu ánh bình minh sớm mai. Chuyến leo núi trở nên vô cùng hiểm trở. Do những khe vực sâu thẳm, họ buộc phải thám thính thật kỹ càng trước mỗi bước đi. Wilson đi đầu, dùng chân dò dẫm mặt đất. Các đồng đội bước theo đúng từng dấu chân của anh, hạ giọng thì thầm, bởi chỉ một âm thanh nhỏ nhất cũng có thể làm xáo trộn các luồng không khí và gây ra thảm họa lở những khối tuyết đang treo lơ lửng trên đầu họ từ bảy, tám trăm thước.
Họ giờ đã đến vùng của cây cối thấp và bụi rậm, rồi lên cao hơn nữa thì nhường chỗ cho thảm cỏ và xương rồng. Ở độ cao mười một ngàn thước, mọi dấu vết của sự sống thực vật đã biến mất hoàn toàn. Họ chỉ dừng lại đúng một lần để nghỉ ngơi và ăn vội miếng mẩu bánh lấy lại sức. Với lòng dũng cảm phi thường, cuộc leo núi lại tiếp tục giữa những mối nguy hiểm và khó khăn ngày một chồng chất. Họ buộc phải dạng chân cưỡi lên những đỉnh sắc nhọn và nhảy qua những vực thẳm sâu đến mức chẳng dám dòm xuống đáy. Ở rất nhiều nơi, những cây thánh giá bằng gỗ đánh dấu hiện trường của những thảm kịch lớn.
Khoảng hai giờ, họ tới một vùng đồng bằng cằn cỗi mênh mông, không một bóng cây cỏ. Không khí khô hanh và bầu trời xanh ngắt một màu không gợn mây. Ở độ cao này, mưa là thứ chưa từng nghe thấy, và hơi nước chỉ ngưng tụ thành tuyết hoặc mưa đá. Nơi này nơi khác, những đỉnh porphyr hoặc bazan nhô lên qua tấm vải liệm trắng xóa giống như bộ xương của một bộ hài cốt; và thỉnh thoảng, những mảnh thạch anh hoặc đá phiến gơn sóng bị tác động bởi không khí liền rơi xuống với một âm thanh khẽ khàng, đục ngầu, thứ mà trong bầu không khí đặc hơn sẽ gần như chẳng thể nào nghe thấy được.
Thế nhưng, dẫu cho lòng dũng cảm có thừa, sức lực của nhóm người nhỏ bé cũng đang cạn kiệt dần. Glenarvan cảm thấy hối hận vì đã dấn thân quá sâu vào tận trong lòng núi khi chứng kiến các thuộc hạ của mình đã kiệt sức đến nhường nào. Cậu thiếu niên Robert vẫn kiên cường chịu đựng, nhưng cậu chẳng thể đi thêm được bao xa nữa.
Vào lúc ba giờ, Glenarvan dừng lại và nói:
“Chúng ta phải nghỉ ngơi thôi.”
Ông thừa biết rằng nếu chính ông không cất lời đề nghị thì sẽ chẳng ai khác dám mở miệng.
“Nghỉ ngơi ư?” Paganel tiếp lời; “chúng ta làm gì có nơi nào để trú ẩn.”
“Tuy nhiên, điều đó là hoàn toàn bắt buộc, dẫu chỉ vì Robert mà thôi.”
“Không, không,” cậu bé dũng cảm lên tiếng; “em vẫn đi được mà; đừng dừng lại.”
“Con sẽ được cõng, con trai ạ; nhưng dẫu có phải trả giá bằng bất cứ điều gì, chúng ta cũng phải sang được bên kia dãy Cordilleras. Ở đó may ra chúng ta còn tìm thấy cái lán nào để che thân. Tất cả những gì tôi đòi hỏi chỉ là thêm hai tiếng đồng hồ hành quân nữa thôi.”
“Tất cả các anh đều cùng chung một ý kiến đó chứ?” Glenarvan hỏi.
“Vâng,” câu trả lời vang lên đồng thanh: và Mulrady nói thêm, “Tôi sẽ cõng cậu bé.”
Cuộc hành trình hướng về phía đông ngay lập tức được nối lại. Họ vẫn còn phải chinh phục một độ cao kinh hoàng nữa mới tới được những đỉnh cao nhất. Sự loãng của không khí gây ra cảm giác ngột ngạt đau đớn được gọi là PUNA. Những giọt máu rỉ ra trên nướu và môi, khiến việc hô hấp trở nên dồn dập và khó khăn. Dẫu ý chí của những con người dũng cảm này có sắt đá đến đâu, thì cuối cùng cũng đến lúc thể lực của họ suy kiệt, và chứng chóng mặt – thứ căn bệnh khủng khiếp chốn non cao – không chỉ phá hủy sức mạnh thể xác mà còn đánh gục cả nghị lực tinh thần của họ. Những cú ngã xuất hiện ngày một nhiều, và những ai ngã xuống thì chẳng thể đứng dậy nổi nữa, đành lê lết bò đi trên đôi đầu gối.
Thế nhưng, ngay khoảnh khắc sự kiệt quệ sắp sửa đặt dấu chấm hết cho mọi nỗ lực leo cao hơn nữa, và lòng Glenarvan bắt đầu chùng xuống khi nghĩ về những bạt ngàn tuyết phủ tầm mắt cùng cái lạnh thấu xương, khi nhìn thấy bóng đêm đang nhanh chóng bao trùm lấy những đỉnh núi hoang vu và biết rằng họ chẳng có lấy một mái nhà che chở, thì bỗng nhiên vị Thiếu tá dừng sững lại, điềm tĩnh cất tiếng: “Một cái lán!”